Landenweb.nl

IBIZA
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Spaans
  Hoofdstad  Ibiza-stad
  Oppervlakte  572 km²
  Inwoners  151.641
  (juli 2018)
  Munteenheid  euro
  (EUR)
  Tijdsverschil  +0
  Web  .es
  Code.  ESP
  Tel.  +34

To read about IBIZA in English - click here

Populaire bestemmingen SPANJE

AndalusieCatalonieCosta blanca
Costa bravaCosta del solEl hierro
FormenteraFuerteventuraGran canaria
IbizaLa gomeraLa palma
LanzaroteMallorcaMenorca
Tenerife

Geografie en Landschap

Geografie

Ibiza (Catalaans: Eivissa) is een eiland dat behoort tot de Balearen. De Balearen is een eilandengroep en bestaat uit vier hoofdeilanden, Mallorca, Menorca, Ibiza en Formentera, twee kleinere eilanden, Dragonera en Cabrera, en verder nog honderden kleine eilanden.

advertentie

Ibiza Satellietfoto

Photo:Publiek domein

De Balearen liggen ten oosten van het Spaanse vasteland in de Middellandse Zee; de Spaanse stad Barcelona ligt hemelsbreed op ca. 300 kilometer. Alicante op ca. 185 kilometer. De hoofdstad van Algerije, Algiers, ligt maar op ca. 280 kilometer. Het water tussen Ibiza en het vasteland van Spanje wordt door de bewoners van de eilanden het ‘Kanaal van Ibiza’ genoemd.

Ibiza en Formentera zijn de twee zuidelijkste eilanden, liggen vlak bij elkaar en worden gescheiden door de zeven kilometer brede zee-engte ‘Es Freus’. In deze zee-engte liggen de onbewoonde eilandjes Isla Espalmador, Isla Espardell, Islas de los Ahorcados en Islas Negras. In de baai van Cala d’Hort ligt het 381 meter hoge eilandje Es Vedrà, volgens sommigen een oriënteringspunt voor UFO’s.

De eilanden Ibiza en Formentera worden ook wel de ‘pijnboomeilanden’ of Pityusen genoemd, naar het Griekse ‘Nesari Pitoussai’. Door de vele witte huizen wordt Ibiza ook wel ‘Isla Blanca’ genoemd.

De totale oppervlakte van Ibiza bedraagt 541 km2, Mallorca (3640 km2) en Menorca (702 km2) zijn groter. Ibiza is daarmee ongeveer drie keer zo groot als het Waddeneiland Texel. Het eiland is van noord naar zuid 41 kilometer lang en van oost naar west 20 kilometer breed. De kustlijn is in totaal ca. 210 kilometer lang en verspreid liggen meer dan vijftig stranden. De kust van Ibiza kent ook een aantal hoge kliffen.

Landschap

advertentie

Cova de Can Marçà, Ibiza

Photo:Phil Guest CC BY-SA 2.0 no changes made

Uit de geologische oudheid is op Ibiza nog maar weinig terug te vinden. Tijdens het Mesozoïcum (220-65 miljoen jaar v.Chr.) steeg de zeespiegel en kwam Ibiza onder water te liggen. Kalkafzettingen uit de Krijtperiode zijn nog steeds aan de oppervlakte te vinden.

In het Tertiair kwam Ibiza nog een keer onder water te liggen en uit deze periode is er nog zand, leem en kalksteen te vinden.

Ca. 8 miljoen jaar geleden ontstonden gebergtes als de Alpen en de Pyreneeën en werd ook Ibiza (Els Amunts gebergte) boven de zeespiegel opgeheven. Ibiza was toen nog via een landbrug met het Spaanse vasteland verbonden, maar na de laatste ijstijd steeg het water weer en ontstonden de Balearen.

Door de voornamelijk kalkstenen bodem van Ibiza zijn er veel zogenaamde karstverschijnselen te vinden. Met name te noemen zijn karstpijpen of ‘aven’ (trechtervormige gaten), karstgrotten, dolines (kete- of trechtervormige verdiepingen in karstplateaus) en uvula’s (serie aaneengesloten dolines). Al deze verschijnselen ontstaan door de combinatie van water en scheuren en breuken in het gesteente. Regen- en rivierwater sijpelt naar beneden, waardoor de kalk oplost. Bijzonder zijn de ondergrondse watervoorraden of ‘aquifers’, die ontstaan door het water dat door de poreuze kalksteen dringt en naar deze plekken met een ondoordringbare ondergrond stroomt.

De opvallendste verschijningen zijn natuurlijk de druipsteengrotten. De bekendste druipsteengrotten op Ibiza zijn de Santa Cova, de Es Cuieram en vooral de prachtige Cova den Can Marça. De Cova den Can Marça is een fossiele druipsteengrot, dat wil zeggen dat er geen water meer door de grot stroomt en er dus ook geen kalkafzetting meer plaatsvindt. Alle watervallen en meertjes zijn dan ook kunstmatig aangelegd.

advertentie

Platja d'en Bossa, strand op Ibiza

Photo:Alex Harries Creative Commons Attribution 2.0 Genericno changes made

De afgelopen tweeduizend jaar zijn de naald- en loofbossen, de akkers en de boomgaarden allemaal door mensenhanden aangelegd.

Zeer bepalend voor het landschap van Ibiza is de bergrug Els Amunts. De hoogste berg van Ibiza is 475 meter hoge Atalaya of Sa Talaiassa de Sant Josep. Andere hoge toppen zijn de Llentrisca (414 m) en de Furnás (409 m).

Enkele belangrijke baaien zijn de baai van Eivissa en de baai van Portmany. Hier liggen ook de belangrijkste havens van Ibiza. Het achterland wordt op sommige plaatsen beschermd door een duinenrij. De kust is verder bezaaid met inhammen of ‘calas’, waar meestal zandstranden te vinden zijn. Het langste zandstrand van Ibiza is het Platja d’en Bossa.

Ibiza kent één riviertje, de Riu de Santa Eulària, dat het grootste deel van het jaar droog staat en 11 kilometer lang is.

Klimaat en Weer

Ibiza heeft een Middellandse-Zeeklimaat, met in het binnenland warme zomers. Door de invloed van de zee wordt het echter bijna nooit warmer dan 30°C in de schaduw. De meeste regen valt in de maanden maart, mei, september, oktober, november en december. De luchtvochtigheid ligt altijd tussen de 60 en 85%. ’s Winters is het vooral in de heuvels en aan de kust een stuk koeler dan elders. Temperaturen onder het vriespunt komen echter nauwelijks voor en op meer dan 300 dagen schijnt de zon. Het water van de zee is warm tot in november

Kenmerkend voor het klimaat op Ibiza is dat het gehele jaar door de gemiddelde zeetemperatuur ongeveer gelijk is aan de gemiddelde luchttemperatuur.

advertentie

Zonsondergang Ibiza

Photo:Alex Kulikov Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

maximum temperaturengemiddelde temperaturen
Januari25°C14°C
Februari26°C14°C
Maart28°C15°C
April30°C17°C
Mei33°C20°C
Juni35°C23°C
Juli37°C26°C
Augustus37°C27°C
September35°C25°C
Oktober30°C20°C
November26°C16°C
December25°C13°C
Aantal uren zon per daggemiddelde watertemperatuur
Januari413°C
Februari513°C
Maart4,515°C
April617°C
Mei818°C
Juni821°C
Juli1124°C
Augustus1127°C
September824°C
Oktober6,520°C
November517°C
December416°C

Planten en Dieren

Planten

advertentie

Klaproos Ibiza

Photo:Dary Houston in het publieke domein

Ibiza heeft een grote diversiteit aan planten- en bloemensoorten. Grote delen van het eiland zijn beschermd gebied, in totaal meer dan 40%. Bijzonder is ook dat er veel verschillende landschappen voorkomen, ieder met hun eigen, vaak bijzondere vegetatie.

Op kliffen en rotsen leven planten die goed tegen de harde zeewind en het zout kunnen. Voor planten ontstaat dan een erg droog klimaat, dus de meeste zijn vrij klein met kleine vlezige blaadjes. Enkele voorbeelden zijn gele bergkamille, dwergheesters, zeekraal en klaprozen.

In de duinen hebben planten dezelfde problemen en moeten bovendien diepgeworteld zijn om aan water te kunnen komen. Enkele voorbeelden zijn helmgras, jeneverbes en narcissen.

Op de bergen komen planten voor die uitstekend tegen de harde wind kunnen. Enkele voorbeelden zijn nieskruid, wilde krokus, johannesbloem en wilde viool.

Meer dan 40% van Ibiza is bedekt met voornamelijk pijnboombossen. Bijzondere boomsoorten zijn tamarinden, steeneiken en aardbeibomen. Onder deze bomen zijn kamperfoelies, wilde cyclamen, varens, brem en sarsaparilla’s.

advertentie

Bossen Ibiza

Photo:Gottfried Hoffmann Creative Commons Attribution 3.0 Unported no chabges made

Op de plaatsen waar veel bomen gekapt werden ontstond struikgewas of ‘gariggue’. Dit struikgewas kan zeer goed tegen de warmte en verweerd zich tegen grazers door middel van doornen en harde kleine bladeren. Opmerkelijk is dat in dit moeilijke klimaat toch ca. 20 soorten kleurige orchideeën groeien. Veel voorkomend is de spiegelorchidee, zeldzaam en bedreigd is de bijenorchidee. Andere planten zijn Italiaanse aronskelken, brem, rotsrozen en asters. Verder kruiden als rozemarijn, munt, venkel, laurier, tijm en malve.

Velden en bermen staan al in maart en april vol met bloeiende klaprozen, madeliefjes, papavers, klaver, roze look, morgenster, middagbloemen en bernagie. Boomsoorten zijn vijgenbomen, olijfbomen, amandelbomen en johannesbroodbomen.

Tijdens de wintermaanden bloeien heidesoorten en de helderwitte bloemen van de citrusbomen.

Scilla numidica, Ibiza

Photo:cultivar413 Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Ibiza en Formentera zijn de enige plaatsen in Europa waar de Scilla numidica, een bijzondere hyacint, voorkomt, en de enige plaatsen ter wereld waar de Silene cambessedesii, een soort koekoeksbloem, voorkomt. Endemische planten zijn verder de Baleaarse hoefijzerklaver, het strandleeuwenbekje, de witte distel, het zonneroosjes, het Baleaars sintjanskruid en het Baleaarse alpenviooltje.

Dieren

Eleonora's Valk, Ibiza

Photo:Jürgen Dietrich Creative Commons Attribution 3.0 Germany no changes made

De dierenwereld op Ibiza is niet zo divers als de plantenwereld. Toch komen er enkele bijzondere soorten, zoals de Eleonore-valk, de Sardijnse woudzanger en de gestreepte hop of ‘poepoet’. Andere soorten die voorkomen zijn gekuifde aalscholvers, nachtegalen, zanglijsters, meerkoeten, oeverlopers, grutto’s, boekvinken, groenvinken, bijeneters, hopvogels, klauwieren en steltkluiten. Waadvogels ontbreken vrijwel op Ibiza door het ontbreken van eb en vloed en door het minder voedselrijke warme water. Als het in het noorden van Europa kouder wordt overwinteren zo’n 200 vogelsoorten rondom de zoutpannen van Ibiza, waaronder flamingo’s.

Grote zoogdieren komen niet voor, wel konijnen, hazen, wezels, stekelvarkens en vleermuizen. Het zeldzaamste dier op Ibiza is de genetkat, die echter hoogstzelden te zien is.

Ibizaanse Muurhagedis

Photo:Chixoy in het publieke domein

Ander diersoorten zijn kikkers, padden, ca. 30 hagedissensoorten (allemaal verwanten van de Ibizaanse muurhagedis) en in de zee rondom het eiland meer dan 200 vissoorten (o.a. zaagbaars, barracuda), bijna 100 sponsdieren en ca. 70 schelp- en waterdieren. Verder inktvissen en drie soorten dolfijnen, waaronder de gestreepte dolfijn. Voor de kust liggen zeegrasvelden (Posidonia oceanica) onder de zeespiegel die sinds 1999 tot het werelderfgoed van de Unesco behoren.

Planten als de stekelige distel zitten soms vol met slakken, die zich zo beschermen tegen hun vijanden.

Podenco Ibicenco

Photo:Lydie Heritier Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no chabges made

Bijzonder is het inheemse hondenras Podenco Ibicenco, dat al door de Foeniciërs naar Ibiza zou zijn gebracht. Deze hoogpotige Ibizensische hazewindhond heeft een slanke leest en spitse, hoogopstaande oren.

Geschiedenis

Prehistorie en oudheid

Bouw van een Talyot, Ibiza

Photo:Juan Costa Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Ca. 4000 v.Chr., in het jonge steentijdperk, arriveerden de eerste bewoners op de eilanden van de Balearen, die in holen en grotten gingen leven. Uit die prehistorische tijd zijn op Ibiza veel voorwerpen gevonden, onder andere rotsschilderingen in de grot des Vi (Spaans: pintures rupestres de sa Cova des Vi).

Ca. 2000 v.Chr. ontstond op alle eilanden de pre-Talayotische cultuur, die bekend werd door de “navetas”, stenen gebouwen met dikke muren in de vorm van een hoefijzer. De precieze betekenis van deze gebouwen is nog onduidelijk, maar uit deze periode zijn geen wapens gevonden, dus men had deze constructies zeer waarschijnlijk niet nodig om zich te verdedigen. Op Formentera staat het Ca na Costa, een met grote stenen gebouwd gedenkteken uit de periode 1900-1600 v.Chr.

Ca.1300 v.Chr. ontwikkelde zich op Menorca en Mallorca de Talayotische cultuur, befaamd vanwege de ‘talayot’, ronde of vierkante torenachtige gebouwen met een centrale ruimte en met gigantische muren gemaakte van steenklompen.

De bewoners van de Balearen waren uitstekende steenslingeraars. De Moren noemden hen ‘baal yarah’, dat later werd verbasterd tot “baliarides”, en evolueerde in de loop der tijd tot de huidige naam, Balearen. Ca. 1000 v.Chr. werden er verdedigingswerken gebouwd en uit deze tijd heeft men wél wapens gevonden. Menorca onderscheidt zich weer van de andere eilanden door de zogenaamde “taula’s”, verticaal geplaatste platte stenen met daar bovenop horizontaal een andere platte steen.

Ibiza werd sinds 654 v. Chr. volledig overheerst door de Noord-Afrikaanse (nu: Tunesië) Carthagers, of Puniërs, zoals ze door de Romeinen genoemd werden. Zij noemden het eiland in die tijd “Ibosim”. Carthago was gesticht door de Feniciërs, een zeevaardersvolk dat door de Tunesische nazaten vernoemd werd naar hun woonplaats Carthago.

Overblijfselen Carthaagse nederzetting Sa Caleta, Ibiza

Photo:stavros 1 Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

Vanuit de havenstad Eivissa (Ibiza-stad) werd er door de Carthagers handel gedreven met andere havensteden in het Middellandse-Zeegebied. De Carthagers exploiteerden verder de zoutpannen van Ibiza en er werd lood gedolven. De bossen werden gebruikt voor het maken van schepen en verder verhandelden ze keramiek, gezouten vis, vijgen en amandelen. De beroemde Carthaagse veldheer Hannibal maakte gebruik van de kwaliteiten van de steenslingeraars. Onder zijn soldaten waren ca. 1000 “baliarides” uit Ibiza en Mallorca. Hannibal trok vaak ten strijde tegen de Romeinen, die in de laatste eeuwen voor het begin van de christelijke jaartelling de heerschappij rond de Middellandse Zee overnamen.

In 149 v.Chr. werden de Carthagers definitief door de Romeinen verslagen en de stad Carthago totaal vernietigd. In 123 v.Chr. werden Mallorca en Menorca bezet en het belangrijke handelscentrum Ibiza (Romeins: Ebusus) kreeg een speciale status als bondgenoot van het Romeinse rijk. De Romeinen bouwden op Ibiza de haven Porus Magnus (nu: Sant Antoni de Portmany) en op Formentera zijn verschillende verdedigingswerken gevonden. Zeer belangrijk voor de Romeinen waren de zoutmijnen op Ibiza. Het zout werd vooral gebruikt voor het goed houden van voedingswaren op de schepen van de Romeinen. Ibiza en Formentera werden in de Romeinse tijd ook wel de Pitiusa-eilanden genoemd naar de vele naaldbomen die toen nog op de eilanden groeiden.

Vanaf de 2e eeuw werden de bewoners van de Balearen gekerstend en vanaf de 5e eeuw werden de eilanden achtereenvolgens bezet door Vandalen, Byzantijnen en Germaanse Visigoten. Dit was mogelijk doordat het West-Romeinse rijk in de 5e eeuw ineenstortte.

Moren en Catalanen

Taifa van Denia

Photo:Tyk Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Al vanaf de 7e eeuw probeerde de Moren uit Noord-Afrika de Balearen te annexeren, maar hun pogingen hadden pas succes in 902. De leider van de Moren, Isam al Jawlani van het emiraat van Córdoba, benoemde een islamitische gouverneur die zich op Mallorca vestigde. De Moren noemden Ibiza Yebisha, een tijd later Eivissa, een naam die de bewoners nu nog steeds gebruiken. De eilanden werden door de Moren voornamelijk gebruikt om aanvallen uit te voeren op de Franse en Catalaanse kusten. Rond het jaar 1000 viel het emiraat Córdoba uit elkaar en werden de Balearen overgenomen door het islamitische koninkrijk Denia.

In 1077 werden de Balearen een onafhankelijke ‘taifa’ (taifa’s waren de gebieden die na de val van het emiraat Córdoba uiteenvielen. Belangrijkste inkomstenbron in die tijd was de piraterij en vooral de handelsvloot van Pisa had daar veel onder te lijden. Samen met de Catalanen ondernam Pisa in 1114 een strafexpeditie naar de Balearen en de stad Medina Mayurqa werd totaal vernietigd. De bewoners van de eilanden kregen echter hulp uit onverwachte hoek, namelijk van de Almoraviden, een islamitische sekte uit Noord-Afrika. De tegenstanders uit Pisa en Catalonië sloegen op de vlucht, maar in 1203 werden de Balearen alsnog bezet, nu door de Almohadians uit Denia en Algerije.

Enige opmerkelijke zaken in deze periode waren de aanleg van een nu nog steeds functionerend irrigatiesysteem en de redelijke mate van godsdienstvrijheid die ondanks de islamitische overheersing gedoogd werd. Architectuur, kleding en muziek werden wel sterk beïnvloed door de Arabische cultuur.

Koninkrijk Mallorca

Jaume I van Aragon, Ibiza

Photo:Publiek domein

In 1229 kwam er een einde aan de islamitische overheersing. Mallorca kwam nu onder het gezag van de veroveraar Jaume I van het Spaanse Aragón. In 1235 was de beurt aan Ibiza en het eiland kwam onder het gezag van de Catalaans-Aragónese confederatie en werd uiteindelijk een Catalaans domein. Het Catalaans werd in deze tijd ingevoerd als de officiële taal. In 1276 overleed Jaume I en zijn rijk werd verdeeld onder zijn twee zonen, waarvan Jaume II de Balearen kreeg. Op dat moment was het koninkrijk Mallorca onafhankelijk.

Onder Jaume II en Jaume III ging het de Balearen economisch zeer voor de wind, dit tot grote ergernis van de koning van Aragón. In de eeuwen hierna hadden Ibiza en Formentera veel te lijden onder de aanvallen van berber-piraten of “corsairs” uit Noord-Afrika. Spanje had ondertussen haar aandacht verlegd naar de nieuw ontdekte gebieden in Amerika. Ook vele Ibizensers waren geduchte zeerovers die zelfs van molotovcocktails (ampolles de foc = vuurflessen) gebruikt maakten. Als gevolg hiervan leefden er vele eeuwen slaven op Ibiza, zowel islamitische als christelijke. Deze praktijken stopten pas in 1824.

In de 14e eeuw kwamen de Aragónezen weer in beeld en in 1343 werden delen van de Balearen bezet door de legers van Pedro IV. Uiteindelijk werd koning Jaume III in 1349 definitief verslagen door Pedro en dat betekende het einde van het koninkrijk Mallorca, en het begin van een zeer moeilijke periode voor de bewoners van de eilanden. Zij moesten hoge belastingen gaan betalen en leefden daardoor in grote armoede. De rijke kooplieden konden hun gerieflijke leventje voortzetten en dat zorgde voor veel wrevel onder de gewone bevolking.

In 1391 en 1450 resulteerde dit in meerdere opstanden en sociale conflicten tussen de arme plattelandsbevolking en de stedelijke elite. De elite wist deze strijd in haar voordeel te beslechten en durfde het aan om de belastingen nog verder te verhogen. Tot halverwege de 17e eeuw bleef het zeer onrustig op met name Mallorca. Ook de adellijke families onderling en de piraterij zorgden voor veel onrust. Pas vanaf ca. 1650 begon de economie zich weer wat te herstellen.

Spaanse successieoorlog

Photo:Rebel redcoat Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Begin achttiende eeuw stierf de Spaanse tak van het Habsburgse Huis uit en er ontstond een oorlog tussen de troonopvolgers. Uit deze zogenaamde Spaanse Successieoorlog (1701-1714) kwamen de Bourbons als overwinnaars te voorschijn, en Filips V, een neef van de Franse koning, besteeg de Spaanse troon. Filips voerde een nieuw administratief-politiek systeem in wat voor de Balearen slecht uitpakte.

Zo werd het Castiliaans ingevoerd als officiële taal en de eilanden werden militair en economisch ondergeschikt gemaakt aan het vasteland van Spanje. In de achttiende eeuw werden er op Ibiza en Formentera nog meer wachttorens gebouwd om de eilanden beter te kunnen verdedigen.

Tussen 1808 en 1812 voerde Spanje de onafhankelijkheidsoorlog tegen het Frankrijk van Napoleon. De Balearen werden beschermd door de Engelsen waardoor veel mensen van het vasteland naar de eilanden vluchtten. Ook andere gebeurtenissen op het vasteland lieten hun sporen na en hadden grote invloed op de ontwikkeling van de Balearen. Dit werd nog versterkt toen er in 1837 een veerboot ging varen tussen Mallorca en het Spaanse vasteland.

In die tijd ontstond ook de beweging ‘La Renaixença’, die vooral opkwam voor de eigen identiteit van de eilanden. Met deze beweging werden de eerste stappen gezet op weg naar een grotere autonomie ten opzicht van het Spaanse moederland.

20e eeuw tot heden

Aan de relatieve rust tussen de beide wereldoorlogen kwam een einde in de jaren dertig van de vorige eeuw. Allereerst was daar natuurlijk de wereldwijde economische crisis die ook de Balearen trof, en in 1936 behaalde het volksfront, een samenwerkingsverband tussen communisten, socialisten, syndicalisten en liberale republikeinen, een verkiezingsoverwinning en kwam er een volksfrontregering aan het bewind. Hun grote tegenstander, generaal Francisco Franco, werd aanvankelijk nog ‘verbannen” als militair gouverneur naar de Canarische Eilanden.

Kaart Spaanse Burgeroorlog 1938

Photo:Booshank at English Wikipedia CCAttribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

In 1936 keerde hij echter terug naar het vasteland en sloot zich aan bij andere opstandige militairen. Er brak een burgeroorlog uit waaruit Franco in 1939 als overwinnaar te voorschijn kwam. De Balearen werden natuurlijk ook betrokken bij deze zwarte periode uit de Spaanse geschiedenis. In deze strijd steunden Ibiza en Mallorca vanaf het begin Franco, terwijl Menorca de kant van de volksfrontregering koos. Opvallend is dat onder het Franco-regime, zeker in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw, de tijd op Ibiza vrijwel stilstond.

In de jaren vijftig kwamen de eerste hippies naar Ibiza, in de jaren zestig gevolgd door kunstenaars en schrijvers. Volgens de lokale bevolking is de datum 1 juni 1958 cruciaal geweest voor de ontwikkeling van Ibiza tot een waar toeristenparadijs. Dit was namelijk de dag dat het vliegveld geopend werd. Waardeloze stukken land werden steeds duurder, zeker toen de eerste toeristen op Ibiza landden. In nauwelijks twintig jaar tijd veranderde het eiland van relatieve armoedig tot een van de rijkste Spaanse provincies.

Hippie markt Ibiza

Photo:DetFerMai Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International no changes made

Vanaf de jaren zeventig werden Ibiza en Formentera definitief ontdekt door de toeristen, die in groten getale genoten van de zon en de cultuur. Tragisch was het zeer ernstige vliegtuigongeluk op 7 januari 1972. 104 mensen werden gedood toen een passagiersvliegtuig tegen de berg Sa Talaia opvloog. In 1975 stierf Franco en Spanje veranderde onder de impulsen van koning Juan Carlos de Bourbon in een parlementaire democratie. Door die democratisering werden de provincies van Spanje steeds autonomer. De eerste eilandregering werd op 19 april 1979 geïnstalleerd en Cosme Vidal Juan was de eerste president. De volgend verkiezingen werden gewonnen door Antonio Mari Calbet, die twintig jaar aan het bewind bleef.

Op 29 oktober 1977 werd de eerste ‘groene’ partij (GEN) opgericht, die zich verzette tegen de totale afhankelijkheid van de toeristen industrie met al haar ernstige gevolgen voor de het milieu en de natuur op het eiland. In 1999 werd er door de GEN een demonstratie georganiseerd tegen de aanleg van een golfbaan in Cala d’Hort. Er namen 11.000 mensen aan deel, de grootste demonstratie ooit op Ibiza gehouden. Een van de gevolgen van deze demonstratie was de neergang van de Conservatieve Partij. De verkiezingen van 13 juni 1999 weren gewonnen door een linkse colaitie onder de naam Pacto met de eerste vrouwelijke president, Pilar Costa.

Ibiza Party Island

Photo:Lim Ashley Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

In de 21e eeuw komt de dancecultuur op en staat Ibiza voornamelijk bekend alls"Party Island".

Zie verder ook de geschiedenis van Spanje op Landenweb.

Bevolking

Het strand is voor bewoners en toeristen in Ibiza

Photo:athinaf Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Ibiza heeft ca. 140.000 inwoners (2018) waarvan er ongeveer 50.000 in de hoofdstad Eivissa wonen. Slechts de helft van de bewoners is op Ibiza geboren, de rest zijn Spanjaarden van het Iberisch schiereiland of burgers uit andere Europese landen die naar Ibiza zijn verhuisd.

Tradities en gebruiken zijn ondanks alle veranderingen grotendeels bewaard gebleven. Deze gebruiken gaan soms terug tot de Punische, Arabische of Romeinse tijd. Een voorbeeld zijn de typische Ibizensische boerderijen of ‘fincas’, met de rechthoekige daken, waarbij verschillende rechthoekige gebouwen rondom een grote woonruimte staan. Ze doen denken een de bouwstijl van de Berbers in Noord-Afrika.

Klederdrachten worden alleen nog op folkloristische feesten gedragen en dan worden er ook oude zogenaamde ‘gaites’- liederen gezongen. Ook deze liederen klinken Afrikaans.

Vanaf het midden van de jaren vijftig vestigden zich veel schrijvers en schilders op Ibiza, eind jaren zestig gevolgd door de hippies. De hippies leefden voornamelijk in het noordelijk deel van Ibiza rond Sant Charles.

Jaarlijks overspoelen miljoenen toeristen de vier grootste eilanden van de Balearen.

Taal

De meeste bewoners van Ibiza spreken een variant van het Catalaans, namelijk het Eivissenc of Ibicenco. Daarnaast spreekt natuurlijk ook bijna iedereen het Spaans dat wij kennen, het Castilliaans. Sinds 1992 worden de meeste namen van bezienswaardigheden in het Eivissenc aangeduid. Zo is de toen de naam Ibiza-stad definitief veranderd in Eivissa.

Spaanse dialecten

Foto:Stephen Shaw at the English Wikipedia CCAttribution-Share Alike 3.0 Unported no changes

De eilanden Ibiza en Formentera werden door de oude Grieken Pytioussa en Ophioussa genoemd. De Carthageense kolonisten gaven Ibiza de namen Ibosim, Aibusim en Ebusim, naar de Egyptische god Bes. Op munten werd in die tijd de afkorting IBSM gebruikt.

Ibiza in verschillende talen klinkt als volgt:

Iberisch - Ebeso

Grieks - Ebysos

Latijns - Ebusus

Arabisch - Yebisah

Catalaans - Eivissa

Castiliaans - Ibiza

De verschillen tussen het Eivissenc, Catalaans en Castiliaans zijn vaak aanzienlijk:

NederlandsEivissencCatalaansCastiliaans
Feestxacotafestafiesta
Glasgotvasvaso
Handdoekcaramàstovallolatoalls
Hondquissogosperro
Jongetjeboixnenéniño
Oombloncooncletío
Steenmacpedrapiedra

Godsdienst

Bijna alle inwoners van Ibiza zijn aanhangers van het rooms-katholieke geloof, al neemt ook in dit eens katholieke bolwerk de ontkerkelijking hand over hand toe. Tradities en oude gebruiken komen tot leven tijdens feesten, festivals en bedevaarten. Veel feesten hebben een religieuze oorsprong waarbij Maria vaak in het middelpunt van de belangstelling staat.

Kathedraal van Ibiza

Photo:Magerius Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Beroemd zijn de ‘romerías’, processies waar de rooms-katholieke gelovigen van het eiland, bekeken door duizenden toeristen, de beeltenis van een heilige door de straten van stad of dorp of naar een heiligdom op de top van een berg dragen. Op 16 juli zijn er in enkele havens de ‘Fiestas de la Virgen del Carmen’, feesten ter ere van de beschermheilige van zeevaarders. De mensen gaan op die dag met allerlei boten en bootjes de zee op en nemen een beeld van de heilige mee.

Bij de klederdracht van Ibiza hoort een ketting van zilver, goud en koraal waaraan een medaillon hangt met een afbeelding van Maria. De ‘emprenada’ krijgen meisjes tijdens hun eerste communie.

Met de komst van de christenen en koning Jaume I werden ook de eerste kerken gebouwd. De vaak opvallend witgekalkte kerken, die kenmerkend voor Ibiza zijn, werden bovendien nog versterkt om de bevolking bij gevaar een veilige schuilplaats te bieden. Deze zogenaamde vestingkerken hebben meestal een rechthoekige vorm, kleine ramen, een halfrond tongewelf en zijn soms omringd met kantelen. Religieuze feesten worden ook nu nog vaak gehouden op een voorhof of ‘porxada’ of ‘portxo’. Opvallend is ook dat bijna iedere kerk op Ibiza beschikt over verschillende altaren en de oudste beelden zijn door Spaanse en Vlaamse beeldhouwers vervaardigd.

De kathedraal van Eivissa (Mare de Deu de la Nue of Santa María de las Nieves = Maria van de sneeuw) is de grootste kerk van Ibiza, en ligt in het bovenste deel van Dalt Vila, een UNESCO-werelderfgoed. De oudste fundamenten dateren van 1235 en de bouw van de kerk werd pas in 1592 afgerond. De meeste schilderingen stammen uit de 15e eeuw. Door de veelvuldige verbouwingen zijn alleen de apsis en de klokkentoren bewaard gebleven. Naast de kathedraal staat het bisschoppelijk paleis, de woning van de bisschop.

Samenleving

Staatsinrichting

Het staatshoofd van Spanje, de"Rey de España", is de koning van Spanje, op dit moment Don Juan Carlos de Borbón y Borbón. De koning is onschendbaar en de verantwoordelijkheden liggen bij de minister-president en zijn kabinet. Toch kan de koning door zijn bevoegdheden grote invloed uitoefenen. Hij bekrachtigd wetten en vaardigt ze uit; hij roept de Kamers van de volksvertegenwoordiging bij elkaar, ontbindt ze en schrijft verkiezingen en referenda uit. Verder is hij onder andere opperbevelhebber van de strijdkrachten en benoemt en ontslaat ministers.

Cortes, Spanje

Photo:Ben Bender Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De regering bestaat uit de minister-president of Presidente del Gobierno, eventueel vice-presidentes en ministers. De minister-president is veel machtiger dan in Nederland, en te vergelijken met de Britse premier en de Duitse bondskanselier.

De volksvertegenwoordiging bestaat uit twee kamers: de Tweede Kamer of Congreso de los Diputados met 350 leden en de Senaat of Senado met 254 leden. Elke provincie mag twee leden in het Congreso afvaardigen, behalve Ceuta en Melilla. De andere leden worden per provincie gekozen en de bevolkingsgrootte is dan doorslaggevend wat betreft het aantal leden dat afgevaardigd wordt. Voor de Senado kiezen de 47 op het vasteland gelegen provincies elk vier senatoren. Mallorca mag er drie kiezen. De Senaat vertegenwoordigt de bevolking van de provincies als geheel, ongeacht hun omvang. Dit systeem staat op de nominatie om afgeschaft te worden.

Voor de actuele politieke situatie van Spanje zie hoofdstuk geschiedenis.

Administratieve indeling

Ibiza heeft vijf gemeentes

Photo:Joan M. Borràs Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic no changes made

Ibiza vormt samen met Formentera een autonoom gewest, een van de Comunidades Autónomas, met een eigen regering en parlement (Spaans: Consells). Elke Autónomia heeft een wisselend pakket aan bevoegdheden dat vastgelegd is in een Estatuto de Autonomía. Elke Autonomía heeft een regionaal parlement (Asamblea Legislativa), een regionale regering (Consejo de Gobierno), een regionale president (Presidente del Consejo) en een regionaal hooggerechtshof (Tribunal Superior de Justicia). Het regionale parlement bestaat uit één kamer waaruit de regionale minister-president gekozen wordt.

Spanje is verdeeld in 50 provincies met als belangrijkste provinciale orgaan de Diputacíon Provincial, de Provinciale Staten. Hierin zitten tussen de 25 en 51 leden of diputados. Deze worden door gemeenteraadsleden gekozen. De diputados kiezen weer een dagelijks bestuur, de Comisíon de Gobierno.

In 1998 waren er in Spanje 8097 gemeenten of municipios. Bij gemeenten tussen de 250 en 100.000 inwoners telt het gemeentebestuur of Ayuntamiento tussen de 5 en 25 leden. Een Ayuntamiento bestaat uit een burgemeester of Alcalde, één of meer loco-burgemeesters of Tenientes de Alcalde en raadsleden of Consejales.

Er bestaan nog veel gemeenten die minder dan 100 inwoners hebben. Van alle gemeenten heeft 86% minder dan 500 inwoners. Ibiza heeft vijf gemeentes.

Onderwijs

Logo van universitat de les illes balears, Ibiza

Photo:Rotger Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Het onderwijssysteem in Spanje is sinds 1990 aan sterke verandering onderhevig. Het basisonderwijs werkt al met het nieuwe systeem. Het peuter- en kleuteronderwijs (Jardin de Infancia en Escuela de Párvulos) bestaat uit een driejarig en een zesjarig systeem dat niet verplicht is.

Her basisonderwijs van 6 tot 12 jaar ( Educación Primaria) is verplicht en gratis. Deze fase in het onderwijs bestaat uit drie cycli van elk twee jaar. Hierna volgt het verplichte voortgezet onderwijs (Educación Secundaria Obligatoria) van 12 tot 16 jaar. Hierna stopt de leerplicht. De ESO kent twee cycli van twee jaar waarna men een certificaat krijgt waarmee men o.a. naar beroepsopleidingen kan.

Na het verplichte onderwijs kan men verder studeren voor het Bachillerato dat toegang geeft tot de universiteit.

Het middelbaar beroepsonderwijs (Formación Profesional Grado Medio) wordt in Spanje niet erg gewaardeerd. Het zal gemiddeld ongeveer twee jaar duren en direct opleiden voor beroepen.

Het hoger beroepsonderwijs (Formación Profesional Grado Superior) en de universiteit (Universidad) vormen het sluitstuk van het onderwijssysteem. Spanje telt op dit moment 62 staatsuniversiteiten en een stuk of twintig particuliere universiteiten. De universiteit van Salamanca dateert van 1218 en is daarmee een van de oudste universiteiten ter wereld.

Ook de Balearen hebben een universiteit, de Universitat de les Illes Balears, met een dependance op Ibiza. Bijzonder is het Morna International College, waarvan het studieprogramma gebaseerd is op het Engelse onderwijs en er wordt dan ook les gegeven in het Engels. Spaans leren de kinderen al vanaf drie jaar en Duits vanaf vijf jaar. De meeste leraren en onderwijzers hebben een studie in Engeland gevolgd.

Economie

Scheepvaart en visserij

Ibiza HavenPhoto:David Sim Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

De Balearen vormden in vroeger tijden een doorgangsgebied voor schepen die op weg waren naar Afrika of weer teruggingen naar Europa. Met name de haven van Palma de Mallorca was hierin erg belangrijk, en groeide uit tot een van de belangrijkste havens in de Middellandse Zee. De havens van Eivissa en Sant Antoni zijn veel kleiner en daardoor minder belangrijk. Ze spelen op dit moment een grote rol voor het transport tussen de eilanden, met name voor toeristen. In de havens liggen talloze plezierboten. Hoewel helemaal omringd door het water van de Middellandse Zee, is ook de visserij economisch van weinig betekenis. Vroeger was het een zeer visrijk gebied maar door de overbevissing is daar bijna niets meer van over.

Landbouw en veeteelt

Johannesbroodboom, Ibiza

Photo:SuperJew Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De landbouw en de veeteelt zijn van ondergeschikt belang voor de economie en eigenlijk alleen gericht op de binnenlandse markt. Zo zijn er wat melkveehouderijen en wat boeren die geiten, schapen, pluimvee en varkens houden. Ca. 40% van het oppervlak van Ibiza is in gebruik voor de landbouw. De producten worden veelal aan restaurants en hotels verkocht. Kenmerkend voor Ibiza zijn de ‘paredes’, stenen muurtjes die moeten verhinderen dat in de winter, tijdens hevige regenbuien, de aarde wegspoelt. De totale lengte wordt geschat op ca. 10.000 kilometer, hun ouderdom op ongeveer 1000 jaar. De opbrengsten van de johannesbroodbomen zijn de laatste jaren gestegen; de kernen van de vruchten vormen namelijk een grondstof voor de chemische industrie. Andere landbouwproducten zijn aardappelen, abrikozen, vijgen en amandelen.

Industrie en mode

Zoutpannen Ibiza

Photo:Matthias Princk Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic no changes made

De enige industrieën die voor wat extra inkomsten zorgen zijn de zoutwinning in de zoutpannen en de cementindustrie. De zoutpannen of ‘salines’ van Ibiza leveren jaarlijks ca. 60 ton zout op. Verder worden er ambachtelijke producten voor de toeristen gemaakt en wat muziekinstrumenten. Een deel van de benodigde energie wordt door middel van zonne-energie opgewekt.

De op een na grootste inkomstenbron van Ibiza is de zogenaamde adlib-mode (ad libitum = zoals het u bevalt). De adlib-mode wordt sinds de jaren zeventig op de markt gebracht door hedendaagse modeontwerpers, en wordt gekenmerkt door de grote vrijheid om een geheel eigen stijl te ontwerpen.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Ibiza Oude stad

Photo:Xaviduran Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Door het toerisme heeft de economie van de Balearen een enorme groei doorgemaakt en is daardoor de rijkste provincie van Spanje geworden. Jaarlijks bezoeken ca. 10 miljoen toeristen Ibiza, Formentera, Mallorca en Menorca. In de jaren zestig werd langzaam duidelijk dat het toerisme een goudmijn zou gaan worden voor het economisch wat zieltogende eiland. Vanaf de jaren zeventig kwamen de Europeanen in grote getale naar het eiland en werden de gebieden rondom de beroemde stranden volgebouwd met hotels, restaurants en appartementencomplexen. In de jaren tachtig werd het aandeel van het toerisme voor de economie van Ibiza steeds belangrijker en ook het aantal arbeidsplaatsen nam sterk toe, met name in de bouw, het hotelwezen en de horeca. Dat deze ‘monocultuur’ gevaarlijk is, bleek eind jaren tachtig. De groei van het toerisme nam sterk af, waardoor veel ondernemingen hun deuren moesten sluiten.

Rustig strand Ibiza

Photo:Mr Pepanos Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

Door de vele toeristen kwam ook de natuur en het milieu steeds verder onder druk te staan. Gelukkig is daar steeds meer aandacht voor. Om de natuur te behouden werd ongeveer een derde van Ibiza beschermd. Daartoe behoren groene zones en een 100 meter brede kuststrook, die niet bebouwd mag worden. Bovendien werden historische plaatsen gerestaureerd en verfraaiingen aangebracht. De havens kregen nieuwe promenades en de dorpen autovrije zones.

De hippiemarkt van Santa Eulària des Riu is een happening waar zowel toersiten als locals op af komen. De oude stadskern van Ibiza stad staat bekend als Dalt Vila. Hier is de kathedraal en zijn er nog stukken van de 16e eeuwse muur te zien.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

IBIZA LINKS

Advertenties
• Ibiza Tui Reizen
• Naar Ibiza met Sunweb
• Ibiza Vliegtickets.nl
• Ibiza Hotels
• Autoverhuur Sunny Cars Ibiza
• Autohuur Ibiza
• Ibiza Vliegtickets Tix.nl

Nuttige links

Ibiza Magazine (N)
Ibiza Reisstart (N+E)
Ibiza Startbelgië (N+E)
Reisinformatie Ibiza (N)

Bronnen

Mallorca & Ibiza, Menorca & Formentera

APA Publications

Mischke, R. / Ibiza, Formentera

Het Spectrum

Rokebrand, R. / Reishandboek Ibiza en Formentera

Elmar

Sale, R. / Ibiza & Formentera

Kosmos-Z&K

Schmid, N. / Ibiza, Formentera

Deltas

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt mei 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems