Landenweb.nl

FILIPPIJNEN
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Filippijns, Engels
  Hoofdstad  Manilla
  Oppervlakte  299.764 km²
  Inwoners  107.887.760
  (mei 2019)
  Munteenheid  Filippijnse peso
  (PHP)
  Tijdsverschil  +7
  Web  .ph
  Code.  PHI
  Tel.  +63

To read about PHILIPPINES in English - click here

Steden FILIPPIJNEN

Manilla

Geografie en Landschap

Geografie

De Filippijnen (Filippino: Republica ñg Pilipinas; Spaans: República de Filipinas; Engels: Republic of the Philippines) is een republiek in Zuidoost-Azië. Het land is een archipel en bestaat uit 7107 getelde grote en kleine eilanden in de Grote of Stille Oceaan, waarvan er ca. 1000 permanent of tijdelijk worden bewoond. Het overgrote deel van de eilanden zijn niet meer dan onbewoonde zandbanken en rotsachtige riffen; heel veel van deze eilandjes hebben nog niet eens een naam!

De totale landoppervlakte bedraagt ca. 300.000 km2 en de Filippijnen zijn daarmee ca. 7,5 keer zo groot als Nederland. De totale kustlengte bedraagt ongeveer 34.500 km. De Filippijnen strekken zich in noord-zuidelijke richting uit over een lengte van 1850 km, en in oost-westelijke richting over een lengte van 1060 km. Opmerkelijk is dat de hoofdstad Manilla met een oppervlakte van 636 km2 een van de meest uitgestrekte steden ter wereld is.

advertentie

Filippijnen SatellietfotoPhoto: Publiek domein

Ongeveer tweederde van de totale oppervlakte wordt ingenomen door de eilanden Luzon (104.700 km2; noord-zuid 830 km, oost-west maximaal 240 km2) in het noorden en Mindanao (94.600 km2) in het zuiden. De eilanden die tussen de twee grootste eilanden in liggen, worden de Visaya-eilanden of Visayas genoemd. Andere grote eilanden zijn (in volgorde van grootte): Palawan (14.896 km2), Panay (12.327 km2), Mindoro (10.245 km2), Samar (9.949 km2), Negros (9.225 km2), Leyte (6.268 km2), Cebu (5.088 km2), Bohol (4.117 km2) en Masbate (4.047 km2).

De Filippijnen, genoemd naar Filips II van Spanje, liggen ten zuiden van Hongkong, Taiwan (op 150 km), Japan en Zuid-Korea; ten noorden van Brunei, Maleisië (Borneo op 25 km), Indonesië (op 60 km) en Singapore; ten oosten van Vietnam (op 960 km), Thailand en de Zuid-Chinese Zee; ten westen van de Grote Oceaan.

Landschap

Het landschap van de Filippijnen bestaat voor een groot gedeelte uit bergen en heuvels. Ca. een derde van de archipel bestaat uit laagland.

Van noord naar zuid loopt over het eiland Luzon de belangrijke Cordillera Central met als hoogste bergtop de Pulog (2928 m). Ten oosten hiervan ligt aan de kust de Sierra Madre met als hoogste top de Anacuao (1850 m). Tussen beide bergmassieven stroomt de langste rivier van de Filippijnen, de Cagayan (354 km). Centraal-Luzon wordt ingenomen door de Central Plain, waar een groot deel van de bevolking woont en waar zich een belangrijk rijstteeltgebied bevindt. Op het eiland Luzon ligt ook het grootste meer van de Filippijnen, Laguna de Bay (922 km2); het grootste meer van Mindanao is Lake Lanao (357 km2). In het zuiden liggen nog enkele vulkanen, waarvan de Mayon de bekendste is (2421 m).

Het landschap van de Visaya-eilanden en van Palawan is op een kuststrook na, heuvel- en bergachtig. De hoogste top is hier de vulkaan Kanlaon (2465 m).

advertentie

Mount Apo, FilippijnenPhoto: Unknown CC 3.0 no changes made

Ook het eiland Mindanao is bergachtig, maar heeft ook twee grote en vruchtbare laaglandgebieden, de Angus-vallei en de Cotabato-vallei. De Cotabato-vallei wordt doorsneden door de Mindanao of Rio Grande de Mindanao, een rivier met een omvangrijk stroomgebied. Op Mindanao ligt ook de hoogste berg van de Filippijnen, de stratovulkaan Mount Apo (2954 m).

De Filippijnen tellen 132 korte, snelstromende rivieren die over het algemeen onbevaarbaar zijn. De kusten worden gekenmerkt door de aanwezigheid van veel baaien en zijn grotendeels omzoomd door koraalriffen.

Aardbevingen en vulkanen

advertentie

Kaart van vulkanen op de FilippijnenPhoto: LkwkarenHKU CC 4.0 International no changes made

De eilandenreeks van de Filippijnen maakt, net als Taiwan en de eilanden van Japan, deel uit van een breukzone die loopt van Kamtsjatka in het hoge noorden tot Nieuw-Zeeland in het diepe zuiden. Langs al deze eilanden lopen ook nog een aantal zeer diepe troggen in de oceaan. Ten zuidoosten van het Filippijnse eiland Leyte bevindt zich de 1800 km lange Mindanao-trog met een diepte van 10.497 meter.

In dergelijke breukzones zijn aardbevingen en vulkanisme een ‘normaal’ verschijnsel, en ook de Filippijnen hebben hier regelmatig onder te lijden en behoren tot een van de geologisch onrustigste gebieden ter aarde. De laatste grote aardbeving dateert van 1990, toen grote delen van de Noord-Filippijnse stad Baguio verwoest werden en er meer dan duizend doden vielen.

De Filippijnen-archipel telt 37 vulkanen, waaronder de hoogste berg van de Filippijnen, de werkende vulkaan Mount Apo (2954 m), gelegen in het Apo-massief op Mindanao. Van deze vulkanen zijn er minstens 18 nog actief en de laatste zeer grote vulkaanuitbarsting dateert van juni 1991. Toen spuugde de op Luzon gelegen vulkaan Mount Pinatubo ca. 5 miljard ton rotsgesteente en 19 miljoen ton zwaveldioxide de lucht in tot een hoogte van meer dan 20 km. Ongeveer honderd mensen vonden de dood, velen werden vermist en er waren bijna één miljoen daklozen. De Taal is een van de gevaarlijkste vulkanen van Zuidoost-Azië; sinds de komst van de Spanjaarden is hij al zo’n dertig keer uitgebarsten.

Klimaat en Weer

De Filippijnen, gelegen net boven de evenaar, hebben een tropisch klimaat met een hoge luchtvochtigheid (gemiddeld meer dan 70%) en met veel tot zeer veel regenval.

advertentie

Klimaatkaart van de FilippijnenPhoto: Publiek domein

Op de Filippijnen heerst een gemiddelde jaartemperatuur van 27°C. Ondanks de grote noord-zuid afstand van 1800 km, ligt de gemiddelde temperatuur in het noorden maar 2°C lager dan in het zuiden. Ook de gemiddelde temperaturen in de warmste en ‘koudste’ maanden liggen niet meer dan 5°C uit elkaar. Dit komt ook de ligging aan zee, die zorgt voor een behoorlijke tempering van hoge en lage temperaturen.

Echt koud wordt het nooit, zeker niet in de laaggelegen gebieden. Daar kan het in januari, de koudste maand, overdag nog regelmatig bijna 30°C worden en

’s nachts 20°C. Alleen in de hoger gelegen bergstreken kan de temperatuur wel eens onder de 10°C zakken.

Gemiddeld valt er in de Filippijnen zo’n 2400 mm neerslag per jaar. Verschillen in regenval zijn er wel degelijk, zowel in de loop van het jaar als op de verschillende eilanden van de archipel. Zo staan de kustgebieden aan de westkant van de eilanden sterk onder invloed van de zuidwestmoesson of ‘habágat’, die in de periode juni-oktober heel veel regen kan brengen.

advertentie

Moesson op de FilippijnenPhoto: Judgefloro in het publieke domein

De periode december-mei is hier de droge periode, met van februari tot april de minste neerslag. Aan de oostkusten van de Filippijnse eilanden is het weer wat gelijkmatiger met in alle seizoenen regenval. De meeste regen valt in de maanden november tot en met januari onder invloed van de noordoostmoesson of ‘amíhan’.

De droogste gebieden liggen in de regenschaduw van de bergen, bijvoorbeeld de Cagayan-vallei in Noord-Luzon, waar ‘maar’ 890 mm per jaar valt. De meeste regen heeft Catanduanes voor de zuidkust van Luzon, met 5461 mm; de hoofdstad Manila komt tot 2083 mm.

Elk jaar hebben de Filippijnen te lijden onder ca. 30 tyfoons of ‘bagyó’. Gecombineerd met vloedgolven, overstromingen, aardverschuivingen en windsnelheden van meer dan 300 km per uur, richten ze vaak veel schade aan en eisen regelmatig slachtoffers. De kans op deze hevige stormen is het grootste in de periode juli-begin december, met pieken in september.

De kuststreken langs de Grote Oceaan, met name Leyte en Samar, eilanden in het oostelijke deel van de Visaya-groep, en Oost-Luzon, behoren tot de gebieden met het hoogste risico op deze allesvernietigende natuurverschijnselen. Het westelijk deel van de Visaya-groep, Palawan en een groot deel van Mindanao, hebben veel minder kans op tyfoons.

advertentie

Schade veroorzaakt door de typhoon Haiyan in Tacioban op het eiland Leyte op de FilippijnenPhoto: Trocaire CC 2.0 Generic no changes made

Op 8 november 2013 werden de Filippijnen getroffen door tyfoon Haiyan, die windsnelheden van meer dan 300 km per uur bereikte en met name op het eiland Leyte gigantische schade veroorzaakte. Er vielen meer dan 4000 doden en miljoenen mensen raakten dakloos.

Planten en Dieren

Planten

Narra nationale boom van de FilippijnenPhoto: Judgefloro in het publieke domein

De plantenwereld van de Filippijnen is met alleen al meer dan 10.000 boom-, struik-, en varensoorten zeer rijk en gevarieerd. Het weinig overgebleven primaire oerwoud telt tussen de 2500 en 3000 boomsoorten, waarvan veel endemisch. In totaal zijn er ca. 6000 boom-, struik- en bloemsoorten endemisch.

Op de vruchtbare hellingen van de vulkanen groeit onder andere de narra, de nationale boom, en verder woudreuzen als molave, apitong en rode lauan. Aan die bomen hangen armdikke lianen en op de grond groeien boomvarens en doornige rathaniastruiken. Dit bostype, met een grote variatie aan boomsoorten, noemt men het dipterocarpe regenwoud. Veel van de hier voorkomende grote boomsoorten behoren namelijk tot de Dipterocarpaceae-familie. In de hoger gelegen gebieden van het centrale bergland van Luzon vindt men dennenbossen (o.a. Benguet-pijnboom), eiken en rhododendrons.

Waling-Waling FilippijnenPhoto: Dalton Holland Baptista CC 3.0 Unported no changes made

Op de Filippijnen groeien meer dan 900 soorten orchideeën, waaronder de zeer bijzondere waling-waling. Fraai om te zien zijn verder vuuracacia, hibiscus, bougainvillea en frangipani.

Cultuurplanten zijn rijst, maïs, suikerriet, abaca, tabak, kokospalmen en rubberbomen; fruitsoorten als mango, doerian, ananas, cacao, koffie en bananen.

Regenwoud op het eiland Palawan, FilippijnenPhoto: Vyacheslav Argenberg CC 4.0 International no changes made

Het tropische regenwoud op de Filippijnen is zeer kwetsbaar. De bodemlaag in de Filippijnse oerwouden is erg dun, zodat de bomen maar een ondiep wortelsysteem hebben.

Als er dan een stuk bos gekapt wordt, heeft de dunne bodemlaag al snel te lijden van erosie en verarmt in een rap tempo. In de periode na de Tweede Wereldoorlog heeft er op grote schaal ontbossing plaatsgevonden en is het bosareaal sterk geslonken.

Dieren

ALGEMEEN

Filippijnse KaketoePhoto: Patrick Gijsbers CC 4.0 International no changes made

De vele biotopen in de Filippijnen hebben ertoe geleid dat ook de fauna een grote verscheidenheid kent. Bovendien komen er zeer veel endemische soorten voor door de geografisch geïsoleerde positie van de vele eilanden.

De Filippijnen liggen in het overgangsgebied van het Zuidoost-Aziatische dierenrijk en het Australische dierenrijk. Er zijn dus soorten die afkomstig zijn van het vasteland van Azië, maar ook soorten met een Australische afkomst, bijvoorbeeld de Filippijnen kaketoe.

Grote zoogdieren als olifanten, tijgers en neushoorns komen sinds de prehistorie al niet meer voor op de Filippijnen.

ZOOGDIEREN

Tamaraw FilippijnenPhoto:Gregg Yan CC 3.0 Unported no changes made

De meeste zoogdieren komen pas in actie tijdens de schemering of in de nacht, en zijn dus moeilijk waar te nemen. In het regenwoud leven ca. 230 soorten zoogdieren.

Bijzonder is de zeldzame tamaraw, een alleen op het eiland Mindoro voorkomend dwergrund. De Filippijnse sambar, een hertensoort, komt daarentegen verspreid over de archipel voor. Zeldzaam is een ondersoort van het axishert en op het eiland Balabac kom de kantjil voor, een dwerghert. Alleen op Palawan komt het zeldzame dwerghert ‘pilandok’ voor, een van de kleinste herten ter wereld, niet groter dan een haas.

De landroofdieren in de Filippijnse bossen zijn allemaal niet veel groter dan een forse huiskat, onder andere de Bengaalse kat, de palmcivetkat, de tangalunga (soort civetkat) en de Filippijnse stinkdas. Op het eiland Palawan komen nog de binturong of beermarter en de dwergotter voor.

Tot de apensoorten behoren de Filippijnse makaak en het kleine Filippijnse spookdiertje. Bijzonder zijn de vliegende maki of lemuur. Zeer zeldzaam is de koboldmaki of ‘tarsius’, die alleen nog voorkomt in de ‘Chocolate Hills’ op het eiland Bohol.

Tot de zoogdierachtigen behoren ook de vele soorten vleermuizen. In de Filippijnen komen zowel veel insecten etende als fruitetende soorten voor, waarvan ongeveer de helft endemisch is. De grootste is de goudkruinkalong met een vleugelspanwijdte van ca. 130 cm.

In de Filippijnse wateren kunnen dolfijnen, grienden, vinvissen, potvissen en Bryde’s walvissen aangetroffen worden.

VOGELS

Salangaan, FilippijnenPhoto: Wokoti CC 2.0 Generic no changes made

Er zijn meer dan 700 soorten vogels geteld op de Filippijnen. De Filippijnse (apen)arend is een van de grootste arendsoorten ter wereld. De meeste paartjes leven op het eiland Mindanao, maar het is een zeer bedreigde soort. Andere opvallende roofvogels zijn de Filippijnse slangenarend de zeer kleine Filippijnse dwergvalk.

In de archipel komen vijf soorten neushoornvogels voor, waaronder de rode neushoornvogel, de Sulu-neushoornvogel en de Palawan-neushoornvogel. Het eiland Palawan herbergt ook nog de zeldzame en de nergens anders ter wereld voorkomende Palawan fairy bluebird.

Veel voorkomend zijn het Aziatische woudaapje, een reigersoort, en de ooievaarssnavel, een ijsvogelsoort. Een andere ijsvogelsoort die algemeen voorkomt is de witkraagijsvogel. Bijzonder onder de vele duivensoorten is het bloedend hartduifje en de bonte keizerduif.

Interessante vogels zijn de salanganen, een gierzwaluwensoort. Zij maken nesten waar de Chinezen hun beroemde vogelnestjessoep van bereiden.

De mangrovegebieden vormen een leefgebied voor veel vogels, onder andere de kleine mangrovereiger, de rifreiger en de Sumatraanse reiger. Op de slikgebieden fourageren plevieren, ruiters, wulpen en strandlopers. In sommige kustgebieden komt de witbuikzeearend nog voor.

Typische zeevogels zijn verschillende soorten sterns, genten of boebies en fregatvogels.

REPTIELEN EN AMFIBIEËN

Netpython FilippijnenPhoto: Mariluna CC 3.0 Unported no changes made

Onder reptielen en amfibieën in de bosgebieden bevinden zich verschillende vliegden of zwevende soorten, zoals het vliegend draakje, de vliegende kikker en zelfs de gouden boomslang kan door de lucht zweven.

Indrukwekkend zijn de netpython (tot ca. 8,5 meter) en de giftige koningscobra (3-4 meter), terwijl ook de gewone cobra met zijn twee meter er mag zijn. In totaal leven er op de Filippijnen minstens 35 slangensoorten (inlusief zeeslangen), waarvan de helft giftig is. In Lake Taal op het eiland Luzon komt een zeldzaam soort slang voor, de Hydrophis semperi, behorend tot de familie der zeeslangen. Het is de enige zeeslang ter wereld die zich aangepast heeft aan het leven in zoet water en komt nergens anders voor.

Langs rivieren zijn opvallende verschijningen de Indische varaan en de Filippijnse waterhagedis, beide prima zwemmers. De twee soorten krokodillen zijn in de Filippijnen zeer zeldzaam geworden en komen alleen nog voor op de eilanden Palawan en Mindanao.

Kenmerkende dieren voor geheel Zuidoost-Azië zijn de gekko’s, kleine hagedissen die ook vaak in de huizen van mensen vertoeven. Een verwant van de gekko is de ook algemeen voorkomende, en wat grotere tokeh, zo genoemd vanwege zijn doordringende roep. De pantserhagedis kan tot één meter lang worden.

INSECTEN

Atlasvlinder FilippijnenPhoto: Quartl CC 3.0 Unported no changes made

Paradijsvlinders vallen op door hun prachtige kleuren en bereiken een vleugelspanwijdte van soms wel 20 cm. Van de nachtvlinders is de atlasvlinder de meest indrukwekkende.

Kakkerlakken worden vooral door toeristen niet ze gewaardeerd. Ze zien er griezelig uit, maar zijn verder niet gevaarlijk voor mensen.

De ruim 30 cm lange reuzensprinkhaan is het grootste insect ter wereld.

VISSEN EN SCHAALDIEREN

Vliegende vis, FilippijnenPhoto: Mike Prince CC 2.0 Generic no changes made

De koraalriffen rond de Filippijnse eilanden zijn het woongebied van talloze (ca. 2000 soorten) vaak fraai gekleurde vissen en andere zeewezens.

Een willekeurige opsomming: koraalduivel, markiezinnetje, maskerwimpelvis, oogvlekkoraalvlinder, stiervisje of gehoornd koffervisje, steenvissen, trekkervissen, papegaaivissen, rifbaarzen, anemoonvissen, octopus. Stekelhuidige dieren zijn o.a. zeelelies, slangsterren, zeesterren, zee-egels, zeekomkommers,

Op de open zee zijn de vliegende vissen opvallende verschijningen. Ze kunnen seconden lang in de lucht blijven en daarmee tientallen meters overbruggen. Andere indrukwekkende zeedieren zijn de barracuda, de mantarog en de walvishaai.

In het Buhi-meer leeft de nog geen 1 centimeter grote ‘sinarapan’, volgens de Filippino’s de kleinste eetbare vis ter wereld.

De Filippijnse wateren herbergen veel soorten schaaldieren. Vooral de slakken zijn zeer goed vertegenwoordigd, en wat de schelp betreft zijn de kauries populair, met name de tijgerkaurie. Ook de giftige kegelslakken zijn populair bij de Filipino’s. ’s Nachts verschijnen de kokospalmkreeften of klapperdieven op de stranden.

Typische dieren voor de mangrovegebieden zijn de slijkspringers. De mannetjeswenkkrab valt op door zijn enorme scharen en de soldaatkrabben kunnen zich bij onraad razendsnel ingraven in het slib. De Molukkenkreeft, een levend fossiel, wordt nog steeds gevangen door de vissers van Palawan.

In 2006 ontdekten Amerikaanse wetenschappers op het eiland Camiguin een nieuwe papegaaien- en een nieuwe muizensoort.

Varanus Bitatawa, FilippijnenPhoto: Brown R, Siler C, Oliveros C et al. CC 2.0 Generic no changes made

In 2009 ontdekten studenten van de Universiteit van Kansas in de Verenigde Staten in het noorden van de Filippijnen een nieuwe hagedissensoort, de 'Varanus bitatawa'. Het reptiel meet twee meter en de mannetjes hebben twee penissen. Uit dna-onderzoek bleek dat het reptiel familie is van de Komodovaraan.

Geschiedenis

Oudheid en Middeleeuwen

Filippijnen Schrift 900 voor ChristusPhoto: Publiek domein

Over de oudste geschiedenis van de Filippijnen is niet veel bekend, maar algemeen wordt aangenomen dat de negrito’s de eerste bewoners van de Filippijnen zijn geweest. De voorouders van deze kleine donkere mensen zijn vermoedelijk tienduizenden jaren geleden via landbruggen vanuit Zuidoost-Azie naar de Filippijnen getrokken. De oudste fossiele mensenresten dateren van zo’n 30.000 jaar geleden, stenen voorwerpen dateren echter al van 150.000 jaar geleden.

Na de laatste ijstijd trokken zeevarende volken van Mongoolse afkomst naar de Filippijnen; in eerste instantie de proto-Maleiers in de periode 2000 v.Chr. tot 1000 n.Chr.; zij werden verdreven naar de bergstreken door de laat-Maleiers of kust-Maleiers. Van de laat-Maleiers stamt het grootste deel van de huidige bevolking af. Deze mensen hielden zich in leven met zwerflandbouw en visserij.

Het ontstaan van boeddhisme en hindoeïsme heeft door de geïsoleerde ligging van de eilandenarchipel geen grote invloed gehad op de culturele ontwikkeling van de Filippijnen. Veel belangrijker waren de handelscontacten met andere Maleise volken en vooral met de opkomende zeemacht China. De eerste contacten met de Chinezen dateren van ca. 2000 jaar geleden en bereikten in de periode tussen de 10e tot de 13e eeuw hun hoogtepunt.

In de 15e eeuw werd vanuit Indonesische eilanden, onder andere Borneo, de islam geïntroduceerd op de Filippijnen. In de 16e eeuw was de islam al doorgedrongen tot het noordelijke gelegen Luzon, maar de katholieke Spanjaarden wisten de islam ver terug te dringen. Op dit moment wonen de islamieten vooral op de Sulu-archipel en op delen van Mindanao en Palawan.

Spaanse overheersing

Filippijnen MagelhaesPhoto: Publiek domein

De Portugese ontdekkingsreiziger Fernão Magalhães bereikte op 16 maart 1521 als eerste Europeaan de Filippijnen, iets wat hem nog zou gaan berouwen. Op 27 april van datzelfde jaar werd hij namelijk gedood door vijandig gezinde Filippino’s onder leiding van de eerste Filippijnse volksheld Lapu-Lapu. Toch eisten de Spanjaarden het bezit op van de ‘Archipelago de San Lazaro’, zoals de Filippijnen in die tijd genoemd werden. Ze kwamen hierdoor in conflict met de Portugezen, die de Filippijnen eveneens claimden. Uiteindelijk werd in het Verdrag van Zaragoza geregeld dat de Filippijnen binnen de invloedssfeer van Portugal viel. Toch bleven de Spanjaarden expedities naar de Filippijnen sturen. In 1542 werd de naam van de archipel door Ruy Lopez de Villalobos omgedoopt tot ‘Islas Filipinas’

In maart 1565 bereikte een expeditie die geleid werd door Miguel Lopez de Legazpi de Visayas, een eilandengroep in het centrum van de Filippijnen. Ondanks verzet van de lokale bevolking werd eerst het eiland Cebu veroverd en daarna verschillende andere eilanden. Op het veroverde eiland Luzon werd in 1571 de latere hoofdstad Manilla gevestigd en in 1572 was weer een groot deel van de Filippijnen in Spaanse handen. Alleen delen van het zuiden bleven in moslimhanden.

Spaanse missionarissen speelden vervolgens een belangrijke rol, niet alleen bij de kerstening van de inlandse bevolking, maar ook bouwden ze onder andere scholen, kerken en huizen. Spaanse gouverneurs stonden bestuurlijk aan het hoofd van een provincie.

Manilla werd in de tweede helft van de 16e eeuw en de eerste helft van de 17e eeuw aangevallen door Chinezen, Japanners en daarna door de Hollanders. Pas in 1646 wisten de Spanjaarden de Hollanders definitief te verslaan tijdens de ‘Zeeslag van Manilla”. In 1762 werd Manilla dan toch uiteindelijk veroverd, maar dit keer door de Britten. De bezetting duurde echter niet lang; in 1764 werd de stad weer door de Spanjaarden heroverd.

Nationalistische ideeën steken de kop op

José RizalPhoto: Ramon FVelasquez CC 3.0 Unported no changes made

Tot in de eerste helft van de negentiende eeuw werden de Spanjaarden ook regelmatig aangevallen door de inlandse bevolking, maar die aanvallen wisten de ze gemakkelijk te pareren. In deze tijd maakte het handelsmonopolie van de Spanjaarden plaats voor vrij handelsverkeer. Met name agrarische producten vonden gretig aftrek en de landpachters en handelaren werden hierdoor steeds welvarender. Deze bevolkingsgroep bestond ondertussen voor een groot gedeelte uit mestiezen van Filippijns-Spaanse afkomst, die zich in de negentiende eeuw tot een nieuwe elite ontwikkelden. Eind 19e eeuw was men zelfs zover dat de kinderen van deze groep konden studeren aan de universiteit van Manilla of aan belangrijke buitenlandse universiteiten.

Zij namen bij terugkomst ideeën en gevoelens van vrijheid mee naar hun vaderland die bijdroegen aan het opkomend Filippijnse nationalisme. De nationalisten werden enigszins ‘geholpen’ door een incident in 1872. Een muiterij van Filippijnse militairen liep uit de hand en als vergelding voor de oproer werden drie priesters publiekelijk terechtgesteld en daarna uitgeroepen als martelaren van het Filippijnse verzet. Filippijnse studenten in het buitenland grepen dit aan om de ‘Propaganda-beweging’ op te richten, die op vreedzame manier probeerde van de Filippijnen een onafhankelijke staat te maken. De belangrijkste leiders van deze beweging waren dr. José Rizal, Marcelo H. Del Pilar, Graciano Lopez Jaena en Juan Luna.

Rizal was de belangrijkste persoon van deze groep en hij richtte na een tijd in het buitenland gewoond te hebben, de ‘Liga Filipina’ op. Hoewel niet eens extreem van karakter was dit voor de Spanjaarden voldoende om hem samen met andere hervormers naar Dapitan aan de noordkust van Mindanao te verbannen. In datzelfde jaar werd door Andres Bonifacio de wat gewelddadiger, geheime afscheidingsbeweging Kaitipunan opgericht.

In augustus 1896 barstte uiteindelijk de bom; er werd een oproep gedaan tot de onafhankelijkheidsstrijd, waarna er in Luzon een opstand uitbrak die zich als een olievlek over het hele land verspreidde. De Spanjaarden reageerden fel en vele Filippino’s werden gevangengezet en geëxecuteerd, waaronder op 30 december 1896 José Rizal. Ook Bonifacio vond de dood en in 1897 werd de nieuwe leider van de revolutie Emilio Aguinaldo.

Onder Amerikaans bewind

Illustrados FilippijnenPhoto: Publiek domein

In 1898 brak er een oorlog uit tussen Spanje en de Verenigde Staten, met grote consequenties voor de Filippijnen. De Amerikanen steunden de onafhankelijkheidsstrijders aanvankelijk in hun strijd en op 1 mei 1898 werd de Spaanse vloot in de Manillabaai verslagen. De Filippino’s riepen op 12 juni de onafhankelijkheid uit maar kwamen er al snel achter dat de Amerikanen op dat moment een dubbele agenda hadden. Geheime onderhandelingen tussen de Spanjaarden en de Amerikanen leidden ertoe dat de Filippijnen in december werden overgedragen aan de Amerikanen.

Onmiddellijk braken er gewelddadigheden uit tussen de Filippino’s en de nieuwe kolonisator. In 1901 werd Aguinaldo gevangengenomen en in 1902 kwam er een einde aan de Filippijns-Amerikaanse oorlog, die 220.000 vooral Filippijnse burgers het leven kostte. De Amerikanen pakten het vervolgens slim aan door mensen uit de bovenste laag van de bevolking (‘illustrados’) op hoge posten te benoemen en in zaken als onderwijs, gezondheidszorg en infrastructuur veel te investeren. Zoals zovaak profiteerden de arme landarbeiders hier nauwelijks van en in de jaren dertig braken er plaatselijk dan ook oproeren uit. De Amerikanen probeerden hier verandering in te brengen door land dat eigendom was van de katholieke kerk te verdelen onder de bevolking. Ook nu echter profiteerden de grootgrondbezitters het meest.

In 1916 kregen de Filippijnen een grote mate van autonomie en op 15 november 1935 kregen de Filippijnen de gemenebest-status met een eigen regering en Manuel L. Quezon als nieuwe president. In het Congres van de Verenigde Staten werd tevens een wet aangenomen waarin opgenomen werd dat na een voorbereidingsperiode van 1935 tot 1946 de Filippijnen onafhankelijk zouden worden.

Tweede Wereldoorlog

Generaal McArthur landt op Leyte, FilippijnenPhoto: Publiek domein

De Filippijnen kwamen niet ongeschonden uit de Tweede Wereldoorlog. Op 10 december 1941 landden de eerste Japanse troepen op de noordkust van Luzon en op 2 januari 1942 werd Manilla ingenomen. Op 6 mei gaven de Filippijns-Amerikaanse troepen zich over. De Japanners zetten in de figuur van José Laurel een stroman neer, maar riepen door hun keiharde beleid tegen de bevolking, verzet op. Met name de organisatie Hukbo ng Bayan Laban sa Hapon (Huk = Volksleger tegen Japan) verzette zich hevig tegen de Japanners, en tevens tegen de grootgrondbezitters.

De eerder gevluchte Amerikaanse generaal MacArthur keerde op 20 oktober 1944 weer terug op Filippijnse bodem. De invasie werd ingezet op de oostkust van het eiland Leyte en van daaruit werd, met behulp van Filippijnse guerrillastrijders, de Filippijnen heroverd op de Japanners.

Filippijnen onafhankelijk

Manuel Roxas 1e president van de FilippijnenPhoto:Herbert A. French in het publieke domein

De Tweede Wereldoorlog had als direct gevolg dat de Filippijnen eindelijk onafhankelijk werden. Ondanks de grote invloed die de Amerikanen hielden op economisch en militair gebied, waren de Filippijnen vanaf 4 juli 1946 een onafhankelijke republiek met Manuel Roxas als eerste president. De grote Amerikaanse invloed zorgde ervoor dat het met de arme plattelandsbevolking niet veel beter ging en opnieuw kwam de Huk-beweging in verzet, vooral onder het bewind van de opvolger van Roxas, Elpidio Quirino. Minister van Defensie Ramon Magsaysay nam echter goede beslissingen door een sociaal hervormingsprogramma ten gunste van de arme bevolking op poten te zetten. Daarnaast werd de Huk-beweging nog steviger aangepakt. Magsaysay werd hierdoor zeer populair onder de bevolking en het was dan ook niet vreemd dat hij de presidentsverkiezingen in 1953 glansrijk won. Op 17 maart 1957 kwam Magsaysay echter om het leven bij een vliegtuigongeluk en werd achtereenvolgens opgevolgd door de presidenten Carlos Garcia, Diosdado Macapagal en Ferdinand Marcos.

Periode Marcos

Familie Marcos, FilippijnenPhoto: Al Ramones & Domie Quiazon in het publieke domein

In 1965 werd Ferdinand Marcos voor het eerst president en hij werd in 1969 herkozen. Omdat de positie van de plattelandsbevolking nog steeds penibel was, werd er in 1969 ook een nieuwe verzetsgroep opgericht, de communistische New People’s Army (NPA). Niet veel later werd er in het zuiden van de Filippijnen door opstandige moslims een afscheidingsbeweging opgericht, het Moro National Liberation Front (MNLF). Als gevolg hiervan en door de hoge criminaliteit kondigde Ferdinand Marcos op 21 september 1972 de staat van beleg af. Hij wist de criminaliteitscijfers drastisch te verminderen maar de alweer aangekondigde hervormingsprogramma’s kwamen weer niet uit de verf.

Doordat Marcos alle macht naar zich toetrok, ging hij zich gedragen als een dictator. Zeer veel politieke tegenstanders werden gevangen gezet, vermoord of verdwenen spoorloos. Een daarvan was de populaire politicus Benigno Aquino, die op 21 augustus 1983 op het vliegveld van Manilla vermoord werd, nadat hij teruggekeerde uit zijn ballingschap in de Verenigde Staten. Honderdduizenden Filippino’s kwamen in het hele land de straat op en zorgden indirect voor het einde van het Marcos-bewind. Zijn belangrijkste tegenstander tijdens de presidentsverkiezingen van 25 februari 1986 was de weduwe van Benigno Aquino, Corazon (‘Cory’) Aquino.

De verkiezingsoverwinning werd door zowel Marcos als door Aquino opgeëist. Door Marcos was er echter op grote schaal fraude gepleegd, wat een spontaan volksverzet tot gevolg had. Toen ook de defensieminister Juan Ponce Enrile en legerbevelhebber Fidel Ramos met een deel van de strijdkrachten de kant van Aquino koos, zag Marcos zich genoodzaakt naar het buitenland (Hawaï) te vluchten.

Periode Aquino

Standbeeld president Aquino, FilippijnenPhoto: Ramon FVelasquez CC 3.0 Unported no changes made

Voor de gewone man bleek het bewind van Aquino echter niet veel positiefs op te leveren. De armste mensen bleven arm en de landhervormingsvoorstellen gingen na verzet van de grootgrondbezitters niet door. Bovendien probeerden rechtse groeperingen verschillende keren een staatsgreep te plegen en ook linkse verzetsbewegingen deden regelmatig van zich spreken. Onderhandelingen met deze groeperingen leverden niets op.

Een nieuwe grondwet, die een terugkeer naar Amerikaans model behelst, werd per referendum in 1987 bekrachtigd. De presidentsverkiezingen van 1992 werden gewonnen door Fidel Ramos, een neef van de vroegere dictator. Hij maakte zich sterk voor bestrijding van de corruptie, herstel van de politieke stabiliteit en vermindering van de werkloosheid. Verder werden er meer buitenlandse investeerders aangetrokken en de infrastructuur verbeterd. Door al deze

maatregelen was er sprake van een opvallende economische groei, die tijdelijk getemperd werd door de financiële crisis van 1997 in Zuidoost-Azie. In september 1996 werd de vrede getekend tussen Ramos en de separatistische moslimbeweging MNLF, waarmee een eind kwam aan bijna een kwart eeuw strijd op het zuidelijke eiland Mindanao die aan ten minste 50.000 mensen het leven had gekost. Het Moro Islamic Liberation Front (MILF) zette haar strijd voor een onafhankelijke fundamentalistisch-islamitische staat voort.

De presidentsverkiezingen van 1998 werden gewonnen door de bij het volk populaire vice-president Joseph Ejercito Estrada. Onder hem nam de corruptie echt zienderogen toe en zijn plannen voor grondwetswijzigingen kregen te maken met een sterke buitenparlementaire oppositie, waarvan de Rooms-Katholieke Kerk een grote rol speelde.

21e eeuw

In 2000 kwamen verschillende islamitische gewapende groepen weer in actie. Op het eiland Mindanao brak zelfs een heuse burgeroorlog uit tussen guerrilla’s van het naar onafhankelijkheid strevende MILF en het Filippijnse leger. In april werden op het eiland Jolo enkele tientallen Europese toeristen gegijzeld door de splintergroep Abu Sayyaf. Pas in september werden de Europese gijzelaars vrijgelaten na betaling van een miljoen dollar door Libië.

Gloria Macapagal Arroyo, FilippijnenPhoto: World Economic Forum CC 2.0 Generic no changes made

Dit alles leidde in januari 2001 tot grote volksopstanden en vervolgens tot het aftreden van Estrada, die ook nog van corruptie verdacht werd. De oproerlingen werden weer geholpen door het leger en de rooms-katholieke kerk.

Hij werd opgevolgd door vice-president Gloria Macapagal Arroyo, de dochter van oud-president Macapagal. Toen Estrada eind april werd gearresteerd brak er in Manilla een volksopstand uit en op 1 mei volgde er nog een aanval op het presidentieel paleis. Er leek een staatsgreep op handen en Arroyo riep voor enkele dagen de ‘staat van rebellie’ uit. De verkiezingen van 14 mei werden gewonnen door de People’s Power Coalition van Arroyo. In oktober werd er een bestand gesloten met het Moro Islamic Liberation Front, maar een kandidaat van Arroyo werd tot gouverneur gekozen.

Abu Sayyaf deed weer van zich spreken door het ontvoeren van twintig burgers, onder wie drie Amerikanen. Enkele gijzelaars wisten te ontsnappen en een van de Amerikanen werd onthoofd. Eind december wees president Arroyo Amerikaanse militaire steun bij de bestrijding van Abu Sayyaf af. Washington wees herhaaldelijk op contacten tussen Osama bin Ladens al-Qaida-netwerk en Abu Sayyaf.

In 2002 nam de kritiek op Arroyo op. Zij had zich sterk gemaakt voor het bestrijden van corruptie, maar behaalde weinig resultaat. Haar pr-adviseur moest zelfs aftreden onder verdachte omstandigheden.

De Verenigde Staten mocht toch troepen sturen naar de Filippijnen vanwege de veronderstelde banden van de moslimextremistische Abu Sayyaf met het terreurnetwerk al-Qaida. Medio 2002 werd Abu Sayyaf-leider Aldam Tilao gedood.

De schermutselingen tussen de Filippijnse strijdkrachten en het New People's Army (NPA) van de verboden Communist Party of the Philippines (CPP) werden in de loop van 2002 talrijker en in augustus kondigde president Arroyo een totale oorlog af tegen het NPA. Nederland werd indirect bij het conflict betrokken omdat partijleider Sison als politiek vluchteling in Nederland verbleef.

Ook in 2003 lukte het Arroyo niet om de sociale en economische problemen op te lossen. Het bleef erg onrustig op de Filippijnen, met name in het door de burgeroorlog geteisterde zuiden van het land. Op 26 en 27 juli 2003 bezetten 300 soldaten het zakencentrum van de hoofdstad Manilla, waarna zij de bevolking en medesoldaten opriepen om massaal de straat op te gaan en de opstand te steunen. Zij protesteerden tegen de corruptie binnen het leger en het niet optreden van de regering daartegen. Omdat de oproep geen gehoor vond, gaven de rebellen zich na 24 uur zonder strijd over. Op 8 november werd de luchtverkeerstoren van Manilla's internationale vliegveld enkele uren bezet door twee activisten die tegen de corruptie streden. Ze werden in een gevecht doodgeschoten.

De strijd tussen de Filippijnse strijdkrachten en het NPA, de gewapende tak van de verboden communistische partij, werd in de loop van 2003 steeds heftiger. Het leger verklaarde in februari de oorlog aan de islamitische verzetsbeweging op Mindanao MILF, maar halverwege het jaar vonden weer besprekingen plaats, wat leidde tot een moeizaam en fragiel bestand. In december werd 'commandant Robot', een beruchte leider van de terreurgroep Abu Sayyaf, gevangengenomen. In het algemeen verliep de strijd tegen het terrorisme echter moeizaam - ondanks financiële hulp van de Amerikanen, Amerikaanse militaire steun en de gezamenlijke militaire oefeningen van VS en Filippijnen.

In mei 2004 werd Macapagal-Arroyo herkozen tot presidente van de Filippijnen. De zittende presidente behaalde bijna een miljoen meer stemmen dan haar naaste rivaal, de filmster Fernando Poe Jr. Arroyo krijgt herhaaldelijk te maken met corruptieschandalen en in de periode 2004-2008 is het onrustig. Bij de parlementsverkiezingen van 2007 vallen 120 doden bij verkiezingsgeweld. In juni 2009 heeft het leger een grote MILF basis ingenomen op Mindanao. Op 1 augustus 2009 overlijdt oud presidente Aquino. In februari en maart 2010 zijn er gevechten tussen het leger en rebellen van Abu Sayyaf. In juni 2010 wordt Beningno Qquino III tot president gekozen.

Rodrigo Duterte, FilippijnenPhoto: Keith Kristoffer Bacongco CC 2.0 Generic no changes made

Op 8 november 2013 werden de Filippijnen geteisterd door de zwaarste tyfoon die wereldwijd land bereikte. Haiyan bereikte windsnelheden van meer dan 300 km per uur en richtte immense schade aan, met name Tacloban, de hoofdstad van het eiland Leyte, werd zeer zwaar getroffen. In Tacloban alleen al vielen meer dan 4000 doden. Ongeveer 12 miljoen mensen werden getroffen door Haiyan, en ca. 1 miljoen mensen hebben hun huis moeten verlaten. Op 30 juni 2016 treedt president Rodrigo Duterte aan, die bekend staat als crimefighter tegen drugs. Hij staat bekend om zijn harde aanpak, hij roept op drugdealers te vermoorden. In september noemt hij President Obama een hoerenzoon, Obama zegt om die reden een afspraak met Duterte af. In 2016 en 2017 wordt de strijd tegen Islamitische Staat intenser, het eiland Mindanao wordt gedeeltelijk bezet en met behulp van Amerikaanse commando's gezuiverd. De relatie van president Duterte met Donald Trump is veel beter dan met zijn voorganger Obama. In de jaren 2019 en 2020 zijn er spanningen met China over territoriale wateren. De volgende verkiezingen staan gepland in mei 2022.

Bevolking

Samenstelling en spreiding

Filippijnen BevokingPhoto: Pancit Canton Media in het publieke domein

ALGEMEEN
De Filippino's, die 80% van de totale bevolking uitmaken, stammen voornamelijk af van Indo-Maleiers, Chinezen en Spanjaarden. Zij zijn in enkele volksverhuizingen de archipel binnengekomen. De belangrijkste Filippinogroep zijn de Tagalog (28,1%) en de Cebuana (13,1%).

MINDERHEDEN
De oerbevolking van de Filippijnen wordt gevormd door de negrito’s, nauw verwant met de Semang van Maleisië en misschien ook van de dwergbevolking van de Andaman-eilanden. In totaal schat men het aantal raszuivere negrito’s nog op ca. 15.000, waaronder enkele duizenden Aëta, een dwergvolk dat voornamelijk op het eiland Luzon woont. Andere negrito-grooepen zijn de Atta, de Dumagat, de Agta en de Ati. Vroeger waren het echte verzamelaars en jagers, tegenwoordig wonen de meeste in permanente nederzettingen.

De islamitische Moro's vormen 5% van de Filippijnse bevolking en wonen op Mindanao, de Sulu-eilanden en Palawan.

De grootste moslimgroepering op de Filippijnen vormen de Maranao, die leven op Mindanao. Ze leven van veeteelt, landbouw en handel. Het woongebied van de Maguindanao bevindt zich in de vallei van de Rio Grande.

De belangrijkste bevolkingsgroep van de Sulu-archipel vormen de Tausug, die leven van de landbouw en de rijstteelt. Ze waren de eerste moslims van de Filippijnen en leven vooral op het eiland Jolo. Ook de Samal leven in de Sulu-archipel en de meeste van hen wonen op paalwoningen langs de kust.

De kustbewoners van het eiland Basilan zijn de Yakan, die van de visvangst leven.

Een aparte groep van de Sulu-archipel vormen de Bajao Laut of ‘mensen van de zee’. Deze zeezigeuners leven over het algemeen niet in woningen op het vastland, maar op woonboten. De aanvankelijk animistische Bajao jagen in lange houten boten (‘lipa’) op de Suluzee en de Celebeszee. Steeds meer Bajao gaan op het vasteland wonen en bekeren zich dan vaak tot de islam.

Chinezen maken 1% van de bevolking uit, maar hebben over het algemeen wel de Filippijnse nationaliteit.

Igorot FilippijnenPhoto: Yves Picq CC 4.0 International no cjhanges made

In het Centrale Bergland leven een aantal stammen, die gezamenlijk ‘Igorot’ worden genoemd. Het zijn afstammelingen van de proto-Maleiers, die lang geleden vanuit Indonesië en Zuidoost-Azië naar de Filippijnen emigreerden. Later werden ze verdrongen door de laat-Maleiers. Nog niet zo lang geleden was koppensnellen de gewoonste zaak van de wereld en bloedwraak wordt nog incidenteel toegepast. Enkele Igorot-stammen zijn Ifugao (230.000), Bontoc (185.000), Kalinga, Ibaloi, Kankanai, Tinggian en Apayao.

Beroemd zijn deze bergstammen geworden door de aanleg van natte rijstterrassen die tussen de 2000 en 3000 jaar oud zijn.

Op het eiland Mindoro wonen in het bergachtige binnenland een aantal proto-Maleise stammen die samen de Mangyan worden genoemd. Enkele stammen zijn de Alangan en de Hanunóo, die leven van de akkerbouw, de visvangst en de jacht.

Tot de oerbevolking van Palawan behoren onder andere de Batak. Deze over het algemeen tot de negrito’s gerekende stam verbouwt gewassen als cassave, zoete aardappelen en maïs, verzamelen honing en wilde vruchten en jagen op dieren.

Andere stammen op Palawan zijn de Tagbanua, de Calamianon, de Pala’wan en de Jama-Mapun, een islamitische stam.

Bagobo FilippijnenPhoto: Constantine Augustin CC 2.0 Generic no changes made

De oorspronkelijk animistische stammen van Mindanao worden steeds sterker beïnvloed door hun christelijke en islamitische buren. Dit geldt voor de Bagobo, de Subanon, de Manobo en de Tiruray. Verder wonen op Mindanao nog de T’boli of Tagabili, de Mandaya en de Mansaka.

In 1971 werd een onbekende kleine stam van 26 personen ontdekt, de Tasaday. Ze leefden nog in zeer primitieve omstandigheden en hadden nog nooit contact gehad met de buitenwereld. Vijftien jaar later werd bekend gemaakt dat de hele affaire in scène was gezet. Op dit moment zijn de geleerden het er nog niet over eens wat de werkelijke waarheid is.

SPREIDING
Meer dan de helft van de Filippijnse bevolking woont op het eiland Luzon, met een concentratie in de hoofdstad Manilla. Manilla behoort samen met Quézon City, Pasay en Caloocan tot de National Capital Region (ook wel Groot-Manilla of Metropolitan Manilla) met bijna 12 miljoen inwoners. Andere grote steden zijn Davoa (1.630.000), Cebu (951.000) en Zamboanga (936.000). (2017)

De verschillen in bevolkingsdichtheid zijn groot; op het eiland Palawan wonen maar ca. 40 inwoners per km2, op het eiland Cebu gemiddeld 500 inwoners per km2. Van overheidswege wordt migratie van het overbevolkte Luzon naar Mindanao en andere dun bevolkte eilanden aangemoedigd. Ca. 44% van de bevolking woont in stedelijke gebieden.

Demografische gegevens

De Filippijnen hadden in 2017 naar schatting 104.256.076 inwoners. De bevolkingsdichtheid bedraagt ca. 310 inwoners per km2.

De Filippijnen hebben een relatief jonge bevolking; ruim 33,4% van de bevolking is jonger dan 15 jaar. (2017)

De bevolkingsgroei bedraagt gemiddeld 1,57% per jaar. (2017)

De gemiddelde levensverwachting bij geboorte bedraagt 69,4 jaar, mannen 65,9 jaar en vrouwen 73,1 jaar (2017)

De Filippijnen hebben een geboortecijfer van 23,7 per 1000 inwoners en een sterftecijfer van 4,1 per 1000 inwoners. De kindersterfte bedraagt 21,4 kinderen per 1000 levendgeborenen. (2017)

Taal

Filippijnen TaalkaartPhoto: Publiek domein

In 1946 werd het Tagalog tot nationale taal uitgeroepen. Om de andere bevolkingsgroepen niet te zeer voor het hoofd te stoten, werd in 1959 de naam van de officiële taal veranderd in ‘Pilipino’ en aangevuld met het vocabulaire van enkele regio’s. Vanaf 1973 werd de op het Tagalog gebaseerde nationale taal wéér van naam veranderd: ‘Filipino’. Vanaf 1978 wordt het Filipino verplicht onderwezen op de scholen en beheerst meer dan de helft van de bevolking deze taal.

Het Engels wordt als een officiële tweede taal gebruikt, vooral door de overheid, in het onderwijs en als handelstaal.

Het Spaans wordt alleen nog door een kleine elitegroep gebruikt. Een lokaal dialect, het met Spaanse uitdrukkingen doorspekte Chavacano, wordt alleen nog gesproken door de bewoners van Zamboanga op het eiland Mindanao.

Verder komen er op de Filippijnen nog ca. 80 inheemse talen en dialecten voor. Het oorspronkelijke Tagalog en het Cebuano wordt door ongeveer een kwart van de bevolking gesproken. Andere inheemse talen zijn: Ilocano, Ilongo of Hiligaynon, Bicol en Waray-waray.

Woordenlijst Filipino (Tagalog) en Cebuano en Spaanse variant die vaak gebruikt wordt:

NederlandsFilipinoCebuanoSpaanse variant
eenisáusauno
tweedalawáduhados
drietatlótulotres
tiensampúnapulodiyes
honderdisáng daánusa kagatossiyento
zondaglinggodominggo
woensdagmiyerkolesmiyerkoles
vrijdagbiyernesbiyernesviernes
gisterenkahápongahapon
morgenbúkasugma
zonarawadlaw
regenulanulan
jaoo
neehindídili
alstublieftpakipalihug
goedendagmagandáng tanghalimaayong adlaw
goedenavondmagandáng gabimaayong gabii
vliegtuigeroplanoayroplano
hoeveel kost dit?Magkano ito?Pila man ni?
ik kom uit...ako ay taga...ako taga...

Godsdienst

Goede vrijdag viering FilippijnenPhoto: Itolethetv CC 2.0 Generic no changes made

Dat de meerderheid van de Filippino’s het rooms-katholieke geloof aanhangt, is een rechtstreeks gevolg van de Spaanse koloniale overheersing en het daarmee samenhangende missiewerk. In de praktijk van alledag betekende het dat allerlei aspecten van het christendom verweven werden met de animistische tradities en gewoonten.

Ca. 83% van de bevolking is rooms-katholiek en het totale aantal christenen bedraagt zelfs 94%. De Filippijnen onderscheiden zich wat dit betreft van alle landen in Zuidoost-Azië, want daar hangt men vooral religies als de islam, het hindoeïsme en het boeddhisme aan.

Begin 20e eeuw ontstonden er verschillende andere christelijke geloofsrichtingen, waarvan de belangrijkste van Filippijnse oorsprong waren.

Iglesia Filipina IndependientePhoto: KisekiLacroix CC 4.0 International no changes made

In 1902 werd door Gregorio Aglipay de Iglesia Filipina Independiente (Onafhankelijke Kerk van de Filippijnen) opgericht, als een afsplitsing van de officiële Roomse Kerk. Ongeveer 4% van de bevolking hangt deze katholieke variant aan, die los staat van het Vaticaan, maar zich wel houdt aan de rooms-katholieke liturgie. Ca. 1% van de bevolking is aanhanger van de protestantse Iglesia ni Kristo, in 1914 opgericht door Felix Manalo. Deze geloofsrichting is sterk beïnvloed door het Amerikaanse protestantisme.

Met name vanuit de Verenigde Staten vestigden zich op de Filippijnen kleine groepen methodisten, baptisten en presbyterianen.

Al lang voordat het katholicisme haar intrede deed op de eilanden van de Filippijnen, was de islam daar al doorgedrongen. Het katholicisme heeft de islam teruggedrongen tot de eilanden van de Sulu-archipel en delen van Palawan en Mindanao. De moslimminderheid op deze zuidelijke eilanden bedraagt in totaal 4,6% van de bevolking.

Filippino’s van Chinese afkomst hangen het taoïsme en het boeddhisme aan; immigranten uit India vormen een hindoeïstische minderheid. De traditionele animistische gewoonten en gebruiken worden nog maar door een kleine minderheid van de Filippino’s aangehangen.

Samenleving

Bestuur

Parlement FilippijnenPhoto: Robert Viñas in het publieke domein

De grondwet van 1935 werd in 1946 geamendeerd en weer in 1972 opgeschort. De huidige grondwet dateert van 1987 en is in elkaar gezet naar Amerikaans voorbeeld; de scheiding der machten is in deze grondwet verankerd.

In de grondwet is ook vastgelegd dat de president, die via rechtstreekse verkiezingen gekozen wordt, na een ambtstermijn van zes jaar niet herkozen kan worden. De president, die ook regeringsleider is en militair opperbevelhebber, heeft niet het recht het parlement naar huis te sturen.

Het Congres, de wetgevende macht, bestaat uit twee Kamers: een Senaat met 24 leden met een zittingstermijn van zes jaar (elke drie jaar wordt de helft varvangen), en een Huis van Afgevaardigden waarvan 204 leden in directe verkiezingen gekozen worden en 50 leden, die maatschappelijke groepen vertegenwoordigen, worden benoemd.

De president benoemt de leden van het kabinet, die geen lid mogen zijn van het Congres. Voor de huidige politieke situatie zie hoofdstuk geschiedenis.

Administratieve indeling

Administratieve indeling FilippijnenPhoto: Josh Lim CC 4.0 International no changes made

Het land is bestuurlijk verdeeld in 79 provincies, met aan het hoofd een direct gekozen gouverneur. Verder is er nog een National Capital Region (Manila) en een Cordilleras Autonomous Region, een autonome regio voor de moslims op Mindanao. Ook zijn er wat steden die bestuurlijk buiten de provincies vallen en 'highly urbanised cities' heten.

Als laatste zijn er een aantal 'chartered cities', die rechtstreeks onder het gezag van de centrale regering vallen.

Er zijn ca. 1500 gemeenten die weer bestaan uit meer dan 40.000 dorpen of ‘barangays’.

LUZON
Regio’s8
Provincies38
Steden55
Gemeenten716
Barangays20.476
VISAYA’S
Regio’s3
Provincies16
Steden32
Gemeenten376
Barangays11.443
MINDANAO
Regio’s6
Provincies25
Steden27
Gemeenten404
Barangays10.026
TOTAAL
Regio’s17
Provincies79
Steden113
Gemeenten1.496
Barangays41.945

Onderwijs

Universiteit FilippijnenPhoto: Patrick Roque CC 4.0 International no changes made

Voor kinderen in de leeftijd van zeven tot twaalf jaar is het onderwijs verplicht, maar gratis. Hoewel sommige families hun kinderen naar privé-scholen sturen, gaan de meeste kinderen naar publieke scholen. Het Filippijnse onderwijssysteem lijkt erg veel op het Amerikaanse systeem, alleen het start in juni en eindigt in maart.

In de scholen wordt over het algemeen in het Engels onderwezen, hoewel Filippino en lokale dialecten, met name in de lagere groepen, ook gebruikt worden. Ca. 90% van de volwassenen kan lezen en schrijven.

Midden jaren negentig van de vorige eeuw zaten er meer dan elf miljoen op de basisscholen en ca. vijf miljoen kinderen op het voortgezet onderwijs. Bijna twee miljoen studenten bevolkten de universiteiten en hogescholen. De oudste universiteit staat in Cebu City; de University of San Carlos uit 1595.

De grootste moslimgroepering op de Filippijnen vormen de Maranao, die vooral leven op Mindanao. In de stad Marawi bevindt zich de islamitische Mindanao State University, gesticht door rijke moslims.

Dumaguete, provinciehoofdstad van Negros Oriental, huisvest de Silliman University, de enige protestantse universiteit op de Filippijnen.

Economie

Algemeen

Filippijnen Zakendistrict ManillaPhoto: Themanilaxperience CC 3.0 Unported no changes made

De Filippijnen heeft een economie waarin de vrije markt een belangrijke rol speelt, en waarin de agrarische sector nog steeds zeer belangrijk is. Met een BBP van $ 8.400 (2013) per hoofd van de bevolking behoort het land tot de armere landen in de wereld.

De Filippijnse economie is altijd zeer gevoelig geweest voor crises en de daarmee samenhangende grote afhankelijkheid van het buitenland. Er verschijnen steeds meer buitenlandse beleggers in de Filippijnen, enerzijds door de goedkope arbeidskrachten, anderzijds door het ontbreken van restricties voor het beleid van multinationale ondernemingen.

De totale beroepsbevolking bedraagt uit 42,8 miljoen mensen. Het grootste deel van de beroepsbevolking werkt de dienstensector (met name toerisme) gevolgd door de agrarische sector en de industrie. Ook de export van arbeid naar onder andere Arabische landen is één van de belangrijkste inkomstenbronnen. Het aantal in het buitenland werkzaam Filippino’s, veelal op contractbasis, loopt in de miljoenen.

De Filippijnen is een land met veel verborgen werkloosheid, vooral buiten de grote steden. Een groot deel van de beroepsbevolking heeft bovendien lang niet altijd werk. Het officiële percentage werklozen lag in 2017 op 5,7%. De informele sector is in de Filippijnen nog van groot belang, vooral in de steden. Deze sector wordt gevormd door bedrijven met minder dan vijf werknemers en wordt zelfs in officiële statistieken meegerekend. Men schat dat er twee keer zoveel mensen werkzaam zijn dan in de formele sector.

In de periode 1999-2003 werd een gemiddelde groei van 4 procent behaald.De groei ligt de laatste jaren rond de 7 % (2017). De schuld aan het buitenland is relatief hoog. Door de vele natuurlijke hulpbronnen hebben de Filippijnen een gevarieerde economische structuur. In de afgelopen jaren was de bijdrage van de industrie aan het bnp ca. 30,6 %, dat van de landbouw, visserij en bosbouw ca. 9,6%, en dat van de tertiaire sector ca. 59,8%. (2017)

Landbouw, bosbouw en visserij

De totale agrarische sector is nog wel degelijk van groot belang voor de Filippijnse economie, zowel voor het bnp als voor de werkgelegenheid. Naar schatting werkt in de sector nog ca. 25% van de beroepsbevolking. Bijna de helft van het totale bodemoppervlak bestaat uit cultuurgrond en een even groot deel is met bos bedekt. Het totale landbouwareaal bedraagt op dit moment zo’n 12 miljoen hectare, waarvan ongeveer de helft op het zuidelijke eiland Mindanao ligt. Hiervoor werd op Mindanao een groot deel van de bossen gekapt.

Rijstvels FilippijnenPhoto: Judgefloro CC 4.0 International no changes made

De agrarische sector heeft het niet gemakkelijk. De productiviteit is te gering door o.a. de te kleine bedrijven, het probleem van het grootgrondbezit en verouderde landbouwmethoden. Zo wordt het zogenaamde ‘caingin’ of de ladang-methode nog steeds toegepast.

Belangrijke landbouwproducten zijn de voedselgewassen rijst, ananas, kokosnoten en maïs. Verder verbouwt men suikerriet, abaca (Manillahennep) en tabak. Na de invoering van nieuwe rijstvariëteiten werden de Filippijnen zowaar rijst exporterend en richt men zich op zowel de droge als de natte rijstbouw, die zich voor een groot deel in het centrale deel van Luzon plaatsvindt. Filippijnse boeren moeten veelal het veld ruimen voor enorme plantages voor suikerriet, bananen, ananas en kokosnoten (vooral op Mindanao) die eigendom zijn van buitenlandse ondernemingen. Ook de hiermee gerelateerde conservenindustrie is vaak in handen van buitenlanders. Bijna een derde van de bevolking is afhankelijk van de kokosnotenoogst. De productie van suikerriet is de laatste jaren sterk afgenomen door de lage wereldmarktprijzen. Ananassen en bananen, vooral verbouwd op Mindanao, zijn de belangrijkste exportproducten voor de agrarische sector.

Meer dan 10 miljoen varkens en 100 miljoen kippen zorgen voor voldoende kippen- en varkensvlees voor de eigen bevolking; zuivelproducten en rundvlees worden op grote schaal geïmporteerd.

Vissershaven Santos FilippijnenPhoto: Jakemonte80 CC 3.0 Unported no changes made

De Filippijnse visserijsector, waarin meer dan één miljoen mensen werk vinden, wordt economisch steeds belangrijker. Toch zijn er nog de nodige problemen: de vaak kleine bedrijfjes hebben meestal geen moderne koel- en vriesinstallaties en de havenfaciliteiten kunnen ook veel beter. Dan is verder het gevaar voor overbevissing reëel aanwezig en wordt het koraalrif rond de Filippijnse eilanden veel schade toegebracht.

De Filippijnen waren ooit een van de grootste houtproducenten ter wereld. De hoeveelheid bossen is de laatste decennia echter sterk verminderd, waardoor de betekenis voor de economie niet zoveel meer voorstelt. De exportopbrengsten bedragen nog slechts enkele tientallen miljoenen dollars.

De roofbouw op de natuurlijke bossen wordt afgeremd en sinds 1991 bestaat er een verbod op houtkap in de oerwouden. Er is nu meer aandacht voor herbebossing, maar door onder andere de zwarte handel verdwijnen er nog steeds meer bossen dan er aangeplant worden.

Mijnbouw en industrie

De mijnbouw wordt steeds belangrijker door investeringen van vooral de Amerikanen. De voornaamste delfstoffen zijn koper (meer dan 75% van de totale mijnbouwproductie), goud, nikkel, chroom en zilver. Kobalt, lood, mangaan, zink, kalksteen en ijzer zijn in wat kleinere hoeveelheden aangetroffen, maar nog wel exploiteerbaar. De meeste mijnbouwproducten worden geëxporteerd naar Japan en de Verenigde Staten.

Suikerindustrie FilippijnenPhoto: Markadan CC 3.0 Unported no changes made

De industrie is nog van geringe betekenis en voornamelijk te vinden rond de hoofdstad Manilla en omgeving. Vooral de voedingsmiddelenindustrie en de fabricage van verbruiksgoederen uit geïmporteerde halffabricaten is belangrijk: suiker- en tabaks verwerkende fabrieken, rijstpellerijen, olieperserijen, cement- en houtindustrie.

De meeste bedrijven zijn geheel of gedeeltelijk in bezit van buitenlandse ondernemingen die niet of nauwelijks belasting betalen en daardoor weinig bijdragen aan de welvaart van het land.

Handel

Export FilippijnenPhoto: R. Haussmann, Cesar Hidalgo, et.al CC 3.0 no changes made

De handelsbalans is negatief. De laatste jaren neemt de import weer toe, waardoor het tekort op de handelsbalans oploopt.

De uitvoer bestaat voor meer dan de helft uit elektronicaproducten, terwijl de uitvoer van primaire producten als hout, kopra en suiker steeds minder belangrijk worden. De belangrijkste exportpartners van de Filippijnen waren in de Verenigde Staten, Japan, Honhkong, China en Nederland. De uitvoer naar Nederland betreft vooral kantoor- en automatiseringsapparatuur en halfgeleiders. Verder wordt een deel van de Filippijnse export via de haven van Rotterdam doorvervoerd naar andere exportbestemmingen.

De invoer bestaat voornamelijk uit transport- en voedingsmiddelen, kapitaalsgoederen en olie. De Filippijnen importeert heel weinig uit Nederland.

Verkeer

Het transport per spoorlijn stelt niet veel voor. Er bestaan een noord-zuidspoorlijn op Luzon (San Fernando-Manila-Legaspi) en enkele lijnen op Panay en Cebu. Nog geen 500 km van de 897 km enkelspoor wordt daadwerkelijk gebruikt. Het metronet van Manilla vervoerd juist heel veel passagiers.

Het wegennet is het dichtst op Luzon en vaak van matige kwaliteit door achterstallig onderhoud. Van de ruim 200.000 km wegen is bijvoorbeeld maar ongeveer een vijfde verhard. Door de vele waterwegen op de eilanden zijn er bijna 12.000 bruggen in het wegennet opgenomen. Ca. 80% van het personenvervoer en 60% van het goederenvervoer vindt over land plaats.

Manila International Arport PhilippinesPhoto: Carabaopower at English Wikipedia CC 3.0 Unported no changes made

Er zijn drie luchtvaartmaatschappijen, waarvan Philippine Air Lines (PAL) de grootste is. Manila International Airport is de voornaamste luchthaven, samen met de internationale luchthavens van Cebu en General Santos.

Er is een groot aantal binnenlandse luchtverbindingen met een snel stijgend aantal passagiers.

Het transport over zee is voor de Filippijnen net zo belangrijk als het goederentransport over de weg. Ca. 40% van de binnenlandse vracht en 10% van het personenvervoer vindt via het water plaats.

In totaal zijn er ca. 1500 havens waarvan de grootste zes meer dan 80% van alle havenverkeer voor hun rekening nemen; dit zijn Manilla, Cebu, Iloilo, Cayagan de Oro, Zamboanga en Davao.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Toeristische hotspot FilippijnenPhoto: EdseastresD600 CC 4.0 International no changes made

De inkomsten uit het toerisme worden steeds belangrijker voor de Filippijnen, terwijl ook de werkgelegenheid er fors van profiteert. Jaarlijks worden de Filippijnen door ca. 2 miljoen toeristen bezocht.

De meeste toeristen komen uit de Verenigde Staten, Japan, Zuid-Korea, Hongkong en China. De veiligheidssituatie in het zuiden van het land zorgt voor een lichte daling van het aantal toeristen. Er is echter nog voldoende potentieel aanwezig omdat de toeristische mogelijkheden van het land nog nauwelijks ontwikkeld zijn. Belangrijk is daarbij ook dat de huidige gebrekkige infrastructuur verbeterd wordt.

Manilla FilippijnenPhoto: Lawrence Ruiz CC 4.0 International no changes made

Manilla is de hoofdstad van de Filippijnen. Manila is een schilderachtige stad met vele opmerkelijke bezienswaardigheden, zoals het Rizal Park en het historische Intramuros. Rizal Park is een groot park van 140 hectare. Het werd opgericht ter nagedachtenis van de nationale held van het land Jose Rizal. Attracties in het Rizal Park zijn de Chinese en Japanse tuinen, het Nationaal Museum van de Filippijnen, de Nationale bibliotheek van de Filipijnen, het Planetarium en de orchidee en vlinder tuinen. Manila heeft een aantal opmerkelijke musea. Het Bahay Tsinoy is een van de meest vooraanstaande musea van Manilla en is vooral gewijd aan de Chinezen en hun bijdrage aan de geschiedenis van de stad en het hele land. Het Intramuros Licht en Geluid Museum is ook zeer aantrekkelijk. Het gemeentelijk museum van Manilla stel Filippijnse kunst en cultuur ten toon. Het Manila Ocean Park, met een grote verscheidenheid aan zeedieren, is bijzonder aantrekkelijk. Lees meer op de Manilla pagina van Landenweb.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

FILIPPIJNEN LINKS

Advertenties
• Filippijnen Vliegtickets.nl
• Hotels Filippijnen
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals
• Tradetracker plaats advertenties en verdien geld
• Manilla Vliegtickets Tix.nl

Nuttige links

Dieren bij de Filippijnen (N)
Duiken op de Filippijnen (N)
Filippijnen Reisstart (N+E)
Reisinformatie Filipijnen (N)
Reizendoejezo – Filippijnen (N)
Telefoongids Filippijnen
Willgoto Filippijnen (N)

Bronnen

Filippijnen

Het Spectrum

Philippines

Lonely Planet

Poppe, D. / Reishandboek Filippijnen

Elmar

Rodell, P.A. / Culture and customs of the Philippines

Greenwood Press

Wee, J. / Philippines

Chelsea House

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt augustus 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems