Landenweb.nl

CANADA
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Engels, Frans
  Hoofdstad  Ottawa
  Oppervlakte  9.984.670 km²
  Inwoners  37.235.011
  (mei 2019)
  Munteenheid  Canadese dollar
  (CAD)
  Tijdsverschil  -4 tot -9
  Web  .ca
  Code.  CAN
  Tel.  +1

To read about CANADA in English - click here

Steden CANADA

Montreal Ottawa Vancouver

Populaire bestemmingen CANADA

AlbertaBritish columbiaManitoba
New brunswickNewfoundland en labradorNorthwest-territories
Nova scotiaNunavutOntario
Prince edward islandQuebecSaskatchewan
Yukon

Geografie en Landschap

Geografie

Canada is een federale staat in Noord-Amerika en lid van het Gemenebest. De totale oppervlakte van Canada is 9.958.319 km2 waarvan 755.109 km2 water. Canada is het grootste land van het westelijk halfrond en het op één na grootste land ter wereld en is daarmee goed voor 7% van de totale aardoppervlakte.

advertentie

Canada LandschapFoto: Publiek domein

Tekenend voor de enorme grootte van het land is het feit dat Canada grenst aan zowel de Atlantische, de Stille als de Arctische Oceaan. Ook is het vrijwel even groot als geheel Europa (zonder Rusland). Van oost naar west is de grootste afstand 5514 kilometer en van noord naar zuid 4634 kilometer. Canada grenst in het zuiden aan twaalf staten van de Verenigde Staten en in het westen aan Alaska (8893 kilometer, inclusief 2477 kilometer met Alaska). De totale kustlijn van Canada bedraagt 243.791 kilometer. De grootste provincie van Canada is Quebec met ca. 1.650.000 km2 en de kleinste provincie is Prince Edward Island met 5657 km2.

advertentie

Canada SatellietfotoFoto: Publiek domein

Canada is ontstaan uit de oudste landmassa’s ter wereld: het komvormige Canadees Schild, dat een groot deel van het land beslaat, is 1 miljard jaar oud. Het beslaat 5 miljoen km2 rondom de Hudsonbaai. In het noorden en westen verandert het continent Canada in een archipel van grote, veelal lage eilanden die de Arctische Archipel worden genoemd. De grootste eilanden zijn Baffin, Ellesmere, Victoria, Newfoundland en Vancouver. Ruim 40% van Canada ligt ten noorden van de boomgrens (60° N.Br.)

De Hudsonbaai dringt met zijn 1.220.000 km2 diep door in het binnenland.

De Canadese Rocky Mountains zijn het jongere deel van de West-Cordillera, een brede, bergachtige strook, die loopt van Mexico tot Canada. Het gebergte ontstond tussen 120 en 20 miljoen jaar geleden en omvat enkele van de hoogste toppen van Canada, het 389 km2 grote Columbia Icefield en gletsjermeren.

Canada heeft zes tijdzones met een verschil van vierenhalf uur tussen de oost- en westkust. Van oost naar west kent men de Newfoundland-, Atlantic-, Eastern-, Cental-, Mountain-, en Pacific-tijdzone. Als het middernacht is in West-Europa, dan is het in British Columbia 16.00 uur, 19.00 uur in Ontario en 20.00 uur in Nova Scotia.

advertentie

Grootte Canadese provinciesFoto: Connormah CC 3.0 Unported no changes made

Landschapsbeschrijving per provincie

ALBERTA

advertentie

Canada HoodoosFoto: Darren Kirby CC 2.0 Generic no changes made

De oostzijde van Alberta hoort nog tot de prairies, maar voorbij Calgary duiken opeens de Canadese Rocky Mountains op. Hier liggen vlak tegen elkaar vier nationale parken: Banff, Jasper, Kootenay en Yoho.

Alberta grenst in het westen aan British Columbia met zijn hoge, uitgestrekte Rocky Mountains. In het oosten grenst Alberta aan Saskatchewan met zijn vlakke prairies. Alberta grenst in het zuiden aan de Amerikaanse staat Montana, in het heuvelachtige noorden aan de provincie Northwest-Territories, in het westen aan British Columbia en in het oosten aan Saskatchewan. De grootste afstand van noord naar zuid bedraagt 1220 kilometer, van oost naar west 650 kilometer.

Banff National Park ligt midden in de Rocky Mountains en is ook bekend om zijn zwavelhoudende warmwaterbronnen. Het water van de Upper Hot Springs Pool bij Sulphur Mountain is gemiddeld 38°C. Zeer opmerkelijk zijn de ‘hoodoos’, ruim 20.000 jaar oude rotspartijen van leisteen in de vorm van hoge tafels.

Jasper National Park is het grootste en meest noordelijke van de vier nationale parken in de Rocky Mountains. Het heeft een oppervlakte van 10.878 km2 met bergen, valleien, gletsjermeren en het Columbia Icefield, een 400 jaar oude ijszee met een dikte van ca. 400 meter. Miette Hot Springs heeft het warmste bronwater (tot bijna 54°C) van de Rockies met een hoog mineraalgehalte.

De Athabasca Glacier is de grootste gletsjer in de Rocky Mountains, zes kilometer lang en met een totale oppervlakte van 300 km2. De gletsjer is een uitloper van het Columbia Icefield, het grootste veld van ijs en sneeuw in Noord-Amerika buiten de poolgebieden. Elk Island werd in 1906 opgericht als het eerste dierenreservaat van Canada. De natuur in het park bestaat uit glooiende weiden, bossen en ‘wetlands’. Wood Buffalo National Park is het grootste nationale park van Canada, ongeveer even groot als Denemarken (44.807 km2). Het park is in 1983 door de UNESCO uitgeroepen tot Werelderfgoedgebied en omvat drie soorten landschap: een hoogland, een plateau met moerassen en beken, en de rivierdelta van de Peace en de Athabasca, vol zeggevelden, moerassen en ondiepe meertjes.

Het in Calgary gelegen Fish Creek National Park is een van de grootste stadsparken ter wereld (1189 ha).

Buiten het dal van de Red Deer River strekken zich de ‘badlands’ van Alberta uit, een steenwoestijn met ravijnen, tafelbergen, plateaus en rotspilaren, de zogenaamde ‘hoodoos’. Dit maanlandschap is één van de rijkste vindplaatsen van dinosaurusfossielen van de wereld.

BRITISH COLUMBIA

advertentie

Canada Pacific Rim National Park British ColumbiaFoto: Dbaer CC 1.0 Generic no changes made

De provincie British Columbia is Canada’s meest westelijke provincie en beslaat bijna 950.000 km2. British Columbia wordt in het oosten begrensd door de provincie Alberta, in het zuiden door de Amerikaanse staten Montana, Idaho en Washington, in het westen door de Stille Oceaan, in het noordwesten door de Amerikaanse staat Alaska en in het noorden door het Yukon Territory en de Northwest Territories. De grootste lengte van de provincie bedraagt 1300 kilometer; de grootste breedte 700 kilometer. Na Québec en Ontario is het de derde grootste provincie. Ca. drie kwart van deze provincie bestaat uit bergachtig gebied; meer dan de helft van de provincie bevindt zich boven de 1250 meter. Het enige vlakke gebied ligt in het noordoosten aan de Peace-rivier. Meer dan de helft van British Columbia is bedekt met bossen. Aan de kust vooral Douglas-dennebomen en rode cederbomen; in het binnenland bossen met pijnbomen, sparren en coniferen. Ca. 10% van British Columbia is grasland of wordt ontgonnen; bijna 2% van de oppervlakte bestaat uit rivieren en meren. Langs de gehele kust van British Columbia liggen ca. 11.000 rivieren en beekjes en 7000 meren.

Net voor de zuidwestkust van British Columbia ligt het Vancouver Island dat ongeveer even groot is als de Benelux. In de lengterichting loopt er een bergrug over het eiland met lange bergfjorden aan de westkust. Het eiland is ook befaamd vanwege zijn mooie zandstranden en heeft verder dichte bossen. In het grote Strathcona Provincial Park liggen de hoogste watervallen (440 meter) van Noord-Amerika, de Della Falls. Het Pacific Rim National Park Reserve omvat drie gebieden: Long Beach met zijn ruige en winderige stranden, West Coast Trail met regenwouden en diepe rotskloven en de Broken Group Islands, een archipel bestaande uit ca. 100 eilandjes. Ten noorden van Vancouver Island liggen de Queen Charlotte Islands.

Het noorden van de provincie is bergachtig en het centrale binnenland bestaat uit een hoog plateau met dichte bossen. Van oost naar noordwest lopen een aantal bergketens.

Het zuidoosten van British Columbia, Kootenay, bestaat uit bergketens als de Rocky Mountains (met de hoogste berg van de Canadese Rockies, de Mount Robson met 3954 meter), Purcells, Selkirks en Monashees. Daartussen stromen rivieren als de Columbia-rivier en liggen de Arrow-meren. In het Yoho Park bevindt zich een van de hoogste watervallen van Canada, de 254 meter hoge Takakkaw Falls. De stad Kimberley ligt op 1117 meter en is daarmee de hoogste stad van Canada. De Kootenay-streek staat bekend om zijn vele heetwaterbronnen, maar hier ligt ook het Glacier National Park (1350 km2) met ca. 400 gletsjers en op de 3390 meter hoge Mount Dawson valt ’s winters gemiddeld 23 meter sneeuw.

Het Lower Mainland is een lagune tussen de bergen van Vancouver Island en de Coast Mountains op het vasteland. De Fraser-rivier, de langste rivier van British Columbia met 1368 kilometer, heeft hier een lange delta gemaakt.

De regio Okanagan Similkameen wordt gevormd door Okanagan Valley, een van de uitlopers in en heuvelland tussen de Cascade-bergketen in het westen en de Monashee-bergketen in het oosten. De Valley strekt zich uit over een lengte van 250 kilometer en bestaat eigenlijk uit een serie valleien, die door een aantal meren met elkaar verbonden zijn.

Naast de Fraser-rivier en de Columbia-rivier stromen in deze provincie ook nog de 611 kilometer lange Peace-rivier en de rivieren Skeena, Yukon en Liard. De Liard River Hot Springs liggen langs de Alaska-highway. Oppervlaktewater sijpelt door de spleten en breuken naar de gloeiend hete rotsen van de aardkorst, die wel 1000°C kunnen zijn. Halverwege de kustlijn van British Columbia liggen de Charlotte Islands (ca. 150 eilanden); door de warme golfstromen uit Azië is het klimaat hier altijd zeer vochtig en hangt er vaak mist tussen de eeuwenoude regenwouden met duizend jaar oude sparren en ceders.

Wells Gray National Park is een van de mooiste natuurgebieden van British Columbia en wordt gekenmerkt door bergweiden, watervallen en hoge bergen met gletsjers. Mount Edziza Provincial Park bestaat uit vulkanische landschappen, inclusief lavastromen en basaltvlakten. Het Atlin Provincial Park wordt voor ongeveer een derde bedekt met ijsvlakten en gletsjers.

MANITOBA

advertentie

Kaart van ManitobaFoto: Kmusser CC 3.0 Unported no changes

Manitoba is 650.000 km2 groot en daarmee de achtste provincie van Canada.

Manitoba is de meest centrale prairie-provincie en ligt tussen Saskatchewan en Ontario. In het noorden grenst Manitoba aan het Nunavut Territory, in het noordoosten aan de Hudson Bay, in het zuiden aan de Amerikaanse staten Minnesota en North Dakota. De grootste lengte bedraagt 1224 kilometer en de grootste breedte 793 kilometer. Het hoogste punt is de Baldy Mountain (831 meter).

Het landschap van Manitoba vormt de overgang tussen de prairies van Saskatchewan en de glooiende heuvels en bossen van Ontario. Zuid-Manitoba heeft vooral vlak prairieland met grote rivieren als de Red-river en de Assiniboine. Belangrijke rivieren zijn verder de Churchill River, de Hayes River, de Nelson River, de Saskatchewan River en de Winnipeg River. Op de grens met de Amerikaanse staat North Dakota ligt de International Peace Garden, waar het geografische midden van het Noord-Amerikaanse continent ligt. Noordelijker liggen bossen en ca. 10.000 meren met zandstranden. In totaal is ongeveer de helft van de oppervlakte van Manitoba bebost met overwegend pijnbomen, espen, zilverberken en sparren. Het Hudson Bay Lowland rond de Hudson Bay is een vlak en vrijwel boomloos toendragebied waar alleen mos, gras en korstmossen groeien. Rond de hoofdstad Winnipeg ligt een uitgebreid landbouwgebied.

Lake Winnipeg is een enorm meer met een lengte van 350 kilometer, dat het zuiden van Manitoba via de Nelson Rivier verbindt met de Hudsonbaai. De noordelijke helft van het meer is omringd door wildernis en langs de zuidelijke helft liggen her en der lange witte zandstranden.

Bij de stad Churchill ligt de noordelijkste diepe haven van Canada aan de monding van de Churchill-rivier en de Hudson Bay, die in 1610 ontdekt werd door Henry Hudson. Van september tot april is hier het Noorderlicht of Aurora Borealis te zien.

NEW BRUNSWICK

advertentie

Grand Falls, New BrunswickFoto: Benson Kua (CC BY-SA 2.0)no changes made

Het zeer bosrijke New Brunswick beslaat bijna 75.000 km2 en is de meest oostelijke en grootste van de Atlantische maritieme provincies. De provincie wordt in het noorden begrensd door Chaleur Bay en de provincie Québec; in het oosten door de Gulf of St. Lawrence, de Northumberland Strait en de provincie Nova Scotia; in het zuiden door de Fundy Bay; in het westen door de Amerikaanse staat Maine.

Een gedeelte van de zeekust heeft gevaarlijke kliffen en rotsachtige oevers. De kust bestaat verder uit duinen, zandstranden en zoutwatermoerassen. Verder bestaat de provincie uit landbouwgebieden en een bergachtig binnenland met ondoordringbare bossen.

New Brunswick wordt aan drie zijden omringd door water (2400 kilometer kustlijn) en heeft te maken met grote getijdenverschillen. De getijden aan de Fundy Bay bij Aukac behoren tot de hoogste ter wereld met een verschil tussen eb en vloed van tien tot zestien meter. De vloedlijn wordt gekenmerkt door ruige met zeewier begroeide kliffen, grotten en steile rotsformaties. Door de inwerking van het water zijn er rotsformaties in de vorm van bloempotten ontstaan, de zogenaamde ‘Flower Pots’ in het Rocky Provincial Park. Twee keer per dag spoelt meer dan 100 miljard ton water de baai in en uit, de zogenaamde ‘tidal bore’.

In New Brunswick ligt de oudste stad van Canada, Saint John. De River Valley Scenic Drive voert langs de 724 kilometer lange Saint-John-rivier. Langs de route liggen de Grand Falls, heuvelachtig bouwland, schiereilanden en eilanden.

NEWFOUNDLAND & LABRADOR

advertentie

Canada Gros Morne Fjord Newfoundland en LabradorFoto: Gilad.rom CC 3.0 Unported no changes made

Tot de provincie Newfoundland behoort niet alleen het eiland Newfoundland en Labrador (112.300 km2), maar ook het veel grotere Labrador (300.000 km2) op het vasteland. De afstand tussen het noordelijkste puntje van Labrador, Cape Chidley, en het zuidoostelijke deel van Newfoundland, Cape Pine, bedraagt ongeveer 1800 kilometer.

Newfoundland & Labrador is de meest oostelijke provincie van Canada met woeste open ruimten, hoge toppen en uitgestrekte landschappen. De provincie bestaat uit het eiland Newfoundland en het grotere gebied Labrador op het vasteland. De twee onderdelen worden gescheiden door de vijftien kilometer brede zeestraat Strait of Belle-Isle. De oppervlakte van deze provincie bedraagt iets meer dan 400.000 km2.

De 25.000 kilometer lange kust is rotsachtig met kliffen, fjorden en inhammen. In de zee naar het oosten en zuiden ligt het grote continentale plat Grand Banks, het rijkste visgebied ter wereld. Dit komt door de samensmelting van de koele Labrador-stroming en de warme Atlantische golfstroom. Het landschap van Newfoundland & Labrador bestaat uit semi-polaire toendra en gebergten in noordelijk Labrador tot prairies, lage bergen, dichte bossen en ruige rotspartijen langs de kusten in oostelijk New Foundland. Het centraal plateau is een gigantisch bosgebied, doorsneden door een aantal rivieren, waarvan de grootste de Humber, de Exploits en de Gander zijn. De hoogste punten, tot 814 meter boven de zeespiegel, liggen in het westelijke gedeelte van Newfoundland.

In het Gros Morne National Park, een Werelderfgoedgebied, liggen spectaculaire fjorden, hoge kliffen en watervallen. Het kustgebergte behoort tot de oudste ter wereld. De Long Range Mountains bestaan uit bergachtige toendra, bedekt met polaire alpenflora. Bij Shallow Bay langs de Green Gardens Trail liggen stranden en duinen.

De naam van het uitgestrekte schiereiland Labrador is afkomstig van de Portugees Corte Real, die het relatief vruchtbare gebied betitelde als 'terra de laborador'. Het vormt het uiterste noordoosten van het Noordamerikaanse continent, tussen de Hudsonbaai in het westen, Straat Hudson en de Ungavabaai in het noordoosten, en de Straat Belle Isle en de St.Lawrencebaai in het zuiden. Het grootste deel van het land bestaat uit een hoogvlakte, die 300-700 meter boven de zeespiegel ligt, met een gletsjerachtig reliëf en bezaaid met ontelbare meren. Het vormt een belangrijk onderdeel van het Canadese Schild.

Voor de kust, onder aan Newfoundland, liggen twee eilandjes die toebehoren aan Frankrijk, St. Pierre en Miquelon. Het zijn de laatste resten van het Franse imperium in Noord-Amerika. Er wonen ca. 6000 mensen die één afgevaardigde in het Franse parlement hebben.

NORTHWEST-TERRITORIES

advertentie

Skyline Northwest-Territories YellowknifeFoto: Trevor MacInnes CC 1.0 Generic no changes made

De totale oppervlakte van deze enorme provincie bedraagt 3,3 miljoen km2. De Northwest Territories, meestal NWT genoemd, zijn daarmee tien keer zo groot als Duitsland en beslaan ruim een derde van de totale oppervlakte van Canada. De gehele provincie ligt boven de poolcirkel, ten noorden van de 60ste breedtegraad. In het noorden ligt de naamloze hoogste top van de Northwest-Territories (2762 meter). Een groot gedeelte van de Territories bestaat uit toendragebied of ‘barren lands’ en ijsvlaktes. Door de Northwest-Territories stroomt de langste rivier van Canada, de Mackenzie-rivier met 1800 kilometer. Een van de diepste meren ter wereld is hier ook te vinden, namelijk het Great Slave Lake met een diepte van ruim 600 meter. Ook de hoogste watervallen van Canada komen in deze provincie voor, van bijna 90 meter hoogte valt het water in de South Nahanni River.

Zowel de noordelijke geografische pool als de noordelijke magnetische pool liggen in deze provincie. De geografische pool (Big Nail) is de plaats op de top van de aarde waar alle denkbeeldige lijnen samenkomen. De magnetische pool is alleen met het kompas vast te stellen, en kan jaarlijks behoorlijk verschillen.

Het Noorderlicht of de Aurora Borealis is hier in de herfst en winter goed te zien; door botsende, elektrisch geladen deeltjes met atomen en moleculen buiten de stratosfeer, zijn er na zonsondergang dansende lichtjes in allerlei kleuren aan de hemel te zien.

Ellesmere Island National Park Reserve is een gebied van gletsjers en bergen, maar ook komen hier thermische oases voor.

De Northern Frontier-regio ligt rond de meest noordelijke stad van Canada, de hoofdstad Yellowknife. In deze regio liggen duizenden kleine meren.

De belangrijkste rivieren zijn de Mackenzie River, de Coppermine River, de Back River en de Thelon River.

NOVA SCOTIA

Grafton, Annapolis Valley in Nova ScotiaFoto: Publiek domein

Nova Scotia is een van de zeeprovincies (Maritime Provinces), een schiereiland van ruim 55.000 km2. Een deel van Nova Scotia, Cape Breton, is een eiland, en wordt van de rest van de provincie gescheiden door de Strait of Canso. De rest is met het vasteland verbonden door de landengte van Chignecto. De provincie is heuvelachtig en vormt het noordeinde van het Appalachen-gebergte. De kustlijn is rotsachtig met veel inhammen of ‘coves’ en eilandjes. In het binnenland liggen 400 meren. Centraal Nova Scotia beslaat de kustlijn langs de Northumberland Strait, waar veel stranden met warm zeewater zijn. De kust van het Minas Basin heeft een van de hoogste getijden ter wereld met op sommige plaatsen een verschil van eb en vloed van 15 meter.

Dartmouth is een stad met maar liefst vierhonderd meren en meertjes binnen haar grenzen. De 330 kilometer lange Lighthouse Route loopt langs baaien, inhammen en fjorden. Kejimkujik National park is een reservaat met stranden, lage getijden, zoutbanken, groene bossen en lagunes. Het stadje Amherst kijkt uit over het grootste moerasgebied ter wereld, Tantramar. Cape Breton, het grootste eiland van Nova Scotia, behoort qua natuurschoon tot de indrukwekkendste van Canada. Het park ligt over de hele breedte van het topje van het eiland. Tussen de twee kusten ligt een ‘highland plateau’ van bossen, meren, moerassen en riviervalleien.

Halifax is de hoofdstad en de grootste stad van de provincie, gelegen aan een enorme zeehaven die het gehele jaar ijsvrij is. Zusterstad Darmouth ligt aan de andere kant van de baai; de twee steden zijn verbonden door twee hangbruggen.

NUNAVUT

Clyde River, NunavutFoto: Ansgar Walk CC 2.5 Generic no changes made

De totale oppervlakte van Nunavut, inclusief alle wateroppervlaktes, bedraagt 1.982.182 km2, en dat is meer dan een vijfde van de oppervlakte van geheel Canada.

Op 1 april 1999 werd het nieuwste territorium van Canada een feit: het Inuit-land Nunavut. Nunavut bestaat uit veel eilanden, waarvan sommige zo groot als Engeland. In Nunavut is de magnetische pool te vinden op ongeveer 79 graden noorderbreedte. Op 82,5 graad noorderbreedte ligt de militaire basis Alert, de noordelijkste nederzetting ter wereld.

Victoria Island hoort deels bij de Northwest Territories en deels bij Nunavut. Er liggen twee stadjes op het eiland: Inuit Cambridge Bay hoort bij Nunavut, Holman bij de Northwest Territories. Nunavut heeft in het oosten en noorden heuvels tot maximaal 500 meter hoog.

Baffin Island heeft een oppervlakte van 500.000 km2 en is daarmee het op vier na grootste eiland op aarde. Meer dan de helft van het eiland ligt boven de poolcirkel. Auyuittuq National park is het op twee na grootste nationale park van Canada met zijn 21.470 km2. Het is een van de weinige nationale parken boven de poolcirkel met veel bergen, valleien en fjorden. Op Baffin Island komen bergen voor tot ruim 2500 meter hoogte.

Aan de kust bij de Beaufort Zee bevindt zich een beroemde serie pingo’s of vorstheuvels, die ontstaan zijn door opstuwing van de bodem onder druk van ijs eronder. De pingo’s van de Mackenziedelta, waarvan de grootste 40 meter hoog zijn en 300 meter in doorsnede aan de basis, behoren tot de meest indrukwekkende in het hele noordpoolgebied.

Bij het Summit Lake zijn enorme loodrechte wanden van Mount Asgard te zien. Mount Thor heeft zelfs de hoogste ononderbroken rotswand op aarde.

ONTARIO

Ontario Niagara WatervallenFoto: Jarek Tuszynski CC 3.0 Unported no changes made

Ontario is de meest zuidelijke provincie van Canada en de op één na grootste provincie van Canada met meer dan een miljoen km2. Ontario wordt in het noorden begrensd door de Hudson Bay en de James Bay, in het oosten door Québec, in het zuiden door de St. Lawrence River, Lake Ontario, de Amerikaanse staten New York, Ohio en Michigan, Lake Erie, Lake Huron, Lake Superior, en in het westen door de provincie Manitoba. Van oost naar west is de grootste afstand 1690 kilometer en van oost naar west 1610 kilometer.

In het zuiden van deze provincie liggen de grote meren Lake Superior, Huron, Michigan, Erie en Ontario, die weer verbonden worden de grote rivieren St. Lawrence, Niagara, Ottawa en Rideau.

Lake Erie is ongeveer 400 kilometer lang en gemiddeld 60 kilometer breed. Het is het ondiepste van de Grote Meren en scheidt Canada van de Verenigde Staten. Lake Superior of Bovenmeer is het meest westelijke van de Grote Meren, en met 82.000 km2 het grootste zoetwaterreservoir ter wereld.

Ontario herbergt de beroemdste waterval ter wereld, Niagara Falls, en verder zo’n 250.000 grote en kleine meren. De Canadese Horseshoe-waterval is 54 meter diep en 675 meter breed; de Amerikaanse waterval is 56 meter diep en 320 meter breed. Iedere minuut valt er 115 miljoen liter water in de Horseshoe Falls.

Het onbewoonde noorden van Ontario, Algoma-land, is een gebied met bossen, watervallen, ravijnen en bergen. In het Sudbury Basin, gelegen in het landschap van het noordelijke Canadese Schild, is een vindplaats van vele metalen en mineralen, o.a. goud, zilver, platina, kobalt en vooral nikkel.

In de St.-Lawrence rivier liggen de Thousand Islands, een gebied met meer dan 1000 eilanden. Het eiland Prince Edward County heeft 25 meter hoge duinen van fijn zand; ze worden beschouwd als een van de belangrijkste zoetwaterduingebieden in de wereld.

Het Algonquin Provincial Park is het oudste en beroemdste park in Ontario met een oppervlakte van 7725 km2 ongerepte natuur en meer dan 1000 meren. Manitoulin Island ligt vlak tegen de noordoever van Lake Huron en is, met zijn oppervlakte van 2800 km2, het grootste eiland in een meer ter wereld.

St. Lawrence Islands National Park ligt in de gelijknamige rivier, waar die de grens vormt met de staat New York. Het park bestaat uit 18 beboste eilanden en een stuk of tachtig rotsachtige kleine eilandjes.

Belangrijke rivieren in Ontario zijn de Abitibi, de Albany, de Attawapiskat, de Montréal, de Moose, de Niagara, de Ottawa, de Thames, de Trent en de Winisk.

PRINCE EDWARD ISLAND

Kustlandschap Cavendish, Prince Edward IslandFoto: Chensiyuan CC 4.0 International no changes made

Prince Edward Island is de kleinste provincie van Canada met z’n oppervlakte van 5657 km2. Prince Edward Island meet van oost naar west ongeveer 200 kilometer; de breedte varieert van 6 tot 65 kilometer. Het eiland ligt in de St. Lawrence-golf en is alleen met het vasteland verbonden door een brug, de Confederation Bridge (13 kilometer lang). Het is de langste ononderbroken boogbrug over zee ter wereld. Prince Edward Island is pas sinds ongeveer 500 jaar een eiland, toen door stijging van de zeespiegel Northumberland Strait ontstond. Diagonaal over het eiland liggen de Bonshaw Hills die ca. 120 meter hoog zijn. Het hoogste punt ligt 147 meter boven de zeespiegel. Door de ijzerhoudende aarde is de grond roestbruin.

Prince Edward Island National Park is het kleinste nationale park van Canada en ligt langs de kustlijn van de St. Lawrence-golf.

Het park beslaat 40 km2 met ruige duinen die voortdurend van plaats veranderen door de stormachtige winden, en verder zoutwatermoerassen, rotsen en uitgestrekte stranden. Prince Edward Island heeft verder enorme landbouwgebieden.

QUÉBEC

Boreaal landschap in Noord-QuebecFoto: Peupleloup CC 2.0 Generic no changes made

De grootste provincie van Canada is Québec met ca. 1,5 miljoen km2. Québec wordt in het noorden begrensd door de Hudson Strait, de Ungava Bay en de Atlantische Oceaan, in het oosten door de provincie Newfoundland, in het zuiden door de Gulf of St. Lawrence, de provincie New Brunswick en de Amerikaanse staten Maine, New Hampshire, Vermont en New York, en in het westen door de provincie Ontario, de James Bay en de Hudson Bay. De grootste afstand van oost naar west bedraagt 1570 kilometer en van noord naar zuid 1970 kilometer. Ca. 90% van de provincie behoort tot het Canadese Schild. De helft van de provincie bestaat uit uitgestrekte (esdoorn) bossen, toendra’s, meren en rivieren. Québec is zó lang, dat het noordelijke deel in het poolgebied ligt en onderdeel is van het eeuwig bevroren Canadese Schild. De hoogste punten liggen in het zuiden met Laurentides Park op 1100 meter en Mont Tremblant op 960 meter.

Het noordelijke schiereiland Gaspé of in de volksmond La Gaspésie genoemd, is 240 kilometer lang en ligt aan de monding van de St. Lawrence River (Frans: Fleuve St. Laurent) en de Gulf of St. Lawrence. Het is een ruig gebied met bosrijke bergruggen van de Monts Chic-Choc, met als hoogste toppen Mont Richardson (1173 meter) en Mont Jacques Cartier (1268 meter).

In de Gulf of St. Lawrence liggen de Îles de la Madeleine (Magdalen Islands), een eilandengroep bestaande uit twaalf eilanden. In de zomer zakt het water zo ver dat de eilanden Ile de l’Est, Ile du Havre-aux-Maisons, Ile du Capaux-Meules en Ile-du-Havre-Aubert door duinen aan elkaar verbonden zijn. Ile d’Anticosti is het grootste eiland in de Gulf of St. Lawrence en tevens een natuurreservaat.

De Laurentians zijn een onderdeel van het Canadese Schild waarvan het heuvelachtige gebied van de Saint-Laurent Lowlands vele meren en bergen bevat. De hoogste berg van de Laurentians is de Mont Tremblant met 978 meter.

De Saint Lawrence Seaway (voltooid in 1959), die Canada's belangrijkste industriegebied (Ontario) met de Atlantische Oceaan verbindt, is de meest intensief voor transport gebruikte binnenwaterweg en van groot belang voor de economie. De Seaway is met 553 kilometer de langste binnenlandse waterweg ter wereld. Andere belangrijke rivieren zijn de Ottawa, de Saint Maurice, de Saguenay en de George River.

De esdoornbossen kleuren in de herfst prachtig rood en oranje; in de lente wordt de beroemde ‘maple syrup’ geoogst. Het esdoornblad (maple leaf) is het nationale symbool van Canada en staat sinds 1965 ook op de vlag.

Chute Montmorency is de beroemdste waterval van Québec, hoger dan Niagara Falls met 86 meter. De kust van Charlevoix is een UNESCO World Biosphere Reserve vanwege het boreale (noordelijke of arctische) woud dat hier groeit. In de buurt ligt het Jardin des Grands Jardins met een complex van meren en een altijdgroen taigabos.

Centraal Québec kenmerkt zich door een rotsige, met sparren overdekte woestenij. In 1984 werden de eilanden van de Mingan Archipelago het eerste nationale eilandpark van Canada. De eilanden zijn bekend geworden door de bizarre kalkstenen monolieten die onder andere de vorm van bloempotten hebben.

Bij Charlevoix sloeg 350 miljoen jaar geleden een meteoriet in met een doorsnede van meer dan twee kilometer. In minder dan een minuut sloeg hij een krater van 5 kilometer diepte met een diameter van 55 kilometer, waarmee de krater van Charlevoix één van de grootste op aarde is.

SASKATCHEWAN

Saskatchewan LandschapFoto: Publiek domein

Saskatchewan is één de prairieprovincies, is vlak en wordt gekenmerkt door veel bossen, meren en schier eindeloze korenvelden, die zorgen voor een groot deel van Canada’s graan- en broodproductie. De totale oppervlakte van deze provincie bedraagt bijna 650.000 km2 en dwars er doorheen stroomt de Saskatchewan-rivier. Saskatchewan wordt in het noorden begrensd door de Northwest Territories, in het oosten door Manitoba, in het zuiden door de Amerikaanse staten North Dakota en Montana en het westen door Alberta.De grootste lengte van noord naar zuid bedraagt 1124 kilometer, van oost naar west 632 kilometer.

Het noorden is vlak, vrijwel onbewoond en maakt deel uit van het Canadese Schild. De Cypress Hills vormen het hoogste punt van de provincie met 1386 meter. Het Prince Albert Provincial Park bevat ca. 10.000 meren. Hier is ook goed de overgang te zien van Zuid- naar Noord-Canada. Het zuidelijke deel bestaat uit berkenbossen en prairie, het noordelijke deel is natter, met meren, dennen en sparren, het begin van de gigantische bossen van Noord-Canada. In het zuidwesten ligt het Cypress Hills Provincial Park, een gebergte van 1389 meter hoog in een woestijnachtige omgeving met veel duinen en zandkreken. Van de Diefenbaker Lakes tot de oostgrens van de provincie komen we alleen nog vlak prairieland tegen.

In het zuidwesten van de provincie ligt het Grasslands National Park met een van de laatste authentieke graslanden van Noord-Amerika. De temperatuur in het park loopt sterk uiteen, van 40°C in de zomer tot -40°C in de winter.

Net ten noorden van Regina is de Qu’Appelle River vallei aantrekkelijk. De rivier scheidt de vlakke prairies in het zuiden van het meer heuvelachtige grasland ten noorden van de rivier. Voorname rivieren zijn verder de Churchill River, de North Saskatchewan River en de South Saskatchewan River.

YUKON TERRITORY

Yukon River LandschapFoto: Dave Bezaire & Susi Havens-Bezaire CC2.0 Generic no changes made

De provincie heeft een oppervlakte van 483.450 km2 en is de provincie met de hoogste bergen van Canada. Yukon Territory grenst in het noorden aan de Beaufortzee, in het oosten aan de Northwest Territories en in het zuiden aan British Columbia en een deel van de Amerikaanse staat Alaska. De grootste lengte van noord naar zuid bedraagt 1050 kilometer, van oost naar west 930 kilometer. In het zuidwesten van Yukon ligt het Kluane National Park, met twintig bergtoppen hoger dan 4200 meter en de hoogste berg van Canada, Mount Logan, met 5959 meter. Dit nationale park is weer een onderdeel van de St. Elias Mountains.

De Hubbard en Lowell Glaciers zijn de grootste niet-polaire ijsvelden ter wereld met een oppervlakte van ca. 8500 km2 en 1,6 kilometer dik. De afwatering van het grootste deel van het Yukon Territory vindt plaats via het immense rivierenstelsel van de 3185 kilometer lange Yukon River en zijn zijarmen.

Ten noordoosten van de hoofdstad Whitehorse ligt de Carcross Desert, de kleinste woestijn ter wereld. Opmerkelijk is de aanwezigheid van het zeldzame Lazuliet-kristal.

Rivieren en meren

De rivieren en meren van Canada vormen een van de grootste binnenwatergebieden ter wereld. Het Mackenzie River-systeem is met ca. 4250 km het langste van Canada en verzorgt de afwatering van ongeveer een kwart van het Canadese grondgebied op de Arctische Oceaan. De afwatering van het gebied van het Canadese Schild en van de Interior Plains geschiedt grotendeels via de Hudsonbaai op de Atlantische Oceaan. Van dit gebied is het Nelson River-systeem het grootst, met rivieren als de Saskatchewan, Assiniboine, Red Deer en de Bow.

De wateren van het grondgebied van de Maritieme provincies en van Zuidoost-Quebec zijn grotendeels georiënteerd op Canada's grootste rivier, de Saint Lawrence, die op de Atlantische Oceaan afwatert. De Rocky Mountains vormen de waterscheiding tussen het Schildgebied en het Pacifische afwateringsgebied en de belangrijkste rivieren zijn hier de Yukon in Noordwest-Canada en de Columbia en Fraser in het zuidwesten.

De vele meren, ca. twee miljoen, zijn overblijfselen uit de post-glaciale periode en vaak onderling door rivieren verbonden. De grootste meren van Canada zijn de vier Grote Meren, te weten Lake Superior of Bovenmeer, Lake Huron, Lake Erie en Lake Ontario, en verder nog Lake St.-Clair en Lake Winnipeg.

In het zuiden zijn de rivieren en meren ongeveer vijf maanden per jaar met ijs bedekt; in het noorden daarentegen zijn alleen de grootste rivieren één tot twee maanden ijsvrij.

Klimaat en Weer

Algemeen

Gevolgen blizzard in Ottawa, CanadaFoto: John Talbot (CC BY 2.0) no changes made

Canada staat bekend om zijn lange koude winters, maar heeft in werkelijkheid een zeer gevarieerd klimaat. Zuid-Ontario en de zuidelijke en centrale kust van Brits-Columbia zijn het warmst, Midden- en Noord-Canada hebben de koudste winters.

Het klimaat van Canada wordt o.a. door de volgende factoren bepaald:

De laagste wintertemperaturen worden aangetroffen in de Northwest Territories en Yukon en in de gebieden ten oosten van de Rocky Mountains, waar de koude poollucht ongehinderd kan doordringen. De westkust (o.a. Vancouver) heeft een veel zachter klimaat dan de oostkust, zelfs op plaatsen die op dezelfde of zelfs lagere breedte zijn gelegen (o.a. St. John's en Halifax).

De neerslaghoeveelheden zijn aan beide kusten ongeveer gelijk, met aan de oostkust een iets gelijkmatiger verdeling over het jaar als gevolg van de langs de kust trekkende depressies. In het centrum en noorden van het land valt relatief weinig neerslag, o.a. als gevolg van de natuurlijke barrière die de Rocky Mountains vormen.

De centrale provincies van Canada hebben een duidelijk continentaal klimaat met een gemiddelde maximumtemperatuur die zelfs in het op de breedte van Florence gelegen Toronto 26°C bedraagt. In de Northwest-Territories bedraagt het jaarlijkse verschil tussen de temperatuur in de zomer en in de winter meestal meer dan 45°C. Verder zijn de jaarlijkse verschillen van temperatuur langs de westkust aanmerkelijk kleiner dan langs de oostkust.

Volgens het klimaatsysteem van Köppen heeft het grootste gedeelte van Canada een boreaal (arctisch) of sneeuwwoudklimaat. In het noorden van het land en met name op de Canadese eilanden heerst een toendraklimaat. Verder komt ten oosten van de Rocky Mountains soms een steppeklimaat voor. Langs de westkust bevindt zich ten slotte een smalle strook met een gematigd regenwoudklimaat.

De lucht boven Canada is meestal van polaire of arctische oorsprong. Tussen deze beide luchtsoorten bestaat een scherpe overgang waarlangs zich depressies kunnen ontwikkelen, die dan van west naar oost over het land trekken. In de zomer dringt soms maritiem-tropische lucht uit de Golf van Mexico tot in Canada door. Ook langs het front tussen deze lucht en de polaire lucht ontwikkelen zich veel depressies. Deze trekken dan langs de oostkust van de Verenigde Staten naar het noordoosten en geven in het oosten van Canada (o.a. St. John's) veel neerslag. De bovengenoemde van west naar oost trekkende depressies geven gewoonlijk minder neerslag, o.a. als gevolg van de dalende beweging die de lucht ondergaat aan de oostzijde van de Rocky Mountains.

Krachtige dalende föhnwinden worden hier chinooks genoemd. Het effect van deze chinooks is duidelijk terug te vinden in de temperaturen, bijv. Banff in Alberta op 1378 m hoogte met een gemiddelde januaritemperatuur van -11°C, tegen het lager gelegen maar verder van het gebergte verwijderde Winnipeg met -17°C.

Andere bijzondere weersverschijnselen zijn de blizzards of barbers, zoals ze in Oost-Canada worden genoemd. Dit zijn sneeuwstormen die bij zeer lage temperaturen in de winter voorkomen tijdens en na het met grote snelheid binnenstromen van arctische lucht. Deze lucht dringt dan zelfs tot in de Golf van Mexico door en worden daar ‘cold waves’ genoemd. Een blizzard wordt ook wel 'poudrerie' genoemd omdat hij de poedersneeuw opwaait.

Langs de kusten van Labrador en Newfoundland komt vaak mist voor, vooral gedurende de zomermaanden, een gevolg van de lage temperatuur van het water van de Labradorstroom. In de wintermaanden komt vrij frequent ijsmist voor. IJsmist zijn in de atmosfeer zwevende ijskristallen die ontstaan bij zeer lage temperaturen.

Klimaatbeschrijving per provincie

ALBERTA

Chinook BoogFoto: Surrealplaces CC 3.0 Unported no changes made

In Alberta heerst een extreem landklimaat. Het noorden heeft koele zomers en in het zuiden warme zomers. De gemiddelde jaartemperatuur varieert van 3,5°C in het noorden langs de grens met de Northwest Territories tot 7,0°C langs de grens met de Verenigde Staten.

Door de ‘Chinook’, een krachtige dalende föhnwind die uit het westen waait, is het klimaat in Zuidwest-Alberta in de zomer droog en zonnig. Tijdens een chinook kan de temperatuur in korte tijd tientallen graden omhoog schieten. Gemiddeld komt de Chinook elke winter ca. zes keer voor. Alberta kent in het noorden koude winters waarbij eind oktober vaak al de eerste sneeuw valt en in januari de temperatuur terugvalt tot -30°C. In het zuiden van de provincie is dit nog meer -10°C.

De zomers zijn kort maar warm en in het zuidoosten valt dan weinig regen de natuurlijke barrière van de Rocky Mountains. Tijdens de zomer ligt de temperatuur in Alberta tussen de 22 en 25°C. Het aantal zonuren bedraagt 1900 in het noorden tot 2300 in de buurt van Lethbridge in het zuiden.

De neerslag varieert van 300 mm in het zuidoosten tot 400-450 mm in het noorden. Aan de voet van de heuvels valt 550-600 mm.

BRITISH COLUMBIA

Winterlandschap vanaf Elk Mountain in British Columbia WinterFoto: Tim Gage CC 2.0 Generic no changes made

British Columbia heeft een gevarieerd klimaat door de invloeden van Stille Oceaan met haar warme golfstromen en door de hoge bergen.

De zomers aan de zuidkust zijn warm en zonnig, tot maximaal ca. 25°C. De temperatuur wordt aangenaam getemperd door zeewind. In de winter regent het regelmatig en liggen de minimumtemperaturen overdag rond het vriespunt. ’s Zomers komen er regenstormen voor en ’s winters kan het in Vancouver of op Vancouver Island zeer langdurig sneeuwen. Jaarlijks valt er in dit gebied ca. 2000 mm neerslag.

Het klimaat in de Okanagan Valley wordt sterk beïnvloed door de bergachtige kust, die deze streek scheidt van het Lower Mainland. De bergen zorgen ervoor dat ‘s zomers koele lucht uit de vallei niet doordringt en in de winter wordt er koele lucht vanuit de poolstreek aangevoerd. In de zomer valt er dan ook weinig neerslag (gem. 310 mm per jaar) en is het zeer warm. De uiterste temperaturen liggen tussen -18°C in de winter en 32°C in de zomer. Sommige delen zijn zo droog dat er van woestijnvorming gesproken kan worden, compleet met cactussen en ratelslangen.

Het klimaat in Zuidoost-British Columbia wordt bepaald door bergketens. De valleien hebben een vochtig, mild klimaat in de winter en ’s zomers is het warm overdag en koel ’s nachts. Plaatselijk vallen hier grote neerslagsommen tot 4000 mm per jaar.

Midden- en Noord-British Columbia kennen temperatuurverschillen die steeds extremer worden. Zo kent het Peace River-district extremen die liggen tussen -29°C en 27°C. De arctische invloeden in het noordoosten zijn duidelijk, koude winters met veel sneeuw en korte, koude en natte zomers. In de winter ligt hier gemiddeld 55 centimeter sneeuw.

MANITOBA

Zomerlandschap in Winnipeg ManitobaFoto: Shahnoor Habib Munmun CC 3.0 Unported no changes made

Het klimaat in Manitoba kenmerkt zich in het algemeen door warme, zonnige zomers en koude winters. In juli en augustus loopt de temperatuur op tot ca. 25°C, maar hartje winter blijft de temperatuur onder het vriespunt. De gemiddelde temperaturen in een aantal plaatsen zijn als volgt:

gemiddeld januari-minimumgemiddeld juli-maximum
Brandon-19,7°C18,8°C
The Pas-22,7°C17,7°C
Thompson-26,6°C15,6°C
Churchill-27,5°C11,8°C

In Manitoba is het in het zuiden warmer en in het noorden koeler dan bijvoorbeeld in de buurprovincie Saskatchewan.

De reden hiervoor is dat de Hudsonbaai voor een minder extreem landklimaat zorgt. De hoogste temperatuur ooit gemeten bedraagt 33,9°C. In 1964 daalde de temperatuur naar -45,4°C.

Het klimaat in Manitoba kan behoorlijk veel verschillen: van 30°C in de zomer tot -40°C in de winter. Gemiddeld valt er, vooral in het zuiden van de provincie, meer dan 100 cm sneeuw per jaar (Winnipeg 126 cm, Brandon, 117 cm). De meeste sneeuw valt in Noordoost-Manitoba, ten oosten van de lijn Bissett-Churchill, en in de Duck- en Riding Mountains, ca. 160 cm per jaat. Meer dan de helft van alle neerslag valt in de zomer, vaak in korte hevige buien. Het zuiden van Manitoba heeft gemiddeld zeer veel zonuren per jaar, wat normaal is voor een prairiegebied.

NEW BRUNSWICK

Canada Grande Anse New Brunswick herfstkleurenFoto: New Brunswick Tourism CC 2.0 Generic no changes made

New Brunswick kent warme zomers en koude winters. Januari is de koudste maand en juli de warmste. Langs de Fundy-kust ligt de temperatuur in de zomer tussen 20 en 22°C. Deze temperaturen worden al rond elf uur ’s ochtends bereikt. Daarna steekt de zeewind op en daalt de temperatuur aanzienlijk.

Landinwaarts vermindert de invloed van de zee geleidelijk en lopen de temperaturen in de zomer op naar boven de 25°C, incidenteel tot ca. 35°C. De hoogste temperatuur ooit gemeten is geweest in 1935, 39,4°C.

In de winter dalen de temperaturen aanzienlijk, van gemiddeld -12,2°C in januari in Edmunston, tot -7,5°C langs de zuidoostkust. In het noordwesten zijn temperaturen van meer dan -30°C geen uitzondering. De laagste temperatuur ooit gemeten in deze provincie was -47,2°C in de buurt van Plaster Rock in 1955.

Wat de wintertemperaturen betreft is het opmerkelijk dat die per dag erg kunnen verschillen. Dit komt door de gevarieerde, snel voorbijtrekkende weersystemen elke twee of drie dagen.

Het aantal vorstvrije dagen verschilt ook aanzienlijk. Langs de Fundy-kust jaarlijks 140-160 vorstvrije dagen, in de centrale hooglanden van Miramichi minder dan 90 vorstvrije dagen per jaar.

New Brunswick is de sneeuwrijkste Maritieme provincie. In het noordwesten valt tussen de 300 en 400 cm sneeuw per jaar, in het oosten en zuiden tussen de 200 en 300 cm. In het noordwesten blijft de sneeuw gemiddeld 160 dagen liggen. Lente en het begin van de zomer zijn de droogste periodes, maar in het groeiseizoen valt er veel neerslag. Landinwaarts, in de hoger gelegen gebieden valt er 1200 mm per jaar, vooral tijdens de zomerperiode. Elders in de provincie valt gemiddeld ca. 1000 mm per jaar.

Onweersbuien met hevige winden komen ongeveer 10-20 dagen per jaar voor in geheel New Brunswick. Tornado’s komen zelden voor, en veroorzaken nauwelijks schade. Stormen als gevolg van overtrekkende lagedrukgebieden kunnen het gehele jaar door voorkomen, maar frequenter in de winterperiode. Deze stormen gaan vaak gepaard met veel regen of sneeuw. IJzel valt er op ca. 12 dagen per jaar. Zomer- en herfststormen komen vaak voor in de Fundy-baai en in het noordoosten.

New Brunswick herbergt enkele van de zonnigste plaatsen van Atlantisch Canada: Chatham registreert jaarlijks gemiddeld 2000 zonuren, St. John telt in december bijna 100 zonuren, meer dan waar ook in Oost-Canada. In juli daarentegen telt St. John het laagste aantal uren zon in geheel Canada! Gemiddeld telt geheel New Brunswick 75 zonloze dagen en tussen 140-160 zonnige dagen.

De Fundy-baai is een van de mistigste gebieden ter wereld. Door het grote contrast tussen de zeetemperatuur en de overtrekkende lucht is het in St. John ca. 90 dagen per jaar mistig, in juli zelfs ongeveer tien dagen.

NEWFOUNDLAND & LABRADOR

Zonsondergan Newfoundland & Labrador, CanadaFoto: Michel Rathwell CC 2.0 Generic no changes made

Ook Newfoundland en Labrador kennen een gevarieerd klimaat, hoewel het klimaat over het algemeen kouder is dan in de andere provincies aan de oostkust. Newfoundland heeft een gematigd zeeklimaat terwijl Labrador een koud en droog landklimaat heeft. De oost- en zuidkust van Newfoundland zijn vaak mistig. De gewone mist in Newfoundland is vaak zo zwaar, dat ondanks een krachtige wind de mist blijft hangen. Een ander mistfenomeen is de zogenaamde arctische zeerook, oververzadigde koude lucht waarbij condensatie optreedt. Deze mistlaag kan een dikte van enkele meters bereiken en komt heel vaak voor. Mist bij zeer lage temperaturen wordt ijsmist genoemd.

Ondanks de ligging aan zee kan het weer in de winter van dag tot dag sterk verschillen. Felle koude-invallen wisselen korte dooiperiodes af, en dit gaat meestal gepaard met zware sneeuwval (tientallen centimeters in korte tijd), ijzel en een harde wind, vaak zelfs sneeuwstormen of blizzards. Er valt jaarlijks bijna twee keer zoveel neerslag als in Nederland, in het kustgebied van Newfoundland vaak in de vorm van ijzel. IJzelrampen zijn in Newfoundland geen uitzondering. IJzel met harde wind wordt wel ‘ice-storm’ genoemd.

De gemiddelde zomertemperaturen in Newfoundland liggen tussen de 15 en 22°C, de gemiddelde wintertemperaturen van -5 tot 0°C, met af en toe uitschieters naar boven. De gemiddelde zomertemperaturen in Labrador liggen tussen 10 en 15°C, de gemiddelde wintertemperaturen tussen -10 en -25°C. In februari is de gemiddelde minimumtemperatuur -8,7°C en de maximumtemperatuur -1,4°C.

NORTHWEST TERRITORIES

IJsweg op Great Slave Lake, North West Territories, CanadaFoto: Hyougushi CC 2.0 Generic no changes made

De NWT hebben een bar klimaat. Ongeveer zeven maanden per jaar daalt de temperatuur tot onder het vriespunt en op het hoogtepunt van de winter vriest het gemiddeld 32 graden.

In het noorden is het uiteraard het koudst. In Melville op 76 graden noorderbreedte, vlakbij de magnetische noordpool, is de jaartemperatuur gemiddeld -17,7°C. ’s Winters vriest het daar gemiddeld 38 graden en in de zomer is het rond de 6°C.

Ook in de NWT kan het nog erg warm worden; bij Fort Providence en Fort Simpson zijn temperaturen van 36°C gemeten. De laagst gemeten temperatuur is gemeten in Shepard Bay met -57°C, maar ook dit is een uitzondering.

De grond is wel het hele jaar door bevroren, de zogenaamde permafrost. Zomersneeuw komt voor, maar is niet gebruikelijk. Naar het noorden toe neemt de neerslaghoeveelheid sterk af, aan de noordkust valt jaarlijks maar 60 mm.

NOVA SCOTIA

Sneeuwmuur Cape Breton Highlands, Nova Scotia, CanadaFoto: Publiek domein

Het maritieme klimaat van Nova Scotia wordt uiteraard sterk beïnvloed door de St. Lawrence-Golf in het noorden, de Fundy-baai in het westen en de Atlantische Oceaan in het zuiden en westen.

Het water van de Atlantische Oceaan en de Fundy-baai is relatief koud (8-12°C), waardoor het in het zuidwesten koel blijft in de zomer. In januari wordt de temperatuur getemperd door hetzelfde water. Het oosten, zuiden en zuidoosten heeft te maken met de Warme Golfstroom (16°C). Van januari tot en met maart is het water van de St. Lawrence-Golf en de Straat van Northumberland bedekt met ijs.

Langs de kust bedraagt de temperatuur in januari gemiddeld -4 tot -6°C. De zomers zijn relatief koel, rond de 20°C langs de kust en landinwaarts tot 25°C.

De natste plaats van Nova Scotia is Cape Breton Island met ca. 1600 mm neerslag per jaar. Ook de zuidelijke kuststreek ontvangt ca. 1550 mm neerslag per jaar. De noordkust van de Straat van Northumberland ontvangt minder dan 1000 mm neerslag per jaar.

Neerslag valt iets vaker in de late herfst en aan het begin van de winterperiode. Ca. 15% van alle neerslag valt in Nova Scotia als sneeuw, op Cape Breton Island 30%. Langs de warme Atlantische kust en rond de Fundy-baai valt ’s winter in totaal ongeveer 150 cm, landinwaarts ongeveer 250 cm. De hoger gelegen gebieden zoals de Cobequid Mountains en de Cape Breton Highlands ontvangen meer dan 300 cm sneeuw per jaar. De sneeuwperiodes (periode met meer dan 2,5 cm sneeuw) verschillen aanzienlijk: 110 dagen langs de zuidkust en 140 dagen landinwaarts.

Sneeuwvalextremen:

Halifax heeft een terechte reputatie als zijnde een mistige stad. Halifax International Airport telt ca. 122 mistdagen per jaar. Andere ‘mistige’ steden zijn Yarmouth (118 dagen), Canso (115) en Sydney (80). De periode halverwege de lente tot het begin van de zomer is de mistigste tijd.

Door de vele mistdagen valt het aantal zonuren natuurlijk tegen, tussen 1700 en 1969 uren per jaar. Juli is landinwaarts de zonnigste maand, aan de kust is dat augustus. Het aantal zonloze dagen (minder dan 5 minuten per dag) bedraagt 75-90 per jaar, met name in de periode november-februari. Het aantal zonnige dagen bedraagt 130-160 per jaar, met name in de periode juli-oktober.

NUNAVUT

Nunavut ToendraFoto: ADialla CC 2.0 Generic no changes made

Nunavut heeft een toendraklimaat. De boomgrens vormt de scheiding met het continentale klimaat van de Northwest Territories. Deze boomgrens loopt ook ongeveer gelijk met de permafrostlijn.

s’Winters vriest het in Nunavut tussen de 30 en 40°C, en in de zomer loopt de temperatuur op tot 11 graden in het zuiden. Gemiddeld is er een vorstvrije periode van ongeveer 50 dagen, maar temperaturen onder nul blijven elke dag mogelijk. De stad Eureka kent gemiddeld 271 ijsdagen per jaar, Alert zelfs ca. 287 per jaar (de temperatuur komt dan ook overdag niet boven het vriespunt uit). De meeste sneeuw valt in oktober en november en gedurende ca. acht maanden is de grond in Nunavut bedekt met sneeuw.

De meeste neerslag valt in de zomer in de vorm van natte sneeuw en regen. In het zuiden bedragen de hoeveelheden ca. 400 mm per jaar, in de noordelijke toendra rond Eureka maar ongeveer 68 mm per jaar.

Opmerkelijk is dat Alert gemiddeld per jaar 0.03 onweerdagen heeft en dat betekent dat er in de afgelopen dertig jaar slechts één keer onweer is voorgekomen.

ONTARIO

Klimaattabel Ottawa, CanadaFoto: Hedwig in Washington CC 3.0 Unported no changes made

Zuid-Ontario heeft een vochtig klimaat met lange, warme zomers en zachte winters door de matigende invloed van de Grote Meren.

In het noorden van de provincie heeft men koude winters en zonnige, warme zomers met koele nachten.

De gemiddelde jaartemperatuur varieert van 2-3°C in het zuiden tot ca. -4°C in het verre noorden van de provincie. Verschillende locaties delen het record wat betreft de maximumtemperatuur, 42,2°C (Atikokan, Fort Frances en Biscotasing). In het zuiden zijn zomer temperaturen van meer dan 35°C geen uitzondering.

Aan de andere kant van thermometer liggen plaatsen als Central Patricia, Hornepayne, White River en Geraldton met minima lager dan -50°C. Iroquois Falls houdt het record met -58,3°C.

In Ontario valt meer neerslag dan in de westelijke staten. Jaarlijks valt in het oosten van de provincie rond de 800 mm. De neerslag is wel over het hele jaar verdeeld. Rond de Hudsonbaai is het met jaarlijks 1700 uur zonneschijn minder zonnig door het gemakkelijk ontstaan van mist en laaghangende bewolking.

De hoeveelheid neerslag varieert sterk van jaar tot jaar en van plaats tot plaats. In het algemeen kan men stellen dat de hoeveelheden neerslag van het noordwesten naar het zuidoosten toenemen. Zo ontvangt het Big Trout Lake-gebied ca. 600 mm neerslag per jaar, de Marathon/White River-regio ca. 900 mm en Thunder Bay iets meer dan 700 mm. De meeste neerslag valt in de maanden mei tot september. Periode van langdurige droogte komen eigenlijk niet voor. Winters met meer dan 400 cm sneeuw in sommige gebieden zijn vrij normaal. Searchmount, ten oosten van het Bovenmeer of Lake Superior, haalt gemakkelijk 430 cm.

Thunder Bay is de zonnigste plaats in Ontario en zelfs in geheel Oost-Canada met iets meer dan 2200 uur zonneschijn per jaar.

Toronto ligt redelijk zuidelijk en ondervindt invloed van de meren in de buurt, waardoor de gemiddelde temperaturen meevallen. In de winter ligt in Toronto meestal een dun laagje sneeuw en daalt de temperatuur gemiddeld 10 gaden onder nul; in de zomer is het dagelijks rond de 27°C, en daarmee is Toronto een van de warmere plaatsen van Canada, samen met Montréal in de provincie Québec.

PRINCE EDWARD ISLAND

Winter in Charlottetown, CanadaFoto: Publiek domein

Prince Edward Island is omringd door water en dat heeft natuurlijk grote invloed op het klimaat van deze provincie. De winter zijn vaak onstuimig van karakter, maar milder als in de rest van Canada. De lente is koel en de zomer gematigd warm met veel wind. Hoogteverschillen zijn er nauwelijks, dus dat heeft geen invloed op het klimaat.

Van januari tot eind april vriezen de wateren rond Prince Edward Island dicht en tot in mei komt er drijfijs voor.

Prince Edward Island heeft van dag tot dag het meest gevarieerde weer in heel Canada. Dit komt door de verschillende weersystemen die zelden lang duren. Deze weersystemen brengen afwisselend polaire, zee-, continentale en tropische lucht met zich mee. Deze luchtstromen komen van de Arctische Pacific, de Atlantische Oceaan e de Golf van Mexico.

Door wolken, mist en nevels ligt het aantal uren zonneschijn iets lager dan in de rest van het land. Mist komt vooral in de lente en de zomer vaak voor, de rest van het jaar is vrijwel mistvrij, dit in tegenstelling tot provincies als Newfoundland en Nova Scotia.

De zomers zijn vrij koel met een gemiddelde julitemperatuur van ca. 18,5°C en dagelijkse maximumtemperaturen tot ca. 25°C. Temperaturen boven de 30°C komen nauwelijks voor en de hoogste temperatuur ooit gemeten bedraagt 37,8°C.

De winter temperaturen worden beïnvloed door het ijs dat Prince Edward Island in de winter omringt. Temperaturen van meer dan -15°C komen echter zelden voor. De vorstvrije periode ligt tussen eind mei en begin oktober, en duurt niet langer dan 130 dagen.

Het gehele jaar door valt er neerslag, gemiddeld ca. 1000 mm per jaar in het zuidoosten en 1100 mm midden op het eiland. De meeste neerslag valt vanaf het eind van de herfst tot het begin van de winter. Het eiland telt tussen de 130 en 160 regendagen per jaar, waarvan 30% met sneeuw. Prince Edward Island is een van de sneeuwrijkste gebieden in Canada. Na St. John en Québec-City is Charlottetown met ca. 330 cm sneeuw per jaar de derde ‘sneeuwstad’ van Canada.

Het waait gemiddeld harder dan in de andere Maritime Provinces, met name in de wintermaanden, als het ook vaak stormt. Tornado’s, zware onweersbuien en hagelstormen komen zelden voor.

Het eiland heeft wel vaak te lijden onder Atlantische stormen, die vloedgolven, hevige winden en zware regenval met zich meebrengen. Soms veroorzaakt een staartje van een passerende hurricane het eiland en brengt dan veel regenval. Op 22 september 1942 viel er in Charlottetown 163,8 mm regen, een record op Prince Edward Island.

Winterstormen die het hurricane-niveau (+ 100 km/uur) benaderen en zware regen- of sneeuwval veroorzaken kunnen het eiland dagenlang teisteren. IJzel en sneeuw kunnen het openbare leven op het eiland dan gemakkelijk dagenlang platleggen.

QUÉBEC

Herfstkleuren in Montréal, Quebec foto: AnnaKucsmaFoto: AnnaKucsma CC 2.5 Unported no changes made

Québec heeft warme zomers, maar lente en herfst zijn de beste periode om Québec te bezoeken. De winter in Québec kan zeer koud zijn, met name op het onbeschutte platteland in het oosten, waar zelfs ijsstormen kunnen voorkomen.

Het klimaat kent vooral in de winters vele uitschieters. Het weer kan dan van dag tot dag zeer sterk wisselen. In het noorden van Québec heerst een toendraklimaat met in de zomer gemiddelde maximumtemperaturen van 15°C, en in de winter gemiddelde minimumtemperaturen van 20°C onder nul.

De meeste neerslag valt in de zomer, maar in de winter valt maar enkele tientallen millimeters, meestal in de vorm van sneeuw. Jaarlijks valt er gemiddeld tussen de 400 en 500 millimeter.

Meer naar het zuiden, op dezelfde breedtegraad als Midden-Nederland, is het ’s winters de gemiddelde maximumtemperatuur 10°C onder nul. De neerslag is hier beduidend hoger dan in het noorden, ca. 800 mm per jaar.

Montreal ligt ver in het binnenland en profiteert in de zomer duidelijk van de zuidelijke ligging met gemiddelde maximumdagtemperaturen van 26,4°C in de zomer.

SASKATCHEWAN

Winterlandschap Lumsden, Saskatchewan, CanadaFoto: Victor D in het publieke domein

In Saskatchewan heerst een extreem landklimaat dat niet beïnvloed wordt zeeën of oceanen. In het boreale noorden gaat dit gepaard met koele zomers, in het zuidelijke prairieklimaat met warme zomers. Door de grote temperatuurverschillen in de winter en de zomer varieert de gemiddelde jaartemperatuur van 3,5°C in het noorden tot 7,0°C in het zuiden tegen de grens met de Verenigde Staten.

Saskatchewan is een van de provincies met de minste neerslag en de meeste zonuren. Het zuiden van Saskatchewan heeft 2300 uren zon per jaar en is daarmee beduidend zonniger dan het Nederlandse De Bilt met 1477 uur. In de winter kunnen de temperaturen teruglopen tot wel -50°C, terwijl in de korte zomers de temperaturen weer oplopen tot 30°C met uitschieters naar 40°C in het zuiden van de provincie. Normaal gesproken liggen de dagwaarden tijdens de zomermaanden tussen de 22 en 25°C. Door deze grote temperatuurverschillen ligt de gemiddelde jaartemperatuur lager dan waar ook ter wereld op dezelfde geografische breedte.

Zowel in het noorden al in het zuiden valt weinig neerslag, hoewel in de prairieregio nog minder dan in de noordelijke arctische regio. De lucht van de Pacific is al droog als die in Saskatchewan aankomt. Ook de lucht uit andere richtingen is droog. Daardoor heeft Saskatchewan niet alleen weinig neerslag, maar ook zeer veel zonneschijn. Estevan is de ‘Sunshine capital’ van Canada met gemiddeld 2540 zonuren per jaar.

Een beschrijving van het klimaat in Saskatchewan is niet compleet zonder de ‘blizzards’, prairiestormen die zo’n zes uren duren en vaak in februari voorkomen. Het openbare leven is dan vaak ontregeld.

YUKON TERRITORY

Yukon Territory Whitehorse SleehondenFoto: Publiek domein

Yukon heeft een zeer droog klimaat. Het regent er maar weinig (ca. 300 mm per jaar) en er valt gemiddeld 28 centimeter sneeuw per jaar. In de warme zomers kent Yukon lange dagen met veel zon; in het noordelijke deel van Yukon gaat de zon in de maand juni zelfs nooit helemaal onder.

De gemiddelde temperaturen in de warmste maand juli liggen tussen 14°C in het zuidelijke Whitehorse tot 16°C in het noordelijk gelegen Dawson City. Uitschieters tot meer dan 30°C blijven ook in deze provincie mogelijk.

In de winter is het in Whitehorse gemiddeld -16°C en in Dawson City -27°C. Uitschieters tot -51°C zijn in de winterperiode mogelijk. Whitehorse heeft gemiddeld 120 ijsdagen per jaar (dagen waarop de temperatuur niet boven het vriespunt komt). In december hebben beide steden nog geen zes uur daglicht.

Het zuiden van Yukon wordt beïnvloed door de warme golfstroom. Vochtige lucht en warmte van de oceaan weten dan regelmatig door te dringen tot het midden van Yukon. Het noordelijke Inuvik aan de Beaufortzee is ’s zomers net zo warm als in Nederland. In juli is het hier rond de 20°C.

De laagste temperatuur ooit gemeten in Canada bedroeg -63°C bij de plaats Snag op 3 februari 1947.

Planten en Dieren

Planten

Canada Maple LeavesFoto: Ian Muttoo (CC BY-SA 2.0) no changes made

Gezien de enorme oppervlakte van het land is de flora van Canada relatief arm: 7000 à 7500 soorten vaatplanten op ca. 9.960.000 km2 en in de relatief rijke provincie Québec toch nog maar 2200 soorten op 1.480.000 km. Ter vergelijking: Frankrijk heeft 3900 soorten, Spanje 4500 soorten, en beide op maar ca. 540.000 km2. Dit komt door het strenge klimaat en de gelijkmatige natuurlijke gesteldheid. De noordelijke helft van Canada wordt ingenomen door vrijwel boomvrije toendravegetaties. Op de toendra heerst de permafrost, waarop alleen de allersterkste flora groeit, zoals korstmossen en zeer taaie bloem- en grassoorten. Deze reiken aan de oost- en aan de westkust tot ver naar het zuiden; zo ligt Zuidoost-Labrador, op de breedte van Engeland, nog ten noorden van de boomgrens; daarentegen reikt het woud in het continentale midden tot boven de poolcirkel. De arctische vegetatie is zeker niet eentonig en soortenarm. Vooral in het noorden en verder in droog en continentaal klimaat en op kalkbodem overweegt een fjeld van veel kleurig bloeiende planten; in de zuidelijke Arctis overwegen dwergstruikheiden en in o.a. beschutte kloven vindt men bosjes van berkensoorten.

Praktisch de gehele zuidelijke helft van Canada bestaat uit boreale naaldwouden met dennen, sparren en levensbomen. Grote uitgestrekte wouden gaan geleidelijk over in veenmosvenen, die zich van Europese hoogvenen onder meer onderscheiden door een struiketage van voornamelijk heidesoorten, meestal 'Indian tea' genaamd.

Afwijkend van dit patroon zijn het westelijk kustgebied en het zuidoosten. In het westelijke kustgebied komen, in aansluiting op dezelfde vegetatie in de Verenigde Staten van Amerika, tot 100 m hoge wouden van de spar Picea sitchensis voor en, hoger op de bergen, de alaskaceder (Chamaecyparis nootkatensis). In het relatief warme zuidoosten, bij de Grote Meren en de St. Lawrence, komen via een brede zone met naald- en loofbomen, ook echte loofwouden voor. Bijzonder is dat hier naast veel boreale soorten, ook veel vooral uit de tropen bekende geslachten voorkomen, zoals de zwepenboom en gierst. Het soortenrijkste woudtype, op de rijkste gronden groeiend, is het beech-mapleforest met beuken en de witte esdoorn of maple, sterk lijkend op de Europese eikenhaagbeukenbossen. Op armere en drogere grond groeien Amerikaanse eiken, op vochtiger en vruchtbare gronden essenwouden. Beroemd zijn de Zuid-Canadese wouden vooral om hun prachtige herfstkleuren, de ‘Indian Summer’. Waar deze bossen gerooid zijn ontstonden heggenlandschappen, waarin gedurende de laatste eeuwen de meidoorn steeds vaker voorkomt.

Dieren

Canada ElandFoto: Publiek domein

Canada behoort tot het dierengeografische rijk Arctogaea waarin men weer kan onderscheiden: de arctische fauna en de nearctische fauna. De grens tussen deze twee wordt gevormd door de boomgrens, die in het westen ten noorden van de poolcirkel loopt, maar in het oosten meer zuidelijk, tot in Labrador. Een voor de Arctis endemische soort is de muskusos, die op de grotere Canadese eilanden nog tamelijk veel voorkomt, maar ook op het vasteland voorkomt en beschermd in enkele reservaten. Ook de ijsbeer komt hier voor. De toendra wordt bewoond door o.m. de grijze wolf, de poolvos, de kariboe (het Amerikaanse rendier), de sneeuwhaas en de lemming. Verder vogels als de sneeuwgors, de kneu, piepers en alpenleeuwerik.

In het nearctische deel van Canada zien we roofdieren als de poema, de lynx, de grizzlybeer, de zwarte beer of baribal, de wasbeer, de wolf en vossen; en verder marters, veelvraat en otter. Van de hoefdieren mogen worden genoemd de bosbizon, het dikhoornschaap, het wapitihert op veel plaatsen in het westen, evenals het muildierhert; het witstaarthert leeft in het zuiden van Canada. De eland of ‘moose’ heeft nog een groot verspreidingsgebied.

De gaffelantilope wordt alleen nog maar in het zuidwesten aangetroffen en is de enige antilopensoort die nog in Noord-Amerika leeft. Het bergschaap bewoont evenals de sneeuwgeit alleen het uiterste westen van Canada. De knaagdieren zijn o.m. vertegenwoordigd door prairiehonden, lemmingen, eekhoorns, vliegende eekhoorns, boomstekelvarkens, muskusrat en de bever, het nationale symbool van Canada.

Van de vogels verdienen vooral de trompetkraanvogel en de ijsduiker vermelding. In de rivieren en meren leven o.m. snoeken en forellen; de Atlantische zalm trekt in Labrador de rivieren op.

De kusten van de Atlantische provincies bieden een rijke, gevarieerde leefomgeving voor kust- en zeedieren. Er leven talloze land- en zeezoogdieren en honderden soorten zeevogels, zoals de fluitplevier, een klein bedreigd oevervogeltje, otters, bevers, tuimelaars, wasbeertjes, blauwe vinvissen, papegaaiduikers, Atlantische zalmen, alken, geoorde aalscholvers en het vaal stormvogeltje.

In 1885 werd het eerste nationale park gesticht, Banff. Nu zijn er 40 nationale parken, ca. 1200 provinciale parken en zo’n 100 natuurhistorische monumenten. Sommige parken hebben een enorme oppervlakte, Wood Buffalo National Park beslaat een oppervlak groter dan Zwitserland.

Bijzonderheden per provincie

ALBERTA

Alberta Wilde RoosFoto: Walter Siegmund CC 3.0 Unported no changes made

Ten zuidoosten van Drumheller richtte de UNESCO in 1955 het Dinosaur Provincial Park op. Dit Werelderfgoedgebied bevat de rijkste fossielbedden ter wereld. Hier zijn meer dan 300 belangrijke ontdekkingen gedaan.

In het Elk Island National Park leven grote zoogdieren als de wapiti, de steppebizon en de met uitsterven bedreigde bosbizon.

Wood Buffalo National Park is het grootste nationale park van Canada en in 1983 uitgeroepen door de UNESCO als Werelderfgoedgebied omdat er zeldzame dieren als de bosbizon leven. Verder komen hier slechtvalken en de Amerikaanse zeearend voor en is het de enige natuurlijke broedplaats ter wereld van de zeldzame trompetkraanvogel.

Het Waterton Lakes National Park bezit de rijkste fauna van alle Canadese parken, van beren tot dikhoornschapen en van watervogels tot sapspechten.

In het Banff National Park zijn veel diersoorten in hun natuurlijke omgeving te zien: berggeiten, groothoornschapen, herten, zwarte beren, grizzlyberen en wapiti’s. De lagere hellingen zijn overdekt met dichte bossen pijnbomen, zilversparren, en wat Douglasdennen. Op grotere hoogte worden de ze soorten verdrongen door dennenbomen en de engelmannspar. Op 2135 meter hoogte heerst een semi-poolklimaat waar toch nog veel kleurrijke alpenbloemen bloeien.

Tot de flora in Banff en Jasper National Park horen 996 soorten vaatplanten (bomen, grassen en bloemen), 407 korstmossen, 243 mossen en 53 levermossen.

Het Saskatoon Island Provincial Park is een van de nestgebieden van de zeldzame trompetterzwaan.

Het plantensymbool van Alberta is al sinds 1930 de wilde roos (Rosa acicularis). De wilde roos, die tot 1,5 meter groot kan worden, staat in Alberta van eind mei tot begin augustus in bloei. De bloemen van de wilde roos zijn roze van kleur, hebben een diameter tussen 3-5 centimeter.

BRITISH COLUMBIA

ZeearendFoto: Littleisland lighthouse CC 2.0 Generic no changes made

In het gematigde klimaat British-Columbia leven meer planten- en diersoorten dan in de rest van het land samen, met name in de kuststreek. De provincie omvat tevens de droogste en de natste gebieden van Canada.

In het Beacon Hill Park op Vancouver Island staan zeldzame eiken van de soort Quercus garriana, waarvan sommige ouder zijn dan 400 jaar.

In het gematigde regenwoud, met Douglassparren die meer dan 90 meter hoog en 500 jaar oud kunnen worden, komen zwartstaartherten, muildierherten, zwarte beren, de verwante zilverberen, en poema’s voor. In de moerassen, meren en rivieren leven o.a. trompetzwanen.

In de zee rond de Queen Charlotte Islands leeft de grootste populatie Amerikaanse zeearenden van heel British Columbia. De Queen Charlotte Islands zijn ecologisch zeer rijk en er leven veel zogenaamde relictsoorten, onder andere ‘deer mouse’ (Peromyscus maniculatus), Lairy-specht en zwarte beer. Howser, aan de noordkant van Kootenay Lake herbergt de grootste kolonie visarenden van Noord-Amerika, ca. 100 paartjes. Het nationale park Kootenay kent een grote verscheidenheid aan habitats. In het dal van de rivier de Kootenay liggen alpenweiden en vochtige naaldwouden, terwijl in de warme Rocky Mountain Trench cactussen en schijfcactussen groeien.

De kleine en schuwe harlekijneenden zijn te vinden in snelstromende rivieren en in de branding van de oceaan. In het George C. Reifel Waterfowl Refuge op Westham Island overwintert de grootste populatie watervogels van Canada, meer dan 240 soorten, waaronder sneeuwganzen.

In de Grote Oceaan bij British Columbia komen vijf soorten zalm voor: chinook (max. 55 kg), chum (max. 5 kg), coho (max. 10 kg), pink (max. 2,5 kg) en sockeye (max. 3,5 kg). De verscheidenheid aan zoetwatervissen is groot: in de meren in het zuiden van Centraal-British Columbia huizen regenboog-, meer- en beekforellen, terwijl in de Peace River Area vooral wordt gevist op Siberische vlagzalm en amoersnoek.

In het warme water van de noordelijke Grote Oceaan komen orka’s, zeeotters, zeehonden, Steller-zeeleeuwen en meer dan 20 soorten walvissen, o.a. bultruggen en grijze walvissen. Ten noorden van Vancouver Island, in de Johnstone Strait leven in de zomer ca. 300 orka’s.

Op de rotswanden en op de vele eilandjes langs de kust nestelen ‘grote burgemeesters’, een grote grijs-witte meeuwensoort.

In de omgeving van Cranbrook leven wapiti’s, wolven, poema’s en grizzlyberen. In de moerassen van het Muncho Lake Provincial Park is de zeldzame orchideeënsoort Cypipedium te vinden. Rond Lake Shuswap komen zwarte beren, herten, elanden, coyotes en lynxen voor.

Het Gwaii Haanas National Park Reserve omvat eeuwenoud regenwoud met onder meer 1000 jaar oude Sitkasparren. Stanley Park in Vancouver is een schitterend bos met ceders, Canadese dennen en Douglassparren, en is met ruim 400 ha het grootste stadspark van Noord-Amerika.

Het plantensymbool van British Columbia is de Canadese kornoelje.

MANITOBA

Canada IJsbeerFoto: Teresa CC 2.0 Generic no changes made

In het moerassige deel van het Grand Beach Provincial Park komen veel vogelsoorten voor, waaronder de zeldzame en bedreigde fluitplevieren. In het Oack Hammock Marsh leven vogelsoorten als de zomertaling en de Ammospiza caudacuta, een bijzondere mussensoort.

Het Narcisse Wildlife Management Area is speciaal ingesteld om het leefgebied van de duizenden kousenbandslangen veilig te stellen. Een groenblijvend sparren- en dennenbos in het Riding Mountain National Park vormt het leefgebied voor elanden, wapiti’s en een kleine kudde bizons. Aan de oostkant van het park groeien iepen, eiken en esdoorns, die beschutting bieden aan een rijke onderlaag van struiken, wijnstokken en varens, een habitat die in de prairies bijna niet meer voorkomt.

Churchill wordt ook wel de ‘Polar Bear Capital of the World’ genoemd. Tegen het invallen van de herfst trekken de ijsberen naar de baai ten oosten van Churchill, en trekken er zo’n 150 door het stadje.

Tussen juni en september verzamelen zich ongeveer 3000 beluga’s of witte dolfijnen in de monding van de Churchill-rivier.

In het Spruce Woods Provincial Park leven zeldzame dieren als haakneusslangen, knoflookpadden en noordelijke prairieskinken.

Het plantensymbool van Manitoba is de prairiekrokus.

NEW BRUNSWICK

NoordkaperFoto: Publiek domein

De Fundy-baai is zeer rijk aan voedingsstoffen en trekt daardoor de grootste walvispopulatie ter wereld aan, o.a. bultruggen, dwergvinvissen, vinvissen zelfs de zeldzame noordkaper, en verder aan vogels franjepoten, pijlstormvogels en meeuwen.

Het grootste deel van het grondgebied van het Fundy National Park is bebost met sparren, dennen, esdoorns en beuken. De wildstand bestaat onder meer uit de eland, de haas, de bever, de rode eekhoorn en de wasbeer.

De duinen bij Bouctouche bieden bescherming aan zeldzame planten, kwetsbaar moerasland en een met uitsterven bedreigde pleviersoort.

NEWFOUNDLAND

Jan-Van-GentFoto: Alan D. Wilson in het publieke domein

Aan het zuidelijke eind van de Avalon Peninsula ligt Cape St. Mary’s Ecological Reserve, de enige broedkolonie van zeevogels in de provincie, waar onder andere ca. 8000 jan-van-gents nestelen. Op de eilanden van het Witless Bay Ecological Reserve leven talloze meeuwen, alken, zeekoeten, drieteenmeeuwen en vooral veel papegaaiduikers, een van de symbolen van Newfoundland.

In de wildernis van Wets-Labrador leven de 700.000 kariboes van de George River-kudde.

In de uitgestrekte naaldbossen leven pelsdieren als de vos, de nerts, de bever, de eekhoorn en de otter, maar ook lynxen, elanden en zwarte beren. De rivieren zitten vol zalm en forel.

In het Terra Nova National Park komen 350 plantensoorten voor, waaronder diverse zeldzame moerasorchideeën.

In het Gros Morne National Park ligt een smalle vlakte met gemengd bos en moeras waar orchideeën en bekerplanten, de provinciale bloem van Newfoundland en Labrador, bloeien.

NORTHWEST TERRITORIES

Canada GrizzlyFoto: Tony Hisgett CC 2.0 Generic no changes made

In de buurt van de Virginia Falls in het Nahanni National Park Reserve komen 13 vissoorten voor, meer dan 120 soorten vogels, en verder wolven, grizzlyberen, Dall’s schapen en West-Canadese boskariboes.

In het Mackenzie Bison Sanctuary in Wood Buffalo National Park leeft de grootste kudde (ca. 2000 stuks) zeldzame bosbizons ter wereld. Banks Island herbergt de grootste kudde muskusossen ter wereld, in het Aulavik National Park (ca. 18.000 exemplaren). Op Melville Island komt de eigenaardige langharige muskusos voor.

De regio Northern Frontier heeft de grootste kariboe-kudde in NWT met meer dan 400.000 stuks.

In het Auyuittuq National Park, een van de weinige nationale parken boven de poolcirkel, kunnen sneeuwganzen, poolvossen en ijsberen worden waargenomen.

In de beboste streken van de Territories leven veel wolven, vossen, lynxen, otter, bevers, konijnen en andere kleine dieren.

Het plantensymbool van de Northwest Territories is het nagelkruid.

NOVA SCOTIA

Noordse sternFoto: Publiek domein

Digby is de vissersplaats waar de voornaamste vangst de sint-jakobsschelp is. De kustwateren van Long Island en Brier Island zijn vergeven van de vinvissen, dwergvinvissen, bultruggen en de zeldzame noordkapers.

Lake Ainslee trekt tal van vogels, waaronder visarenden en ijsduikers.

Cape Smokey en Tern Rock, op de landtong Middle Head, is een broedplaats van visdiefjes en noordse sternen.

NUNAVUT

SneeuwuilFoto: Adamantios CC 3.0 Unported no changes made

Van de ruim 4000 diersoorten op aarde leven er minder dan 50 hun hele leven of een deel ervan in het noordpoolgebied, en daarvan maar 31 in de Canadese Arctis.

De meeste pooldieren in Canada zijn knaagdieren die vlak bij de boomgrens of op de toendra leven. Bekender zijn de grote dieren die de meeste mensen associëren met het noordpoolgebied, zoals ijsberen, muskusossen en wolven. De meeste vogels in dit gebied vliegen naar warmere gebieden als de winter inzet. Standvogels zijn o.a. de sneeuwuil en het sneeuwhoen.

In het Aulavik National Park groeien grassen, zegge, heideplanten en dwergwilgen.

Op Bylot Island is een vogelreservaat ingericht om de rotswanden te beschermen waar 300.000 dikbekzeekoeten en 80.000 drieteenmeeuwen broeden. In de wateren van Pond Inlet leven walrussen, beluga’s, Groenlandse walvissen, narwals, orka’s, verschilleden soorten zeehonden en ijsberen.

In het watervallengebied Katannilik Territorial Park komen poolvossen, hazen, kariboes, slechtvalken, giervalken en ruigpootbuizerds voor.

ONTARIO

MonarchvlinderFoto: Kenneth Dwain Harrelson CC 3.0 Unported no changes

In het Point Pelee National Park vormen de vele verschillende boomsoorten een oerwoudachtig geheel, met o.a. ceder virginia, zwarte walnoot, witte sassafras, hickory, esdoorn en sumak. Tijdens de voor- en najaarstrek strijken hier duizenden vogels neer. In het park zijn meer dan 350 soorten gezien. In de herfst fladderen er hele wolken monarchvlinders rond. Andere nationale parken zijn: Georgian Bay Islands, Pukaskwa, St. Lawrence Islands, Bruce Peninsula en Fathom Five.

In Lake Opeongo, een van de grootste meren van het Algonquin Provincial Park, wemelt het van de Amerikaanse zalmforel, zwarte baars en de gekweekte splake. IJsduikers, die behoren tot de oudste nu nog levende vogelfamilie, komen nog in grote aantallen voor op het wateroppervlak van de ruim 2500 meren in het park.

Op veel eilanden van de Thousand Islands groeien weelderige bossen met gele berken, rode en witte ‘Trilliums’, suikerahorns en fluweelbomen.

PRINCE EDWARD ISLAND

Rode zandsteen in Cabbot Beach Proncial Park, Prince Edward IslandFoto: Qyd CC 3.0 Unported no changes made

Het Cabot Beach Provincial Park beslaat een deel van de Malpeque Bay, waar elk jaar ca. 10 miljoen befaamde Malpeque-oesters gevangen worden. Verder wordt er veel zeekreeft, heilbot, kabeljauw, tonijn, haring en makreel.

Groot wild is er niet te vinden op het eiland, maar wel bever, vos, nerts, eekhoorn, wasbeer en wezel.

De bekendste vogels zijn de patrijs, de fazant, het korhoen en vooral veel watervogels. Moore’s Migratory Bird Sanctuary is een beschermd gebied dat door talloze trekvogels wordt aangedaan.

QUÉBEC

Beluga of witte dolfijnFoto: Premier.gov.ru CC 4.0 International no changes madwe

In de riviermonding bij Tadoussac leeft een kolonie beluga’s of witte dolfijnen, in de zomer vergezeld door dwergvinvissen, bultruggen, blauwe vinvissen en vinvissen. Het Ile du Corossol is een vogelreservaat met meeuwen, sternen en papegaaiduikers. In de baaien van het Mingan Archipelago Wildlife Park verzamelen zich vaak grijze en gewone zeehonden en zadelrobben.

Eind 19e eeuw werd op het Ile d’Anticoste een kudde witstaartherten of Virginiaherten uitgezet die inmiddels is uitgegroeid tot ca. 120.000 exemplaren. In het wildreservaat Reserve Faunique La Vérendrye leven grote aantallen elanden, bevers, herten en beren. Gevist kan worden op Amerikaanse snoekbaars, snoek, meerforel en baars. Île Bonaventura vlakbij Percé huist de grootste kolonie jan-van-gents ter wereld met meer dan 50.000 exemplaren.

De vogel van Quebec is de sneeuwuil, de bloem is nog steeds de lelie; beide komen veel voor in deze provincie.

Canada’s oeroude esdoornbossen zijn befaamd vanwege de prachtige rood-oranje herfstkleuren en de oogst van ‘maple syrup’. De rode esdoorn en suikeresdoorn worden wel 30 meter hoog en de stammen een meter dik.

De veertig eilanden zijn ecologisch uniek: door het koude water van de Labradorstroom, de strengheid van de winter en de kalksteenbodem groeit hier veel zuidelijker dan normaal een arctisch-alpine flora, waarvan sommige soorten, zoals bijvoorbeeld de Mingan-distel, zeer zeldzaam of zelfs uniek is.

North Hatley ligt in een beschutte vallei en wordt verwarmd door het zonlicht dat door een meer wordt gereflecteerd. Er is een micro-klimaat ontstaan met lange zomers en milde winters, waardoor hier zelfs kolibries en planten voorkomen die eigenlijk in zuidelijker streken thuishoren.

SASKATCHEWAN

ZwartstaartprairiehondFoto: Tim Sträter CC 2.0 Generic no changes made

In het Grasslands National Park, een prairiegebied met gemengde grassen (ruim veertig soorten), leven veel zeldzame diersoorten, waaronder de korthoornpadhagedis, een aantal roofvogelsoorten, grondeekhoorns, gaffelantilopen, muildierherten, konijnuiltjes en de enige kolonie zwartstaartprairiehonden in Canada. Het dal van de Frenchman River is het laatst overgebleven leefgebied van de zwartstaartprairiehond in Canada. In het Cypress Hills Interprovincial Park zijn elanden, wapiti’s en witstaartherten te zien, maar ook ruim 200 soorten trekvogels, zoals de zeldzame trompetzwaan en de rotsgebergtemees.

Het zuidelijke deel van het Prince Albert National Park is een parklandschap met espen, doorsneden door stroken prairiegras: hier leven grondeekhoorns en een kudde prairiebizons. In het noordelijk deel gaat het parklandschap over in een boreaal woud van sparren, Amerikaanse lariks en pijnbomen – het leefgebied van wolven, zwarte beren, otters en vossen. De beverstand heeft zich de laatste jaren goed hersteld.

Ter bescherming van de witte pelikanen is Lavallée Lake niet meer toegankelijk.

Het plantensymbool van Saskatchewan is de prairielelie.

YUKON TERRITORY

BizonFoto: Publiek domein

In het Yukon Wildlife Reserve leven elanden, bizons, wapiti’s, kariboes, berggeiten, herten en muskusossen.

Rond de vele meren en meertjes in het Vuntut National Park verblijven ieder jaar in de herfst honderdduizenden watervogels. Door dit gebied trekt ook ieder voorjaar een kudde van ca. 200.000 kariboes, op weg naar het noorden waar de kalveren geboren worden.

Het plantensymbool van Yukon Territory is het wilgenroosje.

Geschiedenis

Eerste bewoners: Inuit en indianen

Canada InuitFuto; Ansgar Walk CC 3.0 Unported no changes made

Inuit (eskimo’s) en indianen waren de allereerste bewoners van het immens grote Canada. Ongeveer 35.000 jaar geleden was Canada nog met Siberië verbonden en trokken nomadische volken vanuit Azië het Amerikaanse continent binnen en verspreidden zich over geheel Noord-Amerika en Zuid-Amerika. Allereerst kwamen de indianen; pas later verschenen de voorouders van de huidige Inuit. De Inuit vestigden zich in de arctische kuststreken van Noord-Amerika, in Groenland en Noordwest-Siberië. De indianen verspreidden zich over het hele Amerikaanse continent.

Vikingen, Engelsen en Fransen

Canada Vikingschip ReplicaFoto: Softeis CC 2.5 Unported no changes

In het jaar 1000 n.Chr. bereikten Noorse vikingen als eerste blanken Noord-Canada. In de provincie Newfoundland zijn resten van vikingnederzettingen gevonden (L’Anse-aux-Meadows). Vijf jaar na de ontdekking van Amerika door Columbus, in 1497, deed de Italiaanse ontdekkingsreiziger Giovanni Caboto een vergeefse poging via Noord-Amerika de weg naar de Oost te vinden. Hij deed dit in opdracht van de Engelse kroon en is dan ook bekend onder de naam John Cabot.

Ook de Fransen maakten aanspraak op delen van Canada. Jacques Cartier zeilde in mei 1534 door Straat Belle Isle tussen Newfoundland en Labrador en ontdekte de St.Lawrence-rivier en eiste de St.Lawrence River Valley voor Frankrijk op. Ook de gebieden rondom het huidige Montréal en Québec bezocht hij, maar er werden geen nederzettingen gebouwd. Deze gebieden werden in die tijd bewoond door stammen van de Algonkins en Irokezen.

Pas veel later, in 1600, werd de eerste tijdelijke handelspost gesticht door de handelaar Pierre Chauvin. In 1604 kwamen de eerste Franse kolonisten onder leiding van Samuel de Champlain aan op Dochet Island in de St. Croix-rivier. Niet veel later trokken ze weer verder en vertrokken naar Port Royal (nu: Annapolis) in de provincie Nova Scotia, wat de eerste permanente nederzetting in heel Canada zou worden. In het huidige Quebec werd in 1608 een handelspost gesticht door Samuel de Champlain en Sieur de Monts.

Om meer kolonisten naar ‘Nieuw-Frankrijk’ te lokken werd in 1627 de ‘Compagnie de la Nouvelle France’ opgericht en kreeg het monopolie op de handel met Nieuw-Frankrijk. De exploitatie van grondstoffen mislukte echter als gevolg van oorlogen tussen Frankrijk en Engeland. Ook de kerstening van indianenstammen door Franse jezuïeten verliep zeer moeizaam.

Ondertussen had Henry Hudson in 1610 de Hudson Baai ontdekt tijdens zijn speurtocht naar de noordwestelijke doorvaart naar China en India (dit lukte pas in 1964 met behulp van een tanker-ijsbreker!). De kolonisatie van Nieuw-Frankrijk vorderde maar langzaam; rond 1775 woonden er nog geen 70.000 mensen in dit grote gebied. Het huidige grote merengebied op de grens van de Verenigde Staten en Canada werd ook verkend door de Fransen en ze stuitten daarbij steeds weer op de Engelsen.

Engeland en Frankrijk voeren oorlog om Canada

Canada Klondike Goldrush (1899)Foto: Publiek domein

De achttiende eeuw stond dan ook in het teken van voortdurende conflicten tussen de Fransen en de Engelsen. Bij de Vrede van Parijs in 1763 werden de Fransen gedwongen al hun bezittingen in Noord-Amerika af te staan aan Engeland en het gebied kreeg de naam Brits Noord-Amerika. Tot 1791 heersten de Britten over de vroegere provincie Canada, die de Britse kolonie Québec werd. Ondanks pogingen de provincie te verbritsen is het tot nu toe nog steeds een provincie met een typisch Frans karakter gebleven.

De onafhankelijkheidsstrijd tussen Groot-Brittannië en de dertien Bitse kolonies in Noord-Amerika werd gewonnen door de laatsten en op 4 juli 1776 werden de Verenigde Staten van Amerika uitgeroepen door middel van de ‘Declaration of Independence’. Uiteraard brak er een oorlog uit tussen Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Niet alle Amerikanen waren het echter eens met de opstandelingen en zij trokken richting Canada en vestigden zich in de kolonies Nova Scotia, Prince Edward Island, New Brunswick en Newfoundland.

Een deel van de loyalisten wilde ook de verdeling van Québec in een Engelstalig en een Franstalig gedeelte, omdat ze zich daar niet thuis voelden. In 1791 werd door Groot-Brittannië de ‘constitutional act’ uitgeroepen en werd Québec verdeeld in Opper-Canada of Brits-Canada (later Ontario), en Neder-Canada of Frans Canada dat later de provincie Québec zou worden. Elke provincie koos zijn eigen volksvertegenwoordiging. In 1812 brak er opnieuw een oorlog uit tussen de Verenigde Staten en Groot-Brittanië, de ‘Oorlog van 1812’.

In 1814 werd de vrede weer gesloten en de veroverde gebieden weer teruggegeven. In 1837 braken er als gevolg van slecht bestuur verschillende opstanden uit in Opper- en Neder-Canada. Groot-Brittannië besloot in 1841 de beide provincies weer onder één bestuur te brengen via de ‘Act of the Union’, en in 1849 kreeg het gebied een grote mate van zelfbestuur. De Britten waren van plan om van Canada zo snel mogelijk een federatie van alle Canadese provincies te maken. Voor de ontwikkeling en defensie van het gebied was een centraal bestuur noodzakelijk. Ook de verhouding tussen het Britse West-Canada en het Franse Oost-Canada liet veel te wensen over. Bovendien woedde er van 1861 tot 1865 de Amerikaanse Burgeroorlog waardoor er een inval dreigde in de Britse koloniën op Canadees grondgebied. Op 1 juli 1867 werd Canada-West (Ontario), Canada-Oost (Québec), New Brunswick en Nova Scotia samengevoegd tot een confederatie krachtens de British North American Act.

Het gebied heette vanaf die tijd ‘Dominion Canada’ en had een eigen parlement en als vertegenwoordiger van de Britse vorst(in) een gouverneur-generaal. De provincies kregen overwegend zelfbestuur wat betreft lokale aangelegenheden, maar de federale overheid zetelde in Ottawa. Langzamerhand begon de huidige federatie steeds meer vorm te krijgen en sloten zich steeds meer provincies aan bij de ‘Dominion’: 1870 Manitoba, 1871 British Columbia, 1873 Prince Edward Island, 1874 Northwest Territories, 1898 Alberta en Yukon Territory, 1905 Saskatchewan en in 1949 Newfoundland.

In 1885 werd de Canadian Pacific Railway voltooid, waarmee een directe verbinding tussen de West- en Oostkust tot stand werd gebracht. Vanaf eind 19e eeuw nam de emigratie vanuit Europa snel toe. Tussen 1896 en 1911 emigreerden ca. 3 miljoen Europeanen naar Canada, dat in die tijd geregeerd werd door de Liberal Party onder leiding van de Frans-Canadees Wilfrid Laurier. In 1896 werd in Yukon Territory goud gevonden en ook nu trokken velen naar Canada, met name Amerikanen. Door deze Klondike Goldrush vestigden zich vele gezinnen in de onherbergzame gebieden die daardoor wat meer bevolkt werden.

Eerste en Tweede Wereldoorlog

Canada Robert Laird BordenFoto: Publiek domein

Laurier werd in 1911 opgevolgd door Robert Laird Borden onder wiens bewind Canada actief meedeed in de Eerste Wereldoorlog. Canada stuurde meer dan 600.000 soldaten naar Europa om de Britten te helpen en had ca. 60.000 doden te betreuren. In 1919 trad Canada toe tot de Volkenbond en kreeg daarmee erkenning als een volwaardige natie. De wereldwijde economische crisis in de jaren dertig trof ook Canada hard. Er ontstond grote werkloosheid en de landbouwgebieden werden nog eens extra hard getroffen door langdurige droogte.

Op 9 september 1939 verklaarde Canada de oorlog aan Duitsland en na de aanval van de Japanners op het Amerikaanse Pearl Harbor werd ook aan Japan de oorlog verklaard. In 1943 kwamen de eerste Canadezen naar Europa en zij vochten onder meer in Italië, Frankrijk, België, Duitsland en Nederland. De Canadese zware industrie profiteerde van de oorlog door de productie van schepen, vliegtuigen, munitie en ander oorlogsmaterieel.

Canada los van Groot-Brittannië

Canada Lester Bowles PearsonFoto: Publiek domein

Na de oorlog zette het verval van de wereldmacht Groot-Brittannie zich door en ontstond in Canada een beweging die zich vrij wilde maken van de Britse overheersing. Canada ging zich ook steeds meer richten op de Verenigde Staten die zich al enige tijd aandiende als grootste economische en militaire macht ter wereld. Het was onder andere Canada dat in 1945 de opvolger van de Volkenbond oprichtte, de Verenigde Naties. Vier jaar later volgde de toetreding tot de Navo.

De sinds 1935 aan de macht zijnde liberale premier W.L. Mackenzie King werd in 1948 opgevolgd door partijgenoot Louis Saint Laurent. De relatie met de Verenigde Staten werd nog nauwer o.a. door de plaatsing in Canada van waarschuwingssystemen tegen raketaanvallen van de Sovjet-Unie. In 1957 kwam de conservatieve John G. Diefenbaker aan de macht. Er volgde een turbulente regeerperiode. De relatie met de Verenigde Staten verslechterde doordat Canada de economische invloed van de Verenigde Staten wat aan banden wilde leggen. Verder zorgde de provincie Québec weer voor problemen door hun drang naar grotere zelfstandigheid.

Na de verkiezingen van 1963 kwam de liberale regering van Lester Bowles Pearson aan de macht. Ook de periode Pearson stond in het teken van opstandige provincie Québec. Nog steeds drong men aan op een bijzondere status, maar er was ook een beweging die volledige onafhankelijkheid eiste, de Franse Separatistische Beweging.

Op 15 februari 1965 werd na veel gekrakeel de nieuwe nationale vlag van Canada in gebruik genomen. In 1967 werd de Expo ’67 in Montréal gehouden en werd de aandacht gevestigd op de innige banden die tussen Québev en Frankrijk waren ontstaan. Québec ging zelfs officieuze betrekkingen met Frankrijk was aangegaan, dat in de persoon van de Franse president Charles de Gaulle de onafhankelijkheidsbeweging in Québec van harte steunde.

Periode Trudeau

Canada Pierre Elliot TrudeauFoto: Rob Mieremet / Anefo CC 3.0 Unported no changes made

In 1968 werd Pearson opgevolgd door een andere liberaal, Pierre Elliott Trudeau. Zijn eerste regeerperiode stond in het teken van werkloosheid, infaltie en gewelddaden door de Franse afscheidingsbeweging. Dat de verkiezingen van 1972 verloren gingen was dan ook geen wonder. Toch slaagde Trudeau erin om samen met de Nieuwe Democratische Partij een minderheidsregering te vormen. Twee jaar later werden er weer nieuwe verkiezingen uitgeschreven met een ruime overwinning voor de liberalen van Trudeau.

Eind jaren zeventig werden de economische problemen nog groter en ontstonden er grote problemen door de nieuwe grondwet, die de oude British North American Act uit 1867 verving. De provincies vonden dat er nauwelijks aandacht werd besteed aan de positie en de problemen van de provincies door de federale overheid. Onder andere door deze problematiek leed Trudeau in mei 1979 een nederlaag bij de verkiezingen.

De nieuwe premier van Canada werd de jonge conservatief Joe Clark van de Progressieve Conservatieve Partij. Door onervarenheid en het niet nakomen van beloften duurde de periode Clark maar kort. Al in december volgde een motie van wantrouwen van de Liberale Partij van Trudeau die aangenomen werd. Het parlement werd ontbonden en er werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven van 18 februari 1980, die ruimschoots werden gewonnen door de partij van Trudeau.

Op 20 mei 1980 werd er in Québec een referendum gehouden over de plannen van de premier van Québec, Rene Lévesque. Hij wilde gaan onderhandelen over een zogenaamd soeverein bondgenootschap met eigen wettelijke bevoegdheden, zelf belastingen heffen en een eigen buitenlands beleid. Tot zijn verbijstering wezen zijn eigen aanhangers het voorstel af. Grote overwinnaar werd de Liberale partij van Claude Ryan, die tegen de plannen van Levesque was, en de Parti Québecois. In juni 1984 trad Trudeau af en de daaropvolgende verkiezingen werden gewonnen door de Progressieve Conservatieve Partij van Brian Mulroney. In juni 1993 trok hij zich terug uit de politiek en werd opgevolgd door de eerste vrouwelijke premier, Kim Campbell, een partijgenote van Mulroney.

Liberale regeringen

Canada Jean ChrétienFoto: Joe Howell CC 2.0 Generic no changes made

Bij de verkiezingen in oktober 1993 werd Campbells conservatieve partij verpletterend verslagen door de Liberalen. De conservatieven hielden na hun negen jaar durende regeringsperiode van de 153 zetels er maar 2 over. De nieuwe premier werd Jean Chrétien van de Liberale Partij.

In oktober 1995 was de status van Québec weer aan de orde, maar ook deze keer verwierpen de Québécois in een referendum nipt een voorstel om de Canadese federatie te verlaten. Jacques Parizeau trad na de nederlaag af als premier en leider van de Parti Québécois en werd in beide functies opgevolgd door Lucien Bouchard, de voormalige leider van het Bloc Québécois in het parlement van Ottawa. Bouchard nam een verzoenende houding aan jegens de regering in Ottawa en beloofde vóór 1999 geen nieuw referendum te zullen uitschrijven over de onafhankelijkheid van Quebec. In augustus 1998 kwam er een voorlopig einde aan de kwestie Québev toen het Hooggerechtshof bepaalde dat de provincie Québec volgens de grondwet niet gerechtigd was zich af te scheiden van Canada.

Bij de vervroegde parlementsverkiezingen van juni 1997 wisten de Liberalen een krappe meerderheid te behouden. In februari 1999 tekenden de federale regering en de negen Engelstalige provincies een verdrag waarin regels waren vastgelegd voor de federale en provinciale sociale zekerheid. Québec wees het verdrag af als ongewenste beperking van het provinciale gezag. In mei 1999 nam Canada deel aan de NAVO-luchtaanvallen op Joegoslavië, naar aanleiding van de situatie in Kosovo. Eveneens in 1999 trad de bestuurlijke eenheid Nanavutin in werking, waardoor de Inuit een grote mate van autonomie kregen.

21e eeuw

Canada Stephen HarperFoto: World Economic Forum - Remy Steinegger CC 2.0 Generic no changes made

De vervroegde verkiezingen van 27 november 2000 werden opnieuw gewonnen door de liberalen van Jean Chrétien. Binnen de liberale partij ontstaan problemen als gevolg van de rivaliteit tussen premier Chrétien en zijn op 2 juni 2002 ontslagen minister van Financiën, Paul Martin.

Na de verkiezingen in 2006 is de zetelverdeling (totaal 308 zetels) in het Huis van Afgevaardigden als volgt (Zetelverdeling van na de verkiezingen van 2004 tussen haakjes):

De partij met een meerderheid van stemmen vormt de regering bestaande uit een minister-president en diverse ministers die tevens lid zijn van het parlement. Samen vormen zij het kabinet. Indien er geen partij is met een meerderheid, zoals na de verkiezingen van 2004 en 2006 het geval was, vormt in de regel de grootste partij een minderheidsregering. Vaak regeert deze met steun van één of meer andere partijen zonder een formele coalitie te vormen. In de regel zitten minderheidskabinetten niet meer dan één à twee jaar.

Een nieuwe regering wordt sinds februari 2006 gevormd door de Conservatieven onder leiding van minister-president Stephen Harper. Daar de Conservatieven geen absolute meerderheid in het parlement hebben zullen zij steun moeten zoeken voor hun regeringsbeleid bij de andere partijen. In oktober 2008 wint Harper de verkiezingen opnieuw, maar haalt weer geen absolute meerderheid. In december 2008 probeert de oppositie het minderheidskabinet van de conservatieven naar huis te sturen vanwege het falen bij de aanpak van de globale financiële crisis. Harper overleeft een motie van wantrouwen. In februari 2009 geeft het parlement het groene licht voor de begroting waardoor het minderheidskabinet overleeft. In maart 2011 trekken de oppositiepartijen hun steun aan het minderheidskabinet in. In mei 2011 winnen de conservatieven onder leiding van Stephen Harper de parlementsverkiezingen, Harper blijft president met een absolute meerderheid in het parlement. In april 2013 verijdelt Canada een aanslag op een trein in Toronto door uit Iran afkomstige terroristen, Iran ontkent elke betrokkenheid. In oktober 2014 besluit Canada om mee te doen met bombardementen op Islamitische Staat.

Justin TrudeauFoto:Women Deliver CC 2.0 Generic no changes made

Justin Trudeau, leider van de liberalen wint in november 2015 de parlementsverkiezingen en maakt zo een einde aan het 9 jaar durende tijdperk Harper. Trudeau wil nieuw elan brengen en loopt in 2016 mee met de Gay Pride in Toronto. In oktober 2016 sluit Canada een handelsovereenkomst met de EU. In juli 2017 viert Cannada het 150-jarige bestaan van het land. In september 2019 moet Trudeau een minderheidskabinet vormen, hij verliest zijn absolute meerderheid.

Bevolking

Canada - Masker Irokezen Foto: FA2010 in het publieke domein

De oorspronkelijke bewoners van Canada zijn de indianen en de Inuit (eskimo's), die samen ruim 4% van de bevolking uitmaken.

De indianen in Canada zijn ruwweg in twee groepen te verdelen: de landbouwers en de jagers. De eerste groep, waarvan de Irokezen de grootste stam vormden, leefde met name in wat nu Zuid-Ontario is en langs de St. Lawrence-rivier. Ze woonden in dorpen en leefden voornamelijk van de landbouw. Deze landbouwers kwamen als eerste in contact met de Europeanen en in de loop der tijd vond er een zekere mate van integratie plaats.

De vele stammen die over de uitgestrekte prairies dwaalden leefden van de jacht. Het waren jagers en verzamelaars, echte nomaden, die meetrokken met de bron van hun bestaan: de bizonkudden. De bizon gaf de indianen alles wat ze nodig hadden: zijn vlees was hun voedsel en zijn huid werd gebruikt voor kleding en voor tenten (wigwams of teepee’s) waar ze in leefden.

Op dit moment staan ca. 300.000 personen als indiaan geregistreerd. Ze zijn verdeeld over ca. 600 stammen, de zogenaamde ‘First Nations’, en wonen in ca. 2300 reservaten.

De verdeling van de indiaanse bevolking verschilt enorm per provincie. Het merendeel van de indianen woont in de provincies Ontario, Manitoba, Saskatchewan, Alberta, British Columbia en het Yukon Territory. Een klein aantal, voornamelijk in het noorden, leidt nog een nomadisch bestaan als jager. De belangrijke indianenstammen zijn: Algonquins uit Ontario, Abénaquis en Iroquois uit Québec, Micmacs uit New Brunswick, Kananaskis uit Alberta en Coquitlam en Matsqui uit British Columbia.

Canada - Inuit op sleeFoto: Ansgar Walk CC 2.5 Generic no changes made

De eerste groep mongolide bewoners van het noorden stak in een relatief warme periode vanuit Azië de Beringstraat over. Deze nomaden worden ook wel de pre-Dorset genoemd en verspreidden zich in noordelijke richting over de arctische archipel en in oostelijke richting tot in Groenland. Ze jaagden op zeehonden en visten in de Noordelijke IJszee. Ca. 1500 v.Chr. werd het in het noorden kouder, waardoor ze gedwongen waren zuidwaarts naar het vasteland te trekken. In deze periode ontwikkelden de pre-Dorset zich tot de inheemse Dorset-cultuur en begonnen op kariboes te jagen.

De Dorset zijn echter niet de directe voorouders van de Inuit. Dat waren de Thule, eveneens een mongolide volk, die rond 1000 n. Chr. vanuit Alaska naar het weer warmer geworden poolgebied trokken. Zij jaagden op zeezoogdieren als walrussen, zeehonden en walvissen.

De Thule verspreidden zich snel over het noorden van Canada en namen daar de plaats in van de Dorset, die inmiddels langs de kust van Labrador naar Newfoundland waren getrokken. In tegenstelling tot de Dorset leefden zij in vrij grote nederzettingen langs de kust, terwijl de Dorset in kleine familiegroepen leefden. Rond 1500 diende zich weer een koudere periode aan en de Thule pasten zich aan die nieuwe omstandigheden aan en gingen in kleinere groepen leven en werden halfnomadisch. Deze mensen noemden zich als eerste ‘Inuit’.

De Inuit kozen de poolstreek als hun leefgebied, en bleven daar ondanks het barre klimaat tot op de dag van vandaag wonen. Tegenwoordig wonen bijna alle Inuit in dorpen, waarvan de meeste gevestigd zijn op plaatsen waar militaire bases lagen of, langer geleden, handelsposten en missieposten. Zo ondernemen nog steeds lange tochten om op zeehonden te jagen of om te vissen, maar beschikken dankzij satelliet, televisie, telefoon en andere telecommunicatietechnieken over de meeste moderne gemakken.

De Inuit, dat ‘het volk’ betekent, omvatte in 1991 49.255 zielen, van wie de meeste in de Northwest Territories wonen, in Noord-Québec en in Labrador. De Inuit zijn verdeeld in zeven groepen, die zich van elkaar onderscheiden door subtiele verschillen in cultuur en levenswijze: de Copper, Caribou, Iglulik, Mackenzie, Baffin, Labrador en Netselik. In 1996 kregen de Inuit toestemming van de federale regering om in 1999 zelfbestuur op te zetten in de nieuw te vormen provincie Nunavut, wat letterlijk ‘ons land’ betekent. Zowel de indianen als de Inuit staan onder de hoede van een speciaal regeringslichaam, dat over geldmiddelen beschikt ten behoeve van onderwijs, medische verzorging en economische ontwikkeling.

Metis-gevangenen CanadaFoto: Publiek domein

Tot de autochtone volken van Canada behoren ook de Métis, ca. 200.000 personen van gemengd indiaans-Franse afkomst.

Het Métis-volk ontstond toen Frans-Canadese ‘coureurs des bois’ (vrijwel alleen mannen) zich vestigden op de prairies met indiaanse vrouwen.

Ze leefden als vrije mensen, hadden geen koning, bevelhebber of stamhoofd. Ze leefden van de producten uit de bossen en verkochten of ruilden dat voor o.a. kleren, geweren en zout.

Door deze levenswijze waren de Métis meer een ‘native nation’ dan een typisch Europese gemeenschap, hoewel ze een creools-Franse taal spraken (mistchiff = métis) en katholiek bleven.

Een citaat van de bekende Métis, Louis Riel, zegt genoeg over hoe de Métis zich voelen als een authentiek Canadees volk:

“What matter is it what part of our blood is European or indian? We are the Métis. Our people was born in the pariries”.

Bijna de gehele huidige bevolking van Canada bestaat uit immigranten en hun nakomelingen. Ruim 25% is van Britse en Ierse afkomst, ca. 24% is van oorsprong Frans, 4% Duits, 3% Italiaans, 2% Oekraïens, 1,4% Nederlands. Ongeveer een kwart miljoen Canadezen zijn van oorsprong Nederlander en zij wonen voornamelijk in de provincies Ontario en Québec. Vancouver heeft met 100.000 zielen de op een na grootste Chinese gemeenschap buiten het Verre Oosten, net na die van San Francisco. De immigratiepolitiek van de regering is erop gericht slechts zoveel immigranten toe te laten als er voor de landseconomie verenigbaar is.

Na 1945 heeft Canada ca. 4,6 miljoen immigranten toegelaten, met als topjaren 1957 (ca. 280.000) en 1992 (ca. 252.000). Sinds de jaren zeventig loopt het aantal immigranten uit Europa terug, en op dit moment komt het grootste deel uit Azië. De meeste immigranten vestigen zich in de provincies Ontario, Québec, British Columbia en Alberta.

Het aantal niet in Canada geboren inwoners schommelt rond de 15%. De meeste immigranten vestigen zich in Toronto, Montréal en Vancouver.

Het inwoneraantal van Canada bedroeg in 2017 35, 6 miljoen. De bevolkingsdichtheid bedraagt ca. 4 inwoners per km2. Tweederde van het enorme land is vrijwel onbewoond. De jaarlijkse bevolkingsgroei bedroeg in de 2017 0,73%. De levensverwachting bij geboorte is 84,7 jaar voor vrouwen en 79,3 voor mannen. (2017)

De bevolkingsspreiding is zeer ongelijk. Het overgrote deel van het land, met name het noorden, is zeer dun bevolkt. Het gemiddelde aantal inwoners per km2 bedraagt bijna 4 inwoners, maar Nunavut heeft bijvoorbeeld een bevolkingsdichtheid van 0,013 inwoners per km2. Het aantal geboortes per 1000 inwoners bedraagt 10,3 het aantal sterfgevallen 8,7 per 1000 inwoners. (2017)

De opbouw van de bevolking is als volgt:

Canada Toronto MetropoolFoto: Publiek domein

Het grootste deel van de bevolking is geconcentreerd in een relatief kleine strook langs de zuidgrens. Ruim 80% van de Canadezen woont niet meer dan 200 kilometer van de grens met de Verenigde Staten vandaan. Het zwaartepunt ligt in het gebied van de St. Lawrence en bij de Grote Meren: hier bevinden zich zeven van de vijftien grote agglomeraties die Canada telt. De stedelijke bevolking omvat 81% van het totale inwoneraantal. Het zwaartepunt ligt in de provincies Ontario en Québec, met achtereenvolgens 36% en 26% van het totale inwoneraantal.

Tien grootste agglomeraties (2016):

Percentage per provincie van de Canadese bevolkingFoto: Hwy43 CC 3.0 Unported no changes made

Een bijzondere groep vormen de ca. 600.000 Acadiërs. Acadia was het oostelijke deel van voormalig Frans Canada, gekoloniseerd vanaf 1604 en in 1713 gedeeltelijk toegewezen bij de Vrede van Utrecht. Het grondgebied kwam overeen met de huidige kustprovincies Nova Scotia en New Brunswick, en vormde het onderwerp van voortdurende conflicten tussen Engeland en Frankrijk, dat Nova Scotia verloor bij de Vrede van Utrecht.

In 1755 weigerden ca. 18.000 Fransen trouw te betonen aan Engeland, waarna ze gedeporteerd werden naar andere Britse kolonies, met name naar Louisiana in de Verenigde Staten.

Bij de Vrede van Parijs, in 1763, viel Acadia definitief in Engelse handen. Tegenwoordig wonen er ongeveer 1 miljoen Acadiërs in Louisiana, 300.000 op het grondgebied van het voormalige Acadia en evenveel in de rest van Canada.

Taal

Canada TweetaligFoto: Publiek domein

Canada kent twee officiële talen, Engels en Frans. Frans is de moedertaal van 24% van de bevolking, Engels van 63% van de bevolking.

Canadezen hebben hun eigen kenmerkende accent, maar het geschreven Canadees-Engels lijkt erg veel op het Engels in Groot-Brittannië. Buiten Québec hebben steeds minder mensen Frans als moedertaal, en hoewel er nog Franstalige gemeenschappen voorkomen in de maritieme provincies, Manitoba en Ontario, is de taal in sommige gebieden sterk beïnvloed door het Engels op het gebied van woorden en zinsbouw. Dit heeft geleid tot een voor een buitenstaander onbegrijpelijke mengtaal die ‘franglais’ wordt genoemd.

Op aandrang van de Franstaligen uit Québec besliste de Canadese federale regering in 1969 om heel Canada officieel tweetalig te maken.

Frans is de officiële taal in Québec, maar in de rest van Canada overheerst de Engelse taal. Het regeringscentrum Ottawa is tweetalig, want alle ambtenaren moeten zowel het Frans als het Engels beheersen.

Het Frans is in de loop der tijden sterk veranderd. Met name in de grote steden gebruiken de ‘Canadiens’ steeds meer anglicismen. Sommige woorden die in Frankrijk al verouderd zijn, worden hier nog wel gebruikt, zoals ‘charette’ voor kiepwagen en ‘fin-de-semaine’ in plaats van ‘le weekend’. Verder bestaat er een enorme variatie in het soort Frans dat er gesproken wordt. In de loop der tijd is in Québec een dialect ontstaan dat ‘Joual’ genoemd wordt:

Enkele uitdrukkingen uit het Joual:

In de Yukon-territory in het noordwesten van Canada worden acht inheemse talen gesproken. Zeven daarvan zijn van de Athapaskische taalfamilie: Gwich’in, Han, Kaska, Northern Tutchone, Southern Tutchone, Tagish en Upper Tanana. Verder wordt er nog Tlingit gesproken, dat enigszins verwant is aan het Athapaskisch.

De inwoners van Newfoundland hebben een geheel eigen dialect met een ietwat Iers accent, maar met unieke woorden en uitdrukkingen:

Het Inuktitut, de taal van de Inuit, is een levende taal en groeit nog steeds. Het is een wijdverbreide taal in het noorden van Canada, en Inuit uit het gehele arctische gebied kunnen elkaar verstaan. Dialecten en accenten variëren van regio tot regio, maar het Inuktitut is een op zichzelf staande taal.

Een van de eerste dingen die opvalt, is dat een woord met dezelfde betekenis op verschillende manieren gespeld wordt. Toen er ca. 100 jaar geleden een schrijfsysteem ontwikkeld werd, werden de woorden fonetisch opgeschreven, en die fonetische versies verschilden per regio.

Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw wordt er geprobeerd om een standaard-Inuktitut te ontwikkelen, maar dat gaat nog erg moeizaam.

De Engelse walvisvaarders brachten verschillende woorden mee die nog duidelijk als zodanig te herkennen zijn:

De naam Canada is afgeleid van het Iroquis-indiaanse woord ‘kanata’, dat letterlijk ‘vestigingsplaats’ betekent.

In Canada worden meer dan 50 verschillende indianentalen en dialecten gesproken, die elk tot een van de tien basistaalgroepen behoren. De grootste daarvan is het Algonquin, gevolgd door het Athabasca, Iroquoi, Salish, Wakasha, Tsminschian, Sioux, Kootenai, Haida en Tlingit.

Veel plaatsnamen zijn van indiaanse afkomst:

Godsdienst

Wheatley United Church of CanadaPhoto: Ducio1234 in het publieke domein

In de 16e eeuw, was de bevolking van Canada voornamelijk rooms-katholiek, als gevolg van de immigratie van de Fransen. In 1759 kwam Canada in Britse handen, waarna protestantse kerken uit Groot-Brittannië de kans kregen om hier uit te breiden en Canada gaandeweg meer protestants werd.

Canada huist bijna alle denominaties en filosofische groeperingen. Momenteel is ongeveer 45% van de bevolking rooms-katholiek, voornamelijk Franstaligen, 18% behoort tot de United Church of Canada, 12% behoort tot de Anglicaanse Kerk van Canada, 3% is Presbyteriaan, 3% Luthers en 2,5%. Baptist. verder is er de gereformeerde kerk, waarbij veel Nederlands-gereformeerde immigranten zich hebben aangesloten, en de christelijk-gereformeerde kerk.

De katholieken van de Byzantijnse ritus - voornamelijk (afstammelingen van) immigranten uit de Oekraïne (Roethenen) - hebben hun eigen hiërarchie en kloosters in Canada. Canada heeft meer dan 340.000 joodse inwoners en veel moslims, boeddhisten en hindoes.

Canada heeft ook een Amish-gemeenschap in Ontario. De Amish of Ammanites zijn een spin-off van de christelijke doopsgezinde gemeenschap die in het begin van de 16e eeuw in Europa werd gesticht. Ze werden vervolgd omdat ze weigerden de eed af te leggen of wapens te dragen. In de 17e eeuw splitste zich een nog strengere sekte af, die naar Amerika emigreerde en in 1799 naar Ontario.

Godsdienst19811991
Niet-gelovigen7,4%13,0%
Boeddhisten0,2%0,6%
Katholieken47,3%45,7%
Protestanten41,2%36,2%
oosters Orthodoxen1,5%1,4%
Hindoes0,3%0,6%
Moslims0,4%0,9%
Joden1,2%1,2%
Sikhs0,3%0,5%
Overigen0,2%0,2%

Basiliek Notre Dame MontrealPhoto: Xavier Comtois CC 3.0 Unported no changes made

Een van de mooiste kerken in Noord-Amerika is de katholieke Basiliek Notre-Dame in Montreal. Het oorspronkelijke gebouw stamt uit de 17e eeuw, maar in 1829 werd begonnen met de bouw van een nieuwe kerk. De kerk biedt 3800 plaatsen in het schip en op de balkons.

De grootste kerk van Montreal is het Oratoire Saint-Joseph. De achthoekige koperen koepel is een van de grootste ter wereld - 44,5 meter hoog en 38 meter in diameter. De stad Montreal heeft ook meer dan 300 kerken en de metropool Montreal zelfs 450. Hiervan is 70% rooms-katholiek, 20% protestant, 4% synagogen en 6% zijn kerken van andere denominaties.

De kerk van Inuvik, in het uiterste noorden van Canada, is vanwege het klimaat in de vorm van een iglo gebouwd.

De Cathédrale de Gaspé op het schiereiland Gaspé is de enige houten kathedraal van Noord-Amerika. Church Point, Nova Scotia, wordt gedomineerd door de Saint Mary's Church uit het begin van de 20e eeuw, de hoogste en grootste houten kerk in Noord-Amerika.

De Basilique Notre-Dame-de-Québec is meer dan 350 jaar oud en de oudste parochie van Noord-Amerika.

De Cathédrale Anglicane in Québec-City is de eerste Anglicaanse kathedraal die buiten Groot-Brittannië werd ingewijd (1804).

Winnipeg heeft de grootste Oekraïense groep buiten Oekraïne op zijn grondgebied. De vele Russisch-orthodoxe kerken met hun uivormige koepels en torenspitsen getuigen hiervan, zoals de Holy Trinity Oekraïens-orthodoxe kathedraal, de St. Vladimir en Olga Oekraïense katholieke kerk en de St. Nichols Oekraïense katholieke kerk. Deze kerken maken ook deel uit van het landschap in de prairies. De eerste Oekraïense kerken werden gebouwd vanaf het begin van de massale Oekraïense toestroom die aan het einde van de 19e eeuw begon en zowel rooms-katholieken als Russisch-orthodoxen trof.

In de buurt van Cardston, in het Waterton Lakes National Park, staat de enige mormoonse tempel van Canada, een sneeuwwit bouwwerk uit 1913.

Samenleving

Staatsinrichting

Canada ParlementFoto: Arctic.gnome CC 3.0 Unported no changes made

De tien provincies van Canada en drie territoria maken deel uit van een federatie met als staatsvorm de parlementaire democratie. Canada is een zelfstandige constitutionele monarchie binnen het Gemenebest en omvat naar Brits (Westminster) model een Kroon, een Senaat en een Lagerhuis. De Britse koning of koningin wordt vertegenwoordigd door een voor 5-7 jaar benoemde gouverneur-generaal, die wordt bijgestaan door een kabinet, de zogenaamde ‘privy council’. De Gouverneur-Generaal benoemt en ontslaat ministers en leden van het federale Hooggerechtshof en bekrachtigt wetgeving, heeft consultatierecht in het kabinet en spreekt de troonrede uit. De grootste politieke partij levert de premier en de ministers, die uit de leden van het parlement gekozen worden. Voor het bestuur van het land is de premier de belangrijkste persoon.

In 1982 werd een grondwetswijziging doorgevoerd (Constitation Act 1982) die het Canadese parlement de bevoegdheid gaf zelf wijzigingen in de grondwet aan te brengen zonder voorafgaande toestemming van het Britse parlement. Voor wijziging van de Grondwet is een besluit vereist van het federale parlement en van zeven provincies (met tezamen meer dan 50% van de bevolking). In de Senaat geldt regionale vertegenwoordiging en de 105 leden worden net als in Groot-Brittannië door de premier benoemd. Het politieke gewicht van de Senaat is vrij gering omdat de regering over de kandidatuur van de senaatsleden beslist. Bovendien is het Canadese kabinet alleen verantwoording schuldig aan het Lagerhuis, niet aan de Senaat. De Senaat houdt zich vooral bezig met de wijziging van wetsvoorstellen.

De verdeling van de 301 Lagerhuiszetels (House of Commons) geschiedt eveneens provinciegewijs en wordt bij elke volkstelling om de tien jaar aangepast. De leden worden voor vijf jaar bij algemeen kiesrecht gekozen en vertegenwoordigen elk een kiesdistrict (‘ridings’). Vanaf 18 jaar is er actief stemrecht.

De staatsinrichting heeft een federale structuur; elke provincie heeft een eigen constitutie, een door de gouverneur-generaal benoemde luitenant-gouverneur die door het federale kabinet wordt voorgedragen en een uit één Kamer bestaande wetgevende vergadering.

De territories worden door een ‘commissioner’ bestuurd. Deze regeringsambtenaar legt verantwoording af aan het Canadese ministerie van Indian Affairs en Northern Development. Deze ‘commissioner’ wordt bijgestaan door een ‘Territorial Council’, waarvan de leden door de kiesgerechtigde bewonres van de territoria om de vier jaar worden gekozen. Deze bestuursraad heeft dezelfde functie als de wetgevende vergadering in de provincies. De territoria worden elk door een gekozen parlementslid in het ‘Federal House of Commons’ (Lagerhuis) in Ottawa vertegenwoordigd. Het federale gezag beheert nog steeds financiën, transport, economie, justitie, defensie en buitenlandse zaken.

In het Franstalige Québec bestaat een sterke afscheidingsbeweging. Sinds 1981 hebben de Québécois al twee keer een referendum gehad over de vraag of de provincie zich moet afscheiden, en twee keer hebben ze tegengestemd, hoewel met een minieme meerderheid.

In 1995 was er een zeer krappe meerderheid van 50,3%, ofwel 50.000 stemmen.

De federale regering wil de separatisten langs politieke en juridische weg wind uit de zeilen te nemen. Op juridisch vlak werd aan het federale Hooggerechtshof de vraag voorgelegd of afscheiding van Québec grondwettelijk is toegestaan. De uitspraak hierover in 1998 gaf geen eenduidig antwoord: eenzijdige afscheiding van Québec van Canada is niet gewettigd, maar in geval van de wens daartoe van een 'ruime meerderheid' van de bevolking van Québec moeten onderhandelingen worden gestart gericht op amendering van de grondwet, zodat onafhankelijkheid mogelijk is.

Sinds 1995 is de steun voor het separatisme wat afgenomen, enquetes tonen aan dat de meeste Québecois bij Canada willen blijven, maar wel een bestuur willen dat meer macht krijgt. Het ziet er naar uit dat een nieuw referendum voorlopig niet zal plaatsvinden.

Wetkundig zit Canada nogal ingewikkeld in elkaar. Statuten die zijn uitgevaardigd door het federale parlement, zijn in het hele land geldig; wetten van de provinciale wetgever gelden alleen in de desbetreffende provincie. Daarom zijn er van provincie tot provincie grote verschillen in wetten en voorschriften – voor zover ze zaken betreffen die onder de bevoegdheden van de provincie vallen uiteraard. Het strafrecht is een federale zaak en dus in heel Canada hetzelfde. Voor de huidige politieke situatie, zie hoofdstuk geschiedenis.

Administratieve indeling

Canada IndelingFoto: Publiek domein

Sinds 1999 bestaat het federatieve Canada (opgericht op 1 juli 1867) uit tien provincies en drie ‘territories’. Iedere provincie heeft een hoge mate van autonomie, o.a. tot uiting komend in de bevoegdheid zelf het plaatselijke bestuur te regelen. Verder is het grotendeels zelfstandig op gebieden als gevangeniswezen, onderwijs, gezondheidszorg en belastingen. De Kroon is in elk van de provincies vertegenwoordigd door een Luitenant-Gouverneur.

Provincie hoofdstadoppervlakteinwoners
Alberta Edmonton948.000 km23.113.600
British Columbia Victoria661.200 km24.141.300
Manitoba Winnipeg650.000 km21.150.800
New Brunswick Fredericton73.500 km2756.700
Newfoundland & Labrador St. John’s406.000 km2531.600
Northwest Territories Yellowknife3.300.000 km241.400
Nova Scotia Halifax55.000 km2944.800
Nunavut Iqaluit1.900.000 km228.700
Ontario Toronto1.070.000 km212.068.300
Prince Edward Island Charlottetown5.657 km2139.900
Québec Québec-City1.650.000 km27.455.200
Saskatchewan Regina651.900 km21.011.800
Yukon Territory Whitehorse536.000 km229.900

Onderwijs

Universiteit CanadaFoto: WinterE229 in het publieke domein

In Canada bestaat geen algemeen openbaar onderwijs. Tot en met de hogere beroepsopleidingen wordt het onderwijs in elke provincie afzonderlijk verzorgd. De provincies delegeren de verantwoordelijkheid voor het basis- en voortgezet onderwijs naar de plaatselijk gekozen of benoemde besturen van openbare scholen.

Kinderen kunnen hun onderwijsloopbaan beginnen op de kleuterschool of ‘kindergarten’. Als de kinderen zes jaar zijn gaan ze naar de basisschool, de ‘elementary school’, waar ze zes of zeven jaar doorbrengen. Daarna gaan ze naar het voortgezet onderwijs, de ‘high schools’, of naar lagere technische, handels- en andere vakscholen. Met een diploma van de high school op zak en na het afleggen van enkele universitaire toelatingsexamens kan men tot het hoger of tertiair onderwijs toegelaten worden.

Het hoger onderwijs begint (vaak ‘colleges’ genaamd) met een ‘undergraduate’-opleiding van minimaal vier jaar, waarbij men een zogenaamd ‘bachelor’s degree’ kan halen, te vergelijken met een HBO-opleiding in Nederland. De ‘graduate’-opleiding leidt na ca. twee jaar tot de ‘master’s degree’ (doctorandus, meester in de rechten of ingenieur/Ir. in Nederland. Een doctorstitel wordt net als in Nederland alleen met een proefschrift verkregen. Men wordt dan ‘Doctor of Philosophy, Ph.D., een titel die nog dateert uit de Middeleeuwen toen de filosofie de ‘koning der wetenschappen’ genoemd werd.

Economie

Algemeen

Export Canada 2014Foto: The Atlas of Economic Complexity CC 3.0 Unported no changes made

Canada heeft een hoog ontwikkelde industriële markteconomie, die sterk op de export is gericht en nauw verbonden is met de economie van de Verenigde Staten. Met een bruto nationaal product (bnp) per hoofd van de bevolking van $48.300 (2017) behoort Canada tot de welvarendste landen ter wereld.

In nog geen halve eeuw tijd heeft Canada zich omgevormd van een overwegend van landbouw, bosexploitatie en pelshandel afhankelijk land tot een van de belangrijkste industrielanden ter wereld. Daar komt nog bij dat veel hulpbronnen en bodemschatten nog niet zijn ontsloten.

Het merendeel van de Canadese economische bedrijvigheid treft men, evenals de bevolking, aan in een strook van va. 160 kilometer breedte langs de grens met de Verenigde Staten. De industrie is vooral geconcentreerd in de centraal gelegen provincies Ontario en Québec en in de westelijke provincies British Columbia en Alberta. De provincie Ontario is het centrum van de Canadese economie door de grote industriële concentratie en de grote landbouwsector, terwijl Toronto het financiële centrum van Canada is. De Atlantische provincies zijn vooral georiënteerd op visserij en landbouw, Saskatchewan en Manitoba zijn vooral georiënteerd op de landbouw.

Het enorme kapitaal dat daarvoor nodig is wordt grotendeels gedekt door de Verenigde Staten; bijna alle niet-agrarische economische activiteiten worden gefinancierd door de rijke zuiderbuur.

De Canadese overheid en de Bank of Canada voeren al jaren een krap monetair beleid, gericht op het bevorderen van de prijsstabiliteit en het onder controle houden van de inflatie. Door de lage en stabiele inflatie weet men de geldwaarde te behouden, wat tot het toenemen van de levensstandaard leidt.

Wat een nationaal economisch beleid ook enigszins in de weg staat, vormt de grote mate van zelfstandigheid van de afzonderlijke provincies, die bevoegdheden bezitten op het gebied van loon- en prijsontwikkeling en belastingheffing.

Van de beroepsbevolking is in 2017 ongeveer 76% werkzaam in de dienstensector, 19,0% in de industrie, en nog maar 2 procent in de agrarische sector.

Landbouw

Canada TarweFoto: Akshay.paramatmuni1987 CC 3.0 Unported no changes made

Het economische belang van de landbouw is de laatste tientallen jaren drastisch afgenomen, en bedraagt nu nog ca. 2% van het bnp. De sterk gemechaniseerde sector produceert voor de binnenlandse markt en in toenemende mate voor de export.

Canada telt ca. 280.000, vaak grote landbouwbedrijven (gemiddeld 247 ha groot), die ca. 8,5% cultuurgrond in gebruik hebben. Sinds de jaren tachtig is de totale productie, die jaarlijks met ca. 2,5% toeneemt, verder geïntensiveerd; minder bedrijven met steeds meer grond De belangrijkste agrarische gebieden liggen in de provincies Alberta, Saskatchewan en Manitoba. Andere gebieden met veel agrarische activiteiten zijn Zuid-Ontario, Zuid-Québec, de bergdalen van British Columbia en de Atlantische provincies.

Het allerbelangrijkste product is nog steeds tarwe, grotendeels afkomstig uit bovengenoemde prairieprovincies. Van de daar geproduceerde tarwe wordt ca. 75% geëxporteerd. Andere belangrijke producten zijn: haver, gerst, gemengde granen, maïs (vooral in Ontario), rogge, aardappelen, oliehoudende gewassen als vlas en raapzaad, en in veel mindere mate peulvruchten, suikerbieten, groenten, tabak (Ontario), voedergranen en fruit.

De federale en provinciale overheden verlenen landbouwbedrijven op vrijwel elk gebied steun, o.a. door het aanleggen van irrigatiewerken, het doen van onderzoek, door maatregelen ter bevordering van prijsstabiliteit en het verlenen van gunstige kredieten.

Veeteelt

Canadienne vaars, CanadaFoto: Joanne MacLeod Haverkort CC 3.0 Unportedno changes made

De Canadienne, ook wel Black Canadienne, French Canadienne of Black Jersey genoemd, is de enige die koeiensoort die in Canada gefokt is. Deze koeiensoort sytmat al uit de 16e eeuw, toen Franse kolonisten vanuit Frankrijk vee naar Canada transporteerden. De Canadiennen bleef tot einde 19e eeuw de meest gebruikte koeisoort in Canada. Daarna begonnen andere soorten, bijvoorbeeeld de Hereford en de Holstein, de Canadienne van het toneel te verdringen.

Hoewel de Canadienne nog steeds over heel Canada te vinden is, wordt de soort steeds zeldzamer en alleen in de provincie Quebec nog op wat grotere schaal te vinden. Fokorganisaties en de Quebec stellen de laatste jaren alles in het werk om de soort niet te laten uitsterven.

Gebieden met een sterk ontwikkelde veehouderij zijn Ontario en Quebec, waar de grotere bevolkingsdichtheid afzetmogelijkheden voor vlees en zuivelproducten biedt. Het fokken van slachtvee vindt echter grotendeels plaats in Alberta en Saskatchewan. Veeteelt is de grootste bron van inkomsten voor de Canadese landbouwsector, waarbij de handel in runderen ruim 40% van de omzet vormt. De rundveehouderij en de varkensteelt is met name gericht op de export van dieren, terwijl de productie van de melkveehouderij veel meer on de binnenlandse markt is gericht. De rundveehouderij is vooral geconcentreerd in Alberta, de melkvee-industrie en de varkensfokkerij in Ontario en Québec.

Visserij

Kabeljauw CanadaFoto: Patrick Gijsbers CCe 4.0 International no changes made

De visserij verschafte in het midden van de jaren tachtig, afgezien van de visverwerkende industrie, werk aan ca. 60.000 beroepsvissers, van wie twee derde zijn beroep uitoefent aan de Atlantische kust en ca. 20% aan de westkust; ca. 5% bevist de binnenwateren. De Atlantische kust met belangrijke visgronden als de Newfoundlandbank levert bijna 70% van de totale visproductie, de Pacifische kust ruim 20% hiervan en de vooral op de Grote Meren en Manitobameren beoefende binnenvisserij ca. 10%.

De meest gevangen soorten zijn kabeljauw en haring aan de Atlantische kust, zalm aan de Pacifische kust, baars, steur en forel. Overbevissing heeft de vangsten onder druk gezet.

Pelsjacht

Atlatische zeehondFoto: Publiek domein

De jacht op pelsdieren vormde lange tijd Canada's grootste economische hulpbron. Meer en meer wordt echter het economische jagen (trappen) opgegeven ten gunste van het veel lucratievere fokken van pelsdieren op farms, voornamelijk in Zuid-Canada. De farms produceren vooral nerts-, chinchilla- en zilvervossenbont.

De belangrijkste gejaagde pelsdieren zijn bevers, lynxen, bisamratten, vossen, eekhoorns, visotters, marters en zeehonden. Onder andere als gevolg van een Europese boycot is de zeehondenvangst begin jaren tachtig gedaald. In 1987 maakte de regering een einde aan de zeer omstreden jacht op jonge zeehonden. De jacht op oudere dieren gaat echter onverminderd door.

Bosbouw

Ca. 45% van Canada is met bossen bedekt (400 miljoen ha), die van de oost- tot de westkust een ca. 1000 tot 2000 km brede gordel vormen. Dit is 10% van de bossen op deze aarde. Dit enorme areaal bestaat voornamelijk uit verschillende soorten naaldhout en is voor ca. 70% exploiteerbaar. Canada is de grootste exporteur van hout en houtproducten. De bosbouwsector en biedt werk aan ca. 35.000 mensen.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Rocky Mountains (Mount Waddington) CanadaFoto: Kevin Teagie CC 2.0 Unported no changes made

De Canadese Rockies zijn een grote toeristische attractie. Hier zie je een van de meest prachtige, serene en tegelijkertijd adembenemende landschappen op het aardoppervlak. Deze bergjuwelen zijn anders dan de Amerikaanse Rockies. Het zijn scherpe puntige bergen gescheiden door brede, U-vormige valleien uitgesneden door gletsjers, terwijl de Amerikaanse Rockies meer afgerond zijn.

Horseshoe Falls CanadaFoto: Helen Fitalova CC 3.0 Unported no changes made

De Niagara Falls zijn eigenlijk drie afzonderlijke, enorme watervallen in de Niagara-rivier in het zuidelijke puntje van Ontario, op de grens tussen Canada en de Verenigde Staten: de Horseshoe Falls, de American Falls en de kleinere, aangrenzende Bridal Veil Falls. De halvemaanvormige Horseshoe Falls staat ook bekend als de Canadese waterval. De Niagara Falls zijn een van de natuurlijke wonderen van de wereld. De aanblik en het donderende geluid zijn fascinerend en de mystieke kracht van de watervallen zal altijd bij je blijven.

Canada VancouverFoto: Thom Quine (CC BY 2.0) no changes made

Vancouver staat niet bekend als een typische massabestemming en mensen die bij een bezoek aan Vancouver grote pretparken en mega toeristische bezienswaardigheden verwachten zullen teleurgesteld worden. Maar wat de stad van Vancouver wel biedt is een verscheidenheid aan historische gebouwen en monumenten die een bezoek waard zijn. Whistler is het belangrijkste “outdoor” gebied van British Columbia bekend vanwege de Olympische Winterspelen van 2010. Hier kan je afhankelijk van het seizoen deelnemen aan een scala aan activiteiten. Tijdens de zomer kunnen bezoekers deelnemen aan rafting, mountainbiken, kanoën, wandelen en paardrijden. In de winter kan je er onder andere skiën, slee rijden, sneeuwschoenwandelen en nog veel meer. Het op rijafstand van Vancouver gelegen Whistler is een must voor iedereen die van het buitenleven wil genieten. Lees meer op de Vancouver pagina van Landenweb.

Ook de stden Montreal, Quebec en Toronto zijn een bezoek waard, evenals een bezoek aan één van de vele nationale parken in dit uitgestrekte land.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

CANADA LINKS

Advertenties
• Canada verre reizen van ANWB
• Bouw je eigen Canada Rondreis
• Canada Vliegtickets.nl
• Rondreizen Canada
• Canada Tui Reizen
• Rondreis Canada
• Vakantie Canada
• Djoser Rondreis Canada
• Travelworld Canada
• Autohuur Canada
• ETA Canada aanvragen
• Vancouver Hotels
• Canada rondreizen met kinderen
• Autoverhuur Sunny Cars Canada

Nuttige links

Campersite Canada (N)
Canada Fotoreisverhaal
Canada Foto's
Canada Reisstart (N+E)
Canada Start België (N)
Dieren in Canada (N)
Reisinformatie Canada (N)
Reizendoejezo - Canada (N)
Rondreis Canada (N)
Rondreizen Noord-Amerika

Bronnen

Canada

Uitgeversmaatschappij The Reader’s Digest NV

Canada

Cambium

Heetvelt, A. / Canada

ANWB

Ivory, M. / Canada

Kosmos-Z&K

Jepson, T. / Canada

Van Reemst

Njio, F. / Canada

Kosmos-Z&K

Roy, G. / North Canada

Bradt Wal, C.P.F. van der / Canada van A tot Z : praktische informatie over wonen en werken in Canada

DEN, Stichting Dienstverlening Emigratie Nederland

Weber, Wolfgang R. / West-Canada : Alberta, British Columbia

Lannoo

Zuilen, A.J. van / Gids voor Canada

Gottmer

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt september 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems