Landenweb.nl

ARDECHE
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Frans
  Hoofdstad  Privas
  Oppervlakte  5.529 km²
  Inwoners  327.011
  (mei 2019)
  Munteenheid  euro
  (EUR)
  Tijdsverschil  +0
  Web  .fr
  Code.  FRA
  Tel.  +33

To read about ARDECHE in English - click here

Populaire bestemmingen FRANKRIJK

ArdecheAuvergneBourgondie
BretagneCevennenCorsica
Cote d'azurDordogneElzas
JuraLanguedoc-roussillonLoiredal
LotNormandiePicardie
Provence

Geografie en Landschap

Geografie

De Ardèche is een departement in Frankrijk, genoemd naar de rivier Ardèche. De Ardèche heeft een oppervlakte van 5529 km², maakt deel uit van de toekomstige regio Auvergne-Rhône-Alpes (vanaf 1 januari 2016) en wordt begrensd door de departementen Drôme in het oosten, Vaucluse en Gard in het zuiden, Lozère en Haute-Loire in het westen, Loire in het noorden en het bekende natuurreservaat de Cevennen. Over 35 km vormt de Rhône de oostgrens van de Ardèche. De Ardèche vormt samen met de Cevennen en de Auvergne het Centraal Massief.

De hoogste gelegen plaats van de Ardèche is Lachamp-Raphaël op 1320 meter hoogte.

De laagst gelegen plaats van de Ardèche is Saint-Martin-d'Ardèche op 50 meter hoogte.

advertentie

Ligging departement Ardèche in FrankrijkPhoto: Marmelad CC 2.5 Generic no changes made

Landschap

advertentie

Ardeche LandschapPhoto: Emil Pollnow CC 3.0 Unported no changes made

Landschappelijk is de Ardèche een erg mooi gebied dat bekend staat om zijn diepe kloven of 'gorges', woeste hoogvlakten, (druipsteen)grotten, kale vulkanische bergen met ronde toppen of 'sucs' zoals de suc de la Croix de Bauzon (1538 m), en uitgestrekte (kastanje)bossen. Meer dan 30% van de Ardèche wordt bedekt door bossen die vooral voorkomen op steile hellingen en op een hoogte van tussen de 300 en 1000 meter liggen. Het noorden van de Ardèche staat ook wel bekend als de 'groene Ardèche', met rond de hoofdstad Privas uitgestrekte grasvlakten en bossen. Het zuiden, 'Ardèche méridionale', is veel woester en heeft een van de meest gevarieerde landschappen van Zuid-Frankrijk met onder andere het Massif du Mézenc, een vulkanisch gebergte dat de continentale waterscheidingslijn vormt tussen de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan.

Aan weerszijden van dit gebergte is een rij sucs of fonolietvulkanen te vinden, Signon (1454 m), Roche-Borée, Touron (1380 m), Sara (1520 M), Gerbier-de-Jonc (1551 M), Montivernoux (1441 m), Areilladou (1448 m), Pal, Bauzon, Montfol (1601 m), Rocher-Tourte (1535 m) en de Mont d'Alambre (1691 m). De Haut-Vivarais (50-1200 m) en de Bas-Vivarais (300-700 m) wordt gescheiden door het basalten Plateau du Coiron. Het meest woeste landschap van de Ardèche is te vinden in het zo goed als onbewoonde Massif de Tanargue, en dan met name in de winter, als lieflijke bergbeekjes veranderen in grote snelstromende rivieren.

advertentie

Het ruige landschap van de Tanargue, ArdèchePhoto: Alainauzas CC 3.0 Unported no changes made

De ronde heuveltoppen die kenmerkend zijn voor het landschap van de Ardèche, en dan met name in het middelgebergte van de Monts du Vivarais, zijn veelal van vulkanische oorsprong en ontstonden tijdens een periode van vulkanische activiteiten (12-8 miljoen jaar geleden) waarin ook de Alpen ontstonden. Koepelbergen als de Mont Mézenc, met 1754 meter de hoogste berg van de Ardèche, de Mont Lozère (1699 m), de Mont Aigoual (1567 m) en de Mont Gerbier de Jonc (1551 m) zijn voorbeelden van bergen met deze typische vorm. De drie andere perioden waarin vulkanische activiteiten zorgden voor het huidige landschap waren tussen 7,7-6,4 miljoen jaar, tussen 1,5 en 0,5 miljoen jaar en tussen 80.000 en 12.000 jaar geleden.

Andere landschappelijke vulkanische elementen die in de Ardèche veelvuldig voorkomen zijn kloofdalen zoals de Gorges de l'Ardèche met de bekende Pont d'Arc bij Vallon-Pont-d'Arc, lavaproppen of 'necks' en met water gevulde ronde putten of 'caldera's'. Ook zijn er diverse horizontaal bereikbare grotten en 'avens' of 'abîmes', natuurlijke trechtervormige karstpijpen ontstaan door de werking van koolzuurhoudend regenwater op de zachte kalksteen, zoals Aven d'Orgnac, Grottes de Saint-Marcel en Grotte Chauvet Pont d'Arc, die 500 meter lang, 30 meter breed, 10 meter hoog en pas in 1994 ontdekt is. Uiteraard ontstaan in deze grotten ook de onvermijdelijke druipsteengordijnen, stalactieten en stalagmieten, en waar deze elkaar raken ontstaan pilaren of kolommen. Enkele belangrijke speleologen zijn Édouard-Alfred Martel uit eind 19e eeuw en Robert de Joly en Jean-Marie Chauvet uit de 20e eeuw.

advertentie

Grotte de la Madeleine, prachtige grot in de ArdèchePhoto: Benh LIEU SONG CC 3.0 Unported no changes made

De Ardèche telt meer dan 5000 km aan verschillende soorten waterlopen. De bekendste rivieren van de Ardèche zijn de Rhône (totaal 812 km) en de snelstromende Ardèche (125 km), die over een lengte van ca. 30 km door kloofdalen met tot wel 300 meter hoge kliffen stroomt. De Ardèche ontspringt in het Massif de Mazan op een hoogte van 1467 meter en mondt 125 km verder, boven de Pont-Saint-Esprit op een hoogte van 50 meter, uit in de Rhône, die in Zwitserland ontspringt.

In de herfst en de vroege lente kan het water van de Ardèche bij hoogwater in enkele uren tijd meer dan 20 meter stijgen, een Europees record. De 66 meter lange natuurlijke boog Pont-d'Arc is uitgesleten door de Ardèche.

De Ardèche slingert zich door het landschapPhoto: Jean-Christophe BENOIST CC 3.0 Unported no changes made

Verder zijn er nog de Chassezac (85 km), de Eyrieux (83 km), de Ibie (33 km) en de Doux (70 km), de grootste zijrivier van de Rhône. Bovendien ontspringt op 1400 meter hoogte, aan de voet van de Mont Gerbier-de-Jonc, de langste rivier van Frankrijk, de Loire.

Ondergrondse mineraal- en thermaalbronnen ontsprongen in het poreuze vulkanische gesteente. Enkele bekende kuuroorden zijn Vals-les-Bains, waar meer dan 140 koudwaterbronnen (13°C) boven de grond komen die al sinds 1600 geëxploiteerd worden, Neyrac en Saint-Laurent-les-Bains.

Het bijna 100 ha grote, cirkelvormige kratermeer Lac d'Issarlès, is met zijn afwisselend smaragdgroene en donkerblauwe kleur en grote diepte (138 m) zeer speciaal. Het kratermeer ligt op een hoogte van ca. 1000 meter. Andere meren zijn Lac Devesset (48 ha), Lac aux Remiers, Lac Ferrand, het kunstmatig aangelegde Lac Coucouron (14 ha) en Lac Saint-Martial (13 ha).

Bijzonder is ook de Cascade du Ray-Pic, een waterval die zich via verschillende trappen met een lengte van in totaal ca. 60 meter naar beneden stort. Een zeldzaam natuurkundig fenomeen doet zich voor in de Grotte de la Mofette bij Neyrac-les-Bains, waar koolzuurgas aan de oppervlakte komt.

Van de negen nationale parken en 46 regionale parken in Frankrijk heeft de Ardèche op haar grondgebied één nationaal park, Parc National des Cévennes, en twee regionale parken, Grands Causses en Parc Naturel Régional des Monts d'Ardèche, waarvan het zuiden de Bas-Vivarais en het noorden de Haut Vivarais genoemd wordt.

Waterval Cascade du Ray-Pic, ArdèchePhoto: Sylaf CC 2.0 Generic no changes made

Klimaat en Weer

De Mont Mézenc was half december 2007 al bedekt met sneeuwPhoto: Dandumona CC 3.0 Unported no changes made

De noordelijke hoogvlakte van de Ardèche heeft in de zomer een aangenaam klimaat, want heel erg warm wordt het dan zelden. In de herfst kan het er spoken met zware stortregens en in de winter ligt er op de plateaus een pak sneeuw. Hoewel de skigebieden daar veel minder groot zijn dan in de Alpen, kan er 's winters in het westen van de Ardèche, tussen het Croix de Bauzon en het Plateau de Lalouvesc, volop van de wintersport genoten worden.

De zuidelijke Ardèche, met een Middellandse Zeeklimaat, heeft ook in het voorjaar en najaar nog lekkere temperaturen Over het algemeen heeft de Ardèche een continentaal klimaat met mediterrane invloeden. De temperatuur van Midden-Frankrijk ligt in de zomer tussen de 21 en de 26°C. De jaarlijkse gemiddelde temperatuur is 12°C. De zon schijnt gemiddeld 250 dagen per jaar, en ook de lente en de herfst kunnen zonovergoten zijn.

Zon op het water van de ArdechePhoto: Mboesch CC 3.0 Unported no changes made

Bekend in deze streek is ook de mistral, een noordenwind afkomstig uit het Centraal Massief die plotsklaps opsteekt en enkele dagen aan kan houden en voor een temperatuurval van wel 10°C kan zorgen. Na een periode van mistral volgt er merkwaardig genoeg vaak een periode van windstilte.

In het noordwesten van de Ardèche, aan de rand van de Vivarais, ligt de streek La Montagne of het 'Plateau van de Ardèche'. Hier komt elke winter van november tot april een merkwaardig weerkundig fenomeen voor, 'la burle'. Het waait dan lange tijd zo hard en frequent dat dagenlange sneeuwstormen hoge sneeuwhopen veroorzaken die zelfs hele huizen bedekken. Deze verraderlijke wind heeft al menig mensenleven gekost.

Klimaattabel Ardèche

gem.max.temp.gem.min.temp.uren zon p/ddagen neerslag p/m
januari6°C0°C215
februari7°C1°C314
maart11°C3°C515
april15°C7°C614
mei19°C9°C716
juni24°C13°C911
juli28°C14°C1012
augustus25°C14°C811
september23°C11°C712
oktober17°C8°C415
november9°C5°C316
december6°C2°C216

Planten en Dieren

Planten

Gentianen ArdechePhoto: Tigerente CC 3.0 Unported no changes made

Er is een duidelijk verschil waar te nemen tussen de flora van het noorden en het zuiden van de Ardèche. In het noorden zijn alpiene en zelfs arctische soorten te vinden uit de laatste ijstijd in deze regio. In het zuiden komen veel mediterrane soorten voor zoals tijm, bonenkruid, jeneverbesstruik, stekelige brem, olijfboom, lavendel, aleppoden, groenblijvende soorten als steeneik en kermeseik en bladverliezende soorten als zomereik en donzige eik.

De warmste stukken van de kloofdalen zijn begroeid met onder andere steeneik, kermeseik, sarsaprillaheester, zonneroosje, muizendoorn, zanddoddegras, witte smele, terpentijnboom, wilde asperge, tijm, bonenkruid, Zuid-Europese jeneverbes en lavendel. Waar het niet zo warm is groeien donzige eik, truffeleik, zomereik, jeneverbesstruik en kamperfoelie. Doordat er veel bloemen geplukt worden komen irissen, pioenen, cyclamen, maagdenpalmen, jasmijn, vele soorten orchideeën en gladiolen steeds minder voor.

In de Montagne Ardèchoise, op de hellingen van bergen als de Mont Mézenc en de Mont Gerbier-de-Jonc, valt het zilverkleurige voorjaarskruiskruid op , dat ook wel het 'gras van de Mézenc' genoemd wordt. Verder vindt men hier nog bergviooltjes, narcissen, gentianen, anemonen, alpenroosjes, vrouwenmantel, berendruif en de zeldzame vleesetende zonnedauw. Endemisch voor het bergland van de Mézenc is de rotsplant Senecio leucophyllus. De meest voorkomende boomsoort op en rond het massief van de Mont Mézenc is de fijnspar. Om wat meer variatie en natuurlijk evenwicht te krijgen in het bomenbestand werden loofhoutsoorten als beuken en esdoorns, en naaldhoutsoorten als larix en Douglasspar aangeplant.

De garrigue-gebieden, die vooral bestaan uit grassen en lage planten, worden bedekt met buksboom, de stekelige jeneverbes, wollig zonneroosje, mastiekboom, clematis, kamperfoelie, schorpioenbrem, Amerikaanse wingerd, een verdwaalde christusdoorn en de pronkerwt met zijn prachtige bloemen.

Pronkerwt komt voor in de garrigue-gebieden van de ArdèchePhoto: 4028mdk09 CC 3.0 Unported no changes made

Op de hoogvlaktes en in de bergen is het een aaneenschakeling van bossen, vlaktes en weidegebieden, ieder met hun eigen flora. Een willekeurige opsomming geeft de diversiteit goed weer: brem, zonnedauw, bergviooltje, euforbia, narcis, veenpluis, voorjaarskruiskruid, vingerhoedskruid, gele gentiaan, grote gentiaan, alpenanemoon, alpenroosje, duizendblad, arnica, wilde roos, wilgenroosje, steenbreek, trollius, rode lathyrus, salomonszegel, wollegras, duizendblad, kaasjeskruid, valkruid en sint-janskruid.

Dieren

Buizerd ArdechePhoto: Spencer Wright CC 2.0 Generic no changes made

Het Réserve naturelle des Gorges de l'Ardèche is een typisch roofvogeldomein, waar zo'n zestien soorten voorkomen, zowel broeders als migranten. In meer of mindere mate zijn hier bijvoorbeeld de havikarend, de slangenarend, de buizerd en de lammergier te zien. Een greep uit de andere vogelsoorten: draaihals, Vlaamse gaai, groene specht, klauwier, kwikstaart en rotszwaluw. Grote zoogdieren zijn bevers, genetkat, verwilderde geiten en wilde zwijnen.

In de rivieren en de meren van de Ardèche komen ongeveer dertig vissoorten voor, waaronder de Europese vlagzalm, karper, snoek, snoekbaars, barbeel, grondel, voorn, rietvoorn, serpeling, zeelt, riviergrondel, donderpad, brasem, alvertje, ellerling, meerval, kopvoorn en de zeer zeldzame meerforel. Migrerende soorten zijn paling, elft en een lamprei-soort.

VLINDERS ARDECHE
aardbeivlinderbruine vuurvlinderoranje zandoogje
alpenhooibeestjeCleopatrapaarse parelmoervlinder
amandeloogerebiadambordjepimpernelblauwtje
apollovlinderdistelvlinderProvençaalse erebia
bergerebiadonker pimpernelblauwtjerode vuurvlinder
bergluzernevlinderdonkere erebiaroeterebia
bergparelmoervlinderduinparelmoervlinderrotsvlinder
bergresedawitjegeelsprietdikkopjeSpaanse eikenpage
bergspikkeldikkopjegele luzernevlindertijgerblauwtje
blauwe ijsvogelvlindergoudooghooibeestjetijmblauwtje
blauwoogvlindergroot geaderd witjeTitania's parelmoervlinder
blazenstruikblauwtjegroot spikkeldikkopjetweekleurige parelmoervlinder
bleek blauwtjegrote boswachtervals bruin blauwtje
bleek hooibeestjegrote parelmoervlindervals heideblauwtje
blinde bergerebiagrote vuurvlinderveenhooibeestje
bloemenblauwtjeherdersparelmoervlinderveenluzernevlinder
bont dikkopjeIcarusblauwtjeveldparelmoervlinder
boomblauwtjeJasiusvlinderviolette vuurvlinder
boserebiakaasjeskruiddikkopjewatererebia
bosparelmoervlinderkardinaalsmantelwedewitje
bosrandparelmoervlinderkeizersmantelwestelijk spikkeldikkopje
boswitjekleine apollovlinderwitbandzandoog
boszandoogkleine argusvlinderwoudparelmoervlinder
braamparelmoervlinderkleine boswachterzuidelijk dwergblauwtje
bruin blauwtjeknoopkruidparelmoervlinderzuidelijk staartblauwtje
bruin dikkopjekoningspagezuidelijke heivlinder
bruin zandoogjemorgenrood (foto)zwarte apollovlinder

Morgenrood komt voor in de ArdèchePhoto: Algirdas CC 3.0 Unported no changes made

In 1985 zijn er in het massief van de Mont Mézenc weer marmotten uitgezet.

Naast vele trekvogels komt er ook een trekvlinder voor die in het voorjaar de Rhônevallei oversteken richting het verre noorden van Europa, de distel- of nummervlinder.

In 2000 is de goudforel (ook wel ridderforel of rode forel) uitgezet in het kratermeer Lac d'Issarlès.

De grootste hagedis van Europa, de tot 70 cm lange parelhagedis (foto), heeft het in de zonovergoten Ardèche goed naar zijn zin, evenals de grote vijand van hagedissen, de hagedisslang. Deze tot twee meter lange gladde slangensoort is giftig, maar niet levensgevaarlijk voor mensen en bovendien zeer schuw.

Parelhagedis, grootste hagedissensoort in Europa en dus ook in de ArdèchePhoto: Jason Pratt CC 2.0 Generic no changes made

Ondanks het slinken van de populaties komen er nog altijd zeventien soorten vleermuizen voor in de Ardèche, waaronder de wimper- of ingekorven vleermuis, Capaccini's vleermuis, franjestaart, mops- of dwarsoorvleermuis, Europese bulvleermuis, Bechsteins vleermuis, vale vleermuis, kleine vale vleermuis, grijze grootoorvleermuis, gewone dwergvleermuis, langvleugel- of Schreibers vleermuis, grootoorvleermuis, watervleermuis (foto) en de paarse hoefijzerneus.

VOGELS ARDÈCHE
aalscholverboomkruiperdwergooruil
Afrikaanse roodborsttapuitboomleeuwerikdwergstern
alpengierzwaluwboompieperdwerguil
alpenheggenmusboomvalkeidereend
alpenkraaibosruiterekster
appelvinkbosuilEleonora's valk
baardgrasmusbraamsluiperEuropese kanarie
barmsijsbrilduikerfazant
beflijsterbrilgrasmusfitis
bergeendbruine kiekendieffluiter
bergfluiterbuidelmeesfuut
bijeneterbuizerdgeelgors
blauwborstCarolina-eendgeelpootmeeuw
blauwe kiekendiefcasarca of roetgansgekraagde roodstaart
blauwe pauwCetti's zangergele kwikstaart
blauwe reigercirlgorsgeoorde fuut
blauwe rotslijstercitroensijsgierzwaluw
blonde tapuitdodaarsglanskop (foto)
grauwe gorsholenduifkleine zilverreiger
grauwe kiekendiefhopkleine zwaan
grauwe klauwierhoutduifkleine zwartkop
grauwe vliegenvangerhoutsnipkluut
grielhuismuskneu
grijskopspechthuiszwaluwknobbelzwaan
grijze gorsIberische klapeksterkoekoek
grijze wouwIberische tjiftjafkoereiger
groene spechtijsvogelkokmeeuw
groenlingkauwkolgans
groenpootruiterkeepkoolmees
grote bonte spechtkemphaankoperwiek
grote gele kwikstaartkerkuilkorhoen
grote karekietkievitkortteenleeuwerik
grote lijsterklapeksterkraanvogel
grote mantelmeeuwklein waterhoenkrakeend
grote sternkleine bonte spechtkramsvogel
grote zaagbekkleine karekietkrombekstrandloper
grote zee-eendkleine klapeksterkrooneend
grote zilverreigerkleine mantelmeeuwkruisbek
gruttokleine plevierkuifaalscholver
havikkleine strandloperkuifeend
heggenmuskleine torenvalkkuifkoekoek
heilige ibiskleine trapkuifleeuwerik
heremietibiskleine vliegenvanger (foto)kuifmees

Kleine vliegenvanger, vogel uit de ArdèchePhoto: Mdf CC 3.0 Unported no changes made

kwakpatrijsroodhalsfuut
kwartelpestvogelroodkeelpieper
kwartelkoningpijlstaartroodkopklauwier
lammergierpimpelmeesroodpootvalk
lepelaarpoelruiterroodstuitzwaluw
MadeirastormvogeltjePontische meeuwrosse grutto
mandarijneendporseleinhoenrotsduif
matkopProvençaalse grasmusrotskruiper
meerkoetpurperreigerrotsmus
merelputterrotszwaluw
middelste zaagbekraafrouwkwikstaart
monniksgierralreigerroze pelikaan
morinelplevierransuilruigpootbuizerd
nachtegaalregenwulpruigpootuil
nachtzwaluwreuzensternsakervalk
Nijlgansrietgorsscharrelaar
noordse sternrietzangerscholekster
notenkrakerringmusschreeuwarend
oeverloperrode patrijsSiberische tjiftjaf
oeverzwaluwrode rotslijstersijs
ooievaarrode wouwslangenarend
orpheusgrasmusroekslobeend
orpheusspotvogelroerdompsmelleken
ortolaanroetgans of casarcasmient
paapjeroodborstsneeuwvink (foto)

Sneeuwvink, vogel in de ArdèchePhoto: Doc Searls CC 2.0 Generic no changes made

snorvelduilwulp
sperwervinkzanglijster
spreeuwvisarendzilvermeeuw
sprinkhaanzangervisdiefzilverplevier
staartmeesVlaamse gaaizomertaling
steenuilvuurgoudhaanzomertortel
steltkluutwaterhoenzwaangans
steppekiekendiefwaterpieperzwarte ibis
stormmeeuwwaterralzwarte kraai
stormvogeltjewatersnipzwarte mees
tafeleendwaterspreeuwzwarte ooievaar
taigaboomkruiperwespendiefzwarte roodstaart
tamme ganswielewaalzwarte ruiter
tapuitwilde eendzwarte specht
tjiftjafwilde zwaanzwarte stern
toppereendwinterkoningzwarte wouw
torenvalkwintertalingzwarte zwaan
tuinfluiterwitgatzwartkeellijster
tureluurwithalsvliegenvangerzwartkop
Turkse tortelwitoogeendzwartkopgors
vale gierwitte kwikstaartzwartkopmeeuw
valkparkietwitwangsternzwartkoprietzanger
veldleeuwerikwoudaap (foto)

Woudaap, en reigersoort in de ArdèchePhoto: Marek Szczepanek CC 3.0 Unported no changes made

Geschiedenis

Prehistorie en oudheid

Replica van leeuwentekening in de Grotte ChauvetPhoto: HTO in het publieke domein

Jagende Neanderthalers kwamen al 350.000 jaar geleden voor in buurt van Orgnac, in het uiterste zuiden van de Ardèche. Recente archeologische vondsten en ontdekkingen wezen uit dat de homo sapiens zo'n 42.000 jaar geleden in de Ardèche aankwam. De oudste grotschilderingen van Frankrijk, in de Grotte Chauvet, zijn ca. 32.000 jaar oud en pas in 1994 gevonden.

In de 7e eeuw v.Chr. vestigden zich op beide oevers van de Rhône verschillende Keltische stammen, de Allobrogen op de linkeroever, de Helvii op de rechteroever en tussen de rivier Isère en de Mont Ventoux de Voconces.

Enkele eeuwen later begonnen de Romeinen aan hun opmars richtig het westen van Europa en waren zich al snel bewust dat de Rhône uitermate geschikt was voor het vervoeren van allerlei goederen en de verspreiding van hun beschaving. In de 2e eeuw v.Chr. veroverden zij geleidelijk aan het gebied van de Allobrogen en in 121 v.Chr. vestigden ze zich definitief op de linker Rhône-oever. In 118 v.Chr. riepen de Romeinen de provincie Gallia Narbonensis in het leven, die die uitstrekte van de stad Vienne, net ten zuiden van het huidige Lyon, tot aan de kust van de Middellandse Zee.

In 43 v.Chr. was de verovering van geheel Gallië (het huidige Frankrijk, België, West-Zwitserland en delen van Nederland en Duitsland ten westen van de Rijn) een feit en werd Lyon in 27 v.Chr. door de Romeinse militair en politicus Lucius Munatius Plancus uitgeroepen tot hoofdstad van Gallië.

Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (geboren als Diocles) (ca. 22 december 244 - 3 december 311) Photo: Jebulon in het publieke domein

De eerste eeuwen van het nieuwe millennium waren voor de streek rond Lyon er een van voorspoed en vrede. De handel kwam goed op gang, er werden veel nieuwe steden gesticht en Lyon was, naast het belangrijkste economische en intellectuele centrum, ook het startpunt voor de verspreiding van het christendom in Gallië. Pas onder Septimus Severus, Romeins keizer van 193 tot 211 n.Chr., kwamen er wat kinken in de kabel. Regelmatige invallen van barbaren, o.a. Kimbren en Teutonen, ondermijnden de florerende handel in het gebied en daarbovenop kwam nog het in 280 ontnemen van het monopolie van Lyon op de verkoop van wijn in Gallië door keizer Marcus Aurelius Probus, die regeerde van 276 tot 282. Lyon kwijnde wat weg als belangrijkste stad van Gallië en werd onder keizer Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (regeerperiode 284-305) gedegradeerd tot eenvoudige provinciehoofdstad.

Middeleeuwen

Château de Rochemaure, middeleeuws kasteel in de ArdechePhoto: Celeda CC 4.0 International no changes made

Na de Romeinse bezetting van de Ardèche volgden in de 5e eeuw de Bourgondiërs, die zich in 450 in Valence vestigden. Daarna was het de beurt aan de Franken en verschillende andere volken die zich. In dezelfde tijd voltrok zich ook de verdere christianisatie van de Ardèche met de bouw van abdijen en kerken in het Frankische rijk. In de 8ste eeuw rukten de Saracenen op richting Ardèche en plunderden onder andere Valence. De Frankische keizer Karel de Grote overleed in 814 en werd opgevolgd door zijn enig overgebleven zoon en erfgenaam Lodewijk de Vrome.

Lodewijk overleed in 840 en met het Verdrag van Verdun in augustus 843 werd het zogenaamde Frankische middenrijk verdeeld onder diens drie zonen, Pepijn I van Aquitanië, Lodewijk de Duitser en Lotharius I, de oudste zoon van Lodewijk. De laatste kreeg een gebied dat zich uitstrekte van Rouen tot de Noordzee, de Provence, de Rhônevallei, waaronder de Ardèche, en de Bourgogne.

Met het Verdrag van Prüm (een plaats in de Duitse deelstaat Rijnland-Palts), de plaats waar Lotharius in 855 overleed, werd het Frankische middenrijk verdeeld onder de zonen Lodewijk II, Lotharius II en Karel van Provence, bijgenaamd"de jonge" en de jongste zoon van Lotharius I. Karel kreeg naast de Provence, waartoe in die tijd ook de Ardèche behoorde, ook de Lyonnais, de Viennois de Drôme en het belangrijke christelijk-religieuze centrum Arles toebedeeld.

In 877 werd het gebied van Karel aangevallen door de Vikingen, wat resulteerde in een versnippering van het gebied, dat in handen kwam van feodale en christelijke machthebbers zoals de bisschoppen van Viviers. Toch was deze periode over het algemeen een periode van economische groei, dat zijn effect had op een toename van het aantal steden en de daarmee gepaard gaande bevolkingsgroei. Het gebied stond vanaf die tijd bekend onder de naam Vivarais.

In de 11de en 12de eeuw kwam het gebied, dat de naam Dauphiné (regio die nu ongeveer overeenkomt met de Isère, Drôme en Hautes Alpes) kreeg, onder controle van de graven van Albon, maar had in die periode, en ook in de 13de eeuw, last van oorlogen die de machthebbers in dat gebied onderling uitvochten. Tegelijkertijd nam de macht van het Franse koninkrijk snel toe, en in 1271 werden de Vivarais en de Dauphiné ingelijfd bij Frankrijk. De 14de eeuw stond in het teken van de pest en van de oorlog met de Engelsen, o.a. de Honderdjarige Orlog (1328-1453). In 1422 werd de eerste vergadering van de eerste Staten van Vivarais gehouden.

Reformatie en Contrareformatie

In de loop van de 15de eeuw keerde de rust terug in het gebied en nam de welvaart toe. De stad Valence kreeg als gevolg hiervan een universiteit en was, in de eerste helft van de 16e eeuw, ook belangrijk voor de opkomst van het protestantisme, dat vanuit onder andere Basel en Genève haar intrede deed in de regio rond de Ardèche. Rond 1528 waren de eerste predikers actief in Annonay, en van daaruit drong in nauwelijks een halve eeuw de Reformatie door in de hele streek. In de stad Privas werd het protestantisme in 1534 geïntroduceerd door de priester Jacques Valéry en was in de aanstaande godsdienstoorlogen een van de brandhaarden. Uiteindelijk bepaalde Hendrik IV in 1598 (Edict van Nantes) dat Privas aan de protestanten werd afgestaan.

Het protestantisme kreeg al snel een wat 'militanter' karakter en botsingen met de katholieken konden niet uitblijven. In de tweede helft van de 16de eeuw werden die botsingen steeds heftiger en wederzijds werd er geplunderd en gemoord, onder meer door de naar de protestanten of 'hugenoten' overgelopen François de Beaumont, baron des Adrets (1506-1587), die, als leider van de Hugenoten, met zijn bendes door de Rhônevallei een spoor van geweld trok. Deze Hugenotenoorlogen duurden van 1562 tot 1598. Enige tijd later bekeerde Des Adrets zich zich weer tot het katholicisme, en werden de protestanten het doelwit van zijn acties.

François de Beaumont, 'baron des Adrets'Photo: Publiek domein

Uiteindelijk werden de protestanten verslagen door de katholieke commandant-generaal François de Bonne, hertog van Lesdiguières (1543-1626). Het katholieke geloof kreeg in de streek van de Ardèche, onder leiding van grote steden als Lyon en Le Puy, weer de overhand, maar dat kostte veel mensenlevens, onder andere tijdens de Bartolomaeusnacht of 'Parijse bloedbruiloft', toen in de nacht van 23 op 24 augustus een aantal fanatieke katholieken honderden protestanten vermoordden. Pas in 1596 hielden de schermutselingen tussen de katholieken en de protestanten op, en dat werd nog eens bevestigd door het in 1598 door Hendrik IV uitgevaardigde Edict van Nantes, waarin de vrijheid van godsdienst gegarandeerd werd.

Plakkaat ter nagedachtenis aan het Edict van NantesPhoto: Publiek domein

Dat edict bleek uiteindelijk niet zo heel veel waard, want in de 17de eeuw breidde de Contrareformatie zich nog gestaag uit en de protestanten werden steeds verder teruggedrongen. Zo organiseerde Lodewijk XIV vanaf 1661, ook in de Ardèche, zogenaamde 'dragonnades', waarbij soldaten in de huizen van Franse hugenoten trokken met de bedoeling om ze, vaak met geweld, te bekeren tot het katholieke geloof. Met name na 1685 (Edict van Fontainebleau), toen het Edict van Nantes uit 1598 tot overmaat van ramp voor de protestanten ook nog eens werd ingetrokken, vluchtten veel hugenoten ten einde raad naar Nederland, Zuid-Afrika en de Verenigde Staten.

De overgebleven protestanten legden zich echter niet zomaar bij de situatie neer, en de zogenaamde 'camisards', hugenoten die in de ruige Cevennen en Vivarais woonden, kwamen onder leiding van de beroemde Jean Cavalier (officieel: Joan Cavalièr) in opstand tegen de onderdrukking, een opstand die duurde van 1702 tot 1715. Een andere 'leider' van de protestanten was Antoine Court, die in het geheim bijeenkomsten organiseerde waar uiteindelijk meer dan tienduizend protestanten op afkwamen. Nadat er een prijs op zijn hoofd was gezet vluchtte hij in 1730 naar het Zwitserse Lausanne, waar hij zijn werk voor de Reformatie voortzette. Aan de godsdiensttwisten kwam pas in 1787 een definitief einde toen Lodewijk XVI met het Edict van Tolerantie een einde maakte aan de vervolgingen van niet-katholieken en de vrijheid van godsdienst weer gegarandeerd werd.

Jean cavalier, leider van de camisards (1681-1740)Photo: Publiek domein

In deze roerige tijd werd de Ardèche in de winter van 1669-1670 ook nog eens getroffen door strenge winter waardoor alle olijfbomen het loodje legden. Toen er ook nog geruchten de kop opstoken dat er belastingverhgingen aan zaten te komen, was de maat vol. Een boerenopstand volgde die zich vooral in en rond Aubenas voordeed. Ernstige onlusten braken uit, maar al snel werd de opstandelingenleider gevangen gezet. Hij werd echter al weer snel bevrijd door een edelman uit La Chapelle-sous-Aubenas, Antoine du Roure. Aubenas werd ingenomen door de mannen van Du Roure, maar het leger van de koning stelde bloedig orde op zaken, boeren werden vermoord en Du Roure werd geëxecuteerd.

Nieuwste tijd

De Franse Revolutie van 1789 ging niet zonder slag of staat aan de Ardèche en omstreken voorbij. Opstandige Chouans vochten onder andere in de bergen van de Vivarais tegen revolutionaire troepen, maar dolven in 1792 na een felle strijd het onderspit. Chouans, geleid door Jean Cottereau of 'Chouan' (1757-1794), waren aanvankelijk opstandelingen tegen de Franse revolutie die vanuit de Bas-Maine (nu ongeveer het departement Mayenne) opereerden. In januari van het jaar 1790 ontstond het departement Ardèche.

Jean 'Chouan' CottereauPhoto: Publiek domein

Na de nederlaag van Napoleon Bonaparte bij Waterloo werd de Ardèche en het Rhônedal bezet door Oostenrijkse troepen. Halverwege de 19de eeuw kwam de Ardèche weer in het nieuws als gevolg van de staatsgreep van Lodewijk Napoleon (Napoleon III) in 1851. Lodewijk Napoleon was de eerste door het volk gekozen president van Frankrijk van 1848 tot 1852. Het presidentschap was echter maar voor vier jaar en dat vond hij niet genoeg. Het uit voornamelijk monarchisten bestaande parlement weigerde echter om een grondwetsvoorstel hiertoe in te dienen, en dat leidde tot een staatgreep van Lodewijk Napoleon op 2 december 1851. Het parlement werd ontbonden en door een volksraadpleging mocht hij toch nog vier jaar blijven, na een nieuwe volksraadpleging in 1852 zelfs als keizer van Tweede Keizerrijk. De Ardèche was een van de Franse departementen die zich verzette tegen de ideeën van Lodewijk Napoleon en er volgde een gewelddadige opstand in de Ardèche. Hieronder een artikeltje uit een Nederlandse regionale krant waaruit duidelijk wordt dat het er in die strijd fel aan toe ging:

Zierikzeesche Courant, 10 september 1851

'Eenige plaatsen van het Fransche departement Ardèche zijn door nieuwe troebelen verontrust. De gendarmerie en de linietroepen hebben de orde opnieuw hersteld, maar velen beginnen te vragen, of er nog geene andere middelen in het werk gesteld kunnen worden om het ongelukkige departement te redden, waar de demagogen het moorden aanprijzen en in praktijk brengen'.

Lodewijk Napoleon Bonaparte (1778-1846)Photo: Publiek domein

De negentiende eeuw stond natuurlijk ook in het teken van de Industriële Revolutie in met name de grote steden. Omdat de Ardèche die niet had, werd de streek getroffen door een grote trek naar de stad, wat de Ardèche ca. een derde van haar bevolking kostte. Rampen komen echter nooit alleen en in 1880 werd de Ardèche ook nog eens getroffen door de druifluis (phylloxera) die de helft van de wijngaarden aantastte. Eerder, in 1850, werd de voor de zijde-industrie van de Ardèche zo belangrijke zijderups getroffen door de peperspikkelziekte.

Cartoon uit het satirische blad punch waarbij een druifluis zich tegoed doet aan een glas wijnPhoto: Publiek domein

De Eerste en Tweede Wereldoorlog liet hun sporen diep na in de Ardèche. Veel Franse soldaten keerden niet terug van de slagvelden en loopgraven en ook tijdens de Tweede Wereldoorlog sneuvelden veel 'maquisards', guerilla-eenheden van de Franse verzetsbeweging die vooral in de natuur van het Franse platteland tegen de Duitse bezetter vochten. Lyon was op dat moment de hoofdstad van het Franse verzet.

Leden van de maquisards, in de Tweede wereldoorlog actief in de ArdèchePhoto: Publiek domein

Na de Tweede Wereldoorlog kreeg in de Ardèche het herstel van de industrie en de infrastructuur voorrang. Nieuwe ontwikkelingen waren de fruitteelt en het toerisme, wat tot de dag van vandaag steeds belangrijker wordt voor de economie van de Ardèche. In 1972 werd de regio Rhône-Alpes opgericht, waartoe de Ardèche ging behoren. In 2006 kreeg de kastanje in de Ardèche het AOC-kenmerk, een kwaliteits- en herkomstgarantie. In 2019 komt de Ardeche vreemd in het nieuws, vanwege een alcoholverbod in de populaire Gorge. De maatregel is genomen vanwege ongelukken en ruzies tussen toeristen.

Zie verder ook de geschiedenis van Frankrijk op Landenwe

Bevolking

Privas, hoofdstad van de Ardèche met nog geen 10.000 inwonersPhoto: Anotine CC 3.0 Unported no changes made

De Ardèche is met ca. 325.000 inwoners (2015) zeer dunbevolkt. De bevolkingsdichtheid bedraagt nog geen 55 inwoners per vierkante kilometer. Voor het overige kenmerkt de streek zich door de aanwezigheid van veel dorpen, een enkele grotere gemeenschap die een centrale functie vervult voor de omliggende regio, en veel gehuchten.

Er is sprake van een lichte ontvolking van de Ardèche, rond 1900 woonden er nog circa 370.000 mensen in de Ardèche. In de Monts du Vivarais en de Vivarais Cévenol zijn sommige gebieden al totaal onbewoond.

De tien grootste steden en dorpen van de Ardèche

naamaantal inwonershoogte
Annonayca. 16.700359 m
Aubenasca. 12.250251 m
Guilherand-Grangesca. 10.800112 m
Tournon-sur-Rhôneca. 10.300121 m
Privasca. 8.300298 m
Le Teilca. 8.29071 m
Bourg-Saint-Andéolca. 7.20055 m
Saint-Pérayca. 7.100130 m
La Voulte-sur-Rhôneca. 5.10095 m
Viviersca. 3.70073 m

Bevolkingsdiagram regio Auvergne- Rhône-Alpes, met o.a. ArdèchePhoto: Technob105 CC 4.0 International no changes made

Taal

Frans TaalkaartPhoto: Publiek domein

De officiële taal in Frankrijk is het Frans, daarnaast wordt door minderheden Bretons (Bretagne) gesproken, Occitaans (het zuiden), Baskisch (in de westelijke Pyreneeën), Duits (Elzas-Lotharingen), Nederlands (Frans Vlaanderen), Catalaans (Roussillon), Italiaans (rond Nice), Corsicaans (op Corsica).

De Franse taal is een Romaanse taal die door ca. 100 miljoen mensen als moedertaal wordt gesproken, waarvan ca. 60 miljoen in Frankrijk. Frans wordt verder nog gesproken in België beneden de lijn Wezet-Moeskroen en Brussel, in Zwitserland (Suisse romande), Italië (Valle d'Aosta), Haïti en Canada (Quebec), en die, naast de moedertaal, in vele voormalige Franse koloniën als taal van bestuur en administratie wordt gehanteerd. Het Frans is de voortzetting van het vulgair Latijn, dat door de Romeinse veroveraars in Gallia Transalpina werd ingevoerd (58–50 v.C.) en zich daar ontwikkelde.

De geschiedenis van het Frans begint op het moment waarop men zich door de Karolingische renaissance, die de studie van het klassieke Latijn deed herleven, bewust werd van een kloof tussen het Latijn, taal van bestuur, rechtspraak en godsdienst, en de omgangstaal. Hiervan getuigt onder meer een besluit van het concilie van Tours (813), dat voortaan in de volkstaal ("lingua romana rustica") gepreekt moest worden. In de geschiedenis van het Frans zijn globaal drie perioden te onderscheiden: het Oud-Frans (begin 9de – begin 14de eeuw), het Middel-Frans (begin 14de – begin 17de eeuw) en het moderne Frans (begin 17de eeuw – heden).

De Franse taal bestond oorspronkelijk uit door de Romeinen ingevoerde Latijnse woorden, aangevuld met woorden van Keltische en Frankische afkomst. Bij deze"volkswoorden" zijn vanaf de 12de eeuw de ontleningen aan het Latijn, de"geleerde" woorden, gekomen. In de 16de eeuw werden er ook veel woorden aan het Italiaans ontleend. Ook aan het Nederlands zijn vele woorden ontleend en sinds de 18de eeuw ook aan het Engels.

Vooral de afgelopen decennia is veel ontleend aan het Engels op het gebied van techniek, sport, mode, en dergelijke, waardoor de spottende term Franglais is ontstaan. Franse puristen verzetten zich tegen deze"invasie" van vreemde woorden.

In vroeger tijden werd onder andere in de Ardèche een door de mediterrane spraak beïnvloede aparte Alpijnse variant van het Occitaans gesproken, het 'occitan provenço-alpin'. De uitspraak van deze variant is ongeveer hetzelfde als die van de Provence, alleen wordt de 'ca' van de Provence in de Ardèche uitgesproken als 'cha'.

Hieronder enkele typische woorden uit de Ardèche

accols of faïssesterrascultuur met stapelmuurtjes
caillettegekruide varkenspaté
cellaafgelegen huisje
clèdegebouwtje om kastanjes te drogen
coudercgroot weiland
drailledoor herders gebruikte weg
dykestollingsgesteente
gourvijver in grot
lauzeplat stuk leisteen
moulinagetwijnen van zijdedraad

Godsdienst

Kerk St. Laurent van Aubenas, ArdèchePhoto: Havang(nl) in het publieke domein

De Franse bevolking is voor ca. 80% rooms-katholiek (ca. 48 miljoen), voor 4,5% overwegend soennitisch islamitisch (ca. 4 miljoen) en verder zijn er kleine minderheden van protestanten (ca. 950.000), joden (ca. 700.000; de grootste Joodse gemeenschap in Europa) en Armeens-christelijken. Sinds de herroeping van het Edict van Nantes in 1685 door Lodewijk XIV was het katholicisme staatsgodsdienst.

Sinds de scheiding van kerk en staat in 1905 heeft de staat geen enkele bemoeienis meer met de Kerk. De rooms-katholieke kerk heeft in Frankrijk achttien kerkprovincies en in totaal 95 bisdommen. Aan het hoofd van de kerkprovincies staat de aartsbisschop van Lyon.

Na de Bartholomeusnacht (1572) was de kracht van het protestantisme in Frankrijk gebroken. Pas door de wet van 1802 werden de protestantse kerken erkend. De voornaamste protestantse kerkgenootschappen zijn: de Église Réformée de France, de Église de la Confession d'Augsburg d'Alsace et de Lorraine, de Église évangélique luthérienne en de Église réformée d'Alsace et de Lorraine.

Sinds 1905 is er een federatie van protestantse kerken die bestaat uit gereformeerden, lutheranen, baptisten, methodisten en vrije kerken: de Fédération protestante de France.

Protestantse theologische faculteiten voor de opleiding van predikanten zijn gevestigd te Aix-en-Provence, Montpellier, Parijs en Straatsburg; de laatste twee zijn interconfessionele faculteiten. Ondanks het relatief kleine aantal is de invloed van de protestanten in Frankrijk vrij groot.

De Abbatiale de Cruas is een benedictijnenabdijkerk, die zeldzaam is door de aanwezigheid van een kloostergalerij, een verhoogd deel van het koor dat in het schip van de kerk uitsteekt, en door een romaanse crypte uit het midden van de 11e eeuw. Verder ligt er nog een Byzantijnse mozaïekvloer, genaamd 'Le paradis promis aux justes', uit 1098.

Abbatiale de Cruas, ArdèchePhoto: Wayne 77 CC 4.0 International no changes made

Indrukwekkend is de van vulkanisch gesteente gemaakte dorpskerk van Saint-Étienne-de-Lugdarès, die door zijn imposante verschijning ook wel 'la cathédrale de la Montagne' genoemd wordt.

De abdij van Notre-Dame-des-Neiges, 12 km ten westen van Saint-Laurent-les-Bains, werd gesticht in 1854 en ligt op een hoogte van 1100 meter.

Collégiale St-Julien van Tournon in de ArdechePhoto: FredSeiller CC 4.0 International no changes made

De Collégiale St-Julien is de voormalige (tot 1790) kapittelkerk van Tournon-sur-Rhône met een 14e eeuwse gotische gevel, een vierkante klokkentoren en een gerestaureerd 17de eeuws orgel. De Chapelle des Pénitents is het oudste deel van de kerk met mooie 15de en 16de eeuwse muurschilderingen.

De kerk van Bourg-Saint-Andéol, eind 11e eeuws, is vernoemd naar de heilige Saint-Andéol of Andéol du Vivarais, een van de eerste christelijke martelaren van de Ardèche en in de 2e eeuw geboren in Izmir (de marteldood gestorven in 208), Turkije. De gevel van de kerk werd in de 18de eeuw gerestaureerd.

Lalouvesc, een bedevaartsoord, heeft een 19e eeuwse in romaans-Byzantijnse basiliek, gebouwd door de in kerkelijke architectuur gespecialiseerde architect Pierre Bossan, waar de in 1737 heilig verklaarde Jean-François Régis (1597-1640) in een schrijn ligt. Régis was een Franse volksprediker en jezuïet uit de tijd van de Contrareformatie en is overleden in Lalouvesc. Het overdadige interieur heeft onder andere zuilen van verschillende kleuren marmer, met goud beklede bogen, een prachtig beschilderde koepel en zeer kleurrijke gebrandschilderde ramen.

Beeld van de heilige Jean-François RégisPhoto: Havang (nl) in het publieke domein

In de bisschopsstad Viviers bevindt zich de kleinste nog in gebruik zijnde kathedraal van Frankrijk, de Cathédrale Saint-Vincent. De kathedraal, met een vrijstaande 12e eeuwse klokkentoren (vroeger een verdedigingstoren), werd in de 12e eeuw ingehuldigd door paus Calixtus II en eind 15e eeuw volledig herbouwd door bisschop Claude de Tournon. Het gotische koor bevat prachtige notenhouten koorstoelen en een marmeren hoofdaltaar uit de 18e eeuw. Het schip is in 1759 ontworpen door de uit Avignon afkomstige architect Jean-Baptiste Franque.

Cathédrale Saint-Vincent in Viviers, ArdèchePhoto: Morburre CC 3.0 Unported no changes made

De grotendeels uit de 12de eeuw bestaande kerk van Champagne is de enige kerk in het Rhônedal met een gewelfd schip dat bestaat uit een aantal koepels op trompen, (trechter)vormige steungewelfen die de overgang van een vier- naar een veelhoekige of ronde bovenbouw als een koepel, bewerkstelligen. De kerk bezit ook nog fraaie koorstoelen uit de 15de eeuw.

De Église de Melás van het stadje Le Teil is een kerk in romaanse stijl die typerend is voor de streek Vivarais. De kerk heeft een vrij lage, vierkanten kokkentoren en bestaat uit drie delen: een zijbeuk of kapel, een 12de eeuws middenschip en een achthoekige doopkapel of baptisterium uit de 9de eeuw.

Samenleving

Staatsinrichting

Frankrijk Assemblee NationalPhoto: Freepenguin CC 3.0 Unported no changes made

Volgens de grondwet van 1958 is Frankrijk een parlementaire republiek waarvan de president als staatshoofd uitgebreide volmachten heeft. De president wordt sinds 1962 door het volk bij algemeen stemrecht rechtstreeks voor zeven jaar gekozen. In 2002 zal de president van Frankrijk voor de duur van vijf jaar worden gekozen in plaats van de huidige zeven jaar.

De president vaardigt de door het parlement of door het volk (in geval van een referendum) aangenomen wetten uit, tekent de besluiten van de ministerraad die hij voorzit, benoemt de premier en kan in geval van nood het geheel van de wetgevende en uitvoerende macht tot zich trekken en de ontbinding van de Nationale Vergadering uitspreken.

De president kan zelfs desgewenst de premier vervangen, behalve wanneer er in het landsbestuur sprake is van een zogenaamde"cohabitation". Dit komt alleen voor wanneer de samenstelling van de Nationale Assemblée zodanig is dat de president gedwongen is een premier van een andere politieke kleur dan de zijne aan te stellen. Na de verkiezingen van 1 juni 1997 ontstond deze situatie toen de neogaullistische president Chirac het land bestuurde samen met een kabinet en een premier Jospin, die van linkse signatuur waren. De samenwerking tussen Chirac en Jospin verliep de eerste vier jaar trouwens vrij soepel.

De regering, aangevoerd door de premier, wordt voorgesteld en benoemd door de president. De regering bepaalt en geeft uitvoering aan de algemene politiek van het land en is verantwoording verschuldigd aan de Nationale Vergadering.

Tekst grondwet van FrankrijkPhoto: Erasoft24 CC 1.0 Generic no changes made

De wetgevende macht wordt uitgeoefend door het parlement, dat uit twee kamers bestaat. De Nationale Vergadering (Assemblée Nationale) telt 577 leden waarvan 22 uit de overzeese departementen en gebiedsdelen. De Assemblée wordt voor vijf jaar gekozen via een districtenstelsel. De senaat wordt in hoofdzaak gekozen door de leden van de"conseils généraux", de departementale raden, en door de gemeenteraden.

De senaat heeft veel minder bevoegdheden dan de Assemblée en telt 321 leden waarvan 12 vertegenwoordigers van de Fransen in het buitenland en 13 voor de overzeese departementen en gebiedsdelen. De senaatsleden worden voor negen jaar gekozen en elke drie jaar wordt de senaat voor een derde vernieuwd. De voorzitter van de senaat is na de president de hoogste ambtsdrager van het land.

Alle Franse staatsburgers van 18 jaar en ouder hebben stemrecht en om gekozen te worden voor de Assemblée moet men minimaal 23 jaar zijn en voor de senaat 35 jaar. Vrouwen hebben pas sinds 1944 kiesrecht.

Kamer- en presidentsverkiezingen voltrekken zich in twee ronden. Wanneer de kandidaat in de eerste ronde van de kamerverkiezingen meer dan 50% van de stemmen in zijn kiesdistrict weet te behalen, is hij direct gekozen. Slaagt hij daarin niet, dan volgt een tweede ronde waarin een enkelvoudige meerderheid voldoende is. Voorwaarde bij de parlementsverkiezingen is dat de kandidaat in de eerste ronde ten minste 12,5% van de stemmen heeft behaald.

Bij de presidentsverkiezingen kunnen alleen twee kandidaten die de meeste stemmen hebben behaald tijdens de eerste ronde, meedoen aan de tweede ronde. De actuele politieke situatie in Frankrijk is beschreven in het hoofdstuk geschiedenis.

Administratieve indeling

Frankrijk administratieve IndelingPhoto: Publiek domein

De Franse staat telt 22 regio's, die verdeeld zijn in 96 departementen. Het land kent verder: vier overzeese departementen, de"Départements d'Outre-Mer" (DOM): Frans Guyana, Guadeloupe, Martinique en Réunion; drie overzeese gebiedsdelen, de ‘Territoires d'Outre-Mer’ (TOM): Frans Polynesië, de Wallis en Futuna-eilanden en Nieuw Caledonië; de twee overzeese ‘collectivités territoriales’ Mayotte en St-Pierre-en-Miquelon en enkele gebieden op de zuidpool,"Les Terres Australes et Antarctiques Françaises (TAAF). De prefect staat aan het hoofd van iedere regio en ieder departement en is de vertegenwoordiger van de regering en van iedere afzonderlijke minister.

De departementen zijn verdeeld in arrondissementen (325), met aan het hoofd een sous-prefet; de arrondissementen zijn verdeeld in kantons (3714) en deze op hun beurt in 36.433 gemeenten. Ca. 90% van de gemeenten telt minder dan 2000 inwoners. De arrondissementen en kantons hebben slechts administratieve betekenis.

De Ardèche is een van acht departementen van de regio Rhône-Alpes. In Frankrijk zijn alle departementen op alfabet genummerd en de Ardèche heeft nummer 07 toegewezen gekregen.

De huidige oppervlakte van de Ardèche komt ongeveer overeen met de provincie Vivarais van vóór de Franse Revolutie. De Ardèche bestaat uit de drie arrondissementen Largentière, Privas en Tournon-sur-Rhône. De drie arrondissementen van de Ardèche bestaan uit 33 kantons, die op hun beurt weer bestaan uit in totaal 339 gemeenten. De hoofdstad of prefectuur van het departement Ardèche is Privas, Tournon-sur-Rhône en Largentière zijn onderprefecturen.

Kantons van het arrondissement Ardèche

KantonArrondissment
Annonay-NordTournon-sur-Rhône
Annonay-SudTournon-sur-Rhône
Antraigues-sur-VolaneLargentière
AubenasLargentière
Bourg-Saint-AndéolPrivas
BurzetLargentière
Le CheylardTournon-sur-Rhône
ChoméracPrivas
CoucouronLargentière
JoyeuseLargentière
LamastreTournon-sur-Rhône
LargentièreLargentière
Montpezat-sous-BauzonLargentière
PrivasPrivas
RochemaurePrivas
Saint-AgrèveTournon-sur-Rhône
Saint-Etienne-de-LugdarèsLargentière
Saint-FélicienTournon-sur-Rhône
Saint-Martin-de-ValamasTournon-sur-Rhône
Saint-PérayTournon-sur-Rhône
Saint-PierrevillePrivas
SatillieuTournon-sur-Rhône
SerrièresTournon-sur-Rhône
ThueytsLargentière
Tournon-sur-RhôneTournon-sur-Rhône
ValgorgeLargentière
Vallon-Pont-d'ArcLargentière
Vals-les-BainsLargentière
Les VansLargentière
Vernoux-en-VivaraisTournon-sur-Rhône
Villeneuve-de-BergLargentière
ViviersPrivas
La Voulte-sur-RhônePrivas

Overzicht kantons departement ArdèchePhoto: Publiek domein

Onderwijs

Kleuter- en basisonderwijs

Frankrijk heeft een lange traditie van kleuteronderwijs. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het percentage Franse kinderen dat kleuterscholen (écoles maternelles) bezoekt hoger ligt da in alle andere EG-landen (België uitgezonderd), en bedraagt ca. 32% voor tweejarigen en 100% voor vijfjarigen.

Het kleuteronderwijs is niet verplicht en in openbare scholen (85% van alle scholen) gratis. De overige 15% zijn scholen voor bijzondere of niet-openbaar (particulier) onderwijs die worden gesubsidieerd door de staat en/of regio, en/of bijdragen ontvangen van de gezinnen.

Basisschool Roissy-en-FrancePhoto: Antony-22 CC 4.0 International no changes made

Het onderwijs is verplicht voor kinderen van 6 tot 16 jaar. Deze verplichting heeft betrekking op het basisonderwijs (école élémentaire) en de eerste cyclus van het secundair onderwijs (collège). De meeste leerlingen sluiten het vier jaar durende collège op hun 15e jaar af en moeten daarna nog minstens één jaar naar school in het algemeen vormend technisch of beroepsonderwijs.

Het basisonderwijs, ingericht en beheerd door de gemeenten, duurt vijf jaar en wordt gevolgd door kinderen van 6 tot 11 jaar. De vijf leerjaren omvatten twee cycli: de eerste cyclus (cycle des apprentissages fondamentaux) begint al in de hoogste afdeling van de kleuterschool en omvat verder de eerste twee jaar van de basisschool, die een voorbereidend en een eerste elementair jaar omvat.

De tweede cyclus (cycle des approfondissements) omvat de drie laatste jaren van de basisschool die voorafgaan aan het collège. Deze drie jaren omvatten het tweede jaar van de elementaire opleiding en de eerste twee jaren van de vervolgopleiding.

Secundair onderwijs

De eerste cyclus van het secundair onderwijs duurt vier jaar en is bestemd voor leerlingen van 11 tot 15 jaar en weer onderverdeeld in drie cycli: de aanpassingscyclus, de intermediaire cyclus en de oriëntatiecyclus. De tweede cyclus van het secundair onderwijs omvat algemeen vormend, technisch en beroepsonderwijs dat in lycea (lycées) wordt gegeven.

Het algemeen vormend en technisch middelbaar onderwijs bereidt de leerlingen in drie jaar voor op het examen van het algemeen baccalaureaat of het technisch baccalaureaat.

Middelbare school Limoux, FrancePhoto: Pinpin CC 3.0 Unported no changes made

De beroepsscholen bereiden de leerlingen in twee jaar voor op het"certificat d'aptitude professionelle" (CAP) en het"brevet d'études professionelles" (BEP). Het CAP is meer gespecialiseerd dan het BEP en wordt afgegeven voor algemene beroepsvaardigheden, niet in een specifiek vak maar in één beroeps-commerciële, administratieve of sociale sector. Na nog eens twee jaar kunnen zij examen doen voor het beroepsbaccalaureaat (baccalauréat professionnel). Op het collège is vanaf de zesde klas de studie van een vreemde taal verplicht en vanaf de 4e klas wordt er een tweede vreemde of een regionale taal geleerd. De studie van een vreemde taal is verplicht in het algemeen vormend en technisch onderwijs.

Aan het einde van het derde jaar nemen de leerlingen deel aan een nationaal examen met het oog op het behalen van het"diplôme national du brevet". Het diploma is een algemeen studiegetuigschrift dat niet bepalend is voor de latere studiekeuze.

Het algemeen vormend en/of het technisch onderwijs wordt afgesloten met het algemeen of het technisch baccalaureaat. Wie slaagt, krijg toegang tot het hoger onderwijs

Hoger onderwijs

Het hoger onderwijs wordt in Frankrijk door zeer uiteenlopende instellingen verstrekt. De organisatie en de toelatingseisen verschillen naar gelang van het type instelling en de doelstelling van het verstrekte onderwijs.

Tot de instellingen voor hoger onderwijs behoren:

-Universiteiten die korte opleidingen en lange opleidingen verstrekken. Frankrijk telt meer dan 70 universiteiten. De Sorbonne in Parijs is de oudste en dateert uit de twaalfde eeuw.

Ingang hoofdgebouw SorbonnePhoto: NonOmnisMoriar CC 3.0 Unported no changes made

-Openbare en particuliere scholen en instellingen die onder toezicht staan van een ministerie en hoger beroepsonderwijs verstrekken. Ook hier korte opleidingen en langere van drie jaar of meer na het baccalaureaat.

-In de"lycées d'enseignement général et technologique" zijn ook post-baccalaureaatopleidingen mogelijk die voorbereiden op hogere technische opleidingen die in twee jaar voorbereiden op het"brevet de technicien supérieur"

-lange driejarige opleidingen worden gegeven aan de"grandes écoles" die particulier of openbaar zijn. De meeste hogere ambtenaren en ingenieurs in Frankrijk zijn afkomstig van dit type onderwijsinstellingen.

Economie

Markt ArdèchePhoto: Jean-louis Zimmermann CC 2.0 Generic no changes made

In het westelijke deel van de Ardèche leeft men nog steeds voornamelijk van de bosbouw en de veeteelt. De fruitteelt (en de daarmee samenhangende conservenindustrie) is van groot belang, want ca. 8% van de bevolking werkt nog in deze tak van de economie. Belangrijkste fruitproducten zijn perziken en abrikozen, maar ook kersen, appels, pruimen, kiwi's, bessen en guyotperen leveren nog behoorlijk wat inkomsten op. De wilde blauwe bosbessenteelt, goed voor zo'n 400 ton per jaar, vindt plaats op de zurige grond van de hoogvlakte in de Ardèche. De hellingen van de vallei van de Eyrieux, van Beauchastel tot Saint-Sauveur-en-Montagut, is hèt perzikengebied van Frankrijk. Deze vallei bezit de bijna perfecte omstandigheden wat betreft bodemgesteldheid en klimaat voor de teelt van perziken. De laatste decennia is het aantal telers sterk teruggelopen en worden er ook andere fruitsoorten verbouwd.

Ten zuiden van Les Vans bevinden zich grote olijfboomgaarden en één van de twee nog in bedrijf zijn (olijf)oliemolens van de Ardèche. Fruit en groenten worden onder meer ingeblikt in Annonay, Privas, Aubenas en Viviers.

De traditionele zijdeproductie van de 19de eeuw is verdwenen, maar gebleven zijn enkele textielfabrieken. Overige takken van de industrie die men kan aantreffen zijn papierfabricage, schoenen, farmaceutische fabrieken en auto-industrie. De Ardèche is met 220.000 ha bossen nog steeds een van de bosrijkste gebieden van heel Frankrijk. De houtexploitatie van de naaldwouden van de Haut-Vivarais zijn een bron van inkomsten. De stad Aubenas is het economische hart van de Ardèche.

De Ardèche is nog altijd een van de bosrijkste gebieden van FrankrijkPhoto: Patrice78500 CC 3.0 Unported no changes made

De veeteelt en de producten daarvan vormen voor de Ardèche nog steeds een belangrijke bron van inkomsten. Naast koeien zijn vooral geiten en schapen belangrijk voor de Ardèche. De Ardèche heeft een van de grootste geitenstapels van Frankrijk en is wat het produceren van geitenkaas, waaronder de 'caillé doux' uit de plaats Saint-Félicien, de nummer één van Frankrijk. Hoewel de schapenteelt het moeilijk heeft lopen er toch nog veel schaapskudden rond in de Ardèche. Wat kaas betreft onderscheidt de Ardèche zich door de van volle geitenmelk gemaakt picodon en de coucouron en coudoulet van koeienmelk.

Belangrijk voor de economie is de wijnbouw en vooral ook het toerisme. De meeste wijngaarden liggen in het oosten van de Ardèche, en de meeste bekende zijn die van Saint-Péray, Saint-Joseph, Côtes du Vivarais en Cornas. Bijzonder is de wijn, 'Poire Williams', die van de zoete, gele peer wordt gemaakt in het dal van de Rhône.

Drie flessen Cotes du VivaraisPhoto: PRA CC 3.0 Unported no changes made

De kastanjecultuur was eind 19e eeuw op haar hoogtepunt met meer dan 60.000 ha aan kastanjebomen, ook wel 'broodbomen' genoemd. Op dit moment is van die oppervlakte nog geen 10.0000 ha over, en slechts de helft daarvan wordt nog gebruikt voor de (tamme) kastanjeteelt. Wat Frankrijk betreft, de Ardèche produceert ongeveer de helft van de totale Franse productie, staat de Ardèche met een productie van tussen 4000 en 5000 ton nog wel op de eerste plaats, maar veel bedrijven halen het basisproduct uit landen als Italië, Portugal en Spanje.

Kastanjes kunnen verwerkt worden tot jam, taart, moes, ragout, soep, likeur (centrum is Saint-Désirat), bier (Vals-les-Bains) en als toppunt van lekkernij de met gearomatiseerde suikerstroop geglaceerde kastanje en de kastanjepuree 'crème de marrons'. De hoofdstad van de Ardèche, Privas, wordt ook wel de hoofdstad van de geglaceerde kastanjes of 'marrons glacés', met name van het bekende merk Clément Faugier (sinds 1885), genoemd. In het dal van de Glueyre bevindt zich meer dan 300 ha kastanjebossen en ook het Parc Naturel Régional des Monts d'Ardèche staat volledig in het teken van de tamme kastanje. Het dorp Saint-Pierreville is ook een centrum voor de kastanjeteelt, met zo ver het oog kan zien kastanjebomen.

Kastanjes uit de ArdechePhoto: Randomduck CC 2.0 Generic no changes made

In de 17de eeuw waren de Ardèche en de Cevennen de grootste zijdeproducent van Europa. Van de eens zo florerende productie van zijdecocons (sériciculture) en bewerkte zijdedraad is echter alleen het twijnen van zijdedraad door twijnderijen of 'moulinages' nog over in de Ardèche, waarbij twee of meer zijdedraden in elkaar gedraaid worden. In de 19de eeuw was het dorp Largentière, van de 10de tot de 15de eeuw werden hier een zilvermijn (in feite zilverhoudend lood) geëxploiteerd, lange tijd de grootste zijdeproducent van de Ardèche.

De Haut-Vivarais was in de 17e eeuw de bakermat van de Franse papierindustrie en in 1777 slaagde Étienne de Montgolfier, zoon van de befaamde papierproducent in de Ardèche, Pierre Montgolfier (1700-1793), erin om de eerste vellen papier zonder hinderlijke oneffenheden te produceren. In de papiersector zijn op dit moment nog meer dan 1000 mensen werkzaam.

Het toerisme gaat een steeds belangrijkere rol spelen. Een hoofdrol is er voor de lage landen, meer dan 70 procent van de buitenlandse gasten komt uit Nederland en België.

Logo van het l'Agence de Développement Touristique de l'ArdèchePhoto: Publiek domein

Verder vinden nog steeds veel mensen werk in ambachtelijke beroepen en in de kunstnijverheid. Vooral het pottenbakken is nog een traditie die in ere wordt gehouden in de Ardèche, met als centra Saint-Désirat, Saint-Laurent-du-Pape, Salavas en Toulaud.

De meeste juwelen die in Frankrijk gemaakt worden, van merken als Oslo, Nina Ricci en Kenzo, komen van kunstenaars die zich gevesigd hebben op het massief van Boutères, tussen de plaatsen Le Cheylard, dat economisch ook op de textielproductie drijft, en Saint-Martin-de- Valamas.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Rivier de ArdechePhoto: Patrice78500 CC 3.0 Unported no changes made

De Ardèche staat vooral bekend om zijn woeste en nog ongerepte natuur, een gevarieerd landschap begroeid met mediterrane vegetatie en kastanjebossen, kortom een waar wandelparadijs, maar ook mountainbikers komen volledig aan hun trekken. Maar liefst één derde van de oppervlakte van de Ardèche is bedekt met bossen. Kajakkers en kanoërs komen vooral af op de beroemde 'Gorge d'Ardèche', een honderden meters diepe en ca. 31 km lange kloof met grillige rotsformaties, waar de Ardèche zich doorheen slingert. Middelpunt van het kajak- en kanotoerisme is het plaatsje Vallon-Pont-d'Arc en vooral het laatste stuk van de rivier Ardèche is uitermate geschikt voor kajak- en kanotochtjes.

Verbazingwekkend is de Pont d'Arc, een natuurlijke, ca. 34 meter hoge en 59 meter brede rotsboog over de rivier de Ardèche, en vlak in buurt bevinden zich grotten met prehistorische rotstekeningen, waarvan de beroemdste Aven d'Orgnac (oppervlakte 3 ha en tot 50 meter hoge zuilen) is en verder Aven de la Forestière, Aven Marzal, de Grotte de la Madeleine en een van de mooiste en grootste grottenstelsels van Europa, de Grottes de Saint-Marcel.

Pont d'Arc ArdèchePhoto: W.Bulach CC 4.0 International no changes made

Ga niet naar het dun bevolkte Ardèche voor stedelijk schoon en vermaak, want grote steden ontbreken, maar middeleeuwse dorpjes als Les Vans, Largentière en Balazuc en toeristische stadjes als Ruoms en Aubenas zijn zeker een bezoek waard.

Ook strandliefhebbers kunnen in de Ardèche terecht, langs de oevers van de rivier de Ardèche zijn talloze romantische keien- en zandstrandjes te vinden. Langs riviertjes als de Auzon, de Ligne, de Chassezac, de Beaume en de Eyrieux waant men zich op talloze plaatsen de eigenaar van een privé-strand. Nadeel is wel dat in de herfst en aan het begin van de lente de stranden bij hoogwater onder water verdwijnen.

Hoewel de skigebieden veel minder groot zijn dan in de Alpen, kan er 's winters in het westen van de Ardèche, tussen het Croix de Bauzon en het Plateau de Lalouvesc, volop van de wintersport genoten worden. Langlaufen kan prima op de westelijke hoogvlakten Bèage, Coux, Bois de Cuzes, Suc du Pal en het Domaine de Ski de Fond.

In Annonay vindt elk jaar de eerste week van juni het 'Fete des Montgolfières' plaats, een evenement waarbij de uitvinding van de heteluchtballon door de gebroeders Joseph Michel en Jacques Étienne Montgolfier gevierd wordt. Op 4 juni 1783 steeg bij Annonay de eerste onbemande hetelucht'ballon' op. Op 15 oktober van datzelfde jaar werd de eerste bemande vlucht uitgevoerd.

Standbeeld van de Gebroeders Montgolfier in Annonay, ArdèchePhoto: Jacques Forêt CC 3.0 Unported no changes made

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

ARDECHE LINKS

Advertenties
• Ardeche Hotels
• Frankrijk Vliegtickets.nl
• Ardeche Tui Reizen
• Tradetracker plaats advertenties en verdien geld

Nuttige links

Bronnen

Ardèche

Lannoo 

Ardèche

Touring/Lannoo

Ardèche, Drôme

Terra Lannoo

BBC - Country Profiles

CIA - World Factbook

Forst, Bettina

Cevennen, Ardèche

Graaf, Gjelt de / Auvergne, Ardèche

ANWB

Kalmbach, Gabriele

Ardèche

Talbot, Roseline

Natuurreisgids Ardèche en Auvergne

Wikipedia

 

laatst bijgewerkt november 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems