Landenweb.nl

CHIOS
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Grieks
  Hoofdstad  Chios-stad
  Oppervlakte  843 km²
  Inwoners  54.930
  (2019)
  Munteenheid  euro
  (EUR)
  Tijdsverschil  +1 (zomer +2)
  Web  .gr
  Code.  GRC
  Tel.  +30

Populaire bestemmingen GRIEKENLAND

AeginaAlonissosAndros
ChiosHydraKalymnos
KarpathosKefaloniaKorfoe
KosKretaLefkas
LesbosMykonosNaxos
ParosPatmosPeloponnesos
PorosRhodosSamos
SantoriniSkiathosSkopelos
SpetsesThassosZakynthos

Geografie en Landschap

Geografie

Chios, vroeger ook wel het 'eiland der zaligen' genoemd, is een Grieks eiland en ligt in de oostelijke Egeïsche Zee. Chios ligt 7 kilometer van de Ionische kust van West-Turkije of Klein-Azië, recht tegenover het schiereiland van Izmir, 100 km ten noordwesten van Samos en ongeveer 5 kilometer van de onbewoonde Paspargos-eilanden, die sinds 1923 weer bij Turkije horen. Chios wordt van Turkije gescheiden door de Straat van Chios (Turks: Cesme Bogazi). Chios heeft een kustlengte van ongeveer 213 km en een oppervlakte van 842 km2 en is daarmee het vijfde grootste eiland van Griekenland en ongeveer vijf keer zo groot als het Nederlandse waddeneiland Texel. De maximale lengte van Chios is 50 km, de maximale breedte is 29 km.

Bij Chios horen bestuurskundig de kleinere eilanden Psara, Antipsara, Oinousses en Passas.

advertentie

Satellietfoto van ChiosPhoto: Publiek domein

Landschap

advertentie

Chios LandschapPhoto: Publiek domein

Chios is landschappelijk een van mooiste Griekse eilanden met een geheel eigen karakter. Het eiland heeft bergen, bossen, kiezel- en zandstranden, bijzondere grotten en een aantal natuurlijke havens.

advertentie

Mastiekdruppels ChiosPhoto:Lemmikkipuu CC 3.0 Unported no changes made

Chios staat bekend om de productie van mastiek, en de mastiekbomen, eigenlijk struiken, groeien in grote aantallen op het zuiden van het eiland. Chios heeft drie bergruggen met hoogste toppen van 1186 en 1297 meter hoog, respectievelijk de Epos en de Pelineon.

De vernietigende branden van 2012 hebben er voor gezorgd dat vooral in het zuiden grote delen van de natuur verwoest zijn. Het zal nog vele jaren duren voordat de natuur zich volledig hersteld heeft.

advertentie

Tulipa agenensis ChiosPhoto:MathKnight CC 3.0 Unported no changes made

Van maart tot mei wordt Chios bedekt door een rood tapijt van wilde tulpen, door de Chioten 'lalades' genoemd. Chios telt vier soorten wilde tulpen, de Tulipa agenensis, de Tulipa praecox, de zeldzame Tulipa undulatifolia en de Tulipa clusiana, waarvan er drie alleen op Chios voorkomen.

Klimaat en Weer

Chios, met ongeveer 265 dagen zon per jaar, heeft net als de meeste Griekse eilanden een warm mediterraan klimaat wat onder invloed staat van de Egeïsche zee. De zomers zijn er warm maar niet extreem heet met maximumtemperaturen tussen de 25 en 33 graden Celsius en nauwelijks neerslag. Incidenteel worden temperaturen van ca. 40 graden Celsius gehaald, en in de winter kan de temperatuur in de berggebieden zelfs tot onder nul graden Celsius dalen. Met name in augustus zorgt een noordoostelijke zeewind op de warmste dagen voor wat verkoeling. Het zeewater heeft hartje zomer een temperatuur van ca. 22 graden Celsius.

De winters op Chios zijn over het algemeen zacht en aangenaam met maximumtemperaturen tussen 10 en 15 graden Celsius, maar in deze periode kan er wel behoorlijk wat regen vallen.

advertentie

Klimaatgrafiek Chios Photo: Publiek domein

Planten en Dieren

Planten

In elk seizoen biedt Chios een prachtige aanblik wat de flora betreft, maar vooral in de winter en de lente is het genieten voor de toerist en de botanist. De soortenrijkdom komt vooral door de hoogteverschillen op het eiland, de bodemstructuur en de verschillende klimatologische omstandigheden, waardoor er een aantal microklimaten te onderscheiden zijn met ieder hun eigen begroeiing. Bovendien verschilt de bloeitijd tussen het bergachtige noorden met zijn laatbloeiers en het vlakkere zuiden met zijn vroegbloeiers.

Achter het strand van Kato Fana aan de zuidkust van Chios treft men een bijzondere strand- en duinflora aan, met onder andere de heilige orchis. In het noorden van Chios ligt het Marmaro-moeras met veel typische moerasplanten. Op de hoogste berg van Chios, de Pelineon, ziin soorten gevonden die alleen op deze berg voorkomen, onder andere de Atraphaxis billardierei, een dwergkers uit de familie van duizendknopen en de Fritillaria pelinea, een geelkleurige kievitsbloem.

Eveneens in het noorden ligt de Kampia-kloof, met veel loofbomen. De kliffen aan de oostkust van Chios zijn de habitat van de Campanula hagielia uit de klokjesfamilie.

advertentie

Anatolische Orchidee ChiosPhoto: Sf2000 CC 3.0 Unported no changes made

Typerend voor de rijke flora op Chios is de aanwezigheid van vele orchideeënsoorten, al meer dan 80 soorten zijn er waargenomen, en het einde is nog niet in zicht. Enkele voorbeelden zijn Ophrys homeri, Ophrys reinholdii var leucotaenia, Ophrys phrygia, Ophrys omegaifera, Ophrys regis-ferdinandii, Anatolische orchidee, Ophrys anthropophora, Ophrys pelinaea, Ophrys apollonae, Ophrys saliarisii, Ophrys orphanidea, Ophrys masticorum, Griekse spinnenorchidee, Ophrys umbilicata, Ophrys oestrifera, Ophrys sitiaca en Ophrys chiosica.

De mastiekboom komt in het hele Middellandse Zeegebied voor, maar alleen in het zuiden van Chios zijn de omstandigheden dermate geschikt dat er uit de stammen het wereldberoemde hars komt.

Mastirk bomen ChiosPhoto: Güldem Üstün (CC BY 2.0) no changes made

Dieren

Het aantal vogelsoorten dat op Chios voorkomt is te vergelijken met de vogelsoorten die op het ten noorden van Chios gelegen Lesbos voorkomen. Lesbos is een favoriete bestemming voor vogelaars en ornithologen, Chios is dat nog veel minder.

Men schat dat er zo'n 70 vogelsoorten op Chios broeden, de rest zijn trekvogels, waaronder een aantal reigersoorten en de zwarte ooievaar. Bijzondere broedvogels zijn onder andere de smyrnagors, de zwartkopgors en de bruinkeelortolaan. Chios heeft ook een grote verscheidenheid aan roofvogels, met onder andere drie uilensoorten, arenden, valken en kiekendieven.

Hieronder een overzicht van waargenomen vogels op Chios.

VOGELS
Anatolische Vlaamse gaaiarendbuizerdAudouins meeuw
Aziatische steenpatrijsbijeneterblauwe kiekendief
bonte vliegenvangerboomvalkbosruiter
bruine kiekendiefbruinkeelortolaanCory's pijlstormvogel
duinpieperdwergarenddwergooruil
Eleanora's valkEuropese vale spotvogelgele kwikstaart
grauwe kiekendiefGriekse spotvogelgriel
ijsvogelkerkuilkleine zilverreiger
kwartelmaskerklauwiernachtegaal
oeverloperpaapjepurperreiger
roodkopklauwierroodpootvalkroodvoorhoofdkanarie
rosse waaierstaartRüppells grasmusslangenarend
slechtvalksmyrnagors (foto)steenuil
Turkse pijlstormvogelvale gierzwaluwwaterhoen
waterralwespendiefwestelijke rifreiger
wielewaalwitgatjewithalsvliegenvanger
wouwaapjezomertalingzwarte ibis
zwarte ooievaarzwartkopgors

Chios vogels: smyrnagors foto: Mark S JoblingPhoto: Mark S Jobling CC 3.0 Unported no changes made

Er zijn op zijn minst 56 soorten vlinders en motten gesignaleerd op Chios, waaronder een aantal zeer bijzondere en daarom beschermde soorten, zoals het Chios bruin zandoogje, de kleine monarchvlinder, de Jasiusvlinder, de pijpbloemapollo en de oostelijke pijpbloemvlinder.

Hieronder een overzicht van waargenomen vlinders op Chios.

VLINDERS
Chios bruin zandoogjeCleopatragroot koolwitje
Jasiusvlinderkleine monarchvlinderkolibrievlinder
koninginnenpageoostelijke pijpbloemvlinderpijpbloemapollo
wolfsmelkpijlstaartzuidelijke aurelia

Bruinoogje ChiosPhoto: Svdmolen CC 2.5 Generic no changes made

Chios telt tientallen soorten libellen, en het is bijna zeker dat nog lang niet alle soorten gesignaleerd zijn op het eiland. Bergriviertjes en andere zoetwaterplassen zijn broedplaatsen voor libellen, maar ook de zoutwaterplas achter het strand van Kato Fana herbergt libellen.

Hieronder een overzicht van waargenomen libellen op Chios.

LIBELLEN EN JUFFERS
blauwe breedscheenjufferblauwoogbronlibelbosbeekjuffer
geelvlekheidelibelgewone oeverlibelGriekse wimpelstaart (bastaardlibel)
grote keizerlibelgrote pantserjufferkleine tanglibel
lantaarntjePalpares libelluloides (mierenleeuw)platbuik
vuurlibel (foto)zadellibelzuidelijke keizerlibel
zuidelijke oeverlibelzwervende heidelibelzwervende pantserjuffer

Chios libellen: vuurlibelPhoto: Publiek domein

Hoewel het wetenschappelijk niet bewezen is, gaat men er toch vanuit dat het Chios-schaap, dat voornamelijk voor de melkproductie gebruikt wordt, daadwerkelijk voor het eerst op Chios gefokt is.

Chios-schaap Photo: Publiek domein

Het aantal soorten wilde zoogdieren op Chios is maar zeer beperkt, zoals uit onderstand lijstje blijkt.

WILDE ZOOGDIEREN
bosmuisbruine rategel
Europese haashuismuisotter
rode vossteenmarterzwarte rat

Steenmarter, ChiosPhoto: Stanislaw Szydlo CC 3.0 Unported no changes made

Kikkers en padden komen veel voor op Chios, maar ook hagedissen en in mindere mate slangen zijn alomtegenwoordig. Bijzonder is de dwergslang, die alleen insecten eet. Een van de grotere slangensoorten is de esculaapslang, en de enige giftige slang op Chios is de kleinaziatische adder. Onechte karetschildpadden zijn incidenteel te zien, maar broeden niet op Chios.

Hieronder een overzicht van waargenomen amfibieën en reptielen op Chios.

AMFIBIEËN EN REPTIELEN
bruine kikkerEgeïsche muurhagedisEirenis collaris (gladde slang)
esculaapslangEuropese boomkikkerEuropese tjitjak
gewone padgroene padhardoen
Kaspische beekschildpadkleinaziatische adderkleine zandboa
klokschildpadKotschy's gekkoluipaardslang
Moorse landschildpadmuurhagedisonechte karetschildpad
ringslangslanke wormslang

Dieren Chios: Klein-Aziatische adder Photo: Benny Trapp CC 3.0 Unported no chamges made

Er is een zeer grote verscheidenheid aan bijen, wespen, vliegen en mieren aanwezig op Chios. Wat mieren betreft zijn er zo'n 80 soorten geteld, meer dan op welk ander Grieks eiland ook. Verder 40 soorten spinnendoders of wegwespen en sociale wespen. Door de gunstige omstandigheden komen in de buurt van Elinda zeer veel bijen en wespen voor, en dat dorpje wordt daarom ook wel de wespenhoofdstad van Chios genoemd.

Er zijn ook minstens 40 soorten roofvliegen aangetroffen op Chios, en verder veel soorten bloemenvliegen, blaaskopvliegen, dazen, kameelhalsvliegen, mierenleeuwen, kevers, sprinkhanen, krekels, gaasvliegen en vlinderhaften.

Hieronder een overzicht van waargenomen insecten op Chios.

DIVERSE INSECTEN
14-stippelig lieveheersbeestjeneushoornkever
Anastoechus nitidulus (wolzwever)oostelijke dolkwesp
Andrenosoma cornuta (roofvlieg)Oriëntaalse hoornaar
Conops flavicauda (blaaskopvlieg)paardenbijter
Cryptocheilus alternatus (spinnendoder)Raphidia peteressli (kameelhalsvlieg)
Europese treksprinkhaanSaga natoliae (sabelsprinkhaan)
geelgerande watertorstreepcitroenzweefvlieg
Haematopota graeca (daas)Tabanus lunatus (daas)
Iris oratoria (bidsprinkhaan)Tabanus prometheus (daas)
kegelbijvliegwrattenbijter
Machimus setibarbus (roofvlieg)zwartflankzandbij

Chios insecten: Cryptocheilus alternatus foto: J.claudePhoto: Claude CC 3.0 Unported no changes made

De zee rond Chios is helder en onvervuild, en daardoor voorzien van een rijke zeefauna, van barracuda's tot zeesterren, octopussen en zeepaardjes.

Hieronder een overzicht van waargenomen zeefauna in de wateren rond Chios.

ZEEFAUNA
barracudaChromis chromis (rifbaars)geep
gewone octopusgewone zeekatkoekoeklipvis
langsnuitzeepaardjeMugil cephalus (harder)mul
pauwlipvisregenbooglipvisrode zeester
rotszee-egelschorpioenviszadelzeebrasem

Chios vissen: geep Photo: Publiek domein

Geschiedenis

Prehistorie

Archeologisch onderzoek op Chios heeft uitgewezen dat Chios al minstens in het Neolithicum of Nieuwe Steentijd (ca. 4000 v.Chr.) bewoond werd. De belangrijkste vondsten uit deze periode zijn grotwoningen in het noorden bij Hagio Galas en resten van een nederzetting en necropolis bij Emporeio in het uiterste zuiden van het eiland. Veel zijn wetenschappers echter niet te weten gekomen over deze periode in de geschiedenis van Chios. De omvang en hoe lang deze nederzettingen zich op Chios gehandhaafd hebben, weet men niet. Wel viel de gelijke grootte van de huizen in Emporeio op, wat er op zou kunnen duiden dat er weinig sociaal onderscheid tussen de bewoners geweest is in het Neolithicum. De bewoners in die tijd hebben zeer waarschijnlijk geleefd van landbouw en veeteelt.

Archeologen nemen aan dat Chios in de Middelste Bronstijd (2300-1600 v.Chr.) niet bewoond is geweest, althans daar zijn geen bewijzen voor gevonden. Andere beweren daarentegen dat er nog onvoldoende archeologisch onderzoek gedaan is om zulke conclusies te trekken. Vast staat wel dat Chios in ca. 1100 v.Chr. werd geregeerd door een monarchie, en daarna een aantal eeuwen door een aristocratisch of zelfs tyranniek bestuur. Chios-stad is in de 11e eeuw v.Chr. ontstaan en was in de 7e eeuw v.Chr. al een van de belangrijkste en rijkste stadstaten. Uit de 9e eeuw v.Chr. is keramiek van Cyprus en van het Griekse eiland Evia gevonden. In dezelfde tijd vestigden Ionische Grieken van het Griekse vasteland zich op Chios. Ca. 800 v.Chr. zou op Chios de beroemde Griekse dichter en zanger Homerus geweest zijn, maar dat is nooit met zekerheid bewezen. In de 7e eeuw v.Chr. waren er contacten met Egypte, daar gevonden aardewerk afkomstig van Chios bewijst dat.

Aardewerken schaal gemaakt in Chios en gevonden in Egypte Photo: Publiek domein

Archaïsche periode (800-480 v.Chr.) en Klassieke Periode (ca. 500-323 v.Chr.)

In de 7e eeuw v.Chr. waren er contacten met Egypte, gevonden aardewerk van Chios bewijst dat. In dezelfde tijd vestigden zich Leleges, een kustvolk, op Chios. De Leleges, zelf onderworpen aan de Minoërs van Kreta, werden al snel weer verdreven door Ionische Grieken van het Griekse vasteland. In de tweede helft van de 6e eeuw v.Chr. werd Chios, samen met onder andere Samos, lid van de Ionische Bond (ook wel Panionion of Ionische Twaalfstedenbond), een bond of 'koinon' van twaalf Griekse steden aan de Ionische of Klein-Aziatische kust, en naast Chios ook het eiland Samos. De bedoeling van deze bond was om de territoriale en economische belangen te beschermen tegen het oprukkende Perzische Rijk, dat in 546 v.Chr. Chios bezet had. In de 6e eeuw v.Chr. stelde de regering van Chios een grondwet op zoals door de Atheense dichter, staatsman en wetgever Solon in Athene was ontwikkeld. Later werden daar nog democratische trekjes aan toegevoegd zoald een stemgerechtigd parlement en volksmagistraten, 'demarchoi'.

Geschiedenis Chios: Ionische Bond Photo: Alexikoua CC 3.0 Unported no changes made

Het verzet van de 'Bond' zou uiteindelijk leiden tot de Ionische Opstand (499-494 v.Chr.) en de Perzische Oorlogen (490-479 v.Chr.). In de Ionische Opstand had de grote vloot van Chios, ca. 100 schepen, nog een belangrijke rol, onder andere in de Zeeslag bij Lade in 494 v.Chr., maar de opstandelingen wisten het uiteindelijk niet te bolwerken tegen het machtige Perzische leger en Chios werd weer bezet door de Perzen. Ten tijde van het 'Bond'genootschap was Chios een van de eersten die munten sloeg, met als symbool een sfinx, een traditie die meer dan negen eeuwen zou duren.

In 479 v.Chr. verloren de Perzen de Slag van Mycale en dat betekende dat Chios weer bevrijd werd van de Perzische overheersing. Chios trad toen toe tot de Delische Bond (ook wel Delisch Attische of Attisch Delische Zeebond), die van 479-404 v.Chr. door Athene werd opgericht als tegenhanger van de Peloponnesische Bond van Sparta. Chios, waar op dat moment zo'n 120.000 mensen woonden, droeg niet financieel bij aan het bondgenootschap, maar leverde in plaats daarvan schepen.

Atheense Rijk op haar hoogtepunt, ca. 450 v.Chr. Photo: Publiek domein

In 412 v.Chr. kwam Chios tijdens de Peloponnesische Oorlog (431-404 v.Chr.) in opstand tegen Athene, maar wist zich pas met behulp van Sparta te bevrijden van Athene. In 378 v.Chr. werd Chios weer lid van de heropgerichte Delische Bond, maar kwam, samen met onder andere Rhodos en Kos, ook weer in opstand tegen Athene tijdens de zogenaamde Bondgenotenoorlog (357-355 v.Chr.). Dit resulteerde in een onafhankelijk Chios tot de opkomst van het Macedonische Rijk onder koning Philippus II, Athene werd in 338 v.Chr. door de Macedoniërs verslagen in de Slag bij Chaeronea.

Chios geschiedenis: Overzicht Slag van Chaeronea in 338 v.Chr.Photo: Publiek domein

Hellenistische periode

In de decennia onmiddellijk voorafgaand aan de Macedonische overheersing van de Griekse stadstaten, was Chios de thuisbasis van een retorenschool die opgericht werd door Isocrates (436-338 v.Chr.). Na de Slag bij Leuctra in 371 v.Chr., tussen Sparta en Thebe, werden aanhangers van de Spartanen op Chios verbannen.

Chios geschiedenis: Slag bij Leuctra (371 v.Chr.) Photo: Publiek domein

Onder hen waren de van Chios afkomstige Damasistratus en zijn zoon Theopompus (ca. 378 v.Chr. - ca. 320 v.Chr.). Die laatste ging geschiedenis studeren bij Isocrates in Athene en zou inderdaad een bekende geschiedschrijver en redenaar zou worden.

Nadat Alexander de Grote in 333 v.Chr. Klein-Azië was binnengevallen keerde Theopompus met de andere ballingen weer terug naar Chios. Theopompus werd later nog eens verbannen na de dood van Alexander in 323 v.Chr., en zocht toen zijn toevlucht tot Egypte.

In diezelfde periode was Chios uitgegroeid tot de grootste wijnexporteur van Griekenland, een wijn die van een behoorlijke kwaliteit was en in amforen met als emblemen de karakteristieke sfinx en een tros druiven verhandeld werd tot in Gallië, Opper-Egypte en Zuid-Rusland toe.

Romeinse overheersing

Tijdens de Derde Macedonische Oorlog (171-168 v.Chr.), een strijd tussen Rome en de naar hegemonie over Griekenland strevende Macedonische koningen, werden 35 schepen, waarin ongeveer 1000 Galatische soldaten en een aantal paarden zaten, door Eumenes II van Pergamon (197-159 v.Chr.) naar zijn broer, de koning van Pergamon Attalus II Philadelphus (220-138 v.Chr.), gestuurd.

Attalus II PhiladelphusPhoto: Publiek domein

Deze vloot vertrok vanaf de havenstad Elaea in Klein-Azië, nu West-Turkije, richting de haven van Phanae, om daar van boord te gaan en op te trekken naar Macedonië. Echter, vlootbevelhebber Antenor van koning Perseus van Macedonië (ca. 212-166 v.Chr.) onderschepte de vloot tussen Erythrae, een van de twaalf Ionische steden aan de westkust van Klein-Azië, en Chios .

Volgens geschiedschrijver Livius werden de Romeinen volledig overrompeld door Antenor. De officieren van Eumenes dachten in eerste instantie zelfs nog dat het bondgenoten van de Romeinen waren, maar waren totaal verrast toen het bleek dat het de Macedonische vijand was. Sommigen vluchtten van de schepen en zwommen naar Erythrae, anderen lieten hun schepen op de kust lopen en vluchtten naar Chios-stad. De bewoners van Chios-stad sloten echter hun poorten en toen was het voor de Macedoniërs niet moeilijk meer om het legertje Galatiërs in de pan te hakken; van de 1000 soldaten werden er 800 gedood en 200 werden er gevangen genomen. Na de Romeinse verovering in 146 v.Chr. werd Chios deel van de provincie Asia.

Byzantijnse overheersing

Na de definitieve splitsing van het Romeinse Rijk in 395 n.Chr. was Chios zes eeuwen lang een onderdeel van het Byzantijnse Rijk. Hier kwam een einde aan toen het eiland kort bezet werd (1090-1097) door Tzachas, een Turks bey uit de regio Smyrna tijdens de eerste bezetting van de Turken van de Egeïsche kust. De vloot van Tzachas veroverde Lesbos in 1089 en Chios in 1090, en daarna werd de Byzantijnse vloot van Niketas Kastamonites verslagen bij Oinousses, een buureilandje van Chios. In 1091 werden ook Samos en Rhodos door Tzachas veroverd, maar daarna werden de Turken al snel verdreven door de Byzantijnen onder leiding van de prominente admiraal Constantijn Dalassenos (ca. 1086-1093) en geholpen door de kruisvaarders van de Eerste Kruistocht. Tzachas leed een verpletterende nederlaag in de Zee van Marmara en in 1092 werd de hele vloot van Tzachas vernietigd door Delanassos en Johannes Doukas, een andere bekende Byzantijnse militair uit die tijd.

Geschiedenis Chios: Bey Tzachas Photo: VikiPicture CC 3.0 Unported no changes made

Aan de dan ontstane relatieve stabiliteit kwam een einde door de Val van Constantinopel in 1204 na de Vierde Kruistocht, en tijdens de onrust van de 13e eeuw was Chios steeds slachtoffer van een regionale machtsstrijd tussen het keizerrijk van Nicea, het Keizerrijk Trebizonde en het Despotaat Epirus. Chios werd uiteindelijk een onderdeel van het Keizerrijk van Nicea (1204-1261).

Genuese en Ottomaanse overheersing

De Byzantijnse heersers hadden weinig invloed en door het Verdrag van Nymphaeum, werd de macht over Chios in 1261 overgedragen aan de Republiek Genua. In deze tijd werd Chios ook regelmatig aangevallen door piraten, en in 1302-1303 was het eiland weer een doelwit voor de vernieuwde Turkse vloot. Om een hernieuwde Turkse overheersing te voorkomen werd het eiland in 1304 namens de Byzantijnse keizer Andronicus II Paleologus heroverd door de Genuees Benedetto I Zaccaria (ca. 1235-1307). Zaccaria installeerde zich als een lankmoedige heerser over Chios, en de effectieve controle over het eiland bleef eigenlijk in handen van Griekse landeigenaren. Zaccaria werd opgevolgd door zijn zoon Paleologo en vervolgens door kleinzonen of neven als Benedetto II en Martino. Zij probeerden wel om Chios te bevrijden van de overheersende Byzantijnse invloeden en zich meer te richten op de Latijnse en pauselijke machten. De lokale bevolking bleef echter nog steeds trouw aan het Byzantijnse Rijk en verdreef de familie Zaccaria in 1329 van het eiland.

Deze lokale hegemonie duurde achter maar kort, in 1346 werd er in Genua een gecharterd 'bedrijf' of Maona, de"Maona di Chio e di Focea", opgericht ter exploitatie van Chios en de naburige stad Phocaea in Klein-Azië. Hoewel de eilandbewoners zich stevig verzetten en een eerste aanbod van bescherming afwezen, werd Chios overmeesterd door een Genuese vloot onder leiding van Simone Vignoso en bestuurd door de familie Giustiniani uit Genua. Opnieuw werd de macht over het eiland op een vreedzame manier geregeld en er werd een verdrag met de Griekse landeigenaren gesloten waarbij alle privileges behouden bleven zolang de autoriteit van Genua maar aanvaard werd.

Chios geschiedenis: expansie Genuese Rijk Photo: Kayac71 CC 3.0 Unported no changes made

Genua, meer geïnteresseerd in het maken van winst dan het veroveren van Chios, controleerde de handelsposten en de magazijnen, en in het bijzonder de handel in mastiek, aluin, zout en pijnboomhars. De handel in graan, wijn en textiel werd gezamenlijk met de lokale bevolking uitgevoerd. Toch kwam de bevolking van Chios in 1347 weer in opstand tegen de bezetters, maar deze opstand mislukte en Genua bleef de controle houden over het eiland, maar stonden wel totale vrijheid van godsdienst toe. Op deze manier bleef Chios nog twee eeuwen onder Genuese controle.

Begin 15de eeuw waren Klein-Azië en veel eilanden in de Egeïsche Zee in handen van de Ottomanen, maar Chios bleef onder controle van Genuese families. Daarvoor betaalden zij de Ottomaanse sultan een som geld. In de 16de eeuw boette Genua flink aan macht en aanzien in door sterk teruglopende handelsactiviteiten, en de lokale Genuese machthebbers op Chios gingen langzaamaan op in de lokale bevolking. Tot 1566 bleef Chios in Genuese handen, toen bedacht de sultan dat Chios een perfecte uitvalsbasis vormde voor westerse aanvallen op Constantinopel. Niet veel later werd Chios dan ook bezet door Ottomaanse troepen en opgenomen in het Ottomaanse Rijk.

Chios in de 16e eeuw Photo: Publiek domein

Toch behield Chios enige autonomie, want de Genuese families werden uiteindelijk vervangen door zogenaamde Fanarioten, Griekse intellectuelen die als hoge functionarissen werkzaam waren binnen het Ottomaanse Rijk. Uiteindelijk zouden deze Fanarioten een belangrijke rol spelen in het opkomende Griekse nationalisme en de daaruit voortvloeidende Griekse onafhankelijkheid in 1821.

19e eeuw

Toen de Griekse Onafhankelijkheidsoorlog uitbrak, waren de leidende figuren op Chios er niet zo happig op om de onafhankelijkheidsstrijders te helpen in hun strijd, bang als ze waren hun veiligheid en voorspoed onder de Ottomanen op het spel te zetten. Maar alles veranderde toen een paar honderd gewapende Grieken van het eiland Samos voet op Chiotische bodem zetten. Ze riepen de revolutie uit en vielen de Ottomanen aan, waarna de bewoners van Chios de kant van de Samotianen kozen en mee gingen vechten.

Daarop stuurde de Ottomaanse sultan Mahmud een grote legereenheid naar Chios en sloeg de opstand met grof geweld en veel bloedvergieten neer. In de 'Slachting van Chios' werden 100.000 van de 120.000 bewoners, ook vrouwen , kinderen en honderden monniken van het Nea Moni-klooster, van het eiland verdreven, gedood of als slaaf afgevoerd. Hele dorpen werden van de kaart geveegd, onder andere een aantal mastiekdorpen in het zuiden.

Ook het eilandje Psara, op drie uur varen van Chios-stad, werd zwaar getroffen. In 1824 werden in enkele uren tijd bijna alle bewoners van het eiland vermoord door Turkse Janitsaren. Een paar honderd bewoners van Psara overleefden de slachting, maar vluchtten naar elders. Psara bleef vervolgens enkele tientallen jaren onbewoond.

Schilderij van Eugène Delacroix over de Slachting op Chios Photo: Publiek domein

In 1881 werd Chios getroffen door een aardbeving van 6.5 op de schaal van Richter, met veel schade als gevolg en bovendien tussen de 5500 en 10.000 doden.

20e eeuw

Chios sloot zich in 1912, na de Eerste Balkanoorlog, aan bij rest van onafhankelijk Griekenland. De Griekse marine bevrijdde Chios in november 1912 na felle gevechten met Turkije. Turkije erkende Chios en de andere Egeïsche eilanden als Grieks grondgebied bij het Verdrag van Londen in 1913.

Onderhandelingen tijdens de Conferentie van Londen in 1913Foto: Publiek domein

Dit verdrag werd nog eens extra geëffectueerd door de volksverhuizingen die op gang kwamen na de Grieks-Turkse Oorlog van 1919-922. Turken verhuisden naar Turkije, Griekse vluchtelingen vestigden zich in het voormalige Turkse Kastro en in haastig gebouwde dorpen in het zuiden van Chios. In de Tweede Wereldoorlog was Chios van 1941 tot 1944 bezet door de Duitsers. Het grootste gedeelte van de joodse bevolking van Chios was al vóór het begin Tweede Wereldoorlog vertrokken naar veiliger gebieden.

In 1943 waarschuwde de lokale overheid de resterende joden dat de Gestapo orders had gekregen om alle joden te arresteren en naar Duitsland te transporteren. Sommige families werden van het eiland gesmokkeld, zij die bleven vielen in handen van de Duitsers en van hen heeft niemand ooit nog iets gehoord. Hoogst waarschijnlijk zijn zij allemaal omgekomen in Duitse concentratiekampen.

21e eeuw

Vanaf het strand van Chios waren de branden te zien Photo: Publiek domein

In augustus 2012 werd de mastiekproductie op Chios ernstig bedreigd door uitgebreide bosbranden die de zuidelijke helft van het eiland in lichterlaaie zette. Meer dan 7000 ha bos, landbouwgrond en mastiekboomgaarden werden totaal verwoest. Omdat Chios dicht bij Turkije ligt wordt het eiland tijdens de vluchtelingencrisis 1n 2015, 2016 en 2017 overspoelt met migranten.

Bevolking

In 2017 telde Chios ongeveer 55.000 inwoners, waarvan er ca. 36.000 in de hoofdstad Chios-stad, door de Chiotische bevolking meestal Chora genoemd, wonen. Chios wordt in de zomer nog niet overspoeld met toeristen, dus een rustige vakantie is op Chios voorlopig gegarandeerd.

Taal

Grieks AlfabetPhoto: M. Adiputra CC 3.0 Unported no changes made

Het moderne Grieks of Nieuw Grieks behoort net als het Nederlands tot de Indo-Europese taalfamilie en is één van de oudste nog levende talen. Hoewel behorend tot dezelfde taalfamilie lijkt het Grieks nauwelijks op een andere Indo-Europese taal. Dit komt omdat het Grieks zich relatief geïsoleerd van buitenlandse invloeden heeft kunnen ontwikkelen.

In de klassieke oudheid werden er verschillende Griekse dialecten naast elkaar gebruikt, maar het Attisch van de stad Athene verstond men in geheel Griekenland. Vanaf de vierde eeuw voor Christus kreeg het Attisch concurrentie van het Koinè-Grieks, een soort algemeen beschaafd Grieks dat gebruikt werd van Macedonië tot het Nabije Oosten. Vanaf die tijd werd het Attisch gebruikt in het onderwijs en het was de officiële overheids- en kerktaal in het Byzantijnse Rijk en in de Kerk. De gewone man sprak een soort volkstaal die van het Koinè-Grieks afstamde. In de Middeleeuwen vestigden zich allerlei andere volken in Griekenland en veranderde de spreektaal drastisch terwijl de schrijftaal hetzelfde bleef en aldus de twee talen steeds verder uit elkaar groeiden.

Na de Vrijheidsoorlog begin 19e eeuw trachtte de overheid een nieuwe taal in te voeren, het Katharevousa of"gezuiverde taal". De overheid en op scholen ging men deze taal inderdaad gebruiken maar het volk bleef zich van de Dimotiki bedienen, de spreektaal van het Griekse volk. De bedoeling was dat het Dimotiki zou verdwijnen, maar dat bleek moeilijker dan gedacht en mislukte dan ook. Vanaf 1920 mocht het Dimotiki op scholen gebruikt worden en in 1974 verdween het Katharevousa van diezelfde scholen.

Het Griekse alfabet bestaat uit 24 letters die er op het eerste gezicht ingewikkeld uitzien, maar bij nader inzien simpeler zijn dan het Nederlandse alfabet. De uitspraakregels zijn regular// en daardoor sneller te begrijpen. In het Grieks is het belangrijk om de juiste klemtoon te gebruiken. Een woord met de klemtoon op de eerste lettergreep kan een totaal verschilleden de betekenis hebben van hetzelfde woord maar met de klemtoon op bijvoorbeeld de derde lettergreep.

De alfabetten van alle grote Europese talen zijn min of meer gebaseerd op het oude Griekse alfabet. Ons Romeinse alfabet wordt soms wel de westerse vorm van het Griekse alfabet genoemd.

Enkele woorden en uitdrukkingen:

Godsdienst

Algemeen

Bijna alle bewoners van Chios behoren tot de Grieks-orthodoxe kerk. Priesters mogen, in tegenstelling tot die van de katholieke kerk, trouwen en hebben vaak ook kinderen. Nonnen en monniken daarentegen leven celibatair, ongetwijfeld een van de redenen dat de vergrijzing onder deze religieuzen hard toeslaat; veel kloosters zijn al gesloten en dat zal gezien de hoge leeftijd van de overgebleven nonnen en monniken alleen nog maar meer worden.

Grieks-orthodoxe priesterPhoto: Brian Snelson (CC BY 2.0) no changes made

Net zoals bijna alle Grieks-orthodoxe kerken zijn ook de kerken op Chios volop versierd met iconen en fresco's. De eredienst, die soms wel drie uur kan duren, speelt zich af rond het altaar, dat door een iconostase van het kerkschip gescheiden wordt. Aan de iconostase hangen meestal iconen en afbeeldingen van heiligen.

De rooms-katholieke en de Grieks-orthodoxe kerk gingen in 1054 ieder hun eigen weg, twistpunt was de vraag of de heilige geest kan uitgaan van Gods zoon Jezus en Gods de Vader, zoals katholieken en protestanten geloven, of alléén van Gods de Vader, zoals de orthodoxen geloven. Orthodoxen geloven ook niet in de lichamelijke hemelvaart van Maria, daarom wordt hemelvaartsdag in Griekenland Maria Ontslaping genoemd.

Ondanks het feit dat het islamitische Turkije maar op enkele kilometers afstand ligt van Chios, wonen er bijna geen moslims op het eiland.

Religieuze gebouwen op Chios

Aghia Markella: kerk gewijd aan de heilige martelaar Markella, geboren in het dorp Volissos en de schutspatroon van Chios. De kerk staat op een zandstrand 7 km ten noorden van Volissos. Markella overleed, vermoord door haar vader, op een strand zo'n twintig minuten lopen van de kerk, en daar stroomt sindsdien naar men zegt heilig water uit de rotsen. Deze kerk is ook een pelgrimsoord, en van 22 tot 24 juli komen gelovigen van heel Chios naar de kerk om mee te lopen in de processie en om tot de heilige Markella te bidden. Op de plaats in het water waar Markella vermoord zou zijn, staat een kruis.

Aghia Matrona: klooster vlakbij Mesa Didima en gebouwd in 1470 door de edelman Roidis. Aanvankelijk een zomerhuis, maar na een droom over de Heilige Matrona van Chios veranderd in een klooster.

Afbeelding Matrona van Chios Photo: Publiek domein

Aghia Paraskevi: een van de oudste kerken op Chios.

Aghia Skepi: gebouwd door de monnik Cornelios in Halkios ter ere van de Heilige Maagd Maria.

Aghio Anárgyri: klooster in Thymiana, gebouwd ca. 1639. De kapel is gebouwd ter ere van Cosmas en Damianus, tweelingbroers en arts van beroep. In het christendom zijn zij de patroonheiligen van beroepen in de medische sector omdat zij kosteloos patiënten behandelden. Aghio Anárgyri betekent in het Grieks 'Heilige Geldlozen'.

Aghio Apostoloi: Byzantijnse kerk met fresco's uit de 12e en 17e eeuw, gelegen in Pyrgi en gebouwd in achthoekige stijl. Wordt alleen nog gebruikt op 29 juni, Petrus en Paulus-dag.

Aghios Georghios: fraai gebouwd 19e eeuws klooster in Pyrgi.

Aghios Markos: wit-blauw gekleurd klooster, gebouwd in 1886 op de berg Penthodos door Parthenios van Dafnonas, 15 km van Chios-stad.

Aghios Minas: gebouwd tussen 1572 en 1595, de tijd van patriarch Jeremiah II door de geestelijke Minas in Neohori. Sinds 1932 een nonnenklooster.

Aghios Nikolaos: gebouwd tussen 1785 en 1792 op het eilandje Psara, gelegen ten westen van Chios. Van hieruit startte de op Psara geboren onafhankelijkheidsstrijder Constantinos Kanaris (ca. 1795-1877) succesvolle aanvallen op een Ottomaans admiraalsschip in 1822 en andere Turkse oorlogsschepen.

Aghios Pateron: het klooster van Aghios Pateron is gebouwd door drie asceten die ook betrokken waren bij de bouw van het beroemde klooster Nea Moni. In 1688 werd de kerk gebouwd in een grot.

Aghios Stefanos: gebouwd in 1880 ter ere van Stefanus of Sint-Steven, die geldt als eerste martelaar van het christendom.

Sint Stefanus Photo: Publiek domein

Aghios Taxiarchis: grootste kerk uit 1886 met prachtige houten iconostase in het dorp Mesta, gewijd aan de aartsengelen Michaël en Gabriël. Wordt door de bewoners van Mesta als de Grote of 'nieuwe' Taxiarchis-kerk genoemd, ter onderscheiding van de kleinere 'oude' Taxiarchis-kerk uit 1412, die ook in Mesta te vinden is.

Aghios Yiorgis: klooster gesticht in 1770 door de monnik Neilos in Kofina. Bevat het graf van de wijze Chioot Yiorgos Zolotas.

Isidorei: men vermoedt gebouwd in de 7e eeuw ten tijde van keizer Constantijn IV Pogonatos. Gelegen in Letsaina, Chios-stad.

Kournas: oorspronkelijk katholiek klooster, gebouwd tussen 1346 en 1566 op de berg Penthodom, een paar kilometer van Karyes. In 1658 omgevormd tot een orthodoxe kerk.

Moundon: klooster in Dievcha, Noord-Chios. In vroeger tijden na Nea Moni het belangrijkste klooster van Chios.

Myrsinidi: in 1897 gesticht door de monnik Christoforos Seremelis en gewijd aan Panaghia Myrtidiotissa.

Nea Moni: staat op de Werelderfgoedlijst van de Unesco, betekent 'Nieuw Klooster' en ligt midden op Chios. Belangrijk voorbeeld van Byzantijnse architectuur, en dan met name de achthoekige stijl die zo kenmerkend is voor Chios, maar bijvoorbeeld ook op Cyprus. De mozaïeken in de kloosterkerk behoren tot de belangrijkste voorbeelden van Byzantijnse kunst in Griekenland. Het klooster stamt uit de 11e eeuw en is gewijd aan de Heilige Maria Hemelvaart. Een van de financiers van het klooster was de Byzantijnse keizer Constantijn IX Monomachos (regeerde van 1042-1055) en zijn vrouw Zoë.

Mozaïeken in Nea Moni Photo: John Karakatsanis CC 2.0 Generic no changes made

Panagia Krina: waarschijnlijk gebouwd in de 12e eeuw in Vavili Kampochora. Geschenk van Eustathios Odratos en zijn vrouw Eirene Doucaina Pagomeni, leden van de keizerlijke hofhouding van Constantinopel. Achthoekig met 13e eeuwse fresco's.

Pera: vlak bij Kardamylla, opgericht in 1920 door Pan Antonopoulos.

Plakidiotisa: gelegen in Kallimasia, opgericht in 1625 ter ere van de Ontslapenis van de Moeder Gods (orthodox), in de katholieke kerk Maria-Tenhemelopneming of Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart.

Sint Constantijn: nonnenklooster, mannen streng verboden toegang, vlakbij Chios-stad, in 1898 opgericht door Osios Pahomios.

Taxiarhon: gelegen in Nenita en gebouwd in 1305 ter ere van de Ontslapenis van de Moeder Gods Maria.

Theotokis: kerk uit 1694 in mastiekdorp Pyrgi met mooie 'xista', middels een bepaalde krastechniek aangebrachte decoraties.

Voethia: nonnenklooster gesticht in 1930 door de heilige Anthimos Vagianos.

Zoohodos: gelegen in Armolia en opgericht in de 18e eeuw door de monniken Averkios, Garvasios en Serapionas.

Bairakli Dschami: moskee in de wijk Kastro van Chios-stad.

Griekse mythologie

Het woord mythe is afgeleid van het woord"muthos", dat eerst uiting betekende en later vaak werd uitgelegd als"een gesproken of geschreven verhaal".

Mythologie (muthologia) is dus"vertellen over verhalen", of een verzameling mythen, of de studie van mythen.

Toen het schrift ontstond in Griekenland waren de mythen en legenden al verankerd in de orale overleveringen en vooral latere dichters gaven de verhalen een ander verloop. De Griekse mythologie lijkt veel op andere mythologieën. Zo komt de Noorse god Odin overeen met de Griekse Zeus en verrichtten de Noorse helden vaak dezelfde heldendaden als hun Griekse collega's.

Enkele Griekse goden

Aeolus (Aiolos)
Een zoon van Hippotes, die door Zeus was aangesteld als bewaker van de winden. Hij was de baas over de (wind)goden: Boreas, Zephyros, Notos en Euros.

Aphrodite
Aphrodite is de godin van de liefde en schoonheid. Zij werd geboren uit het schuim van de zee, waar ook het belangrijkste heiligdom gewijd aan Aphrodite staat. Ze was getrouwd met Hephaestus, maar had liever Ares als minnaar.

Haar zoon was Eros, de god van de liefde. Aphrodite wordt vaak afgebeeld met de gevleugelde Eros en met duiven. Zij was een van de Olympische goden. De Romeinen noemden haar Venus.

AphroditePhoto: Zde CC 3.0 Unported no changes made

Apollo
Apollo was de zoon van Zeus en Leto, en tweelingbroer van Artemis. Hij is god van het licht, van de geneeskunde, muziek en wetenschap. Apollo wordt vaak afgebeeld met een lier in zijn hand. Het belangrijkste heiligdom gewijd aan Apollo ligt in Delphi, de belangrijkste orakelplaats van het oude Griekenland. Apollo was een Olympische god.

Ares
Ares was een zoon van Zeus en Hera en is de god van de oorlog. Hij wordt vaak afgebeeld in volledige wapenuitrusting en was een Olympische god. De Romeinen nomen hem Mars.

Artemis
Artemis was de tweelingzus van Apollo, en dochter van Zeus en Leto. Zij was de godin van de natuur en de jacht. Zij was ook de beschermgodin van zwangere vrouwen en wordt vaak afgebeeld met een boog in haar hand. Zij was een Olympische god en haar Romeinse naam is Diana.

Dionysos
Dionysos was een zoon van Zeus en de god van de druiven en de wijn. Hij wordt vaak afgebeeld met een staf, die van boven omwonden is met klimopbladen. Hij was een Olympische god en zijn Romeinse naam is Bacchus of Liber.

Eros
Eros is de god van de behoeften en wordt ook wel Himeros genoemd. Eros wordt vaak gezien als gevleugelde jongensgod die mannen in hun hart schiet met liefdespijlen. Romeinse namen voor hem zijn Amor en Cupido.

Hermes
Hermes was de boodschapper van de goden en een zoon van Zeus. Hij is ook god van de reizigers, dieven en handelaren. Hij wordt altijd afgebeeld met een reizigersmuts en reizigersstaf of een helm met vleugels. Ook zijn sandalen hebben vleugels. Hij begeleidde de schimmen van de doden naar de onderwereld, de Hades.

HermesPhoto: Pushkar Ekbote CC 4.0 International no changes made

Pallas Athena
Zij is de dochter van alleen Zeus, want uit zijn voorhoofd geboren. Zij is de beschermgodin van de kunstenaars en handwerkslieden, maar ook de godin van de wijsheid en kennis. In oorlogstijd werd Athena ook nog vereerd als oorlogsgodin. Ze was de speciale beschermgodin van de stad Athene en een beschermengel van Griekse helden als Herakles en Odysseus.

Zij wordt vaak afgebeeld met helm en volledige wapenuitrusting. De uil, die wijsheid symboliseert, was aan haar gewijd. Pallas Athena heeft een heiligdom gelegen in Athene: het Parthenon. Zij was een Olympische god en haar Romeinse naam is Minerva.

Pallas Athena Photo: Diana Ringo CC 3.0 Austria no changes made

Poseidon
Poseidon is een roer van Zeus en is de god van de zee en beschermgod van de zeevaarders. Zijn paleis ligt diep onder water en hij wordt vaak afgebeeld met een drietand, waarmee hij de zee in beroering kan brengen. Het paard was aan hem gewijd.

Omdat de Grieken geloofden dat het land op de zee dreef, beschouwden ze hem ook als de god die de aardbevingen veroorzaakte. De Romeinse naam is Jupiter.

Zeus
Zeus was de oppergod van de Grieken en de koning van goden en mensen. Daarnaast was hij de god van de lucht en het weer. Hij wordt vaak afgebeeld met een bliksem in zijn hand en is gezeten op een troon. Uit zijn liefdesavonturen met mooie vrouwen zijn vele halfgoden en helden ontstaan, zoals Herakles en Perseus.

Griekenland Zeus Photo: Publiek domein

Samenleving

Bestuur

Bestuurlijke indeling Griekenland sinds 2011Photo: Publiek domein

Griekenland kreeg op 1 januari 2011 een nieuwe bestuurlijke indeling als onderdeel van een algehele bestuurlijke hervorming, die vernoemd werd naar Kallikratis, een Griekse architect uit het midden van de 5e eeuw v.Chr.

Griekenland is sinds 2011 in 13 bestuurlijke regio's, de zogenaamde"periferia", opgedeeld. Deze bestuurlijke regio's zijn weer onderverdeeld in 74 regionale eenheden, de 'perifereiaki enotita' of prefecturen.

De regionale eenheden, die geen eigen bestuur meer hebben, worden op hun beurt weer onderverdeeld in 325 gemeenten of 'demoi'. Daarnaast kent Griekenland sinds 1926 één autonoom gebied onder een eigen Grieks-orthodox bestuur, namelijk Agion Oros of de monnikenstaat Athos in Chalkidiki (Noord-Griekenland).

De 13 bestuurlijke regio's van Griekenland zijn Attica (1), Centraal-Griekenland (2), Centraal-Macedonië (3), Kreta (4), Oost-Macedonië en Thracië (5), Epirus (6), Ionische Eilanden (7), Noord-Egeïsche Eilanden (8), Peloponnesos (9), Zuid-Egeïsche Eilanden (10), Thessalië (11), West-Griekenland (12) en West-Macedonië (13).

Door de bestuurlijke herindeling van 2011 werd Chios een regionale eenheid van de bestuurlijke regio Noord-Egeïsche Eilanden, die verder bestaat uit de regionale eenheden Ikaria, Lesbos, Limnos en Samos.

Regio Noord-Egeïsche EilandenPhoto: Publiek domein

In 2011 heeft er ook een gemeentelijke herindeling plaatsgevonden op Chios, en de tien deelgemeenten van de fusiegemeente zijn nu:

  1. Chios-stad
  2. Agios Minas
  3. Amani
  4. Ionia
  5. Kambochora
  6. Kardamyla
  7. Mastichochoria
  8. Inousses
  9. Omiroupoli
  10. Psara

Gemeentes op Chios sinds 2011 Photo: Publiek domein

Onderwijs

De Egeïsche Universiteit (University of the Aegean), waarvan de hoofdvestiging gevestigd is in Mytilene op Lesbos, heeft, naast vier scholen op Lesbos, Samos en Rhodos, ook een school met drie faculteiten op Chios in de hoofdstad Chios-stad:

-Department of Business Administration

-Department of Shipping, Trade and Transport

-Department of Financial and Management Engineering

Gebouw van de faculteit Bedrijfskunde op ChiosPhoto: Publiek domein

Economie

In de oudheid was Chios al een van de rijkste Griekse eilandvolken. Deze hoge economische standaard wisten de Chioten vast te houden ten tijde van de Genuezen en de Ottomanen. Economisch moeilijk kreeg Chios het na de Slachting van Chios door de Turken, toen de bevolking gedecimeerd werd en er duizenden Chioten in de slavernij belandden.

Chios richtte zich economisch echter weer wat op, want veel rijke Griekse reders kwamen oorspronkelijk van Chios en houden nog steeds de Griekse handelsvloot stevig in handen. In Kardámyla en het aangrenzende Mármaro wordt elk jaar in de zomer een internationale rederstop gehouden. Een van die reders is een vrouw, Angeliki Frangou, dochter van de van Chios afkomstige Nikos Frangos. Zij heeft op dit moment een vloot van 119 schepen en werd in 2011 nog door het tijdschrift Fortune in de top-50 van invloedrijkste zakenvrouwen ter wereld geplaatst.

Bulk carrier van Navios Maritime Holdings Inc., waar Angeliki Frangou CEO is Photo: Hummelhummel CC 3.0 Unported no changes made

Na de onafhankelijkheid kreeg Chios het economisch weer zwaar te verduren, want de natuurlijke afzetmarkt Klein-Azië was geheel verdwenen en een economische band met het Griekse vasteland moest van de grond af aan opgebouwd worden. Maar toch gingen veel productiebedrijfjes en fabrieken failliet, en werklozen staken de Egeïsche Zee over om daar naar werk te zoeken.

Visvangst was vroeger een belangrijke bron van inkomsten, maar speelt op dit moment nog maar een kleine rol. Armolia staat bekend om zijn keramiek. Het eilandje Oinousses voor de kust van Chios schijnt het rijkste stukje Griekenland te zijn.

Toerisme heeft als inkomstenbron goede vooruitzichten. De meeste toeristen, naast uiteraard de hoofdstad Chios-stad, verblijven in Karfas, een dorp met veel hotels, appartementen en andere toerisme-gerelateerde voorzieningen.

In het zuiden van Chios liggen de 22 'mastichochóra', de vaak middeleeuwse mastiekdorpen waar nog steeds, vanaf ongeveer half augustus, op traditionele wijze een aromatische hars, mastiek, gewonnen wordt. Mastiek is een harssoort die door zijn samenstelling uniek op de wereld is en waar zomaar 100 euro per kilo voor betaald wordt. Mastiek wordt voor veel zaken gebruikt, zo is mastiekjenever een inheemse drank. Mastiek werd ooit in tal van producten verwerkt, zoals cosmetica, parfum, lakken en verf, tegenwoordig vooral in tandpasta en kauwgom. Een groot gedeelte van de zeer arbeidsintensieve mastiekproductie van ca. 300 ton per zomer, ca. 4,5 kilo per boom, wordt uitgevoerd naar Saoedi-Arabië.

Mastiekdruppel Chios Photo: Ailinaleixo CC 3.0 Unported no changes made

Ca. 20% van de beroepsbevolking is nog steeds werkzaam in de landbouw, waaronder veel mensen in de mastiekproductie. De Kampos, in het zuiden van Chios, is het vruchtbaarste landbouwgebied van Chios met onder andere heel veel citrusbomen. Bekende producten uit die streek zijn de heerlijke mandarijnen, de Mastelo-kaas en de yoghurt, allen met een typische smaak.

Chios economie: Mastelo-kaas Photo: Publiek domein

De Turkse premier Recep Tayyip Erdogan en zijn Griekse collega Antonis Samaras sloten in maart 2013 25 samenwerkingsakkoorden, onder andere op het gebied van toerisme, landbouw, technologie, immigratie en cultuur. Het uiteindelijke doel is de bilaterale handel tussen Griekenland en Turkije de komende jaren te verdubbelen. De verwachting van beide leiders is de verbetering van de economische en commerciële relaties ook zal bijdragen aan betere politieke verhoudingen.

De onderlinge handel tussen Griekenland en Turkije bedroeg in 2012 ongeveer 3,8 miljard euro, het streven is om dat bedrag in de nabije toekomst te verdubbelen. Dichtbij Turkije gelegen eilanden als Chios denken daar ook van te kunnen profiteren.

Samaras van Griekenland ontmoet Erdogan van Turkije Photo: Publiek domein

Jaarlijks boeken enkele duizenden Nederlandse toeristen een vakantiereis naar Chios

Vakantie en Bezienswaardigheden

Chios kan verdeeld worden in drie duidelijk te onderscheiden gebieden:

Mastichochoria, in het zuiden van Chios, wordt gekenmerkt door de middeleeuwse mastiekdorpen en de mastiek- en olijfbomen. Bekende mastiekdorpen zijn Vavyli, het best bewaarde gebleven mastiekdorp Mesta en het grootste en meest centraal gelegen mastiekdorp Pyrgi.

Mesta ChiosPhoto: KONSTANTINOS ZANNARAS CC4.0 International no changes made

Andere mastiekdorpen zijn Lithi, Vessa, Elata, Olympí, Armolia, Kalamóti, Patrika, Flatsia, Nenita, Vouno, Kini, Pagida, Kattaraktis, Exo Didima, Mesa Didima, Tholo Potami, Kalimassia, Mermygki, Neochóri, Thymianá en Ágios Geórgios Sykousis. Veel mastiekdorpen zijn ommuurd, hebben torens op de hoeken van het dorp en een ingewikkeld stratenplan om zich in vroeger eeuwen te beschermen tegen aanvallen van piraten. Bovendien zijn ze vanaf de zee niet te zien.

Kampochora, in het centrale gedeelte van Chios, ten zuiden van Chios-stad. Kambos, met een keur aan mooie dorpjes, is het vruchtbaarste gebied van Chios en bekend vanwege de vele citrusboomgaarden.

Voriochora, in het noorden van het eiland, heeft hoge bergen met schitterende vergezichten en een prachtige natuur, maar ook de traditionele bergdorpjes zijn een bezoek zeker waard.

Chios-stad (meestal 'Chora' genoemd door de lokale bevolking) is een verrassend moderne stad. Het wordt gedomineerd door de muren van het Kastro. Dit Genuese kasteel omsluit een oude wijk met smalle straatjes, hoge stenen huizen met smeedijzeren balkons en luiken voor ramen. Fonteinen dragen Koran inscripties die zinspelen op hun Turkse afkomst.

Byzantijns museum in ChiosPhoto: Balkanique CC 4.0 International no changes made

Het Byzantijns Museum is gehuisvest in een voormalige moskee, met de enige intacte minaret van de Egeïsche eilanden. Het museum bevat een verzameling van Hellenistische beeldhouwwerken, Romeinse vondsten en een verzameling van Turkse, Joodse en Armeense grafstenen die het multi-etnische verleden van het eiland laten doorschemeren.

De verwoestingen in 1822 door de Turken en de aardbeving in 1881 zijn er in Chios-stad niet veel historische overblijfselen te vinden. Wat nog wel bewaard is gebleven is het Kastro, het oude stadscentrum met een Byzantijns geforticifeerd complex uit de Middeleeuwen met een voormalige moskee, oude Turkse baden, een Ottomaanse begraafplaats en de indrukwekkende poort, de Porta Maggiora. Chios-stad heeft uiteraard ook een maritiem museum gezien de roemvolle zeevaartgeschiedenis van het eiland.

Pyrgi, het grootste mastiekdorp van Chios, staat bekend om zijn decoratieve geometrische, bloem- en diermotieven op huizen en andere gebouwen, waaronder de Theotokis-kerk. De zogenaamde 'xistá', waarvan sommige nog uit de Middeleeuwen stammen, worden via een speciale krastechniek aangebracht.

Chios vakantie: huizen in Pyrgi met 'xistá'-motievenPhoto: Mätes II CC 3.0 Unported no changes made

Nea Moni, het 'Nieuwe Klooster' is een verkeerde benaming. Deze imposante religieuze instelling werd in de 11de eeuw gebouwd door de Byzantijnse keizer Constanine IX Monomachos. Nea Moni is waarschijnlijk het mooiste religieuze gebouw in de Egeïsche eilanden, met prachtige mozaïeken die dateren uit de Gouden Eeuw van de Byzantijnse religieuze kunst. Het klooster ligt 15 km van Chios Stad.

Vakantie Chios: schitterende mozaïeken in Nea Moni Photo: Publiek domein

Anavatos is een spookachtige maar schilderachtige heuveldorp dat verlaten is sinds 1822, toen de 400 bewoners zich van het 300 meter hoge klif wierpen om niet in de handen van de Turken te vallen. Elders in Griekenland leidde deze opstand uiteindelijk tot de onafhankelijkheid, maar in Chios werd die woest onderdrukt, met als gevolg de afslachting van 30.000 eilandbewoners.

De bekendste stranden van Chios zijn Agia Iríni, Karfás, Mávria Vólia met zijn pikzwarte vulkanische kiezels, Emborios, Nagós en Sidiroúnda.

Chios vakantie: zandstrand Photo: Publiek domein

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

CHIOS LINKS

Advertenties
• Chios RossHolidays
• Chios Vliegtickets.nl
• Hotels Chios
• Autoverhuur Sunny Cars Chios
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals

Nuttige links

Chios Reisstart (N)
Reisinformatie Chios (N)
Startnederland Chios (N)
Telefoongids Griekenland

Bronnen

www.landenweb.nl/griekenland

Wikipedia

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt augustus 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems