Landenweb.nl

NUNAVUT
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Inuktitut, Inuinnaqtun, Engels, Frans
  Hoofdstad  Iqaluit
  Oppervlakte  2.093.190 km²
  Inwoners  38.456
  (mei 2019)
  Munteenheid  Canadese dollar
  (CAD)
  Tijdsverschil  -6 tot -8
  Web  .ca
  Code.  CA-NU
  Tel.  +1

Populaire bestemmingen CANADA

AlbertaBritish columbiaManitoba
New brunswickNewfoundland en labradorNorthwest-territories
Nova scotiaNunavutOntario
Prince edward islandQuebecSaskatchewan
Yukon

Geografie en Landschap

Geografie

De totale oppervlakte van Nunavut, inclusief alle wateroppervlaktes, bedraagt 1.982.182 km2, en dat is meer dan een vijfde van de oppervlakte van geheel Canada. Op 1 april 1999 werd het nieuwste territorium van Canada een feit: het Inuit-land Nunavut.

advertentie

Ligging Nunavut in Canada

Photo:TUBS, CC BY-SA 2.5-2.0-1.0 no changes made

Landschap

Nunavut bestaat uit veel eilanden, waarvan sommige zo groot als Engeland. In Nunavut is de magnetische pool te vinden op ongeveer 79 graden noorderbreedte. Op 82,5 graad noorderbreedte ligt de militaire basis Alert, de noordelijkste nederzetting ter wereld.

Victoria Island hoort deels bij de Northwest Territories en deels bij Nunavut. Er liggen twee stadjes op het eiland: Inuit Cambridge Bay hoort bij Nunavut, Holman bij de Northwest Territories. Nunavut heeft in het oosten en noorden heuvels tot maximaal 500 meter hoog.

Baffin Island heeft een oppervlakte van 500.000 km2 en is daarmee het op vier na grootste eiland op aarde. Meer dan de helft van het eiland ligt boven de poolcirkel. Auyuittuq National park is het op twee na grootste nationale park van Canada met zijn 21.470 km2. Het is een van de weinige nationale parken boven de poolcirkel met veel bergen, valleien en fjorden. Op Baffin Island komen bergen voor tot ruim 2500 meter hoogte.

Aan de kust bij de Beaufort Zee bevindt zich een beroemde serie pingo’s of vorstheuvels, die ontstaan zijn door opstuwing van de bodem onder druk van ijs eronder. De pingo’s van de Mackenziedelta, waarvan de grootste 40 meter hoog zijn en 300 meter in doorsnede aan de basis, behoren tot de meest indrukwekkende in het hele noordpoolgebied.

Bij het Summit Lake zijn enorme loodrechte wanden van Mount Asgard te zien. Mount Thor heeft zelfs de hoogste ononderbroken rotswand op aarde.

advertentie

Mount Thor, Nunavut

Photo:Peter Morgan Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Klimaat en Weer

Nunavut heeft een toendraklimaat. De boomgrens vormt de scheiding met het continentale klimaat van de Northwest Territories. Deze boomgrens loopt ook ongeveer gelijk met de permafrostlijn.

s’ Winters vriest het in Nunavut tussen de 30 en 40°C, en in de zomer loopt de temperatuur op tot 11 graden in het zuiden. Gemiddeld is er een vorstvrije periode van ongeveer 50 dagen, maar temperaturen onder nul blijven elke dag mogelijk. De stad Eureka kent gemiddeld 271 ijsdagen per jaar, Alert zelfs ca. 287 per jaar (de temperatuur komt dan ook overdag niet boven het vriespunt uit). De meeste sneeuw valt in oktober en november en gedurende ca. acht maanden is de grond in Nunavut bedekt met sneeuw.

De meeste neerslag valt in de zomer in de vorm van natte sneeuw en regen. In het zuiden bedragen de hoeveelheden ca. 400 mm per jaar, in de noordelijke toendra rond Eureka maar ongeveer 68 mm per jaar.

Opmerkelijk is dat Alert gemiddeld per jaar 0.03 onweerdagen heeft en dat betekent dat er in de afgelopen dertig jaar slechts één keer onweer is voorgekomen

Planten en Dieren

Van de ruim 4000 diersoorten op aarde leven er minder dan 50 hun hele leven of een deel ervan in het noordpoolgebied, en daarvan maar 31 in de Canadese Arctis.

De meeste pooldieren in Canada zijn knaagdieren die vlak bij de boomgrens of op de toendra leven. Bekender zijn de grote dieren die de meeste mensen associëren met het noordpoolgebied, zoals ijsberen, muskusossen en wolven. De meeste vogels in dit gebied vliegen naar warmere gebieden als de winter inzet. Standvogels zijn o.a. de sneeuwuil en het sneeuwhoen.

In het Aulavik National Park groeien grassen, zegge, heideplanten en dwergwilgen.

Op Bylot Island is een vogelreservaat ingericht om de rotswanden te beschermen waar 300.000 dikbekzeekoeten en 80.000 drieteenmeeuwen broeden. In de wateren van Pond Inlet leven walrussen, beluga’s, Groenlandse walvissen, narwals, orka’s, verschilleden soorten zeehonden en ijsberen.

In het watervallengebied Katannilik Territorial Park komen poolvossen, hazen, kariboes, slechtvalken, giervalken en ruigpootbuizerds voor.

Geschiedenis

Het gebied dat nu bekend staat als Nunavut is sinds ongeveer 4000 jaar bewoond. De geschreven geschiedenis van Nunavut begint in 1576 wanneer Martin Frobisher, die op zoek is naar een Noordwestelijke Doorvaart gouderts ontdekt bij Baffin eiland. Frobisher maakte het eerste Europese contact met de Inuit. Het contact was vijandig. Andere ontdekkingsreizigers op zoek naar de ongrijpbare Noordwestelijke Doorvaart volgden in de 17e eeuw, waaronder Henry Hudson, William Baffin en Robert Bylot.

In 1976, werd als onderdeel van de onderhandelingen tussen de Inuit Tapiriit Kanatami en de federale overheid, de verdeling van de Northwest Territories besproken. Op 14 april 1982 vond er een volksstemming over de verdeling plaats waarbij een meerderheid van de bewoners instemde met de verdeling en de federale overheid zeven maanden later een voorwaardelijke overeenkomst sloot. Het definitieve akkoord kwam in september 1992 tot stand en werd geratificeerd door bijna 85% van de kiezers in Nunavut. Op 9 juli 1993 werd de Nunavut Land Claims Agreement Act en de Nunavut Act door het Canadese parlement bekrachtigd en de overgang werd voltooid op 1 april 1999

Zie verder ook de geschiedenis van Canada op Landenweb.

Bevolking

Volgens de volkstelling van 2011 heeft Nunavut 31.906 inwoners. 84,35% van de mensen bechouwt zich als zichzelf als Inuit, 0,36% als Indiaan, 0,19% als Métis en 14,27% als niet-inheems.

Taal

Nunavut heeft 4 officiële talen, namelijk: Inuktitut, Inuinnaqtun, Frans en Engels.

advertentie

Canada Tweetalig

foto: publiek domein

Canada kent twee officiële talen, Engels en Frans. Frans is de moedertaal van 24% van de bevolking, Engels van 63% van de bevolking.

Canadezen hebben hun eigen kenmerkende accent, maar het geschreven Canadees-Engels lijkt erg veel op het Engels in Groot-Brittannië. Buiten Québec hebben steeds minder mensen Frans als moedertaal, en hoewel er nog Franstalige gemeenschappen voorkomen in de maritieme provincies, Manitoba en Ontario, is de taal in sommige gebieden sterk beïnvloed door het Engels op het gebied van woorden en zinsbouw. Dit heeft geleid tot een voor een buitenstaander onbegrijpelijke mengtaal die ‘franglais’ wordt genoemd.

Op aandrang van de Franstaligen uit Québec besliste de Canadese federale regering in 1969 om heel Canada officieel tweetalig te maken.

Frans is de officiële taal in Québec, maar in de rest van Canada overheerst de Engelse taal. Het regeringscentrum Ottawa is tweetalig, want alle ambtenaren moeten zowel het Frans als het Engels beheersen.

Het Frans is in de loop der tijden sterk veranderd. Met name in de grote steden gebruiken de ‘Canadiens’ steeds meer anglicismen. Sommige woorden die in Frankrijk al verouderd zijn, worden hier nog wel gebruikt, zoals ‘charette’ voor kiepwagen en ‘fin-de-semaine’ in plaats van ‘le weekend’. Verder bestaat er een enorme variatie in het soort Frans dat er gesproken wordt. In de loop der tijd is in Québec een dialect ontstaan dat ‘Joual’ genoemd wordt:

Enkele uitdrukkingen uit het Joual:

In de Yukon-territory in het noordwesten van Canada worden acht inheemse talen gesproken. Zeven daarvan zijn van de Athapaskische taalfamilie: Gwich’in, Han, Kaska, Northern Tutchone, Southern Tutchone, Tagish en Upper Tanana. Verder wordt er nog Tlingit gesproken, dat enigszins verwant is aan het Athapaskisch.

De inwoners van Newfoundland hebben een geheel eigen dialect met een ietwat Iers accent, maar met unieke woorden en uitdrukkingen:

Het Inuktitut, de taal van de Inuit, is een levende taal en groeit nog steeds. Het is een wijdverbreide taal in het noorden van Canada, en Inuit uit het gehele arctische gebied kunnen elkaar verstaan. Dialecten en accenten variëren van regio tot regio, maar het Inuktitut is een op zichzelf staande taal.

Een van de eerste dingen die opvalt, is dat een woord met dezelfde betekenis op verschillende manieren gespeld wordt. Toen er ca. 100 jaar geleden een schrijfsysteem ontwikkeld werd, werden de woorden fonetisch opgeschreven, en die fonetische versies verschilden per regio.

Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw wordt er geprobeerd om een standaard-Inuktitut te ontwikkelen, maar dat gaat nog erg moeizaam.

De Engelse walvisvaarders brachten verschillende woorden mee die nog duidelijk als zodanig te herkennen zijn:

De naam Canada is afgeleid van het Iroquis-indiaanse woord ‘kanata’, dat letterlijk ‘vestigingsplaats’ betekent.

In Canada worden meer dan 50 verschillende indianentalen en dialecten gesproken, die elk tot een van de tien basistaalgroepen behoren. De grootste daarvan is het Algonquin, gevolgd door het Athabasca, Iroquoi, Salish, Wakasha, Tsminschian, Sioux, Kootenai, Haida en Tlingit.

Veel plaatsnamen zijn van indiaanse afkomst:

Godsdienst

In de 16de eeuw was de bevolking van Canada als gevolg van de immigratie van Fransen hoofdzakelijk rooms-katholiek. In 1759 kwam Canada in Britse handen, waarna de protestantse kerken uit Groot-Brittannië de gelegenheid kregen zich ook hier uit te breiden, en Canada geleidelijk aan meer protestants werd.

Canada herbergt vrijwel alle gezindten en levensbeschouwelijke groeperingen. Op dit moment is ca. 45% van de bevolking rooms-katholiek, met name de Franssprekenden, 18%% behoort tot de United Church of Canada, 12% tot de Anglican Church of Canada, 3% is presbyteriaans, 3% lutheraans en 2,5% baptist. Verder zijn te noemen de Reformed Church, waarbij zich vele Nederlands-hervormde immigranten aansloten, en de Christian Reformed Church, waarbij zich vele gereformeerden hebben aangesloten.

De katholieken van de Byzantijnse ritus - voornamelijk (afstammelingen van) geïmmigreerde Oekraïners (Roethenen) - hebben in Canada een eigen hiërarchie en eigen kloosters. Canada telt ruim 340.000 joodse inwoners en verder veel islamieten, boeddhisten en hindoes.

Canada bezit ook een Amish-gemeenschap in Ontario. De Amish of ammanieten zijn een afsplitsing van de christelijke mennonietengemeenschap die begin 16e eeuw in Europa gesticht werd. Ze werden vervolgd omdat ze weigerden de eed af te leggen of wapens te dragen. In de 17e eeuw splitste zich een nog strengere sekte af, die emigreerden naar Amerika en in 1799 naar Ontario.

Religie19811991
Niet-gelovigen7,4%13,0%
Boeddhisten0,2%0,6%
Katholieken47,3%45,7%
Protestanten41,2%36,2%
Oosters orthodoxen1,5%1,4%
Hindoes0,3%0,6%
Islamieten0,4%0,9%
Joden1,2%1,2%
Sikhs0,3%0,5%
Overige0,2%0,2%

Een van de mooiste kerken van Noord-Amerika is de katholieke Basilique Notre-Dame in Montréal. Het oorspronkelijke gebouw is 17e-eeuws, maar in 1829 werd er met de bouw van een nieuwe kerk begonnen. De kerk biedt 3800 plaatsen in het schip en op de balkons.

De grootste kerk van Montréal is de Oratoire Saint-Joseph. De achthoekige koperen koepel is een van de grootste ter wereld – 44,5 meter hoog en 38 meter in doorsnee. De stad Montréal telt trouwens meer dan 300 kerken en metropolitan Montréal zelfs 450. Hiervan zijn er 70% rooms-katholiek, 20% protestants, 4% synagogen en 6% kerken van andere gezindten.

De kerk van Inuvik, in het hoge noorden van Canada, is vanwege het klimaat gebouwd in de vorm van een iglo.

De Cathédrale de Gaspé op het Gaspé-schiereiland is de enige houten kathedraal van Noord-Amerika. Church Point (Nova Scotia) wordt gedomineerd door de uit het begin van de 20e eeuw daterende Saint Mary’s Church, de hoogste en grootste houten kerk van Noord-Amerika.

De Basilique Notre-Dame-de-Québec is meer dan 350 jaar oud en de oudste parochie van Noord-Amerika.

De Cathédrale Anglicane in Québec-City is de eerste anglicaanse kathedraal die buiten Groot-Brittannië werd gewijd (1804).

Winnipeg heeft op zijn grondgebied de grootste Oekraïense groepering buiten de Oekraïne. Hiervan getuigen de vele Russisch-orthodoxe kerken met hun uivormige koepels en torenspitsen zoals bijvoorbeeld de Holy Trinity Ukrainian Orthodox Cathedral, de St. Vladimir and Olga Ukrainian Catholic Church en de St. Nichols Ukrainian Catholic Church. Ook in de prairies maken deze kerken deel uit van het landschap. De eerste Oekraïense kerken werden al gebouwd vanaf het begin van de massale Oekraïense instroom die eind 19e eeuw begon en zowel rooms-katholieken als Russisch-orthodoxen betrof.

Bij Cardston, in het Waterton Lakes National Park, ligt de enige mormonentempel van Canada, een hagelwit bouwwerk uit 1913.

Samenleving

Staatsinrichting

advertentie

Canada Parlement

foto: Arctic.gnome Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De tien provincies van Canada en drie territoria maken deel uit van een federatie met als staatsvorm de parlementaire democratie. Canada is een zelfstandige constitutionele monarchie binnen het Gemenebest en omvat naar Brits (Westminster) model een Kroon, een Senaat en een Lagerhuis. De Britse koning of koningin wordt vertegenwoordigd door een voor 5-7 jaar benoemde gouverneur-generaal, die wordt bijgestaan door een kabinet, de zogenaamde ‘privy council’. De Gouverneur-Generaal benoemt en ontslaat ministers en leden van het federale Hooggerechtshof en bekrachtigt wetgeving, heeft consultatierecht in het kabinet en spreekt de troonrede uit. De grootste politieke partij levert de premier en de ministers, die uit de leden van het parlement gekozen worden. Voor het bestuur van het land is de premier de belangrijkste persoon.

In 1982 werd een grondwetswijziging doorgevoerd (Constitation Act 1982) die het Canadese parlement de bevoegdheid gaf zelf wijzigingen in de grondwet aan te brengen zonder voorafgaande toestemming van het Britse parlement. Voor wijziging van de Grondwet is een besluit vereist van het federale parlement en van zeven provincies (met tezamen meer dan 50% van de bevolking). In de Senaat geldt regionale vertegenwoordiging en de 105 leden worden net als in Groot-Brittannië door de premier benoemd. Het politieke gewicht van de Senaat is vrij gering omdat de regering over de kandidatuur van de senaatsleden beslist. Bovendien is het Canadese kabinet alleen verantwoording schuldig aan het Lagerhuis, niet aan de Senaat. De Senaat houdt zich vooral bezig met de wijziging van wetsvoorstellen.

De verdeling van de 301 Lagerhuiszetels (House of Commons) geschiedt eveneens provinciegewijs en wordt bij elke volkstelling om de tien jaar aangepast. De leden worden voor vijf jaar bij algemeen kiesrecht gekozen en vertegenwoordigen elk een kiesdistrict (‘ridings’). Vanaf 18 jaar is er actief stemrecht.

De staatsinrichting heeft een federale structuur; elke provincie heeft een eigen constitutie, een door de gouverneur-generaal benoemde luitenant-gouverneur die door het federale kabinet wordt voorgedragen en een uit één Kamer bestaande wetgevende vergadering.

De territories worden door een ‘commissioner’ bestuurd. Deze regeringsambtenaar legt verantwoording af aan het Canadese ministerie van Indian Affairs en Northern Development. Deze ‘commissioner’ wordt bijgestaan door een ‘Territorial Council’, waarvan de leden door de kiesgerechtigde bewonres van de territoria om de vier jaar worden gekozen. Deze bestuursraad heeft dezelfde functie als de wetgevende vergadering in de provincies. De territoria worden elk door een gekozen parlementslid in het ‘Federal House of Commons’ (Lagerhuis) in Ottawa vertegenwoordigd. Het federale gezag beheert nog steeds financiën, transport, economie, justitie, defensie en buitenlandse zaken.

In het Franstalige Québec bestaat een sterke afscheidingsbeweging. Sinds 1981 hebben de Québécois al twee keer een referendum gehad over de vraag of de provincie zich moet afscheiden, en twee keer hebben ze tegengestemd, hoewel met een minieme meerderheid.

In 1995 was er een zeer krappe meerderheid van 50,3%, ofwel 50.000 stemmen.

De federale regering wil de separatisten langs politieke en juridische weg wind uit de zeilen te nemen. Op juridisch vlak werd aan het federale Hooggerechtshof de vraag voorgelegd of afscheiding van Québec grondwettelijk is toegestaan. De uitspraak hierover in 1998 gaf geen eenduidig antwoord: eenzijdige afscheiding van Québec van Canada is niet gewettigd, maar in geval van de wens daartoe van een 'ruime meerderheid' van de bevolking van Québec moeten onderhandelingen worden gestart gericht op amendering van de grondwet, zodat onafhankelijkheid mogelijk is.

Sinds 1995 is de steun voor het separatisme wat afgenomen, enquetes tonen aan dat de meeste Québecois bij Canada willen blijven, maar wel een bestuur willen dat meer macht krijgt. Het ziet er naar uit dat een nieuw referendum voorlopig niet zal plaatsvinden.

Wetkundig zit Canada nogal ingewikkeld in elkaar. Statuten die zijn uitgevaardigd door het federale parlement, zijn in het hele land geldig; wetten van de provinciale wetgever gelden alleen in de desbetreffende provincie. Daarom zijn er van provincie tot provincie grote verschillen in wetten en voorschriften – voor zover ze zaken betreffen die onder de bevoegdheden van de provincie vallen uiteraard. Het strafrecht is een federale zaak en dus in heel Canada hetzelfde. Voor de huidige politieke situatie, zie hoofdstuk geschiedenis.

Administratieve indeling

Canada Indeling

afbeelding: publiek domein

Sinds 1999 bestaat het federatieve Canada (opgericht op 1 juli 1867) uit tien provincies en drie ‘territories’. Iedere provincie heeft een hoge mate van autonomie, o.a. tot uiting komend in de bevoegdheid zelf het plaatselijke bestuur te regelen. Verder is het grotendeels zelfstandig op gebieden als gevangeniswezen, onderwijs, gezondheidszorg en belastingen. De Kroon is in elk van de provincies vertegenwoordigd door een Luitenant-Gouverneur.

Provincie hoofdstadoppervlakteinwoners
Alberta Edmonton948.000 km23.113.600
British Columbia Victoria661.200 km24.141.300
Manitoba Winnipeg650.000 km21.150.800
New Brunswick Fredericton73.500 km2756.700
Newfoundland & Labrador St. John’s406.000 km2531.600
Northwest Territories Yellowknife3.300.000 km241.400
Nova Scotia Halifax55.000 km2944.800
Nunavut Iqaluit1.900.000 km228.700
Ontario Toronto1.070.000 km212.068.300
Prince Edward Island Charlottetown5.657 km2139.900
Québec Québec-City1.650.000 km27.455.200
Saskatchewan Regina651.900 km21.011.800
Yukon Territory Whitehorse536.000 km229.900

Onderwijs

Universiteit Canada

foto: WinterE229 in het publieke domein

In Canada bestaat geen algemeen openbaar onderwijs. Tot en met de hogere beroepsopleidingen wordt het onderwijs in elke provincie afzonderlijk verzorgd. De provincies delegeren de verantwoordelijkheid voor het basis- en voortgezet onderwijs naar de plaatselijk gekozen of benoemde besturen van openbare scholen.

Kinderen kunnen hun onderwijsloopbaan beginnen op de kleuterschool of ‘kindergarten’. Als de kinderen zes jaar zijn gaan ze naar de basisschool, de ‘elementary school’, waar ze zes of zeven jaar doorbrengen. Daarna gaan ze naar het voortgezet onderwijs, de ‘high schools’, of naar lagere technische, handels- en andere vakscholen. Met een diploma van de high school op zak en na het afleggen van enkele universitaire toelatingsexamens kan men tot het hoger of tertiair onderwijs toegelaten worden.

Het hoger onderwijs begint (vaak ‘colleges’ genaamd) met een ‘undergraduate’-opleiding van minimaal vier jaar, waarbij men een zogenaamd ‘bachelor’s degree’ kan halen, te vergelijken met een HBO-opleiding in Nederland. De ‘graduate’-opleiding leidt na ca. twee jaar tot de ‘master’s degree’ (doctorandus, meester in de rechten of ingenieur/Ir. in Nederland. Een doctorstitel wordt net als in Nederland alleen met een proefschrift verkregen. Men wordt dan ‘Doctor of Philosophy, Ph.D., een titel die nog dateert uit de Middeleeuwen toen de filosofie de ‘koning der wetenschappen’ genoemd werd.

Economie

Het territorium bevat een schat aan natuurlijke rijkdommen, die voor unieke kansen zorgen in sectoren variërend van mijnbouw of visserij tot ecotoerisme. Omdat Nunavut zich in de frontlinie van de opwarming van de aarde bevindt, is het tevens de perfecte locatie voor wetenschappelijk onderzoek en een belangrijke zakelijke bestemming dankzij de steeds grotere beschikbaarheid van de Noordwestelijke Doorvaart.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Iqaluit is een stad van bijna 30.000 mensen op Baffin Island en de hoofdstad van Nunavut. Met het grootste aantal hotels, restaurants en stedelijke voorzieningen fungeert Iqaluit als een toegangspoort tot de rest van de regio en de beste plek om professionele gidsen te huren. Toeristen kunnen ook genieten van lokale specialiteiten, zoals muskusos stoofpot, kariboes steak of Muktuk (walvis huid), en enkele Inuit snuisterijen oppikken als souvenir. De bescheiden bezienswaardigheden van de binnenstad zijn het gebouw van de Legislative Assembly en het Nunatta Sunakkataangit Museum, dat wisselende tentoonstellingen heeft en vitrines met historische foto's en Inuit artefacten.

Het Sylvia Grinnell Territorial Park ligt op 30 minuten lopen van Iqaluit. Het is een toendra doormidden gesneden door de Sylvia Grinnell rivier. Wandelpaden bieden bordjes met informatie over de fauna van het park, waar afhankelijk van het seizoen kariboes, poolvossen en ongeveer 40 vogelsoorten bivakkeren. Het park herbergt een aantal belangrijke archeologische vindplaatsen, met inbegrip van de overblijfselen van stenen nederzettingen van de oude voorgangers van de Eskimo's. Natuurlijke attracties er in de vorm van tal van watervallen en rotsachtige hellingen met gletsjers en toendra weiden.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

NUNAVUT LINKS

Advertenties
• Travelworld Canada
• Hotels Canada
• Tradetracker plaats advertenties en verdien geld
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals

Nuttige links

Telefoongids Canada

Bronnen

Elmar Landeninformatie

Wikipedia

www.landenweb.nl/canada

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt mei 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems