Populaire bestemmingen FRANKRIJK

BRETAGNE   

Bretons

Franse en Bretonse Verkeersborden Foto:Publiek domein

In Bretagne wordt nog een Keltische taal gesproken: het Bretons of ‘Brezoneg’. De Keltische talen van West-Europa worden verdeeld in twee groepen. De eerste groep bestaat uit het Iers-gaelisch en de vrijwel uitgestorven talen Schots-Gaelisch en Manx. De tweede groep bestaat uit het Kymrisch (Welsh) en het Bretons; het sterk verwante Cornisch is uitgestorven. Het Bretons komt dus voort uit het Keltisch, dat vroeger een veelgesproken taal was in Europa. Toen Bretagne, of Armorica zoals het in die tijd genoemd werd, zo’n vijftig jaar voor onze jaartelling onderworpen werd door de Romeinen, vertrokken de Bretonnen richting het huidige Groot-Brittannië en verdween de Keltische taal. Tussen de 5e en 7e eeuw keerden zij terug en bleef Bretagne een zelfstandige staat tot in de vijftiende eeuw. Het Bretons werd gesproken op het hele schiereiland ten westen van de lijn van Mont-Saint-Michel tot de monding van de Loire. De uiterste grens lag ongeveer ter hoogte van het huidige Rennes.
Het Bretons wordt vandaag nog door zo’n 300.000 tot 500.000 mensen gesproken en verstaan, wat heel wat minder is dan de 1.300.000 mensen die dat in 1930 presteerden. Rond 1900 kende iedereen in Bretagne Bretons, en slechts de helft van de bevolking sprak Frans. In 1950 ging het nog maar om 100.000 mensen die het Bretons en niet het Frans beheersten. Alleen in de regio ten westen van de lijn St-Brieuc-Vannes is het Bretons nog de voertaal, en dan alleen nog door de oudere generatie. Het gebied waar het Bretons de grootste aanhang geniet is het vierkant tussen Vannes, Quimper, Brest en Paimpol. Veel plaatsnamen en familienamen gaan terug naar het oude Bretons van de 5e tot de 10e eeuw.
Samen met de opleving van de Bretonse cultuur in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw is de Bretonse taal ook weer nieuw leven ingeblazen, vooral dankzij de oprichting van tweetalige scholen, de zogenaamde ‘Diwan-scholen’. Verder is er een officiële Bretonse academie en een Bretonse televisiezender (TV Breizh), die het Bretons allemaal levend proberen te houden.
In het Bretons worden zowel Engels klinkende sisklanken als Germaanse keelklanken gebruikt.

Bretagne is wat taal betreft in tweeën te verdelen: Haute-Bretagne of ‘Pays Gallo’ en Basse-Bretagne of ‘Bretagne Bretonnante’. In Haute-Bretagne wordt alleen Frans gesproken, in Basse-Bretagne spreekt men Frans en Bretons. In Basse-Bretagne kan men vier streken onderscheiden met een eigen Bretons dialect:
Cornouaille met het Cornouallais
Léon met het Léonard
Tréguier met het Trégorrois
Vannes met het Vannetais
Het Bretons van Léon wordt als de zuiverste en literaire vorm gezien; het meest afwijkend is het dialect in Vannes.

Een taal die al bijna vergeten is maar nog steeds bestaat is het Gallo (Bretons: Gallec) of Brits-Romaans. Aanhangers willen het Gallo als taal definiëren en niet als slechts een dialect. Gallo is, net als het oud-Frans, het Picardisch en het Normandisch, een Romaanse taal die van het volkslatijn afstamt. De grens tussen het Gallische en het Bretonse Bretagne loopt nu langs de lijn van Plouha (Côtes d’Armor) naar Ambon (Morbihan) over Mûr-de-Bretagne.
Op zes collèges en negen scholen voor voortgezet onderwijs van de Academie van Rennes en aan de universitaire lerarenopleidingen van Saint-Brieuc en Vannes wordt het keuzevak ‘Gallo, taal en cultuur’ gegeven.

Enkele Bretonse woorden:

Kenavo = tot ziens
Da gousket! = naar bed!
Nozvezh vat = slaap lekker
Degemer mat = welkom
Avel = wind
Heol = zon
Kastell = kasteel
Men = steen, rots
Iliz = kerk
Huel = hoog
Feunteun = bron, fontein
Taol = tafel
War-raok = vooruit
Yar mat! = gezondheid!
Yec’hed mat! = proost!
Mar plij = alsjeblieft
Nevez = nieuw
Penn = einde, hoofd
Pesk = vis
Bara = brood
Ouzh tao! = aan tafel!
Coat = bos
Enez = eiland

Voor informatie over het Frans, dat is natuurlijk de officiële taal zie Frankrijk

BRETAGNE LINKS

Advertenties
• D-Reizen Bretagne
• Hotels Bretagne
• Bretagne Tui Reizen
• Bretagne Campings

Nuttige links

Bretagne Reisstart (N)
Startpagina Bretagne (N)
Telefoongids Frankrijk
Schrijf uw artikel over BRETAGNE

Bronnen

Beaart, P. / Bretagne
ANWB

Bretagne
Lannoo

Bretagne
Van Reemst

Bretagne noord
ANWB

Graaf, G. de / Normandië, Bretagne
ANWB

Radius, J. / Normandië, Bretagne
Gottmer/Becht

Roger, F. / Natuurreisgids Bretagne : ontdek de onverwachte en bijzondere natuur van Bretagne
Kosmos-Z&K

Simon, K. / Bretagne
ANWB

Ward, G. / Bretagne en Normandië
Van Reemst

Wikipedia

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt september 2020
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems