Landenweb.nl

ALBERTA
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Engels
  Hoofdstad  Edmonton
  Oppervlakte  661.848 km²
  Inwoners  4.334.025
  (2019)
  Munteenheid  Canadese dollar
  (CAD)
  Tijdsverschil  -9
  Web  .ca
  Code.  CA-AB
  Tel.  +1

To read about ALBERTA in English - click here

Populaire bestemmingen CANADA

AlbertaBritish columbiaManitoba
New brunswickNewfoundland en labradorNorthwest-territories
Nova scotiaNunavutOntario
Prince edward islandQuebecSaskatchewan
Yukon

Geografie en Landschap

Geografie

Alberta, ook wel de 'Princess Province' genoemd, is een provincie in het westen van Canada en met een oppervlakte van 661.848 km² de grootste provincie van Canada na Quebec (1.542.056 km²), Ontario (1.076.395 km²) en British Columbia (944.735 km²). Alberta grenst nergens aan zee en de totale oppervlakte bestaat voor 642.317 km² uit land en voor 19.531 km² uit water. Alberta behoort tot de zogenaamde prairieprovincies, samen met Manitoba en Saskatchewan.

advertentie

De Canadese prairieprovinciesPhoto: Shaund CC 3.0 Unported no changes made

Alberta is drie keer zo groot als Groot-Brittannië, bijna zestien keer zo groot als Nederland en net zo groot als Frankrijk, Zwitserland, België en Nederland samen. De grootste afstand van noord naar zuid bedraagt 1221 kilometer, van oost naar west 634 kilometer.

Alberta grenst in het westen aan British Columbia, in het oosten aan Saskatchewan (1223 km), in het zuiden aan de Amerikaanse staat Montana (298 km) en in het noorden aan de Northwest Territories (644 km). Het meest noordelijke dorp van Alberta is Indian Cabins, 14 kilometer van de grens met Northwest Territories.

Canada is verdeeld in maar liefst zes tijdzones, Newfoundland Time (-4,5 uur), Atlantic Time (-5 uur), Eastern Time (-6 uur), Central Time (-7 uur), Mountain Time (-8 uur) en Pacific Time (-9 uur); Alberta ligt in de tijdzone Mountain Time.

Landschap

advertentie

Hoogtekaart van AlbertaPhoto: Qyd publiek domein

Door fysiografie, klimaat, bodem en vegetatie te combineren zijn er in Alberta vier biofysische regio's te onderscheiden.

De prairie-regio, die doorloopt in de Amerikaanse staat Montana, omvat het grootste deel van Zuid-Alberta, meer precies het gebied ten zuiden en ten oosten van een boog die zich uitstrekt van Waterton in de zuidwesthoek naar de grens van Saskatchewan ten oosten van Red Deer. Dit zacht glooiende vrijwel boomloze grasland is relatief droog, maar dit landschap wordt op sommige plaatsen onderbroken door diepe rivierdalen en hoogtes van ca. 300 meter in het noordoosten tot meer dan 1460 meter in de Cypress Hills in het zuidoosten. Prairiegebieden met de oorspronkelijke begroeiing zijn nog maar sporadisch te vinden, ze zijn in de loop der tijden bijna overal in cultuur gebracht om te dienen als 'graanschuur'.

Vegetatieloze, door erosie aangetaste onvruchtbare plekken in de prairie met canyons, ravijnen en hoodoos worden de 'Alberta Badlands' genoemd. Dit gebied ligt ten oosten van Calgary en strekt zich naar het zuiden uit. Het is tevens een van de belangrijkste paleontologische regio's ter wereld vanwege de vele dino-vondsten.

advertentie

Prairielandschap AlbertaPhoto: Brett Snyder CC1.0 Generic no changes made

Parklandschap, 'Aspen Parkland' genoemd en een overgangsgebied tussen bossen in het noorden en prairie in het zuiden, overheerst in Centraal-Alberta en ligt in de vorm van een halve maan ten westen en noorden van de prairie-regio, inclusief een groot deel van het stroomgebied van de North Saskatchewan-rivier.

Het parklandschap varieert van laagland gevormd door drooggevallen meerbodems tot glooiende landschappen met talrijke meren en laagtes. Het bevat zowel boomrijke, vooral espen, ratelpopulieren en sparren, als grasgebieden, met een bodem die door gunstige klimatologische omstandigheden uitermate geschikt is voor landbouwactiviteiten.

Parklandschap in Centraal-AlbertaPhoto: Paulhami CC 2.0 Generic no changes made

De noordelijke helft van Alberta is bedekt met arctische bossen, vooral taiga naaldwouden, en veengebieden. Samen met vele meren en grote rivieren die richting de Noordelijke IJszee stromen, bepalen zij landschap. Bodem en zware klimatologische omstandigheden maken de landbouw in dit gedeelte van Alberta moeilijk, behalve in de omgeving van de Peace River in het noordwesten, waar een parklandschap het mogelijk maakt om graan te verbouwen op het meest noordelijk gelegen areaal ter wereld. Dit relatief vlakke land wordt onderbroken door onder andere de Swan Hills (max. hoogte 1200 meter), de Birch Mountains en de Caribou Mountains (max. hoogte 1030 meter).

Typisch landschap Canadese Rocky Mountains in AlbertaPhoto: Gorgo in het publieke domein

Ten westen van het prairiegebied doemen na een heuvelgebied, de Rocky Mountain Foothills, de echte Rocky Mountains op, die wat Canada betreft in de provincies British Columbia en Alberta liggen. Deze strook met bergen van soms meer van 3700 meter hoog, begint in Alberta bij de stad Grande Prairie en loopt in zuidelijke richting langs Alberta's westgrens met Brits Columbia.

De meeste bergen van Alberta zijn te vinden in het zuidwestelijke deel van de provincie op de oostelijke hellingen van de Canadese Rocky Mountains. Andere gebieden met bergen zijn de Caribou Mountains en de Cypress Hills. De Mount Columbia, gelegen op de grens met British Columbia, is met 3747 meter de hoogste berg van Alberta en de op een na hoogste berg van de Canadese Rocky Mountains (Mount Robson in British Columbia, 3954 meter). In Kananaskis Country ligt de Highwood Pass, met 2206 meter de hoogste bergpas in Canada waar een verharde weg overheen loopt. De gemiddelde hoogte van Alberta bedraagt 725 meter. Het laagste punt van Alberta ligt (152 meter) ligt in het noordoosten van de provincie bij de Slave River in het Wood Buffalo National Park. De stad Banff is de hoogst gelegen stad van Canada (1383 m), het dorpje Lake Louise is nog hoger gelegen, op 1534 m.

Op de grens van British Columbia en Alberta liggen de 384 meter hoge Takakkaw Falls, de op een na hoogste waterval van Canada die gevoed wordt door smeltwater van het Wapta Icefield. Andere hoge of spectaculaire watervallen zijn Crypt Falls (Waterton Lakes National Park, 150 m), Upper Falls en Lower Falls (Banff National Park), Weeping Wall (Banff National Park, 100 m), Bridal Veil Falls (Banff National Park), Panther Falls (Banff National Park), Upper Sunwapta Falls en Lower Sunwapta Falls (Jasper National Park), Athabasca Falls (Jasper National Park, 23 m).

Cypress HillsPhoto: Erik Lizee in het publieke domein

De Caribou Mountains bevinden zich in het noorden van Alberta en vormen een verhoogd plateau in een verder vlak landschap met wetlands. De bergen bereiken hier een hoogte van maximaal 1030 m, en steken daarmee bijna 700 m boven de verder vlakke omgeving uit. In het uiterste noordwesten van Alberta ligt het Hay-Zama Lakes Wildland, een complex netwerk van meren, moerassen en rivieren, samen een 800 km² groot zoetwater wetlands vormend, een van de grootste van Canada. Gedurende de herfsttrek verblijven hier ca. 300.000 eenden en ganzen.

De Cypress Hills, bedekt met grasland en bossen, liggen in het zuidoosten van Alberta op de grens met Saskatchewan en vormen het hoogste gebied tussen de Rocky Mountains en Labrador in het uiterste westen van Canada. De Cypress Hills bereiken een maximale hoogte van 1468 meter.

Hieronder de top-tien van hoogste bergen van Alberta

NaamHoogte
Mount Columbia3747 meter
Twin Peaks Massif3684 meter
Mount Alberta3619 meter
Mount Forbes3612 meter
Mount Temple3543 meter
Mount Brazeau3525 meter
Snow Dome3520 meter
Mount Kitchener3505 meter
Mount Lyell3504 meter
Mount Hungabee3492 meter

Mount Columbia, hoogste berg van AlbertaPhoto: Geoffl in het publieke domein

Rivieren en meren

Alberta telt 245 rivieren die naar drie verschillende wateren stromen, de Noordelijke IJszee, de Hudsonbaai en de Golf van Mexico. Dat er geen rivieren vanuit Alberta uitstromen in de Pacific komt door de 'Continental Divide', 'Great Divide' of 'Continentale Waterscheiding', een bergrug die via Alaska, Canada (o.a. Alberta) en de Verenigde Staten naar Mexico voert. Rivieren ten westen van de Continental Divide wateren af in de Grote of Stille Oceaan; rivieren ten oosten van deze scheidslijn wateren af in de Atlantische Oceaan. Het grootste gedeelte van de Continental Divide volgt de Rocky Mountains in Canada en de Verenigde Staten. De Athabasca River-delta is na die van de Amazone-rivier de grootste rivierdelta ter wereld.

Hieronder een overzicht van de belangrijkste rivieren van Alberta

Naam rivierStroomgebiedLengte
Athabasca RiverAlberta1231 km
Beaver RiverAlberta en Saskatchewan491 km
Hay RiverAlberta en Northwest Territories702 km
Milk RiverAlberta en Montana1173 km
North Saskatchewan RiverAlberta en Saskatchewan1287 km
Peace RiverAlberta en British Columbia1923 km
Slave RiverAlberta en Northwest Territories434 km
South Saskatchewan RiverAlberta en Saskatchewan1392 km

Rivieren in AlbertaPhoto: Qyd in het publieke domein

Alberta telt zo'n 600 meren, die voornamelijk gevormd zijn in de laatste ijstijd, ca. 12.000 jaar geleden. Er zijn verschillende meertypen in Alberta te onderscheiden, van gletsjermeren in de Rocky Mountains, kleine ondiepe meertjes op de prairies, meren met bruin water in de noordelijke arctische bossen, 'muskeg' moerasmeertjes tot grote meren met zandstranden in Centraal-Alberta.

Het grootste meer dat volledig op het grondgebied van Alberta ligt is Lake Claire. Het enorme Lake Athabasca ligt voor het grootste gedeelte in de provincie Saskatchewan, maar het Alberta-gedeelte is nog steeds veel groter dan Lake Claire. Een van de mooiste meren van Canada en een echte toeristentrekker is het smaragdgroene bergmeer Lake Louise, dat ligt aan de voet van Mount Victoria en genoemd is naar de dochter van koningin Victoria, Louise Caroline Alberta.

Bijzonder is het in Jasper National Park gelegen Medicine Lake, dat in de herst- en winterperiode leegloopt in een ondergronds grottensysteem en in de Maligne Canyon weer naar boven komt.

Tien grootste meren van Alberta

NaamLiggingOppervlakte
Lake AthabascaAlberta en Saskatchewan7850 km² (2295 km² in Alberta)
Lake ClaireAlberta1436 km²
Lesser Slave LakeAlberta1160 km²
Bistcho LakeAlberta426 km²
Utikuma LakeAlberta296 km²
Cold LakeAlberta en Saskatchewan280 km² (248 km² in Alberta)
Lac la BicheAlberta236 km²
Beaverhill LakeAlberta139 km²
Calling LakeAlberta134 km²
Winefred LakeAlberta123 km²

Satellietfoto van Lake Claire (rechts een gedeelte van Lake Athabasca)Photo: Copernicus Sentinel-2, ESA CC 3.0 IGO no changes made

Een van de mooiste meren van Alberta: Lake LouisePhoto: Orlandkurtenbach in het publieke domein

Nationale parken

Alberta heeft de meeste parkgebieden van Canada met zijn vijf nationale en 62 provinciale parken. De nationale parken zijn Banff National Park, Elk Island Park, Jasper National Park, Waterton Lakes National Park en Wood Buffalo National Park.

Banff National Park (6641 km2) was Canada's eerste nationale park (1885) en wereldwijd het derde. Het nationale park ligt midden in de Rocky Mountains en is, naast bergen, valleien, gletsjers, bossen, rivieren, meren en grasland ook bekend om zijn zwavelhoudende warmwaterbronnen. Het water van de Upper Hot Springs Pool bij Sulphur Mountain is gemiddeld 38°C. Zeer opmerkelijk zijn de ‘hoodoos’, ruim 20.000 jaar oude rotspartijen van leisteen in de vorm van hoge tafels. Het hoogste punt van Banff National Park is Mount Forbes (3612 m), het grootste meer is het 28 km lange Lake Minnewanka, er lopen 320 km aan wegen door het park en ca. 1500 km aan wandelroutes.

Hoodoos nabij East Coulee, AlbertaPhoto: Darren Kirby CC 2.0 Generic no changes made

Jasper National Park, opgericht in 1907 en sinds 1930 een nationaal park, is het grootste en meest noordelijke van de vier nationale parken in de Rocky Mountains. Het heeft een oppervlakte van 10.878 km² met bergen, valleien, gletsjermeren, Columbia Icefields, een 400 jaar oude ijszee, 325 km² groot met een dikte tot ca. 400 meter, en de 30 meter hoge Athabasca Falls.

Columbia Icefields is een van de grootste niet-polaire ijszeeën ter wereld. Miette Hot Springs heeft het warmste bronwater (tot bijna 54°C) van de Rockies met een hoog mineraalgehalte. Jasper National Park heeft ca. 1000 km aan wandelpaden en duizenden kampeerplekken.

Athabasca-gletsjer, AlbertaPhoto: Carlos Delgado CC 3.0 Unported no changes made

De Athabasca Glacier is de grootste gletsjer in de Rocky Mountains, zes kilometer lang en met een totale oppervlakte van 300 km². De gletsjer is een uitloper van het Columbia Icefield, het grootste veld van ijs en sneeuw in Noord-Amerika buiten de poolgebieden.

Elk Island National Park (194 km²), nog geen uurtje rijden van Edmonton, werd in 1906 opgericht als het eerste dierenreservaat van Canada. De natuur in het park bestaat uit glooiende weiden, bossen, ‘wetlands’ en zo'n 250 meren; ca. 20% van het oppervlak bestaat uit water. Elk Island Park, naast een toevluchtsoord voor wapiti's, bosbizons en prairiebizons, een waar vogelparadijs met ca. 250 verschillende soorten, waaronder de trompetzwaan. Ook de zeldzame dwergspitsmuis komt hier voor.

Ligging Wood Buffalo National Park, AlbertaPhoto: Qyd in het publieke domein

Wood Buffalo National Park (opgericht in 1922) is het grootste nationale park van Canada en een van de grootste ter wereld (44.807 km2), ongeveer even groot als Denemarken (grootste nationale park ter wereld is het Groenlandse Northeast Greenland National Park, 972.001 km2). Het park is in 1983 door de UNESCO uitgeroepen tot Werelderfgoedgebied en omvat drie soorten landschap: een hoogland, een plateau met moerassen en beken en de rivierdelta van de Peace en de Athabasca, vol zeggevelden, moerassen en ondiepe meertjes. Er leven enkele duizenden bosbizons in dit nationale park. Met een lengte van 800 meter ligt hier de grootste beverdam ter wereld.

Waterton Lakes National Park, gesticht in 1895, is met 525 km2 een relatief klein nationaal park. Hier liggen een aantal langgerekte meren die zich tot in het Amerikaanse Montana uitstrekken. Waterton Lakes National Park vormt al sinds 1932 samen met het in Montana gelegen Glacier National Park het Waterton Glacier International Peace Park. Dit hele gebied werd in 1995 door de UNESCO op de Werelderfgoedlijst geplaatst.

Prince of Wales Hotel in Waterton Lakes National Park, AlbertaPhoto: Jon Sullivan in het publieke domein

Het in Calgary gelegen Fish Creek Provincial Park is een van de grootste stadsparken ter wereld (1189 ha).

Winters landschap in Fish Creek Park, Alberta Foto:CszmurloPhoto: Cszmurlo CC 3.0 no changes made

Buiten het dal van de Red Deer River strekken zich de ‘badlands’ van Alberta uit, een steenwoestijn met ravijnen, tafelbergen, plateaus en rotspilaren, de zogenaamde ‘hoodoos’. Dit maanlandschap is één van de rijkste vindplaatsen van dinosaurusfossielen ter wereld.

Badlands AlbertaPhoto: Dingy CC 3.0 Unported no changes made

Klimaat en Weer

Eerste sneeuw Emerald Lake, ten noordoosten van EdmontonPhoto: Adam Jones CC 3.0 Unported no changes made

Klimaatdiagram Calgary, AlbertaPhoto: Hedwig in Washington CC-BY 2.5 no changes made

Klimaatdiagram Edmonton, AlbertaPhoto: Hedwig in Washington, CC 2.5 Generic no changes made

Door de noordelijke ligging van Alberta ligt de provincie in een koele gematigde klimaatzone, en heeft door de afwezigheid van een matigende invloed van de oceaan een continentaal of landklimaat. Hierdoor koelt het snel af en warmt het snel op. Alberta heeft koude sneeuwzekere winters en relatief korte, droge en warme zomers. Het noorden van Alberta heeft een subarctisch klimaat.

Maar de belangrijkste factoren die de hoogte van de temperatuur en de hoeveelheid neerslag bepalen zijn de hoogte en breedte van de Rocky Mountains en de richting van de heersende winden. De bergketens onderscheppen vochtige lucht vanaf de Stille Oceaan en zorgen voor een afname van de neerslag. Om deze reden liggen de oostelijke hellingen van de Rocky Mountains in de regenschaduw en zijn de luchten boven Alberta over het algemeen helder. Het weer in de Rocky Mountains kan binnen een dag snel veranderen van een zonnige winterdag met temperaturen rond het vriespunt tot bittere kou, harde winden en sneeuwval.

De neerslaghoeveelheden in de hele provincie zijn vrij beperkt, variërend van ongeveer 300 mm per jaar in het zuidoosten tot 400-450 mm in het noorden, met uitzondering van de uitlopers van de Rocky Mountains, waar 550-600 mm per jaar neerslag valt. In Edmonton valt gemiddeld per jaar 460 mm. Ongeveer de helft van elle neerslag valt in de periode juni tot augustus. Calgary heeft 56% kans op een witte kerst, Edmonton is vrij sneeuwzeker met kerstmis (86%).

De droge heldere lucht biedt de bevolking van Alberta veel zon, variërend van 1900 uur in het noorden tot 2300 uur per jaar in het zuidelijk gelegen Lethbridge, meer dan waar ook in Canada. Calgary is de zonnigste stad van Canada met gemidded 333 dage zon per jaar. Daarna komt Medicine Hat met gemiddeld 330 dagen zon. Toronto, een stuk verder naar het oosten, heeft 'maar' 303 dagen zon per jaar. Noord-Alberta krijgt ongeveer achttien uur daglicht in de zomerperiode. De invloed van de luchtmassa's van de Stille Oceaan verminderd in het oosten van Alberta, en maakt daar plaats voor continentale luchtmassa's uit het Noordpoolgebied en het midden-westen van de Verenigde Staten.

Deze luchtmassa's brengen in januari normaal gesproken dagtemperaturen van -5°C in het zuiden tot -15°C in het noorden en nachttemperaturen van -15°C in het zuiden tot -25°C in het noorden met uitschieters tussen de -30°C en -40°C. In de zomer variëren de maximumtemperaturen overdag van 20°C in het noorden tot 25°C in het zuiden, met uitschieters rond de 35°C.

Begin januari 2015 was de stad Grande Prairie een van de koudste plaatsen op aarde met een temperatuur van -40°C en een gevoelstemperatuur van -48°C. In Calgary was het op dat moment wat minder koud met -20°C en een gevoelstemperatuur van -27°C.

De ‘chinook’ is een krachtige, van de bergen afdalende föhnwind die uit het westen waait. Tijdens een chinook kan de temperatuur in korte tijd midden in de winter omhoog schieten naar 20°C, terwijl het kort daarvoor nog tientallen graden onder nul was. De regio rond Lethbridge, in het zuiden van Alberta, heeft de meest 'chinook-dagen' per jaar, ca. 30-35.

Een ander klimatologisch fenomeen zijn de 'Alberta clippers', lagedrukgebieden die boven de prairies van Alberta ontstaan en zeer koude, over het algemeen droge lucht meevoeren. Door de harde wind kan de gevoelstemperatuur dalen tot rond de -40°C.

Alberta wordt ook regelmatig getroffen door zeer zware onweersbuien en tornado's, met name in het zuiden en in Centraal-Alberta. In 1987 werd Edmonton getroffen door een tornado, in 2000 werd het gebied rond Pine Lake getroffen. In totaal vielen bij deze tornado's enkele tientallen doden. Hailstorm Alley is een gebied dat regelmatig door zware hagelbuien wordt getroffen, en loopt van Calgary naar Red Deer en Edmonton.

Het Waterton Lakes National Park is de winderigste plaats van heel Canada. De gemiddelde dagelijkse windsnelheid ligt rond de 30 km/uur, snelheden van 100 km/uur zijn in dit gebied vrij normaal.

Chinook-boog hangt boven CalgaryPhoto: Qyd CC 3.0 Unported no changes made

Deze bijzondere klimatologische omstandigheid komt vooral voor rond Pincher Creek, Crowsnest Pass en Lethbridge, maar ook Calgary heeft regelmatig met de chinook te maken. Ook het nog meer noordelijk ten opzichte van Calgary gelegen Red Deer heeft wel eens met de chinook te maken, tot, maar dat is zéér uitzonderlijk, zelfs Grande Prairie in het westen van de provincie toe.

Gebied in Alberta waar de chinook het meeste voorkomtPhoto: Giftagger CC 3.0 no changes made

Planten en Dieren

Planten

In Midden- en Noord-Alberta wordt de komst van de lente aangekondigd door de vroege bloei van een variëteit van het wildemanskruid, de Pulsatilla patens. Dit lid van de boterbloemfamilie kan al in maart bloeien, maar april is de normale bloeitijd. Andere vroegbloeiers op de prairie zijn Thermopsis rhombifolia, ook wel 'golden bean' of 'buffalo bean' genoemd, en de Rosa acicularis, een variëteit van de wilde roos. De Rosa acicularis, die groeit van Quebec tot in British Columbia, werd in 1930 door schoolkinderen gekozen als de officiële bloem van Alberta.

Rosa acicularis of wilde roos, officiële bloem van AlbertaPhoto: Qwert1234 CC 3.0 Unported no changes made

Leden van de zonnebloemfamilie bloeien op de prairie in de zomermaanden tussen juli en september. De zuidelijke en centraal-oostelijke delen van Alberta worden bedekt door korte prairiegras, dat gedurende de zomer verdord en dan wordt 'vervangen' door winterharde vaste planten als de Ratibida columnifera of 'Mexican hat', een fijnstraalsoort en salie. Zowel de citroengele honingklaver als de witte honingklaver komt voor in Zuid- en Centraal-Alberta. De bomen in het parklandschap van Centraal-Alberta, bladverliezers als esp, populier en wilg, groeien in bosjes op de heuvels. Ten noorden van de North Saskatchewan River domineren bossen het landschap over een oppervlakte van duizenden vierkante kilometers. Amerikaanse ratelpopulier, balsempopulier en papierberk zijn de primaire grote bladverliezende soorten. Tot de altijdgroene coniferen behoren struikden, Rocky Mountain grove den, draaiden, witte spar, zwarte spar en de bladverliezende conifeer Larix laricina of tamarack.

Larix laricina of tamarack in herfsttooiPhoto: Linda Baird-White in het publiek domein

Andere bomen en coniferen die typisch zijn voor Alberta: Larix lyallii of 'alpine larch', Pinus flexilis of 'limber pine', asgrijze den, balsemzilverspar, douglasspar, Engelmannspar, Rocky Mountin esdoorn, vederesdoorn of Californische esdoorn, Amerikaanse rode es, Rocky Mountain jeneverbes, Amerikaanse lork, Amerikaanse of Amerikaanse zwarte populier, West-Amerikaanse balsempopulier, Amerikaanse witte den.

Oppassen geblazen is het voor de veelvoorkomende 'poison ivy' of gifsumak, het aanraken van deze plant kan al genoeg zijn voor achtereenvolgens ondraaglijke jeuk, ontstekingen en zweren.

Gifsumak of 'poison ivy'Photo: Publiek domein

Dieren

De vier landschapstypes (bergen, arctische bossen, parklandschappen en prairies) van Alberta zijn de thuisbasis van veel verschillende diersoorten. Er zijn niet veel plaatsen op de wereld met zo'n grote variëteit aan wilde dieren als Alberta. Alberta telt zo'n 587 soorten, waaronder 10 amfibieën, 93 zoogdieren, 411 vogels, 8 reptielen en 65 vissen. Bovendien lopen, kruipen en vliegen er nog zo'n 20.000 soorten insecten in Alberta rond. British Columbia is in Canada de enige provincie met een groter aantal zoogdiersoorten. Het 'nationale' dier van Alberta is het dikhoornschaap.

Dikhoornschaap, het 'nationale' dier van AlbertaPhoto: Jon Sullivan in het publieke domein

De zuidelijke en centrale prairiegebieden waren ooit volledig in het bezit van miljoenen bosbizons, een ondersoort van de Amerikaanse bizon. De bizonpopulatie werd vanaf het begin van de kolonisatie in snel tempo gedecimeerd en met uitsterven bedreigd. Op dit moment gaat het weer redelijk goed met de bizon.

BosbizonPhoto: CanadianEman CC 3.0 Unported no changes made

In Alberta leven een aantal grote carnivoren, waaronder de grizzly- en zwarte beer in de bergen en beboste gebieden. Tot de kleinere vleeseters van de honden- en kattenfamilie behoren coyotes, wolven, vossen (waaronder de zeldzame kitvos), rode lynx, Canadese lynx en poema's. Andere kleine rovers zijn veelvraat, rivierotter of Noord-Amerikaanse otter, wezel, vismarter, zilverdas of Amerikaanse das, zwartvoetbunzing, mink of Amerikaanse nerts en gestreepte skunk of stinkdier. Grote plantenetende zoogdieren zijn in de hele provincie te vinden, elanden, muildierherten, wapiti's, witstaartherten, boskariboes in beboste gebieden, gaffelbokken op de prairies in het zuiden van Alberta, dikhoornschapen en sneeuwgeiten leven in de Rocky Mountains.

Konijnen, stekelvarkens (waaronder de oerzon of Noord-Amerikaans stekelvarken), wasberen, bevers (waaronder de Canadese bever), eekhoorns (waaronder de Amerikaanse rode eekhoorn, roodstaartchipmunk) en vele soorten knaagdieren, waaronder de Amerikaanse haas, bergkatoenstaartkonijn, Noord-Amerikaanse fluithaas, prairiehaas, de muskus- of bisamrat, de grijze marmot, bosmarmot, geelbuikmarmot en de zeldzame ordkangoeroegoffer uit de familie der wangzakmuizen verspreid over de provincie. Alberta telt slechts één giftige slang op haar grondgebied, de prairieratelslang.

In Centraal- en Noord-Alberta vinden trekvogels in de lente een broedplaats. Naast de Canadese kraanvogel of prairiekraanvogel nestelen grote aantallen eenden, ganzen, zwanen en pelikanen op of nabij de vele meren. Arenden, haviken, uilen en kraaien profiteren hier ook van en verder is er grote variëteit aan zaad en insecten etende vogels.

Rivieren en meren zitten vol met onder andere snoek, breedbekbaars, Amerikaanse gele baars, regenboogforel, bronforel, roodkeelforel, Amerikaanse dikkop-elrits, beek- of rivierforel, gevlekte ombervis en steur. De Salvelinus confluentus of 'bull trout' is de provinciale vis van Alberta.

Salvelinus confluentus of 'bull trout', provinciaal symbool van AlbertaPhoto: Bart Gammet in het publieke domein

Een greep uit de vele vlindersoorten: distelvlinder, rouwmantel, atalanta (ook wel admiraal- of nummervlinder), kleine vuurvlinder, monarchvlinder, bont dikkopje, zwaertsprietdikkopje en klein koolwitje.

Een greep uit de vleermuissoorten: grote bruine vleermuis, rode vleermuis, grijze vleermuis, kleine bruine vleermuis en een aantal soorten uit de familie der gladneuzen.

Een greep uit amfibieën en reptielen: langteensalamander, tijgersalamander, boskikker, westelijke sierschildpad, roodflankkousebandslang en westelijke haakneusslang.

Bijzonder is dat Alberta geheel vrij is geweest van de bruine rat, als enige provincie in Canada en sowieso als één van de weinige plaatsen ter wereld. Sinds het begin van de jaren '50 van de vorige eeuw is daar door opeenvolgende regeringen aan gewerkt, en tot voor enkele jaren met veel succes. In 2012 werd er echter op een vuilstortplaats in Medine Hat een kolonie bruine ratten gevonden, en in 2014 opnieuw.

Ten zuidoosten van Drumheller richtte de UNESCO in 1955 het Dinosaur Provincial Park op. Dit Werelderfgoedgebied bevat de rijkste fossielbedden ter wereld. Hier zijn meer dan 300 belangrijke ontdekkingen gedaan.

T-Rex in Drumheller, AlbertaPhoto: Kevstan CC 3.0 Unported no changes made

In het Elk Island National Park leven grote zoogdieren als de wapiti, de steppebizon en de met uitsterven bedreigde bosbizon.

Wood Buffalo National Park is het grootste nationale park van Canada en in 1983 uitgeroepen door de UNESCO als Werelderfgoedgebied omdat er zeldzame dieren als de bosbizon leven. Verder komen hier slechtvalken en de Amerikaanse zeearend voor en is het de enige stabiele natuurlijke broedplaats ter wereld van de zeldzame trompetkraanvogel.

TrompetkraanvogelPhoto: Rod CC 2.0 Generic no changes made

Het Waterton Lakes National Park bezit de rijkste fauna van alle Canadese parken, van beren tot dikhoornschapen en van watervogels tot sapspechten.

In het Banff National Park (opp. 6640 km2), het oudste nationale park van Canada, zijn veel diersoorten in hun natuurlijke omgeving te zien: berggeiten, groothoornschapen, herten, zwarte beren, grizzlyberen en wapiti’s. Een bijzondere verschijning is de Amerikaanse notenkraker. De lagere hellingen zijn overdekt met dichte bossen pijnbomen, zilversparren, en wat Douglasdennen. Op grotere hoogte worden de ze soorten verdrongen door dennenbomen en de Engelmannspar. Op 2135 meter hoogte heerst een semi-poolklimaat waar toch nog veel kleurrijke alpenbloemen bloeien. Rond Banff Cave & Basin, een gebied met veel heetwaterbronnen, leeft een slakkensoort in het hete water die alleen nog hier voorkomt, de Physella johnsoni of Banff Springs-slak.

Physella johnsoni of Banff Springs-slak, uniek in Alberta maar ook in de wereldPhoto: Paulmkgordon CC 2.5 Generic no changes made

Tot de flora in Banff en Jasper National Park horen 996 soorten vaatplanten (bomen, grassen en bloemen), 407 korstmossen, 243 mossen en 53 levermossen.

Het Saskatoon Island Provincial Park is een van de nestgebieden van de zeldzame trompetzwaan.

Broedende trompetzwaanPhoto: publiek domein

McLennan in het westen van Alberta staat bekend als de 'Bird Capital of the World', want hier komen drie belangrijke trekroutes samen rond Kimiwan Lake, namelijk Mississippi, Pacific en Central. ca. 27.000 strandvogels en 250.000 watervogels komen hier samen, meer dan 200 verschillende soorten zijn hier gesignaleerd.

Hieronder een uitgebreid overzicht van in Alberta gesignaleerde broed- en trekvogels:

EENDEN, GANZEN, ZWANEN
Amerikaanse smientfluitzwaankleine topperrosse stekelstaart
Amerikaanse tafeleendgrote Canadese ganskokardezaagbekrotgans
Amerikaanse zee-eendgrote tafeleendkolgansslobeend
Amerikaanse zwarte eendgrote zaagbekkoningseidersmient
blauwvleugeltalinggrote zee-eendkrakeendsneeuwgans
brilduikerharlekijneendkuifeendtopper
brilzee-eendijseendmiddelste zaagbektrompetzwaan
buffelkopeendIJslandse brilduikerpijlstaartwilde eend
Carolina-eendkaneeltalingringsnaveleendwintertaling
eiderkleine Canadese gansRoss' ganszomertaling

Mannetjes exemplaar van de zomertalingPhoto: Dick Daniels CC 3.0 Unported no changes made

PATRIJZEN, FAZANTEN, KALKOENEN, HOENDERS
blauw sneeuwhoenkalkoenpatrijs of veldhoenwaaierhoen
bossneeuwhoenkraaghoenprairiehoenwitstaartsneeuwhoen
fazantmoerassneeuwhoenstekelstaarthoen

WitstaartsneeuwhoenPhoto: Footwarrior CC 3.0 Generisk no changes made

DUIKERS, FUTEN, AALSCHOLVERS, PELIKANEN
Clarks fuutgeoorde aalscholverkuifduikerroodkeelduiker
dikbekfuutgeoorde fuutPacifische parelduikerwitte pelikaan
geelsnavelduikerijsduikerroodhalsfuutzwanehalsfuut

ZwanehalsfuutPhoto: Frank Schulenburg CC 3.0 Unported no changes made

ROERDOMPEN, REIGERS, IBISSEN
Amerikaanse blauwe reigergroene reigerkoereigerwitbuikreiger
Amerikaanse kleine zilverreigergrote zilverreigerkwakwitmaskeribis
geelkruinkwakkleine blauwe reigerNoord-Amerikaanse roerdomp

Noord-Amerikaanse roerdompPhoto: Walter Siegmund CC 3.0 Unported no changes made

ROOFVOGELS, GIEREN
Amerikaanse sperwerCoopers sperwerroodkopgiersmelleken
Amerikaanse torenvalkgiervalkroodstaartbuizerdsteenarend
Amerikaanse zeearendhavikrosse ruigpootbuizerdvisarend
blauwe kiekendiefprairiebuizerdruigpootbuizerd
breedvleugelbuizerdprairievalkslechtvalk

Coopers sperwerPhoto: Cephas CC 3.0 Unported no changes made

RALLEN, KOETEN, KRAANVOGELS, PLEVIEREN
Amerikaanse meerkoetsoraralAmerikaanse goudplevierkilldeerplevier
Canadese kraanvogeltrompetkraanvogelAmerikaanse strandplevierMongoolse plevier
gele ralVirginia-ralAziatische goudplevierprairieplevier
kraanvogelAmerikaanse bontbekplevierdwergplevierzilverplevier

Amerikaanse bontbekplevierPhoto: Dick Daniels CC 3.0 Unported no changes made

STRANDLOPERS, SNIPPEN, KLUTEN
Amerikaanse kluutblonde ruitergrote grijze sniprode grutto
Amerikaanse steltkluutBonapartes strandloperkanoetstrandloperroodkeelstrandloper
Alaskastrandloperbonte strandloperkemphaanrosse franjepoot
Amerikaanse bosruiterbrandingloperkleine geelpootruiterSiberische strandloper
gele raldrieteenstrandloperkleine grijze snipsteenloper
Amerikaanse houtsnipeskimowulpkleine strandlopersteltstrandloper
Amerikaanse oeverlopergestreepte strandloperkleinste strandloperwillet
Amerikaanse watersnipgrauwe franjepootkrombekstrandloperzwarte ruiter
Amerikaanse wulpgrijze strandloperlepelbekstrandloperzwarte steenloper
Bairds strandlopergrote franjepootmarmergrutto
Bartrams ruitergrote geelpootruiterregenwulp

EskimowulpPhoto: Cephas CC 3.0 Unported no changes made

MEEUWEN, STERNS, JAGERS
Amerikaanse dwergsterngrote mantelmeeuwkleinste jagerThayers meeuw
Beringmeeuwivoormeeuwmiddelste jagervisdief
drieteenmeeuwKamtsjatkameeuwnoordse sternvorkstaartmeeuw
dwergmeeuwkleine burgemeesterprairiemeeuwzilvermeeuw
Forsters sternkleine jagerreuzensternzwarte stern
Franklins meeuwkleine kokmeeuwringsnavelmeeuw
grote burgemeesterkleine mantelmeeuwstormmeeuw

Grote burgemeesterPhoto: Sowls Art in het publieke domein

ALKEN, DUIVEN, KOEKOEKEN
Aziatische marmeralkrotsduifwitvleugeltreurduifzwartsnavelzeekoet
bandstaartduiftreurduifzilveralk
geelsnavelkoekoekTurkse tortelzwarte zeekoet

GeelsnavelkoekoekPhoto: Factumquintus CC 3.0 Unported no changes made

UILEN
Amerikaanse oehoeLaplanduilransuilvelduil
gestreepte bosuilNoord-Amerikaanse dwerguilruigpootuilwestelijke schreeuwuil
holenuiloostelijke schreeuwuilsneeuwuilzaaguil
kerkuilPonderosadwergooruilsperweruil

Amerikaanse oehoe, 'nationale' vogel van AlbertaPhoto: Brendan Lally CC 2.0 Generic no changes made

ZWALUWEN, KOLIBRIES, IJSVOGELS
Amerikaanse nachtzwaluwbonte gierzwaluwpoorwillwhippoorwill
Anna's kolibriecalliopekolibrierobijnkeelkolibriezwarte gierzwaluw
bandijsvogelCosta's kolibrierosse kolibriezwartkinkolibrie

RobijnkeelkolibriePhoto: Jeffreyw CC 2.0 Generic no changes made

SPECHTEN
Amerikaanse drieteenspechtgeelbuiksapspechtNoord-Amerikaanse helmspechtzwartrugspecht
bergsapspechtgouden grondspechtroodbuikspecht
donsspechthaarspechtroodkopspecht
eikelspechtLewis' spechtroodnekksapspecht

Noord-Amerikaanse helmspechtPhoto: Cephas CC 3.0 Unported no changes made

Canadese taigagaaiPhoto: Mdf CC 3.0 Unported no changes made

Geschiedenis

Alberta voor de komst van de Europeanen

Wat vandaag de dag de Canadese provincie Alberta is, heeft een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat tot in de prehistorie. Geschreven bronnen zijn helaas pas beschikbaar sinds de komst van de Europeanen in de 18e eeuw.

De voorouders van de huidige First Nations (oorspronkelijke indianenbevolking) leefden al minstens 8000 jaar v.Chr. in Alberta. Zuidelijke stammen, over het algemeen prairie-indianen zoals de Blackfeet, bestonden uit vier verschillende stammen: de Pikuni of Piegan, de noordelijke Pikuni, de Siksika en de Blood of Kainai indianen, woonden in het grensgebied van Noord-Montana en Zuid-Alberta. Meer noordelijke stammen, zoals de Woodland Cree en de Chipewyan leefden in bosrijke gebieden.

In een veel latere periode mengden deze oorspronkelijke bewoners zich met Franse pelshandelaars en creëerden zo een nieuwe cultuur, die van de mestiezen. Mestiezen woonden eerst vooral ten oosten van Alberta, maar opgejaagd door Europese blanke kolonisten, vestigden veel mestiezen zich in Alberta.

Men denkt dat in de periode 950-1250 de grote prairiegebieden ontvolkt raakten door een periode van droogte. Na deze droge periode raakten de prairies weer bevolkt, nu met stammen uit geheel Noord-Amerika, onder andere Comanches, Shoshones, Sioux, Assiniboine en Crow. Naast veelvuldige stammenoorlogen ontstonden er ook periodes van samenwerking tussen deze stammen in semi-permanente allianties.

Bonthandelaar eind 19e eeuw in Fort Chipewyan, AlbertaPhoto: Publiek domein

Alberta na de komst van de Europeanen

De eerste Europeaan die Alberta bereikte was waarschijnlijk een Fransman zoals Pierre la Vérendrye of een van zijn zonen. La Vérendrye bereikte voornamelijk via een stelsel van rivieren de huidige buurprovincie Manitoba in 1730, stichtte daar forten en onderhandelde in hoogst eigen persoon met de indianen over de pelshandel. Rond 1750 werden de beste pelzen door La Vérendrye verhandeld buiten de Hudson's Bay Company (oudste bedrijf van Canada) om, een in 1670 in Londen opgericht bedrijf dat eeuwenlang de pelshandel in Brits Noord-Amerika domineerde op de rivieren die uitkwamen op de Hudsonbaai.

Pierre Gaultier de Varennes, sieur de La Vérendrye (1685-1749)Photo: Jean Gagnon CC 3.0 Unported no changes made

De eerste geschreven bron waar het huidige Alberta in voorkomt was van de hand van de pelshandelaar Anthony Henday, die zich in 1754-55 in het gebied rond Edmonton en Red Deer bevond. Andere belangrijke vroege ontdekkers van Alberta waren Peter Fidler, David Thompson, Peter Pond, Alexander MacKenzie en George Simpson. De eerste Europese nederzetting, Fort Chipewyan, werd in 1788 gesticht door Alexander MacKenzie. Deze 'eer' wordt trouwens betwist door het eveneens in 1788 opgerichte Fort Vermilion.

Alexander MacKenzie (1764-1820), ontdekkingsreiziger AlbertaPhoto: Publiek domein

De vroegste geschiedenis van Alberta is dus nauw verbonden met de pelshandel en de eerste confrontatie was tussen Franse en Engelse pelshandelaars, die het karakter had van een onvervalste pelzenoorlog. Centraal- en Zuid-Alberta, het zogenaamde Rupert's Land, werden in 1670 volledig geclaimd door de Hudson's Bay Company. Rupert's Land was een enorm gebied, ongeveer een derde van het huidige Canada. Dit monopolie werd betwist door een Franse handelsorganisatie uit Montreal, 'Coureurs des Bois', maar na de Slag om Quebec in 1759 tijdens de Zevenjarige Oorlog tussen de Engelsen en de Fransen kreeg de Hudson's Bay Company het monopolie op de pelshandel en kon dit ongelimiteerd uitbreiden en in stand houden. Frankrijk was na 'Quebec' definitief verslagen en bij de Vrede van Parijs in 1763 werden de Fransen min of meer gedwongen om al hun bezittingen in Canada af te staan aan de Engelsen, en het door de Engelse gecontroleerde gebid kree denaam Brits Noord-Amerika. In de jaren na 1770 kwam er weer concurrentie voor de Hudson's Bay Company via de North West Company, een privé-onderneming die zich vooral richtte op de rivieren en wateren die niet uitkwamen in de Hudsonbaai, maar bijvoorbeeld in de Pacific. Veel van de huidige steden in Alberta zijn ooit begonnen als een handelsnederzetting van de Hudson's Bay Company of de North West Company.

In 1821 fuseerde de Hudson's Bay Company nog met de North West Company, maar al in 1870 werd de monopoliepositie van het nieuwe bedrijf verboden en kon elk bedrijf zich op de pelzenmarkt begeven. Door de Rupert's Land Act van 1868 werd Rupert's Land en North-Western Territory op 15 juli 1870 overgedragen aan de Dominion of Canada en heette voortaan Northwest Territories. De Dominion of Canada werd sinds 1 juli 1867 gevormd door drie Brits-Noord-Amerikaanse provincies: de Province of Canada, gesplitst in de provincies Ontario en Quebec, en de kolonies New Brunswick en Nova Scotia. In 1870 kwam daar ook nog de provincie Manitoba bij, in 1871 British Columbia en in 1873 Prince Edward Island.

Provincies Dominion of Canada in de periode 1867-1870Photo: Publiek domein

De economische strijd liep ongeveer parallel met de godsdienstige strijd tussen rivaliserende kerken, waaronder de rooms-katholieke kerk, methodisten, de Anglican Church of Canada en verschillende andere protestantse denominaties, die de indiaanse bevolking voor zich probeerden te winnen. De eerste rooms-katholieke missionaris, Jean-Baptiste Thibault, arriveerde in 1842 in Lac Saint Anne, Alberta, en stichtte daar de eerste permanente rooms-katholieke zendingspost. De methodist Robert Bundle stichtte een zendingspost in 1847.

Het jaar 1867 was het jaar van de geboorte van Canada: in de British North America Act worden de kolonies New Brunswick, Nova Scotia, Ontario en Québec uitgeroepen tot Dominion of Canada. Het gebied van het huidige Alberta werd in 1870 toegevoegd aan de Dominion of Canada met als doel om er een door blanken georganiseerd en geleid landbouwgebied van te maken. Hiervoor onderhandelde de Canadese regering via de zogenaamde 'Numbered Treaties' met verschillende indianenstammen. De indianen werd land aangeboden in ruil voor het overdragen van alle claims op grote stukken ander land. In dezelfde tijd kwamen door de tanende macht van Hudson's Bay Company Amerikaanse whiskyhandelaren en jagers naar Zuid-Alberta, met als gevolg een ontwrichting van de inheemse indiaanse manier van leven. Dit leidde in 1873 onder andere tot de Cypress Hills Massacre in het huidige Saskatchewan, waarbij 23 Nakota-indianen vermoord werden door een groep Amerikaanse bison- en wolvenjagers. In deze tijd werd ook de whisky geïntroduceerd bij de indianen en blanke jagers schoten massa's bizons, de belangrijkste voedselbron voor de prairie-indianen. Ook leden de indianen onder meegebrachte ziektes door de Europeanen en het uitbreken van oorlogen tussen indianenstammen was schering en inslag. Dit culmineerde in 1870 in de Slag bij Belly River tussen de Blackfeet Confederatie en de Cree-indianen. Later zou blijken dat het de laatste grote slag tussen indianen onderling was geweest op Canadees grondgebied.

Om de rust te herstellen richtte de regering in 1873 de North-West Mounted Police op, de 'mounties', in 1904 verder onder naam Royal Northwest Mounted Police en na een fusie met de Dominion Police de huidige Royal Canadian Mounted Police. In juli 1874 trokken 275 mounties richting Alberta, de legendarische 'March West'. Bij het meest westelijke punt aangekomen werd er een nieuw hoofdkwartier opgezet in Fort MacLeod, in 1875 werd Fort Walsh opgericht in de Cypress Hills en verder nog Fort Calgary, een politiepost ter bestrijding van de illegale whiskyhandel, waaruit later de voor Alberta belangrijke stad Calgary ontstond. Op dit moment is de Royal Canadian Mounted Police zo'n 15.000 man sterk.

Royal Canadian Mounted Police, AlbertaPhoto: Publiek domein

Toen de bizon langzamerhand uit beeld verdween in West-Canada, werd die plaats al snel ingenomen door grote veeranches, die daar uitermate geschikt voor waren in deze prairieomgeving.

John Ware (ca. 1845-1905) met zijn familie, AlbertaPhoto: Publiek domein

In Alberta werd in 1876 de eerste kudde koeien door de zwarte Amerikaanse cowboy John Ware binnengebracht, maar de hele vee- en vleesindustrie was in handen van enkele machtige mannen als Patrick Burns, die ook nog een periode senator was in het parlement van Alberta.

Patrick Burns (1856-1937)Photo: Publiek domein

In 1882 werd het District of Alberta, vernoemd naar prinses Louise Caroline Alberta, vierde dochter van de Britse koningin Victoria en vrouw van de Markies van Lorne, die op dat moment gouverneur-generaal van Canada was, gecreëerd als een onderdeel van de Northwest Territories.

Ondertussen was de Canadian Pacific Railway spoorlijnen aan het realiseren richting de Pacific, en in 1885 werd de Trans-Canadian Railway voltooid. Eveneens in 1885 brak in wat nu Saskatchewan en Alberta is, de North-West Rebellion uit tussen mestiezen en indianen aan de ene kant en Canadese regeringstroepen aan de andere kant. De opstandelingen verloren de strijd uiteindelijk en hun leider Louis Riel werd gevangen genomen. Na deze strijd trokken er steeds meer kolonisten richting Alberta, onder andere 600.000 Amerikanen rond 1890. Om nog meer kolonisten aan te trekken begon men zefs in Europa te adverteren, en onder andere grote groepen Duitsers, Oekraïeners en Scandinaviërs trokken naar Canada en Alberta.

Canadese provincies en territories in de periode 1881-1886Photo: Golbez CC 3.0 Unported no changes made

Rond het begin van de 20e eeuw was Alberta nog steed maar een district van de North-West Territories, maar lokale leiders lobbyden fanatiek voor een provinciale status. Maar ook de premier van de Territories, Frederick Haultain, was sterk voor een provinciale verdeling van het Westen, hij opteerde echter voor één grote provincie, genaamd Buffalo. De Canadese premier op dat moment, Wilfrid Laurier, wilde dat niet omdat een Buffalo-achtige provincie een te grote concurrent voor Ontario en Quebec zou worden. Hij stelde een twee-provincies plan voor en dat zou het uiteindelijk ook worden: op 1 september 1905 werden Alberta, met als hoofdstad Edmonton, en Saskatchewan volwaardige Canadese provincies.
De eerste premier van Alberta zou de liberale Alexander Rutherford worden, hij leidde de provincie van 1905 tot 1910, de liberalen bleven tot 1921 aan de macht. De nieuwe provincie had aan het begin van de 20e eeuw 78.000 inwoners, maar het gebied ontbeerde infrastructuur, scholen en medische voorzieningen. Bovendien had Ottawa de controle over de natuurlijke hulpbronnen tot 1930, waardoor de economische ontwikkeling van de provincie ernstig beknot werd. Dit zou nog tot ver en in de 20e eeuw problemen opleveren tussen de regering van Alberta en de nationale regering in Ottawa. Ondertussen was Calgary not amused dat Edmonton tot hoofdstad van de nieuwe provnicie was uitgeroepen, en werd helemaal laaiend toen de University of Alberta aan Strathcona gegeven werd, een buitenwijk die in 1912 door Edmonton geannexeerd werd.

Alexander Cameron Rutherford (1857-1941), eerste premier van Alberta, CanadaPhoto: Publiek domein

Aangetrokken door goedkope grond en hoge tarweprijzen migreerden steeds meer mensen naar de nieuwe provincie, in 1914 was het inwoneraantal al gestegen naar 470.000. Belangrijke provinciale politieke partijen werden in die tijd de 'landbouw'partijen United Farmers of Alberta (UFA) en de Progressive Party of Canada, een landelijke partij. John E. Brownlee leidde de UFA na de verkiezingen in 1926 en 1930 naar een meerderheid in het provinciale parlement en kreeg het in 1930 voor elkaar dat de controle over de natuurlijke hulpbronnen van de centrale overheid naar de provinciale overheid overgeheveld werd. Na een privé-schandaal en economische tegenslag, onder andere door kelderende tarweprijzen, verdween de UFA in 1934 van het politieke toneel.

John Lineham (1861-1913), West-Canada's eerste olieman, richtte in februari 1901 samen met George Leeson en ingenieur Allan Patrick de Rocky Mountain Development Company op. Zij waren ervan overtuigd dat er met olie geld te verdienen was en begonnen later dat jaar met het boren naar olie in de buurt van Cameron Lake, nu gelegen in het Waterton Lakes National Park. Het trio slaagde er in om maximaal ca. 300 vaten per dag naar boven te halen, maar in 1904 droogde deze oliebron al op.

Athabasca Tar Sands rond 1900
Photo: Publiek domein

In 1914 werd er weer olie gevonden in Alberta, nu ten zuiden van Calgary in Turner Valley, op een diepte van ca. 900 meter. Turner Valley bleef lange tijd de grootste gas- en olieproducent van het Britse Rijk, bracht nog niet zoveel inkomsten op maar had wel een positieve invloed op de ontwikkeling van Calgary, dat tot dan toe vooral het centrum van de vleesindustrie in Canada was geweest e niet voor niets de bijnaam 'cowtown' had. Het duurde tot de opening van een groot olieveld bij Leduc, zo'n 20 km ten zuiden van Edmonton, vooraleer olie echt van belang werd voor de economie van Alberta en Canada. In 1948 werd er olie geproduceerd bij Redwater, in 1956 het grootste veld tot dan toe, Pembina Field, ten westen van Edmonton. Andere velden werden ontdekt ten oosten van Grande Prairie n in centraal Alberta. In 1991 produceerden de velden van Alberta 81% van alle ruwe olie in Canada, vanaf dat moment daalden echter de gewonnen hoeveeldheden gestaag. De exploratie van olie leidde ook tot de ontdekking van grote gasvelden, onder andere bij Picher Creek in het zuidoosten en bij Medicine Hat in het noordwesten van Alberta.

Het teerzand in de vallei van de Athabasca-rivier ten noorden van Fort McMurray in het noordoosten van Alberta, bevat een enorme hoeveelheid olie, na Saudi-Arabië de grootste hoeveelheid ter wereld. De eerste oliefabriek die de olie uit het teerzand haalde werd geopend in 1967, de tweede in 1978. In 1991 produceerden de fabrieken samen 100 miljoen vaten olie.

Politiek belangrijk voor Alberta was de oprichting in 1932 van de Social Credit Movement onder leiding van William Aberhart, 'Bible Bill', die in 1935 een politieke partij, de Social Credit Party. De fundamentalistische, godvrezende Aberhart verketterde de moderne materialistische wereld en wilde iedereen laten profiteren van de toenemende koopkracht. Om dit te bereiken wilde Aberhart elke man en vrouw 25 dollar per maand schenken in de vorm van een zogenaamd 'social credit'. Bijna iedereen was tegen dit idee, dat uiteindelijk ook nooit uitgevoerd zou worden, maar het was niet verwonderlijk dat Aberthart's Social Credit Party in de parlementsverkiezingen van 1935 veruit de meerderhed behaalde. De Social Credit Party bleef tot 1971 aan de macht en won liefst negen verkiezingen achter elkaar. Aberhart was van 1935 tot 1943 de zevende premier van Alberta.

William Aberhart (1878-1943), zevende premier van AlbertaPhoto: Publiek domein

Aberthart werd in 1943 opgevolgd door zijn leerling Ernest C. Manning, en de onder hem bleef de Social Credit Party tot 1968 aan de macht.

Halverweg de jaren tachtig van de vorige eeuw werd de Social Credit Party door de zoon van Manning, Preston Manning, omgevormd tot de Reform Party of Canada.

De bijdrage van Alberta aan de Tweede Wereldoorlog was substantieel. In Alberta zelf werden krijgsgevangen- en interneringskampen opgericht in Lethbridge, Medicine Hat, Wainwright en Kananaskis Country. Bovendien lagen er in Alberta naast een aantal militaire trainingsfaciliteiten een groot aantal vliegvelden van het 'British Commonwealth Air Training Plan'. Vele duizenden mannen, en later ook vrouwen, namen vrijwillig dienst in de Royal Canadian Navy, de Royal Canadian Air Force en de Canadian Army en onderdelen van het leger als de Loyal Edmonton Regiment, de Calgary (Tank) Regiment en de Calgary Highlanders streden voor de vrijhed in Europa.

In 1942 werden veel Japanners uit British Columbia, Alberta had zelf populaties Japanners in Raymond en Hardieville, naar interneringskampen in Zuid-Alberta gestuurd. De bedoeling was dat deze Japanners na de oorlog zouden emigreren naar Japan, maar daar kwam niet veel van terecht en op dit moment zijn de Japanners volledig geassimileerd in de bevolking van Alberta.

Belangrijk voor de ontsluiting van alle Canadese provincies was de voltooiing in 1962 van de Trans-Canada Highway. In 1971 maakten de conservatieven van Peter Lougheed's Progressive Conservative Association of Alberta, vaak Progressive Consevative Party of Alberta genoemd, een eind aan het decennia-lange bestuur van de Social Credit Party en leverden sindsdien de premier van Alberta: Peter Lougheed (1971-1985), Don Getty (1985-1992), Ralph Klein (1992-2006), Ed Stelmach (2006-2011), Alison Redford (2011-2014), Dave Hancock (2014) en Jim Prentice (2014-....), sinds 15 september 2014 de 16e premier van Alberta. De Progressive Conservative Association of Alberta is op provinciaal bestuursniveau op dit moment de langstzittende partij in de geschiedenis van Canada.

Jim Prentice, 16e premier van AlbertaPhoto: Dave Cournoyer CC 2.0 Generic no changes made

Belangrijk voor het toerisme en de economie van Alberta was de organisatie van de 15e Olympische Winterspelen van Calgary in 1988.

In juni 2013 werd Alberta na een periode van zware regenval getroffen door verwoestende overstromingen en modderstromen, rivieren zoals de Bow, Elbow, Highwood en Oldman traden buiten hun oevers. Tienduizenden 'Albertans', vooral in en rond Calgary, waren genoodzaakt om hun huizen te verlaten. Wegen en bruggen spoelden weg in het zuiden van Alberta, de Trans-Canada Highway werd afgesloten en de dorpen Banff en Canmore waren van de buitenwereld afgesloten.

Op 9 augustus 2014 werd een gebied 75 km van de plaats Sylvan Lake, in de buurt van Red Deer en precies halverwege Edmonton en Calgary, getroffen door een aardbeving met een kracht van 4.3 op de Schaal van Richter. De vorige goed merkbare aardbeving (3.6 op de Schaal van Richter) dateerde alweer van 12 november 2007 in de buurt van Spuce Grove, net ten westen van Edmonton. De zwaarste aardbeving van de laatste 40 jaar, 4.8 op de Schaal van Richter, was op 14 mei 1978, ten zuidwesten van Jasper. Tussen 1918 en 2009 werden er in Alberta 819 aardbevingen gesignaleerd, die echter nauwelijks schade en geen slachtoffers opleverden.

Alberta werd in juni 2013 geteisterd door overstromingenPhoto :Ryan L,C. Quan CC 3.0 Unported no changes made

Begin januari 2015 maakte premier Jim Prentice bekend dat door de kelderende olieprijzen vanaf november 2014, het verwachte begrotingsoverschot van 1,5 miljard Canadese dollar in 2015 zou dalen naar een begrotingstekort van 500 miljoen dollar. Sinds de zomer van 2014 was de prijs van een vat olie gedaald van 100 Amerikaanse dollars naar 50 dollars begin januari 2015. In 2019 zijn er klimaatprotesten van vooral jongeren tegen wat zij noemen het doorgeschoten belang van olie voor Alberta.

Zie verder ook de geschiedenis van Canada op Landenweb.

Bevolking

Bevolkingsaantal Alberta (2011) in vergelijking met de andere Canadese provinciesPhoto: Srm038 CC 4.0 International no changes made

Het inwoneraantal van Alberta was in 2013 4.08 miljoen en de bevolkingsdichtheid ca. 6 inwoners per km2. Als gevolg van de sterke economische omstandigheden trekt Alberta veel mensen vanuit de andere Canadese provincies en de bevolkingsgroei is dan ook hoger dan elders in Canada.

Zo migreerden tussen 1996 en 2006 469.095 mensen uit de andere provincies van Canada naar Alberta en verlieten 261.500 mensen de provincie om hun heil te zoeken in andere provincies. Alberta telt in totaal 449 steden en dorpen.

Bevolkingsgroei Alberta 1900-2010Photo: Casito at the english wikipedia CC 3.0 Unported no changes made

De bevolkingsgroei is in de laatste honderd jaar spectaculair te noemen, van 73.022 inwoners in 1901 naar 3.645.257 in 2011, een stijging van 1,5% van de Canadese bevolking naar 10,9%. Tussen 1991 en 2009 groeide de bevolking met meer dan 40%. Een stad als Calgary kende ook verschillende groeistuipen, na de olievondst in 1947 en bijvoorbeeld na de Arabische olieboycot begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Toen groeide de stad van 400.000 inwoners in 1971 naar veel meer dan één miljoen op dit moment. Het inwoneraantal van Edmonton verdubbelde in de periode 1946-1956 naar 254.800. Het inwoneraantal van teerzand-stad Fort McMurray steeg van 1500 in 1974 naar 75.000 in 2014. Een gemiddeld inkomen van 135.000 Canadese dollers in 2010, vergeleken met 104.000 in Calgary en 94.000 in Toronto zal aan deze spectaculaire bevolkingsgroei zeker hebben bijgedragen.

10 grootste steden Alberta (ca. 2011)

Calgary1.1
Edmonton815.000
Red Deer98.000
Lethbridge90.000
St. Albert61.500
Fort McMurray61.190
Medicine Hat60.000
Grande Prairie55.000
Airdrie42.500
Spruce Grove26.500

Statistics Canada, de Canadese equivalent van het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), heeft in 2014 een uitgebreid onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van de Canadese bevolking voor de komende 25 jaar. Voor Alberta betekent het dat de provincie in 2038 qua bevolkingsaantal de derde provincie van Canada zal worden, na Ontario en Quebec. Op dit moment staat Alberta na British Columbia nog op de vierde plaats. Met een relatief jonge bevolking, een relatief hoog vruchtbaarheidscijfer en een substantiële binnenlandse migratie richting Alberta, verwacht men dat Alberta de grootste bevolkingsgroei van alle provincies zal doormaken van iets meer dan vier miljoen in 2014 naar tussen de 5,6 en 6,8 miljoen inwoners in 2038.

Minder dan 20% van de bevolking woont op het platteland, de rest in de steden. Veruit de meeste mensen zijn van blanke of indiaanse afkomst en iets meer dan 10% is lid van een minderheidsgroep. De regio Edmonton/Calgary is het meest verstedelijkte gebied in Alberta en hoort bij de vier meest verstedelijkte gebieden van Canada. In 2011 woonde ca. 30% van de bevolking in Calgary en ca. 25% in de hoofdstad Edmonton. Calgary is na Toronto, Montréal en Vancouver de grootste stad van Canada, Edmonton is de vijfde stad.

Opmerkelijk: het stadje Lloydminster ligt in twee provincies, de ene helft van de stad woont in Alberta, de andere helft in Saskatchewan.

Op dit moment telt Alberta ca. 173.000 inwoners van Nederlandse origine, die vaak bij elkaar wonen. Dorpjes als Picture Butte, Monarch, Nobleford, Neerlandia en Strathmore bestaan voor een groot gedeelte uit 'Nederlanders'.

First Nations

Canadese inheemse indiaanse volkeren, exclusief Inuit en Mestiezen of Métis, worden First Nations of 'Eerste Volken' genoemd. In de prehistorie vestigden zich in Alberta stammen als de Blackfoot, Kainaiwa, Siksika, Peigan, Atsina, Cree, Tsuu T'ina, Slavey, Dene en Assiniboine. Volgens een Canadese volkstelling in 2011 gaven bijna 117.000 'Albertans' aan tot een van de First Nations te behoren. Alberta heeft daarmee de derde grootste populatie First Nations van Canada, na Ontario en British Columbia, op haar grondgebied wonen. Ongeveer de helft van deze indianen woont in een reservaat, de rest leeft gewoon tussen de rest van de Canadese bevolking. Veel van deze stedelijke indianen wonen in de hoofdstad Edmonton, na Winnipeg de stad met de meeste indianen. Daarnaast zijn er zo'n 20.000 indianen die zich niet hebben laten opnemen in het officiële 'Indian Register'.

Er zijn op dit moment nog 46 First Nations of "Bands" in Alberta, hieronder een overzicht:

Kaart woonplaatsen First NationsPhoto: Indigenousand Northern Affairs Canada in het publieke domein

1. Athabasca Chipewyan17. Sawridge Band33. Kehewin Cree
2. Beaver18. Smith's Landing34. Louis Bull
3. Bigstone19. Sturgeon Lake Cree35. Montana
4. Chipewyan Prairie20. Sucker Creek36. O'Chiese
5. Dene Tha'21. Swan River37. Paul
6. Driftpile22. Tallcree38. Saddle Lake Cree
7. Duncan's23. Whitefish Lake39. Samson Cree
8. Fort McKay24. Woodland Cree40. Sunchild
9. Fort McMurray25. Alexander41. Whitefish Lake (Goodfish)
10. Horse Lake26. Alexis Nakota Sioux42. Blood
11. Kapawe'no27. Beaver lake43. Piikani
12. Little Red River Cree28. Cold Lake44. Siksika
13. Loon River29. Enoch Cree45. Stoney
14. Lubicon Lake30. Ermineskin Cree46. Tsuu T'ina
15. Mikisew Cree31. Frog Lake
16. Peerless Trout32. Heart Lake

Cree-indiaanPhoto: Publiek domein

Taal

Canada kent twee officiële talen, Engels en Frans. Frans is de moedertaal van 24% van de bevolking, Engels van 63% van de bevolking.

Ongeveer 80% van de bevolking van Alberta heeft het Engels als moedertaal. Diverse Chinese talen worden door ca. 3% van de bevolking gesproken, Duits door ca. 2,6%, Frans door ca. 2% en Punjabi door ca. 1,1%. Talen die tussen de 0,2 en 1% van de bevolking gesproken worden zijn onder andere Tagalog, Oekraïens, Spaans, Pools, Arabisch, Vietnamees, Italiaans, Urdu, Koreaans, Hindi, Farsi, Portugees en Hongaars. Nederlands wordt nog door ca. 0,6% van de bevolking gesproken. Mennonieten spreken vaak nog steeds Plattdeutsch, bijvoorbeeld in het dorp La Crête in het noorden van Alberta.

Bevolking van Alberta gerekend naar moedertaalPhoto: RockyMtnGuy CC 3.0 Unported no changes made

Cree, de meest gesproken indiaanse taal in Canada, is een Algonkische (subtaalfamilie van ca. 40 indiaanse talen) taal die in een groot deel van Canada en de Amerikaanse staat Montana voorkomt. Cree wordt gesproken door de Ayisiniwak, de grootste indiaanse bevolkingsgroep van Canada, en is in Northwest Territories een officiële taal. Van de negen verschillende Cree-dialecten worden er twee in Alberta gesproken, in een groot deel van de provincie het Prairie-Cree en in het uiterste noordoosten van de provincie het Bos-Cree.

In totaal kent Alberta elf indiaanse en inuittalen me meer dan 65 dialecten. Enkele indianentalen zijn Blackfoot, Inuktitut, Ojibwe, Chipewyan, Dene, Sarcee en Stoney (Nakoda Sioux).

Verkeersbord met teksten in het Engels, Frans en het CreePhoto: P199 CC 3.0 Unported no changes made

Godsdienst

Ca. 70 procent van de inwoners van Alberta noemt zich christen, terwijl bijna 24 procent van de bewoners zich identificeren met geen enkele religie. De grootste kerkgenootschappen zijn die van de rooms-katholieken, de United Church of Canada, de anglicanen, de lutheranen en de baptisten.

Bevolking Alberta gerekend naar religie (2001)Photo: RockyMtnGuy CC 3.0 Unported no changes made

St. Joseph's Basilica, de enige rooms-katholieke basiliek in AlbertaPhoto: Publiek domein

Hieronder een meer gedetailleerd overzicht van religies in Alberta

ReligiesPercentage
protestantenca. 37,5%
katholiekenca. 25,8%
oosters-orthodoxenca. 1,5%
diverse christenenca. 4,5%
moslimsca. 1,8%
boeddhistenca. 1,2%
sikhsca. 0,9%
hindoesca. 0,5%
jodenca. 0,4%
diverse oosterse religiesca. 0,2%
indiaanse gelovenca. 0,3%
ongelovigenca. 24%

Bijna 2 procent van de bevolking is lid van de Kerk van Jezus Christus van de Heilige der Laatste Dagen, ook wel mormonen genoemd. Deze mormonen stammen af van pioniers uit Utah in de Verenigde Staten, die vanaf 1887 onder leiding van Charles Ora Card, de schoonzoon van mormonenleider Brigham Young, naar Alberta trokken en daar de eerste mormoonse nederzetting in Canada stichtten, Cardston. De eerste 'stake', een soort decanaat, buiten de Verenigde Staten, was sinds 1895 dat van Cardston in Alberta.

Charles Ora Card (1839-1906)Photo: Publiek domein

Cardston Alberta TempelPhoto: Matthias Süßen CC 3.0 Unported no changes made

Alberta heeft ook grote aantallen aanhangers van de pinkstergemeente, presbyterianen en evangelische christenen. Verder zijn er aanzienlijke aantallen mennonieten en hutterieten, die tot de doperse sekten behoren. Er zijn ook veel Jehovah's getuigen en gereformeerde christenen, maar ook een aanzienlijke populatie van Zevende-dags Adventisten in en rond Lacombe waar de Canadese University College is gevestigd. Alberta is ook de thuisbasis van verschillende Oost-Europese kerken als gevolg van de vele Oost-Europese immigranten, onder andere de Oekraïense katholieke kerkprovincie van Edmonton en het Oekraïense orthodoxe bisdom van Edmonton en West-Canada. In Zuid-Alberta wonen enkele honderden Doukhobors, een spirituele christelijke groep, oorspronkelijk uit Rusland, maar eind 19e eeuw in feite verdreven uit hun land. De meeste inwoners van het noordelijke La Crête zijn mennonieten, die zich in de jaren dertig van de vorige eeuw in deze streek vestigden.

Sikh-tempel Manning Drive in Edmonton, AlbertaPhoto: Publiek domein

Veel hindoes, sikhs, en moslims hebben van Alberta hun thuis gemaakt. Zo ligt een van de grootste sikh-tempels van Canada net buiten Edmonton. Ca. 95% van de joden in Alberta wonen in Calgary en de hoofdstad Edmonton. De oudste moskee van Canada (1938), de Al-Rashid moskee, staat in Edmonton; de grootste moskee, de Baitun Nur moskee, staat in Calgary.

Beth Israel synagoge in Edmonton, AlbertaPhoto: Publiek domein

De oudste kerk van Alberta is de St. Paul's Anglican Church in Fort Chipewyan, gelegen in het noordoosten van Alberta tussen het Wood Buffalo National Park en Lake Athabasca.

St. Paul's Anglican ChurchPhoto: WilliowGoodf CC 3.0 Unported no changes made

Opmerkelijk in met name de Verenigde Staten, maar ook in Canada, zijn de zogenaamde cowboy-kerken. Cowboy-kerken zijn lokale christelijke kerken, vaak gelegen op het platteland in schuren of metalen gebouwen. Soms is er een rodeo-arena aanwezig en speelt er tijdens de eenvoudige diensten een country-gospelband. Cowboy-kerken zijn in Alberta onder andere te vinden langs de Cowboy Trail, een 700 km lange route die over Highway 22 loopt tussen de Rocky Mountains en de prairies in. De route loopt van Cardston in het uiterste zuiden van Alberta naar Mayerthorpe, net ten noordwesten van Edmonton.

Typisch voorbeeld van een cowboy-kerk (Texas, Verenigde Staten)Photo: Billy Hathorn CC 3.0 Unported no changes made

Samenleving

Bestuur en politiek

Parlementsgebouw CanadaPhoto: Saffron Blaze CC 3.0 Unported no changes made

De tien provincies van Canada en drie territoria maken deel uit van een federatie met als staatsvorm de parlementaire democratie. Canada is een zelfstandige constitutionele monarchie binnen het Gemenebest en omvat naar Brits (Westminster) model een Kroon, een Senaat en een Lagerhuis. De tien provincies van Canada zijn in het bezit van een verstrekkend zelfbestuur, met name op het gebied van cultuur, gezondheidszorg, onderwijs en de exploitatie van bodemschatten. De provinciale parlementen kennen alleen een Huis van Afgevaardigden, geen Senaat.

De Britse koning of koningin wordt vertegenwoordigd door een voor 5-7 jaar benoemde Gouverneur-Generaal, die wordt bijgestaan door een kabinet, de zogenaamde ‘privy council’. De Gouverneur-Generaal benoemt en ontslaat ministers en leden van het federale Hooggerechtshof en bekrachtigt wetgeving, heeft consultatierecht in het kabinet en spreekt de troonrede uit.

De grootste politieke partij levert de premier en de ministers, die uit de leden van het parlement gekozen worden. Voor het bestuur van het land is de premier de belangrijkste persoon. De huidige conservatieve minister-president van Canada, Stephen Harper, komt uit Alberta. In het federale parlement zitten volgens de kieswet 26 vertegenwoordigers uit Alberta, in de Senaat zitten zes vertegenwoordigers uit Alberta.

Historisch gezien heeft Alberta vanaf de eerste verkiezingen in 1905 parlementen met een ruime meerderheid gehad die lang bleven zitten. In die eerste verkiezingen wonnen de liberalen van Alberta's eerste premier, Alexander C. Rutherford. In 1979 wonnen de Progressive Conservatives 74 van de 79 zetels, in 2012 won dezelfde partij 61 van de 87 zetels.

De Liberal Party vormde van 1905-1921 de eerste regering van Alberta. Zij werden in 1921 opgevolgd door de United Farmers of Alberta die tot 1935 aan de macht bleven. Daarna volgde een lange regeerperiode van de Social Credit Party tot 1971 en vanaf die die tijd was het de Progressive Conservative Association of Alberta die het voor het zeggen had in Alberta.

Het parlement van Alberta bestaat uit één kamer, de 'Legislative Assembly', dat 87 leden telt. De Engelse kroon in Alberta wordt vertegenwoordigd door een Luitenant-Gouverneur, een zuiver ceremoniële functie. De Luitenant-Gouverneur wordt aangewezen door de Gouverneur-Generaal, op advies van de premier van Canada. Het provinciale parlement, dat zetelt in de hoofdstad Edmonton, wordt geleid door de premier, normaal gesproken een lid van het parlement die de leden van zijn kabinet uit datzelfde parlement kiest.

De provincie Alberta is verdeeld in 87 kiesdistricten of 'ridings'. Elk kiesdistrict heeft een aantal kandidaten van verschillende politieke partijen. De kandidaat in elk kiesdistrict met het meeste aantal stemmen vertegenwoordigd dat kiesdistrict in het provinciale parlement van Alberta. De leider van de politieke partij met de meeste zetels in het parlement wordt de premier van Alberta. De premier en de ministers vormen de provinciale regering.

Kiesdistricten of 'ridings' van CalgaryPhoto: TastyCakes CC 3.0 Unported no changes made

Elke vijf jaar wordt er gestemd voor een nieuwe provinciale regering, maar dat kan natuurlijk ook eerder. Als er een zetel vrijkomt in het parlement vóór de nieuwe verkiezingen, dan wordt er een tussenverkiezing georganiseerd in het kiesdistrict waar het weggevallen parlementslid vandaan komt. De winnaar van die verkiezing neemt dan zijn of haar plaats in tot de volgende algemene verkiezing.

De huidige Assembly telt 72 Conservatieven, 9 Liberalen en 2 leden van de NDP.

Provinciaal regeringsgebouw en tevens oudste historische gebouw van Alberta 'Alberta Legislature Building'Photo: Publiek domein

Er is in Alberta sprake van enkele kleine, maar groeiende, afscheidingsbewegingen die de provincie, alleen of met de andere westelijke provincies, van Canada willen afscheiden. Redenen hiervoor zijn onder meer de 'Western Alienation' die veel mensen voelen. Een belangrijk deel van de bevolking vindt dat de Federale overheid in Ottawa de belangen van de provincie(s) niet of nauwelijks behartigt en dat zij slechts een bron van belastinggeld zijn terwijl alle politieke aandacht uitgaat naar de grotere provincies Ontario en Quebec. De actuele politieke situatie van Canada is beschreven in het hoofdstuk geschiedenis.

Administratieve indeling

Alberta Government HousePhoto: Publiek domein

Sinds 1999 bestaat het federatieve Canada (opgericht op 1 juli 1867) uit tien provincies en drie ‘territories’. Iedere provincie heeft een hoge mate van autonomie, o.a. tot uiting komend in de bevoegdheid zelf het plaatselijke bestuur te regelen. Verder is het grotendeels zelfstandig op gebieden als gevangeniswezen, onderwijs, gezondheidszorg en belastingen. De Kroon is in elk van de provincies vertegenwoordigd door een Luitenant-Gouverneur.

provincie/'territory'hoofdstadoppervlakteaantal inwoners
AlbertaEdmonton661.848 km2ca. 4.025.000
British ColumbiaVictoria944.374 km2ca. 4.500.000
ManitobaWinnipeg647.797 km2ca. 1.200.000
New BrunswickFredericton72.908 km2ca. 755.000
Newfoundland & LabradorSt. John's405.212 km2ca. 520.000
Northwest TerritoriesYellowknife1.346.106 km2ca. 43.000
Nova ScotiaHalifax55.283 km2ca. 930.000
NunavutIqaluit2.038.722 km2ca. 32.000
OntarioToronto1.076.395 km2ca. 13.000.000
Prince Edward IslandCharlottetown5.660 km2ca. 142.000
QuébecQuébec-City1.542.056 km2ca. 7.930.000
SaskatchewanRegina651.900 km2ca. 1.040.000
Yukon TerritoryWhitehorse482.443 km2ca. 35.000

Universitair onderwijs

'Old arts' gebouw op de campus van de University of AlbertaPhoto: Publiek domein

De University of Alberta, gevestigd in de hoofdstad Edmonton, gesticht in 1908 en met achttien faculteiten, is de oudste en grootste universiteit van Canada. De University of Calgary, ooit een onderdeel van de University of Alberta, werd onafhankelijk in 1966 en is nu de tweede grootste universiteit van Alberta. Athabasca University, die zich concentreert op langeafstandsonderwijs en 37.000 studenten heeft, en de University of Lethbridge, zijn gevestigd in de gelijknamige steden.

In 2009 werd de Mount Royal University, de tweede openbare universiteit van Calgary geopend, en in hetzelfde jaar werd ook in Edmonton een tweede universiteit geopend, de MacEwan University. Alberta telt nu zes universiteiten.

Rodeo's

Van alle Canadese provincies is Alberta dé provincie die de cowboycultuur nog hoog in het zadel houdt. De zomer en de herfst zijn de periodes bij uitstek voor de rodeo's in Alberta. In veel dorpen en steden worden rodeo's gehouden, grote stadions worden gebruikt voor professionele cowboys, die er veel geld mee kunnen verdienen. Rodeo's zijn ontstaan in de 16e eeuw in Mexico en veroverden langzaam heel Noord-Amerika.

De zes verschillende traditionele onderdelen van een rodeo zijn het berijden van een wild paard met (saddle bronc riding) en zonder zadel (bareback riding), het rijden op een stier (bull riding), het vangen van een stierkalf met een lasso (steer wrestling) en een kalf vangen en poten vastbinden (tie-down roping). Spectaculair zijn de tonnenrace door dames (barrel racing) en een huifkarrenrace (chuckwagon racing).

In 1912 vond in Calgary de eerste professionele rodeo plaats, en vanaf 1923, elk jaar 10 dagen in juli, werd de Calgary Stampede gehouden, die gepaard gaat met optochten, manifestaties, kermissen, landbouwtentoonstellingen en vuurwerk. Dit rodeofestijn trekt jaarlijks meer dan 1 miljoen betalende bezoekers.

Berijden van een stier op de Calgary StampedePhoto: Cszmurlo CC 2.5 Generic no changes made

Economie

Algemeen

Olie- en gasboorinstallatie AlbertaPhoto: Publiek domein

Vooral door de olieproductie- en handel, maar ook nog steeds door de landbouw, de bosbouw en de veeteelt, heeft Alberta van alle Canadese provincies de sterkste economie, maar wel een iets hoger werkloosheidscijfer dan in heel Canada, in 2018, 6,5% om 6,0%. Alberta heeft altijd een op de export georiënteerde economie gehad, van bont, tarwe en vlees tot olie en gas. In juli 2018 werd bekend dat er in twaalf maanden tijd bijna 27.000 nieuwe banen in Alberta gecreëerd waren.

Hoewel Alberta in alle economische sectoren nog steeds grote belangen heeft, is de politiek en de cultuur van de provincie sinds de jaren veertig van de vorige eeuw nauw verbonden met de productie van fossiele energie, met name olie en gas. In 1947 werd er een groot olieveld gevonden in de buurt van Edmonton, dat meteen tot 'Oil capital of Canada' uitgeroepen werd. Het was niet de eerste olievondst in Alberta, maar dit keer was het veld groot genoeg om commercieel te exploiteren, ook al door de groeiende vraag naar olie in de Verenigde Staten. Inkomsten uit de olie- en gaswinning heeft de economische ontwikkeling en de welvaart in Alberta sinds die tijd een boost gegeven en de economische spin-offs hiervan betreffen bijvoorbeeld de petrochemische industrie en de aanleg van pijpleidingen.

Een vergelijking met de wat minder met olie toebedeelde buurprovincies Mantitoba en Saskatchewan laat goed de importantie van de aanwezigheid van olie zien. Alberta was van de drie prairieprovincies begin 20e eeuw de dunst bevolkte provincie, maar heeft op dit moment meer dan drie keer zoveel inwoners als Manitoba en Saskatchewan. Ca. 300.000 mensen werken in de olie- en gas gerelateerde industrie. In de loop van 2014 kelderde de prijs van ruwe olie enorm, met wel 50%. De verwachtingen waren dat die situatie nog lang zou duren, met grote gevolgen voor de economie van zowel Canada als voor Alberta. In deze situatie groeide door de lage olieprijs vooral de economie van de olie-consumerende provincies, ook nieuwe banen en investeringen groeiden in die provincies ten koste van Alberta.

Verlaten graansilo in Farrow, Zuid-AlbertaPhoto: Hero122 at english wikipedia CC 3.0 Unported no changes made

Alberta heeft een kleine interne markt en ligt relatief ver verwijderd van belangrijke wereldmarkten, ondanks goede vervoersverbindingen naar de rest van Canada en zuidelijk naar de Verenigde Staten. Alberta is ingesloten en gescheiden door een reeks bergketens van de dichtstbijzijnde afzetgebieden aan de Stille Oceaan, en door het Canadese Schild van havens aan Lakehead en de Hudsonbaai. De afstand van deze havens tot de grote bevolkingsgroepen en markten in Europa en Azië is (tien)duizenden kilometers. De grootste bevolkingsclusters van Noord-Amerika (Boston-Washington, San Francisco-San Diego, Chicago-Pittsburgh, en Quebec City-Windsor) liggen allemaal op duizenden kilometers afstand van Alberta. Mede om deze reden heeft Alberta nooit veel bedrijfstakken gehad die traditioneel verbonden zijn met het begin van de Industriële Revolutie en veel arbeidskrachten, grote interne markten of gemakkelijk transport nodig hadden. Voorbeelden hiervan zijn textiel, metallurgie en transportgerelateerde (auto's, schepen, treinen) productie-industrieën.

Graanboerderij ten noordwesten van Edmonton, CanadaPhoto: Publiek domein

Landbouw

Landbouw is al sinds ca. 1870 zeer belangrijk geweest voor de economie van Alberta, hoewel het klimaat niet in alle jaargetijden meewerkt en er extreme verschillen zijn. Vruchtbare bodems liggen vooral in de zuidelijke helft van de provincie (exclusief de bergen) en in bepaalde gebieden in het noorden. Opmerkelijk is dat zó noordelijk als in Alberta er nergens op grote schaal landbouw beoefend wordt dan elders in Noord-Amerika, tot boven Peace River en boven de 55° noorderbreedte.

In het algemeen is het noorden van Alberta en gebieden langs de Rocky Mountains bebost land en bosbouw is daar dan ook belangrijker dan de landbouw. De landbouw is verdeeld in akkerbouw in het oosten, veeteelt in het westen en een combinatie van die twee sectoren in Centraal-Alberta en in het noordelijke parklandschap.

Tarwevelden AlbertaPhoto: Mhalifu CC 3.0 Unported no changes made

Tarwe

Tarwe vormt nog steeds het belangrijkste agrarische product van Alberta, naast koolzaadolie, gerst, rogge en suikerbieten. Meer dan 90% van de landbouwgrond wordt gebruikt voor het verbouwen van graan. De totale oppervlakte landbouwgrond bedraagt ca. 21 miljoen ha en er zijn ongeveer 50.000 landbouwbedrijven. De meeste bijenhouders van Canada bevinden zich in Alberta. Falher in Centraal-Alberta, met bijna 50.000 bijenkorven en een productie van 4,5 miljoen kilo honing, wordt ook wel 'Honey Capital of Canada' genoemd.

Veeteelt

Alberta telt ca. 3 miljoen stuks vee, en vlees wordt over de gehele wereld geëxporteerd. Ca. de helft van het Canadese vlees wordt in Alberta geproduceerd, waaronder veel buffelvlees. Rundveebedrijven zijn over het algemeen zeer imposant, want meer dan 40.000 stuks rundvee op één bedrijf is geen uitzondering. De meeste melkveebedrijven zijn in handen van Nederlanders of Canadezen van Nederlandse komaf.

Alberta VeePhoto: WinterE229 WinterforceMedia in het publieke domein

Verschillende bedrijven in de biotechnologie bevinden zich in de buurt van de University of Calgary.

Aan de oostgrens van Alberta, bij het plaatsje Lindbergh wordt zout gewonnen. Het zout is een overblijfsel van de zee die ooit Alberta bedekte.

Volgens Statistics Canada hadden de Albertanen (families met twee of meer personen) het hoogste gemiddelde inkomen in 2012 van heel Canada, 92.300 Canadese dollars per jaar, gevolgd door Saskatchewan met 77.300 dollar, Ontario met 73.700 dollar, British Columbia met 72.300 dollar en Canada als geheel 71.700 dollar.

Olie en delfstoffen

Athabasca Oil Sands in het noordoosten van AlbertaPhoto: NormanEinstein in het publieke domein

Olie- en gasvelden zijn te vinden langs een as die dwars door Alberta loopt van het noordwesten naar het zuidoosten. Alberta is Canada's grootste producent van conventionele minerale olie, synthetische olie en aardgas en ook wereldwijd een van de grootste producenten en exporteurs van aardgas.

Teerzandgronden liggen in het noordoosten, met name rond Fort McMurray, dat daardoor een van de snelst groeiende steden van Canada is. De Athabasca Oil Sands hebben daar volgens wetenschappers een voorraad van ongeveer 27 miljard ton bitumen, stroperige olie vermengd met zand, na Saoedi-Arabië de grootste voorraad olie ter wereld. In totaal worden er nu, in wat de grootste open mijn ter wereld wordt genoemd, elk jaar ca. 1,5 miljoen vaten geproduceerd, de verwachting is dat dat er in 2020 drie miljoen per dag zullen zijn. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog had Alberta ca. 500 oliebronnen, in 1960 waren dat er al ca. 10.000. De oliewinning uit teerzand ligt al geruime tijd onder vuur van milieuorganisaties en van de inheemse bevolking, want volgens de Canadese wet behoren deze gronden toe aan de inheemse bevolking. Milieuorganisaties verzetten zich vanwege de ernstige milieu- en gezondheidseffecten, onder andere een toename van auto-immuunziektes en massale sterfte van wilde dieren. Maar Alberta verdiende in 2013 ongeveer 4,4 miljard Canadese dollars aan de teerzanden, dus de mensen die er grof geld aan verdienen zien alles natuurlijk helemaal anders, de financiële belangen zijn veel te groot.

Steenkool wordt al sinds eind 19e eeuw gedolven in Alberta en ca. 1800 mijnen hebben zich daar sindsdien mee bezig gehouden. Ca. 65% van alle koolreserves in Canada liggen in Alberta, die voornamelijk gebruikt worden om elektriciteit op te wekken.

Diamanten werden voor het eerst in 1958 in Alberta gevonden, maar echte diamantmijnen zijn er sinds die tijd nog niet geopend.

In de regio rond Edmonton worden op grote schaal olie en gas gerelateerde installaties en benodigdheden gemaakt.

De voedselindustrie heeft zich na de vondst van olie en gas langzaamaan verplaatst van Calgary en Edmonton naar kleinere plaatsen als Brooks, net ten oosten van Calgary, waar ander andere een groot vleesverwerkend bedrijf gevestigd is.

TransCanada pijplijnPhoto: Darren Baker in het publieke domein

Verkeer

Vanwege zijn (relatief) economisch geïsoleerde ligging, is Alberta sterk afhankelijk van uitstekende transportmogelijkheden, zowel naar andere provincies in Canada als naar de rest van de wereld. Alberta wordt op dit moment ontsloten door twee transcontinentale spoorwegen (eigenaren zijn respectievelijk de Canadian National Railway Company en de Canadian Pacific Railway), door drie belangrijke snelwegverbindingen naar de Stille Oceaan (de Trans-Canada via Kicking Horse Pass, de Yellowhead via Yellowhead Pass en de Crowsnest via Crowsnest Pass), en de Interstate 15 naar de Verenigde Staten, alsmede twee internationale luchthavens (Calgary International Airport en Edmonton International Airport). Andere belangrijke luchthavens zijn Calgary/Springbank Airport, Coutts/Ross International Airport, Lethbridge County Airport en Del Bonita/Whetstone International Airport.

Alberta is eveneens aangesloten op een aantal pijplijnsystemen, TransCanada (gas) naar Oost-Canada, Northern Border Pipeline (gas), Alliance Pipeline (gas) en Enbridge Pipeline System (olie) naar het oosten van de Verenigde Staten, Gas Transmission Northwest (gas) en Northwest Pipeline (gas) naar het westen van de Verenigde Staten.

Calgary in CanadaPhoto: Cszmulo CC 3.0 Unported no changes made

Steden

Al sinds de komst van de eerste agrarische nederzettingen heeft de bevolking van Alberta zich geconcentreerd in het bos- en graslandschap van het parklandschap dat loopt langs de North Saskatchewan River van Lloydminster tot Edmonton en langs de heuvels van de Rocky Mountains naar Calgary in het zuiden van de provincie.

De regio's rond Calgary en Edmonton zijn de grootste grootstedelijke regio's van Alberta en een van de meest dicht bevolkte gebieden van Canada. Van noord naar zuid meet deze regio ca. 400 km en ca. 75% van de bevolking van Alberta woont hier. Calgary en Edmonton liggen volgens West-Canadese normen dicht bij elkaar, maar ver verwijderd van andere stedelijke gebieden rond Vancouver en Winnipeg. Het economische profiel tussen Calgary en Edmonton verschilt enigszins. Calgary is belangrijk als vestigingsplaats van regionale en nationale hoofdkantoren van gas- en oliezoekers en boorbedrijven.

Edmonton, de meest noordelijke grote stad van Canada, richt zich meer, naast veel maakindustrie gerelateerd aan olie en gas, op het binnenhalen van ambtenarij, universiteiten en ziekenhuizen als grote werkgevers. Zo is Edmonton bijvoorbeeld ook in het bezit van de West Edmonton Mall, met op een oppervlakte van 483.000 m2 meer dan 800 winkels en warenhuizen nog steeds een van de grootste winkelcentra ter wereld. De Mall, geopend sinds 1981, herbergt verder onder andere nog meer dan honderd eetgelegenheden, 20.000 parkeerplaatsen, het grootste overdekte zwembad ter wereld, het grootste indoor-meertje ter wereld (lengte 122 meter) en de mogelijkheid om overdekt te bungeejumpen.

'Riviertje' in de West Edmonton MallPhoto: GoToVan CC 2.0 Generic no changes made

Alberta is al een toeristentrekker sinds het begin van de 20e eeuw met buitenactiviteiten als skieën, wandelen en kamperen. In de loop der jaren kwamen daar nog winkelen bij (West Edmonton Mall), de Calgary Stampede, buitenfestivals, sportwedstrijden (Commonwealth Games, Olympische Winterspelen). De geweldige natuur van Alberta, met name de vele nationale en provinciale parken, trekt meer dan drie miljoen toeristen per jaar. Alleen al de steden Calgary en Edmonton trekken jaarlijks meer dan vier miljoen toeristen. De meeste toeristen komen uit Canada zelf en van de Verenigde Staten. Drumheller, 'Dinosaur Capital of the World', trekt zo'n 700.000 toeristen per jaar.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Alberta Rocky MountainsPhoto: Adam Jones CC 3.0 Unported no changes made

Alberta is een Canadese bergprovincie. De Canadese Rocky Mountains vormen de westelijke grens van Alberta en stijgen als een fort op uit de prairie. De bergtoppen, gletsjers, rivieren en meren poseerden al voor miljoenen ansichtkaarten en ook beeldende bergdorpen als Banff, Jasper en Lake Louise liggen allemaal op het grondgebied van Alberta. Banff National Park, Canada's eerste nationale park, en Jasper National Park herbergen grote wilde zoogdieren als grizzlybeer, eland, berggeit en wapiti, maar zijn tevens geliefde gebieden voor skiërs, fietsers en wandelaars.

Lake Louise SkigebiedPhoto: Chensiyuan CC 4.0 International no changes made

Lake Louise Ski Area is een van grootste wintersportgebieden van Noord-Amerika met 17 km aan pistes en meer dan 130 afdalingen. Andere mooie wintersportgebieden in Alberta zijn Banff Mount Norquay, Banff Sunshine Village en Jasper Marmot Basin. Naast skieën kan men in Alberta nog op verschillende andere manieren van sneeuw en ijs genieten, waaronder icewalking langs ijszuilen en bevroren watervallen in de Johnston Canyon bij Banff en de Maligne Canyon bij Jasper, heli snowshoeing, schaatsen, paardensleetochten, hondensleeën, crosscountry, ijsklimmen, snow tubing, fakkelskieën en bijkomen in warme baden met mineraalwater.

Maar ook de steden van Alberta zijn niet te versmaden. De provinciale hoofdstad Edmonton heeft een van de meest bijzondere wijken van West-Canada, Old Strathcona, en bovendien het grootste winkelcentrum ter wereld, de West Edmonton Mall. De zuidelijke 'cowboy- en oliestad' Calgary is de snelst groeiende stad van Noord-Amerika en organiseert de jaarlijkse Calgary Stampede, een 10 dagen durend rodeo-festival dat al in 1912 voor het eerst werd gehouden.

Royal Tyrrell Museum in Drumheller, AlbertaPhoto: Carolyn Miarel CC 3.0 Unported no changes made

Het stadje Drumheller, gelegen in 'Dinosaur Valley', wordt de 'Dinosaur Capital of the World' genoemd. In het in 1985 opgerichte Royal Tyrrell Museum wordt de wereld van de oertijd en de paleontologie tentoongesteld met tientallen levensechte dino-modellen. De eerste dinovondst was 1884 door James B. Tyrrell.

Ook de 'hoodoos', paddestoelvormige 5-7 meter hoge rotsformaties, zijn een toeristentrekker.

Hoodoos in de buurt van Drumheller, AlbertaPhoto: Gorgo in het publieke domein

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

ALBERTA LINKS

Advertenties
• Travelworld Canada
• Alberta Vliegtickets.nl
• Alberta Hotels

Nuttige links

Alberta Fotoreisverhaal
Startpagina Alberta (N+E)

Bronnen

Canada

Cambium

Canada

Lonely Planet

Hempstead, Andrew / Calgary

Avalon Travel

Hempstead, Andrew / Edmonton & Northern Alberta

Avalon Travel

Pashby, Christie / Frommer's Alberta

Wiley

Struijk, Aad / West-Canada

Elmar

Teuschl, Karl / Canada-West : Rocky Mountains, Vancouver

Uitgeverij Unieboek/Het Spectrum BV

Veldt, Marc / Canada

Gottmer/Becht

Wagner, Heike / West- Canada

Lannoo

Wikipedia

www.landenweb.nl/canada

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt november 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems