Landenweb.nl

ARIZONA
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Engels
  Hoofdstad  Phoenix
  Oppervlakte  295.254 km²
  Inwoners  7.231.5260
  (mei 2019)
  Munteenheid  Amerikaanse dollar
  (USD)
  Tijdsverschil  -8
  Web  .us .gov .edu .mil .um
  Code.  USA
  Tel.  +1

To read about ARIZONA in English - click here

Populaire bestemmingen VERENIGDE STATEN

ArizonaCalifornieFlorida
HawaiiUtah

Geografie en Landschap

Geografie

De Amerikaanse staat Arizona, bijgenaamd de 'Grand Canyon State' of de 'Copper State', heeft een oppervlakte van 295.234 km² en is daarmee iets meer dan zeven keer zo groot als Nederland. Van noord naar zuid bedraagt de lengte van Arizona maximaal 630 km, van oost naar west bedraagt de afstand maximaal 545 km. Qua oppervlakte staat Arizona, gelegen in het zuidwesten van de Verenigde Staten, op de zesde plaats van de tien grootste Amerikaanse staten.

StaatOppervlakte in km2
Alaska1.717.854
Texas696.241
Californië423.970
Montana380.000
New Mexico315.194
Arizona295.234
Nevada286.367
Colorado269.837
Oregon255.026
Wyoming253.348

advertentie

Photo:Publiek domein

Arizona grenst in het zuiden aan Mexico (626 km), in het noorden aan de staten Utah en Colorado, in het westen aan Nevada en Californië en in het oosten aan New Mexico. Het punt waar de grenzen met Utah, New Mexico en Colorado samenkomen, heet Four Corners. De Colorado-rivier vormt over een grote lengte de grens met Nevada en Californië. De totale grenslengte van Arizona bedraagt 2379 km.

Landschap

advertentie

Photo:Moyan_Brenn Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Het landschap van Arizona is qua vorm zeer gevarieerd maar zeker ook kleurig te noemen. Die variatie en kleurenrijkdom is vooral ontstaan door vulkaanuitbarstingen, bodemverheffingen en erosie door wind en water, die ook zorgden voor de zo kenmerkende kloven en bogen in deze staat.

Het landschap van Arizona kan in drie geografische regio's worden onderverdeeld: het Colorado Plateau (336.700 km2) in het noorden, de Transition Zone in het midden en de Basin and Range in het zuiden en zuidwesten van de staat. het Colorado Plateau is vooral bepalend voor het landschap van Arizona, Deze hoogvlakte, waarvan de hoogte varieert van 600-3900 meter boven zeeniveau, kenmerkt zich door de aanwezigheid van woestijnen, bosrijke bergtoppen, grillige zandformaties, groene rivierdalen en diepe kloven waarvan de Grand Canyon het beste, wereldberoemde voorbeeld is. De vooral met dennen beboste hellingen liggen met name rond de noordelijke stad Flagstaff, met het Kaibab National Forest, Prescott National Forest en Coconino National Forest.

De Transition Zone ligt net ten zuiden van het Colorado Plateau en ten noorden van de Basin and Range. Deze smalle strook land wordt gedomineerd door een aantal ruige bergruggen, waaronder de Mazatzal, Santa Maria, Sierra Ancha en White Mountains, en valleien.

Ten zuiden van de Transition Zone en een smalle strook langs de westgrens met Californië ligt de Basin and Ridge, die gekenmerkt wordt door de aanwezigheid van een aantal bergruggen met namen als Chiricahua, Gila, Huachuca, Hualapai, Pinaleno, Santa Catalina Santa Rita, en Superstition, die van het noordwesten in zuidoostelijke richting liggen en van elkaar gescheiden worden door vruchtbare valleien. Hier ligt ook het laagste punt van de staat Arizona, vlakbij de stad Yuma stroomt de Colorado-rivier op een hoogte van 21 meter boven zeeniveau.

advertentie

Photo:Mortadelo2005 Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Ten noorden van Flagstaff liggen de San Francisco Peaks, een vulkanische bergrug met ca. 400 slapende kegelbergen, waaronder Humphreys Peak als hoogste punt van Arizona (3851 meter). Voor Amerikaanse begrippen is Humphreys Peak niet echt een hoge berg; op de lijst van hoogste bergen van de Verenigde Staten staat Humphreys Peak op de 129e plaats. Andere hoge bergen van de San Francisco Peaks zijn Agassiz Peak (3766 m), Fremont Peak (3648 m), Aubineau Peak (3608 m), Ree's Peak (3497 m) en Doyle Peak (3493 m). De hoogste bergen buiten de San Francisco Peaks zijn Mount Baldy (3477 m), Mount Ord (3459 m) en Paradise Butte (3398 m), allen bergen van de White Mountains in Oost-Arizona. In Apache County ligt nog Mount Thomas (3390 m).

advertentie

Photo:Adbar Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Tegelijkertijd bestaat Arizona voor een groot gedeelte uit woestijn, met in het noordwesten van de staat een reepje van de hoog gelegen Mojavewoestijn (Mojave Desert) en ten zuiden daarvan de veel lager gelegen Sonorawoestijn (Sonora Desert), die tot in Mexico doorloopt. In het noordoosten wordt Arizona nog net aangestipt door de Great Basin Desert, de grootste woestijn van de Verenigde Staten die voornamelijk in Nevada en Utah ligt.

De tot 600 meter hoge Mogollon Rim, genoemd naar Don Juan Ignacio Flores Mogollon, een Spaanse gouverneur uit de 18e eeuw van de provincie New Mexico, is een steile rotswand die over een lengte van 320 km loopt van Centraal-Arizona (Yavapai County) naar de grens met Zuidwest-New Mexico, de zuidrand vormt van het Colorado Plateau en Arizona praktisch in tweeën deelt. Hier is ook het grootste ponderosadenbos ter wereld te vinden. In de buurt van Payson heeft de Pine Creek zich een weg gebaand door een dam van calciumcarbonaat en ontstond de grootste travertijnen (soort kalksteen) brug ter wereld, de Tonto Natural Bridge.

advertentie

Photo:Rednelson Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De Kartchner Caverns liggen in de Whetstone Mountains en werden pas in 1974 ontdekt. Het 3 ha grote grottencomplex, met een lengte van bijna 4 km, bevat enorme stalactieten en stalagmieten, maar ook langste zogenaamde stro-stalactiet, 6 meter hoog en maar 5 cm dik. Ca. 35 km ten oosten van Tucson ligt het Colossal Cave Mountain Park, waar de grootste droge grot ter wereld te vinden is.

De tweede stad van Arizona, Tucson, ligt ingeklemd tussen vier bergketens, de Santa Catalina Mountains in het noorden, de Ricon Mountains in het oosten, de Santa Rita Mountains in het zuiden en de Tucson Mountains in het westen.

De belangrijkste rivier van Arizona is de Colorado, die een gedeelte van de westgrens vormt. De rivier ontspringt in het Rocky Mountain National Park in Colorado (La Poudre Pass Lake), stroomt onder meer door de beroemde Grand Canyon, heeft een totale lengte van 2330 km en doet maar liefst vijf staten aan, Colorado, Utah, Arizona, Nevada en Californië.

De belangrijkste zijrivier van de Colorado is de Gila River, die een totale lengte heeft van 1044 km, en die naast door Arizona ook nog door New Mexico stroomt. Andere belangrijke zijrivieren zijn Green River (Utah), San Juan River (Utah), Little Colorado River (Arizona), Dolores River (Utah), Gunnison River (Colorado) en Virgin River (Nevada).

advertentie

Photo:Paul Hermans Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Rivieren in Arizona van meer dan 200 km lengte

rivierlengte in km
Little Colorado River544
Salt River322
Santa Cruz River296
Verde River274
Puerco River269
Virgin River261
San Francisco River256
San Pedro River230
Kanab Creek201

Zeer bijzonder in het landschap ten oosten van de stad Flagstaff is de Meteor Crater, een van de grootste meteoorkraters ter wereld met een doorsnede van 1265 meter, een omtrek van 5 km en een diepte van 174 meter. De inslag vond zo'n 50.000 jaar geleden plaats en meer dan 300 miljoen ton aan rotsblokken en aarde werd in één klap verplaatst.

advertentie

Photo:Shane.torgerson Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

Een ander landschappelijk interessante plaats is 'Painted Desert', een groot gebied van geërodeerde heuvels in het 378 km2 grote Petrified Forest National Park, sinds 1962 een nationaal park, die naar gelang de stand van de zon gedurende de dag in vele kleuren verandert. Bovendien is het door de aanwezigheid van veel dinosauriërbeenderen en rotstekeningen een perfect gebied voor paleontologen.

In het zuiden van het Petrified Forest National Park ligt nog een maanlandschap met een woud van versteende, 225 miljoen jaar oude boomstammen, sommige met een doorsnede van 1.80 meter, en ook hier vormen de schitterende kleurschakeringen een ware attractie.

Photo:katsrcool Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Het op één na grootste kunstmatige (stuw)meer van de Verenigde Staten, Lake Powell (640 km2), ligt verspreid over het grondgebied van Noord-Arizona en vooral Zuid-Utah. Na de opening in 1966 van de stuwdam van Glen Canyon duurde het tot 1983 voor de hele door de Colorado-rivier uitgesleten canyon gevuld was met water. In totaal strekken de oevers van het zeer grillig gevormde meer zich over 3140 km uit. De maximale lengte van het meer bedraagt 299 km, de maximale breedte 40 km, de gemiddelde diepte 40 meter en de maximale diepte 170 meter. Bijzonder is het Rainbow Bridge National Monument, een 83m hoge zandstenen boog die de Glen Canyon op die plaats helemaal overspant en waarschijnlijk de grootste natuurlijke boogbrug ter wereld is.

Andere belangrijke stuwmeren zijn op de grens met Californië Lake Havasu en op de grens met Nevada Lake Mead. Lake Mead is het grootste kunstmatige meer van de Verenigde Staten met een oppervlakte van 650 km2, een lengte van maximaal 190 km en een diepte van maximaal 149 meter. De totale kustlengte van Lake Mead bedraagt 885 km. Lake Havasu heeft een oppervlakte van 78 km2, een lengte van 73 km, een gemiddelde diepte van 11 meter en een maximale diepte van 27 meter.

(Theodore) Roosevelt Lake is met een oppervlakte van 85 km2 en een kustlijn van 206 km het grootste meer dat in zijn geheel binnen de grenzen van Arizona ligt. Andere grote meren zijn San Carlos Lake (79 km2) en (New) Lake Pleasant (35 km2).

Photo:PRA Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Photo:Jason Hickey Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Na Montana en New Mexico is Arizona de derde grootste staat van de Verenigde Staten die in zijn geheel door land omringd is. Tevens is Arizona, na West Virginia en New Mexico de staat met het minste oppervlaktewater, namelijk slechts 942 km2 (0,32% van de totale oppervlakte). Toch telt Arizona een aantal eilanden, die voornamelijk in de Colorado-rivier (Beaver Island, Beehive Island, Channel Island, Deer Island, Driftwood Island, Haulapai Island, Mohave Rock, Pittsburg Point, River Island, Two Rocks), Lake Mead (Decision Island, Heron Point, Houseboat Island, Napoleons Tomb, Plane Crash Island, Pool Islands) en Lake Roosevelt (Haystack Island, Rabbit Island, Rock Island, Saddle Island, Shelter Island, Steamboat Rock) te vinden zijn. Andere eilanden zijn te vinden in Lake Powell (Antelope Island), Lake Mohave (Bulls Head Rock), Lake Havasu (Hi Isle), Bartlett Lake (Hog Island, Panick Rock), Verde River (Punk Rock) en Saguaro Lake (Ship Rock).

Grand Canyon

Photo:Publiek domein

Een van de meest opmerkelijke geologische fenomenen op aarde is de Grand Canyon, die 5-6 miljoen jaar geleden ontstond door de Colorado-rivier die zich een weg baande door het harde en zachte gesteente. De vele kleuren van de steenlagen weerspiegelen telkens een ander geologisch tijdperk, de oudste lagen dateren van ca. 2 miljard jaar geleden.

De Grand Canyon strekt zich over een lengte van ca. 445 km uit van Noord-Arizona tot Zuid-Utah en heeft een oppervlakte van ca. 4856 km2, net iets kleiner dan de provincie Noord-Brabant (4913 km2). De Grand Canyon is maximaal ongeveer 29 kilometer breed, minimaal maar 180 meter en op een aantal plaatsen 1829 meter diep. De Noordrand is zo'n 300 meter hoger dan de Zuidrand van de canyon.

Door de hoogteverschillen telt de Grand Canyon zeven klimaatgordels en een grote biodiversiteit met meer dan 1500 plantensoorten, 305 vogelsoorten en 76 zoogdiersoorten. Op de bodem van de Grand Canyon kan de temperatuur oplopen tot 43°C.

Bewezen menselijke activiteiten dateren van het tweede millennium v.Chr., en rond 500 n.Chr. verschenen de Anasazi, de voorouders van de Pueblo-indianen. Over de gehele lengte van de Grand Canyon zijn ongeveer 2000 woonplaatsen aangetroffen, maar eind 13de eeuw verdwenen in oostelijke richting de Anasazi uit de Grand Canyon.

De Grand Canyon werd in 1848 gekocht van de Mexicanen en in 1919 uitgeroepen tot nationaal park.

Photo: Amaltheus Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

Klimaat en Weer

Arizona kent voor het grootste deel een woestijnklimaat met hete zomers maar ook nachtvorst, vooral in de winter. In het noordelijke deel van de staat, dat op grotere hoogte ligt dan de rest, is het klimaat aanmerkelijk kouder met temperaturen die onder de -18°C kunnen reiken en de neerslaghoeveelheid kan oplopen tot 600-650 mm per jaar. Het komt zelden voor, maar in Phoenix kan het dagenlang achter elkaar regenen. De hoofdstad Phoenix en ook Tucson (gemiddeld 300 mm neerslag per jaar) zijn steden waar de temperatuur in de winter tussen 15°C en 21°C ligt en in de warmste maand juli kan stijgen tot 37-46°C. Phoenix telt gemiddeld 325 zonnige dagen per jaar en er valt 170-180 mm regen per jaar. Van juni tot en met augustus wordt de maximum temperatuur in Phoenix overdag alleen overtroffen door steden in het Midden-Oosten.

Photo:Hedwig in Washington Creative Commons Attribution 2.5 Generic no changes made

Ook Lake Havasu City in het westen van Arizona is een een plaats waar het in de zomer zeer warm kan worden met een gemiddelde neerslag per jaar van maar ca. 100 mm. Lake Havasu City heeft ook de twijfelachtige eer van de hoogste temperatuur ooit gemeten in Arizona: 53.3°C op 29 juni 1994. Andere plaatsen in Arizona waar het ooit meer dan 50°C was, zijn Buckeye, Laveen, Litchfield Park, Willow Beach, Yuma Airport, Casa Grande Monument en Phoenix Airport. Yuma en Bullhead City, laag gelegen in het westen van Arizona, worden algemeen beschouwd als de warmste en droogste plaatsen in de Verenigde Staten. Volgens het Guiness Book of Records is Yuma in ieder geval de zonnigste plaats op aarde, met gemiddeld zo'n 30 mm neerslag en 339 zonnige dagen per jaar. Bullhead City wordt beschouwd als de warmste plaats van de Verenigde Staten, zeker in de zomer, dan is het dagelijks overdag rond de 48-49°C.

In steden als Flagstaff en Sedona is het overdag veel koeler met in de winter temperaturen tussen -1°C en 5°C en in de zomer tussen 26°C en 33°C. Over het algemeen liggen de temperaturen in Flagstaff het hele jaar door zo'n 6-7°C lager dan in Phoenix. In het noordelijke deel van Arizona kan de temperatuur in de winter dalen tot onder de -18°C.

De Sonorawoestijn is een subtropische woestijn, maar heeft toch twee natte seizoenen met zomermoessons en winterregens.

Gemiddeld is het zeven graden koeler aan de Zuidrand dan op de bodem van de Grand Canyon. 's Zomers liggen de temperaturen overdag rond de 30°C en 's nachts rond de 10°C. In de herfst in het nog koeler en veel wisselvalliger, en zo rond eind november kan er al sneeuw vallen en vriest het 's nachts. Januari is de koudste maand met 's nachts gemiddelde temperaturen tusen -6 en -12°C en overdag maximum temperaturen tussen 4 en 10°C. In de winter kan het prachtig helder weer zijn, maar ook sneeuwstormen zijn mogelijk. In de canyon is het veel droger dan boven aan de rand, met gemiddeld zo'n 200 mm per jaar tegen 400 mm. De temperatuur onder in de canyon, vaak vergezeld van sterke winden, loopt in de zomer bijna dagelijks op tot minimaal 37°C met uitschieters naar 43°C. Hartje winter dalen de temperaturen onder in de canyon zelden beneden het vriespunt, gemiddeld liggen de temperaturen tussen de 4 en 13°C.

Aan de Noordrand is het overdag ca. 10°C koeler dan aan de Zuidrand en daar valt ook twee keer zo veel neerslag. De gemiddelde dagtemperatuur in juli ligt rond de 25°C, 's nachts daalt de temeratuur naar een graad of acht. Vanwege sneeuwval, in de winter vallen er enkele meters sneeuw, is de Noordrand vanaf eind november tot in mei gesloten.

Door zomerse regenbuien en winterstormen is de Sonorawoestijn, waar ca. 280 mm neerslag per jaar valt, de groenste van alle woestijnen in het zuidwesten van de Verenigde Staten.

De warmste maanden zijn juni, juli en augustus; de maanden december, januari, februari en maart zijn het koudst. De meeste neerslag valt in de winter in de vorm van regen of sneeuw. Zoveel zelfs dat er, in voornamelijk het oosten van Arizona, bij de grens met New Mexico, wintersportmogelijkheden zijn op de Arizona Snowbowl bij Flagstaff, waar op de hellingen van de Agassiz Peak per jaar gemiddeld 660 cm sneeuw valt.

Photo:Krdonegan in het publieke domein

Andere wintersportgebieden liggen in de White Mountains bij de stadjes Greer, Eager, Lakeside, Pinetop en Pringerville. Het grootste ski-resort van Arizona, Sunrise Park, ligt vlakbij Greer. In dit gebied is het zelfs oppassen geblazen voor sneeuwstormen. Het meest zuidelijk gelegen skigebied van de Verenigde Staten ligt op Mount Lemmon in de Santa Catalina Mountains, net ten noorden van Tucson.

‘s Zomers, zo van half juli tot begin september, kunnen onweersbuien voorkomen met korte, maar zeer hevige regenbuien. Dit kan er voor zorgen dat binnen enkele minuten droge rivierbeddingen in woeste waterstromen veranderen, zogenaamde 'flash floods', en wegen onberijdbaar worden. In september 2015 werd het stadje Hildale, op de grens van Arizona en Utah, getroffen door een muur van water, modder en puin na een flash flood. Dertien mensen kwamen om het leven.

Een ander fenomeen dat in de droge, vlakke gebieden van Arizona vaak voorkomt zijn de 'dust storms', gigantische stofwolken die niet alleen lastig zijn maar ook voor gevaarlijke situaties in het verkeer zorgen.

Zo zorgde een stofstorm in september 2015 ervoor dat het vliegverkeer van en naar Phoenix in de war werd geschopt. In grote delen van de stad was het zicht zéér slecht en ook de bergen rondom de stad waren voor een groot deel in stofwolken gehuld.

Photo:Publiek domein

Planten en dieren

De flora van Arizona verschilt per regio. De per streek sterk afwijkende temperaturen en gemiddelde neerslag zijn hier de belangrijkste oorzaken van.

In het zuidwesten van Arizona bevindt zich een van de grootste droogtegebieden van de gehele Verenigde Staten, de Sonorawoestijn, die vooral bekendheid geniet om zijn indrukwekkende cactussoorten. Dit gebied bezit twee natuurreservaten, te weten het Saguaro National Park (36.000 ha) en het Organ Pipe Cactus National Monument.

In het Grand Canyon National park komen 1700 planten- en bloemensoorten voor. Het Coconino Plateau aan de Zuidrand van de canyon is bedekt met piñon-den, ponderosaden, jeneverbes en Gambel's eik. Op het Kaibab Plateau aan de Noordrand groeit de Douglasspar, de Amerikaanse ratelpopulier en ponderosaden. In de lente bloeien zowel aan de Zuid- als de Noordrand asters, zonnebloemen en lupine.

Bijzonder in de buurt van Tombstone is de grootste rozenstruik van de wereld die in de patio van een in 1885 gebouwd hotel staat. De struik, van de soort Lady Bank, heeft inmiddels een oppervlakte van ca. 800 m2.

Photo:Joe Parks Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

De meer dan indrukwekkende saguarocactus komt alleen in de Sonorawoestijn voor, wordt tot vijftien meter hoog, weegt tot 7000 kg en kan 200 jaar oud worden. Het is een zeer langzaam groeiende solitaire plant die bijvoorbeeld de eerste vijftig jaar nog maar twee meter hoog is en pas na ca. 150 jaar volgroeid is. De eerste vertakking, in totaal kan het aantal 'armen' oplopen tot ca. 40, ontstaat pas na ongeveer 75 jaar en de vruchten van deze reuzencactussoort zijn eetbaar! Laat in de lente, zo rond mei, verschijnen er op de top van de cactus witte bloemetjes, die als het symbool voor Arizona gelden. Ze bloeien slechts één nacht en sterven de volgende morgen af. Deze cactussoort is zo bijzonder dat alle exemplaren gechipt worden om diefstal te voorkomen.

Andere cactussoorten die kenmerkend zijn voor de Sonorawoestijn zijn de orgelpijpcactus, die al vanaf de basis vertakkingen heeft en alleen, vaak in groepjes, voorkomt langs de Mexicaanse grens, en de egelcactus. In totaal komen in Zuidwest-Arizona zo'n honderd cactussoorten voor.

Photo:Ken Bosma Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Andere kenmerkende flora van Arizona

De koetsierszweep of toortshout (Engels: devil's walking tick of ocotillo) komt vrij algemeen voor in de Sonora- en de Chihuahanwoestijn en is perfect aangepast aan de moeilijke woestijnomstandigheden. Bij grote droogte lijkt het alsof de plant afsterft, maar als er voldoende regen valt ontwikklen zich binnen een week bladeren en de zo kenmerkende rood-oranje bloemen, die erg populair zijn bij kolibries. Individuele planten kunnen tientallen stekelige stammen ontwikkelen die tussen de drie en zes meter hoog kunnen worden en meer dan 70 jaar oud.

Photo:Alan Vernon Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

De Pinus arizonica werd lange tijd beschouwd als één van variëteiten van de altijdgroene statige ponderosaden of gele den (Pinus ponderosa), maar wordt nu als een afzondelijke soort erkend. De Pinus arizonica bedekt grote gedeelten van het Colorado Plateau, kan 25-30 meter hoog worden en bezorgt veel dieren voedsel en bescherming. De naalden van de den staan meestal in groepjes van vijf bij elkaar en de denneappels worden 5-11 cm lang.

Photo:Debbie Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

De Iris missouriensis of Rocky Mountain iris groeit vooral op bergweiden op een hoogte van 1800-2700 meter. Het bladloze plantje wordt zo'n 20-40 cm hoog en draagt een of twee (incidenteel drie of vier) prachtige paarse bloemen met witte en gele accenten.

Photo:Walter Siegmund CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no cahanges made

De uitlopers palo verde (yellow palo verde of foothill palo verde) is een twijgachtige, doornige struik met gele bloemen, die vooral voorkomt op rotsige heuvels in Zuid-Arizona. De groene bast van de uitlopers palo verde bevat chlorofyl, wat er voor zorgt dat de fotosynthese doorgaat zelfs als de struik in de droge periode zijn geelgroene bladeren verliest. De uitlopers palo verde groeit zeer langzaam en kan wel enkele honderden jaren oud worden. In de schaduw van de uitlopers palo verde kunnen de zaden van de saguarocactus zich ontwikkelen.

Photo:Stan Shebs Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De alsemstruik bedekt een groot gedeelte van de Great asin Desert in het noorden van Arizona.

Dieren

Photo:Publiek domein

Ondanks het vaak desolate landschap is de fauna van Arizona verrassend gevarieerd. Een aantal soorten komt overal voor in Arizona, anders soorten hebben zich zich dermate aangepast aan de harde omstandigheden dat ze nergens anders meer kunnen voorkomen.

Naast de gebruikelijke slangen en hagedissen komen er in de woestijnachtige gebieden van Arizona ook veel kikker- en paddensoorten voor, waaronder de ravijnboomkikker, de roodgestipte pad en nergens anders op de wereld voorkomende Ramsey Canyon luipaardkikker. In de Sonora-woestijn komen tien padhagedissensoorten voor, waaronder de padhagedis, de Texaaanse padhagedis, de reuze gehoornde hagedis en de korthoornpadhagedis. Van de hagedissen is het giftige, zeldzame gilamonster beschermd. Ook de woestijnschorpioen is giftig, net als twee spinnensoorten, de zwarte weduwe en de vioolspin. Tot de fauna van het Petrified Forest in Oost-Arizona behoren drie leguanensoorten: de gevlekte leguaan, de halsbandleguaan en de westelijke haagleguaan. Arizona telt slechts één salamandersoort, de tijgersalamander.

In het Grand Canyon National Park komen 89 zoogdiersoorten, 355 vogelsoorten, 56 soorten reptielen en amfibieën en 17 vissoorten. Bijzonder is de Kaibab-eekhoorn met zijn witte staart en zwarte buik. Hoewel de meeste zoogdieren klein zijn en tot de knaagdieren of vleermuizen behoren, komen er wel degelijk grote zoogdieren voor in Arizona, waaronder woestijndikhoornschaap, zwarte beer, bergleeuw, pecarizwijn en rode lynx. De zwartvoetbunzing, een marterachtige, was in 1981 in het wild vrijwel uitgestorven. Via een uitgekiend fokprogramma waren er in 2011 weer zo'n 1000 exemplaren. Ook de zeldzaamste wolvensoort ter wereld, de Mexicaanse wolf, klimt langzaam weer uit een diep dal. In 1998 werd er begonnen met een herïntroductie in Oost-Arizona (Blue Range Wolf Recovery Area) en begin 2015 zijn er officieel 109 exemplaren geteld, maar waarschijnlijk zijn er al meer exemplaren aanwezig in dit gebied.

De staatsvogel van Arizona is de Noord-Amerikaanse katfret uit de familie van de kleine beren, waartoe ook wasberen behoren. Het staatsinsect van Arizona is de vlinder Papilio multicaudata uit de page-familie.

Photo:Robertbody at en. wikipedia CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Photo:Alan Schmierer in het publieke domein

Zuid-Arizona is voor vogelaars en ornitologen een van de beste plaatsen in de Verenigde Staten, want er zijn daar al ca. 500 soorten gespot en van alle Noord-Amerikaanse vogels nestelt ongeveer een kwart in deze regio. In het oostelijke gedeelte zijn vooral de reservaten Patagonia-Sonoita Creek en Ramsey Canyon, de San Pedro Riparian National Conservation Area, de waters en drooggevallen gebieden ten zuiden van Wilcox en het gebied Portal-Cave Creek Area in de Chiricahua Mountains vlakbij de Mexicaanse grens de meest geschikte plaatsen om vogels te spotten. In het westelijke gedeelte van Zuid-Arizona zijn dat de Buenos Aires and Imperial National Wildlife Refuges.

In Arizona komen veertien broedende kolibriesoorten voor en een aantal passanten, waaronder de hommelkolibrie, met maximaal 5,7 cm het kleinste vogeltje ter wereld, en verder Anna's kolibrie, Costa's kolibrie, rosse kolibrie, zwartkinkolibrie, Berylamazilia, blauwkeeljuweelkolibrie, breedsnavelkolibrie, breedstaartkolibrie, Rivoli's kolibrie, witoorsaffierkolibrie, luciferkolibrie, calliopekolibrie, violetkapamazilia, groene violetoorkolibrie, vonkkeelkolibrie en kaneelkleurige amazilia.

Ook de kleinste uil ter wereld, de cactus- of kabouteruil, komt in Arizona voor. Ramsey Canyon, in de buurt van Sierra Vista in het uiterste zuidoosten van Arizona, staat bekend als de 'kolibriehoofdstad van de Verenigde Staten'. Het vogelsymbool van Arizona is de cactuswinterkoning (foto).

Photo:Mark Wagner Creative Commons Attribution 2.5 Generic no changes made

De Grand Canyon is de plaats waar de zeldzame Californische condor, in feite een gierensoort van de nieuwe wereld en met een spanwijdte van 2,7 meter de grootste vogel van Noord-Amerika, nog voorkomt. In het wild zijn er na een herintroductieprogramma nog enkele honderden exemplaren, die een leeftijd van zestig jaar kunnen bereiken, te vinden in Californië en Noord-Arizona. Veel minder zeldzaam is de kalkoengier.

Photo:Stacy Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Opvallende dieren in Arizona

De witsnuitneusbeer, coati of pizote is een levendig lid van de wasbeerfamilie met een staart van een aap, de snuit van een miereneter, de lompe gang van een beer en het masker van een wasbeer. Ze leven normaal gesproken in grote groepen in bomen, maar in het bergachtige zuidoosten van Arizona vooral in holen en spleten en zijn voortdurend op zoek naar voedsel.

Het woestijndikhoornschaap, een ondersoort van het dikhoornschaap, leeft voornamelijk in de bergen van de Soniorawoestijn en en de Mojavewoestijn, en dan met name op praktische onbereikbare hellingen en rotswanden van canyons. Met unieke zoolkussentjes blijven ze op een rotsachtige bodem uitstekend in balans. Met hun lange gedraaide hoorns vechten de mannetjes met concurrenten en de hoorns worden ook gebruikt om cactussen open te breken voor voedsel.

Een van de vijf ondersoorten van de koperstaarttrogon, de Trogon elegans canescens, trekt in de zomer van Noordwest-Mexico naar de bergen en canyons van Zuidoost-Arizona. Deze zeldzame ca. 30 cm grote vogels maken hun nesten in door spechten gemaakte holen in dode esdoorns. Het bont gekleurde mannetje heeft een smaragdgroene rug en keel, een helder rode borst met daarover een witte band.

Photo:Dominic Sherony CC Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Een ondersoort van de gilaspecht is een karakteristieke bewoner van de Sonorawoestijn en nestelt in de saguarocactus, nesten die trouwens ook gebruikt worden door uilen, ratten, hagedissen, purperzwaluwen en andere vogels. De hamergeluiden die de specht maakt zijn niet alleen bedoeld om gaten te maken, maar geven ook zijn territorium aan.

De giftige Texaanse ratelslang of westelijke diamantratelslang is een lid van de adderfamilie, meer specifiek van de groefkopadders, en komt voor in de droge laaglanden van Arizona. De Texaanse ratelslang, die normaal gesproken maximaal 120 cm lang wordt, is met zijn driehoekige kop en met lichte tot witte banden vlak vóór de ratel, vooral actief in de late namiddag en nacht.

Photo:Gregory Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Overzicht slangensoorten in Arizona

Arizona zwarte ratelslanghardloperringnekslang
Arizonakoraalslanghoornratelslang of sidewindersmalkopkousebandslang
bruine spitskopslangmelkslangSonora-graafslang
driestreepboaMexicaanse draadwormslangtijgerratelslang
geruite kousebandslangMexicaanse haakneusslangwestelijke graafslang
gewone koningsslang of kettingslangMojaveratelslangwestelijke zwartnekkousebandslang
glanzende slangprairieratelslangzwartstaartratelslang
gopherslangpuntneusslangzweepslang
groene rattenslangringloze zandslang

Overzicht vleermuissoorten in Arizona

soortfamilie
bleke vleermuisgladneusvleermuis
Choeronycteris mexicanabladneusvleermuis nieuwe wereld
Euderma maculatumgladneusvleermuis
Eumops underwoodibulvleermuis
grijze vleermuisgladneusvleermuis
grote bruine vleermuisgladneusvleermuis
guanovleermuisbulvleermuis
Idionycteris phyllotisgladneusvleermuis
kleine bruine vleermuisgladneusvleermuis
langsnuitvleermuisbladneusvleermuis nieuwe wereld
Lasionycteris noctivagansgladneusvleermuis
Macrotus californicusbladneusvleermuis nieuwe wereld
mutsvleermuisbulvleermuis
Myotis auriculusgladneusvleermuis
Myotis californicusgladneusvleermuis
Myotis ciliolabrumgladneusvleermuis
Myotis evotisgladneusvleermuis
Myotis thysanodesgladneusvleermuis
Myotis velifergladneusvleermuis
Myotis volansgladneusvleermuis
Myotis yumanensisgladneusvleermuis
Nyctinomops femorosaccusbulvleermuis
Nyctinomops macrotisbulvleermuis
spookgezichtvleermuisplooilipvleermuis
Townsend grote vale vleermuisgladneusvleermuis
westelijke rode vleermuisgladneusvleermuis
westerse dwergvleermuisgladneusvleermuis
westerse gele vleermuisgladneusvleermuis

Photo:Gilles San Martin CC Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Overzicht vogelsoorten in Arizona

AlaskastrandloperAmerikaanse stormmeeuwbigua-aalscholver
Allen's kolibrieAmerikaanse tafeleendblauw sneeuwhoen
alsemfeetiranAmerikaanse torenvalkblauwe bisschop
Amerikaans purperhoenAmerikaanse winterkoningblauwe gaai
Amerikaanse blauwe reigerAmerikaanse woudaapblauwe kiekendief
Amerikaanse bontbekplevierAmerikaanse wulpblauwe zwartkeelzanger
Amerikaanse boomkruiperAnna's kolibrieblauwgrijze muggenvanger
Amerikaanse boslijsteraplomadovalkblauwkeeljuweelkolibrie
Amerikaanse bosruiteraraparkietblauwkeelsialia
Amerikaanse dodaarsArkansaskoningstiranblauwvleugeltaling
Amerikaanse dwergsternAustralische grijze of bastaardwouwblauwvleugelzanger
Amerikaanse fregatvogelavonddikbekblauwvoet- of blauwpootgent
Amerikaanse goudhaanavondgorsbleekkeeltiran
Amerikaanse goudplevierAziatische steenpatrijs of chukarpatrijsbleke gors
Amerikaanse grijze ruiterAztekenlijsterblonde feetiran
Amerikaanse klapeksterazuurzangerbobolink of rijsttroepiaal
Amerikaanse kleine zilverreigerBairds gorsboerenzwaluw
Amerikaanse klifzwaluwBairds strandloperBonapartes strandloper
Amerikaanse kluutBaltimoretroepiaalbonte ijsgors
Amerikaanse kraaibandijsvogelbonte lijster
Amerikaanse matkopbandstaartbuizerdbonte strandloper
Amerikaanse meerkoetbandstaartduifbonte zanger
Amerikaanse nachtzwaluwBartrams ruiterboomkwartel of bobwhite
Amerikaanse oehoeBells vireoboomzwaluw
Amerikaanse oeverloperbergsapspechtBotteri's gors
Amerikaanse of witkopzeearendbergsialiaBraziliaanse dwerguil
Amerikaanse of zwarte zaagbekbergsolitairebreedsnavelkolibrie
Amerikaanse roodmusbergspotlijsterbreedstaartkolibrie
Amerikaanse roodstaartBeringmeeuwbreedvleugelbuizerd
Amerikaanse slangenhalsvogelberkenfeetiranBrewers gors
Amerikaanse smientBerylamaziliaBrewers troepiaal
Amerikaanse sperwerbeukenfeetiranbrilduiker
Amerikaanse steltkluutBewicks winterkoningbrilparulazanger (foto)

Photo:William H. Majoros CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

brilvireodonsspechtgeoorde trogon
brilzee-eenddrieteenmeeuwgeschubde kwartel
bruine gentdrieteenspechtgestreepte strandloper
bruine pelikaandrieteenstrandlopergevlekte bosuil
bruine towiedwergboomklevergevlekte schreeuwuil
bruinkopkoevogeldwerglijstergewone maskerzanger
buffelkopeenddwergstormvogeltjegilaspecht
cactus- of kabouteruileikelspechtgouden grondspecht
cactusspotlijsterekstergoudkruingors
cactuswinterkoningepauletspreeuwgoudsijs
Californische condorfazantGrace' zanger
Californische meeuwfluitzwaangrauwe franjepoot
calliopekolibrieForsters sterngrauwe pijlstormvogel
Canadese boomkleverFranklins meeuwgrijsflankmees
Canadese gansGambels meesgrijsgestreepte buizerd
Canadese kraanvogelgeelborstvireogrijskeeltiran
Canadese taigagaaigeelborstzangergrijskopzanger
Canadese zangergeelbuiksapspechtgrijskruinbergvink
Carolina-eendgeelkaakweidespreeuwgrijswangdwerglijster
Cassins gorsgeelkeelzangergrijze junco
Cassins koningstirangeelkopmeesgrijze kardinaal
Cassins roodmusgeelkoptroepiaalgrijze mees
cayennetirangeelkruinkwakgrijze notenkraker
cederpestvogelgeeloogjuncogrijze strandloper
Chaparralvliegenpikkergeelsnavelduikergrijze vireo
citroenzangergeelsnavelkoekoekgrijze zwartkeelzanger
Connecticutzangergeelstuitzangergroefsnavelani
Coopers sperwergeelvleugelzangergroene ijsvogel
Costa's kolibriegele kardinaalgroene reiger
dennensijsgele ralgroene zanger
dickcisselgele zwartkeelzangergroene zwaluw
dikbekfuutgeoorde aalscholvergroenstaarttowie
diksnavelkoningstirangeoorde fuut (foto)grote bekarde

Photo:Davis Brossard Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Genericno changes made

grote franjepootkanoet of kanoetstrandloperlangstaarttroepiaal
grote geelpootruiterkastanjezangerlaysanalbatros
grote grijze snipkatvogellazuligors
grote kiskadiekemphaanLewis' specht
grote kuiftiranKentuckyzangerLincolns gors
grote piewiekerkuilLouisianatangare
grote renkoekoekKildeerplevierLouisianawaterlijster
grote tafeleendklapeksterluciferkolibrie
grote zaagbekklapperralLucy's zanger
grote zee-eendkleine blauwe reigermagnoliazanger
grote zilverreigerkleine feetiranmangrovezanger
haakbekkleine geelpootruitermarmergrutto
haarspechtkleine grijze snipmaskergeelvink
harlekijnmeeskleine jagermaskertroepiaal
havikkleine kokmeeuwMcCowns ijsgors
Heermanns meeuwkleine toppermeniezanger
helmkwartelkleinste jagerMexicaanse roodmus
heremietlijsterkleinste strandlopermiddelste jager
heremietzangerkloofwinterkoningmiddelste zaagbek
holenuil, shoco of konijnuiltjekoereigerMississippiwouw
holezwaluwkokardezaagbekmoerasgors
hommelkolibriekolgansmoeraswinterkoning
huismuskoningstiranmonnikskaptiran
Huttons vireokoperstaarttrogonmonnikszanger
ijsduikerkrakeendMontezuma-kwartel
ijseendkrombekspotlijstermusduif
ijsgorskruisbekmusgors
IJslandse brilduikerkuifduikerNashvillezanger
incaduifkwakNevadagors
indigogorslaaglandlevertangareNoord-Amerikaanse dwerguil
kaalkopooievaarlachmeeuwNoord-Amerikaanse roerdomp
kalkoenlachsternNoord-Amerikaanse ruwvleugelzwaluw
kaneeltaling (foto0ladderspechtNoord-Amerikaanse waterspreeuw

Photo:"Mike" Michael L. Baird Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

noordelijke dwerguilreuzen- of Kaspische sternroodsnavelkeerkringvogel
noordelijke huiswinterkoningRidgways whippoorwillroodstaartbuizerd
noordelijke kuifcaracararingsnaveleendRoss' gans of kleine sneeuwgans
noordse sternringsnavelmeeuwrosse fluiteend
noordse waterlijsterRivoli's kolibrierosse franjepoot
oeverfeetiranrode gruttorosse kolibrie
oeverzwaluwrode kardinaalrosse ruigpootbuizerd of koningsbuizerd
oostelijke bospiewierode lepelaarrosse spotlijster
oranjekopzangerrode roodstaartgorsrosse stekelstaart
ornaatzangerrode tiranrotgans
orpheusvireoroestflankzangerrotsduif
ovenvogelroestkruingorsrouwkopzanger
palmzangerroestruglijsterruigpootbuizerd
parelduikerroestvleugelgorssavannahgors
pestvogelroodborstkardinaalSays phoebe
Philadelphiavireoroodborstlijsterschoorsteengierzwaluw
phoeberoodborstsapspechtScotts troepiaal
pijlstaartroodbuikspotlijsterSiberische strandloper
Pinyongaairoodbuikzangerslechtvalk
ponderosadwergooruilroodhalsfuutslobeend
poorwillroodhalsgorssmelleken
prairiebuizerdroodhalsreigersmient
prairiegorsroodkapzangersneeuwgans
prairiemeeuwroodkeelduikersneeuwgors
prairiepieperroodkeelsialiasoraral
prairieplevierroodkop- of kalkoengiersparrenfeetiran
prairievalkroodkopspechtsparrenpiewie
prairiezangerroodkroonhaansparrenzanger
purpergorsroodmaskerzangerspotlijster
purperzwaluwroodoogkoevogelspreeuw
raafroodoogvireosprinkhaangors
ransuilroodoorgorssteenarend
regenwulproodschouderbuizerd (foto)steenloper

Photo:Keith Edkins Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unportedno changes made

Stellers gaaivorkstaartmeeuwwoestijnraaf
steltstrandloperwaaierzangerwoestijnspotlijster
strandleeuwerikwaterhoenzaaguil
strandplevierwaterpieperzanggors
streepkopzangerwatersnipzilvermeeuw
Stricklands spechtwestelijke bospiewiezomertangare
struikfeetiranwesterse schreeuwuilZuid-Mexicaanse gaai
struikmeeswhippoorwillzwaluwstaartkoningstiran
Swainsons zangerwilde eendzwanehalsfuut
Tennesseezangerwilgenfeetiranzwartbuikfluiteend
Texasnachtzwaluwwilletzwarte buizerd
Thayers meeuwWilsons zangerzwarte dwergral
tijgerzangerwinterkoningzwarte of raafgier
toendragorswintertalingzwarte phoebe
topperwitbandsijszwarte stern
Townsendszangerwitborstboomkleverzwarte troepiaal
treurduifwitborstgierzwaluwzwarte zee-eend
tropische koningstiranwitbuikreigerzwarte zijdevliegenvanger
tuintroepiaalwitkaakweidespreeuwzwartkapmuggenvanger
Vaux' gierzwaluwwitkeelgorszwartkapvireo
veelkleurengorswitkruingorszwartkeelgors
veerywitmaskeribiszwartkingors
veldgorswitoogvireozwartkinkolibrie
velduilwitoorsaffierkolibriezwartkintowie
vijfstrepengorswitstaartbuizerdzwartkopkardinaal
violetkapamaziliawitstaartkeerkringvogelzwartkopzanger
Virginiaralwitte ibiszwartkruingors
Virginiazangerwitte pelikaanzwartsnavelkoekoek
visdiefwitvleugeltreurduifzwartstaartmuggenvanger
vlekrugtroepiaalwitvoorhoofdtiranzwartvleugeltangare
vonkkeelkolibriewoestijn- of Harris' buizerd

Photo:leppyone Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Overzicht zoogdieren Arizona

Amerikaanse dwergmuishermelijnrivier- of Noord-Amerikaanse otter
Amerikaanse woestijnrathuismuisRocky-Mountainsprairiehond
Amerikaanse zwarte beer of baribaljaguarrode lynx of bobcat
antilopegrondeekhoornjaguarundi of wezelkatrode vos
Arizona-eekhoornKaibab squirrelrondstaartgrondeekhoorn
Arizonaspitsmuiskatoenratrotsgrondeekhoorn
Baileymuisgofferkleine chipmunkruige goffer
berggofferkleine muisgofferuintachipmunk
bergkatoenstaartkonijnklifchipmunkvalleigoffer
Canadese of Noord-Amerikaanse beverlangstaartwezelWest-Amerikaanse spitsmuis
Coloradochipmunklangstaartwoelmuiswestelijke gevlekte skunk
coyote of prairiewolfmanenschaap of tedalwestelijke huppelmuis
dikhoornschaapmantelgrondeekhoorn of goudmantelgrondeekhoornwestelijke oogstmuis
dwerggofferMerriams kangoeroegofferwestelijke varkenssnuitskunk
edelhertMerriams spitsmuiswezel
ezelhaasMexicaanse beerwitsnuitbeer, coati of pizote
Floridakonijn of oostelijke katoenstaartMexicaanse wolfwitstaarteekhorrn
gaffelbok, gaffelantilope of pronghornmuildierhertwitstaarthert of Virginia-hert
gekraagde of langstaartskunkmuskusratwoestijndikhoornschaap
gestreepte skunk of stinkdierNoord-Amerikaanse fluithaaswoestijnkatoenstaartkonijn
gevlekte grondeekhoornNoord-Amerikaanse katfretzijdeharige muisgoffer
gewone of Noord-Amerikaanse wasbeernoordelijke sprinkhaanmuiszilverdas of Amerikaanse das
graslandhuppelmuisocelot of pardelkatzuidelijke sprinkhaanmuis
grijze vosoerzon of Noord-Amerikaans boomstekelvarkenzwartstaarthaas of zwartstaartezelhaas
grijze woestijnspitsmuisOrd's kangoeroegofferzwartstaartprairiehond
grootoorkitvospinjonmuiszwartvoetbunzing (foto)
halsbandpekaripluimstaartrat
Harris' grondeekhoornpoema, bergleeuw of zilverleeuw

Geschiedenis

Geschiedenis Arizona tot de komst van de Spanjaarden

Photo:Michael Gäbler Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

Zo'n 25.000 jaar geleden, tijdens de laatste ijstijd, trokken de eerste mensen vanuit Azië via de Beringstraat Noord-Amerika binnen. Deze eerste Amerikanen waren geharde nomadische jagers, die met eenvoudige wapens mammoeten, holenberen en gigantische luiaards te lijf gingen. Door de opwarming van het klimaat trokken de gletsjers zich terug en trokken de nomaden verder zuidwaarts. De oudste archeologische vondsten van deze mensen in het zuidwesten van de latere Verenigde Staten dateren van ca. 11.000 jaar geleden. Doordat de grote zoogdieren uitgestorven waren joegen de nomaden op kleine zoogdieren als herten en konijnen, en bovendien werden er ook steeds vaker bessen, noten en fruit verzameld: de jager-verzamelaar was ontstaan.

Vanaf 3000 v.Chr. leidden contacten met boerengemeenschappen uit Centraal-Mexico tot het ontstaan van landbouw in Arizona. Maïs was zo ongeveer het eerste product wat geteeld werd, vanaf ca. 500 v.Chr. kwamen daar onder meer bonen en pompoenen bij.

Rond 100 n.Chr. ontstonden er drie belangrijke culturen in het zuidwesten van de Verenigde Staten, de Hohokam-cultuur in de woestijnen, de Mogollon-cultuur van de centrale bergketens en valleien en de Oude Pueblo-volkeren, daarvoor Anasazi genoemd, die leefden op het Colorado Plateau en dan met name in het gebied Four Corners, waar de huidige grenzen van vier Amerikaanse staten, Arizona, Colorado, New Mexico en Utah, samenkomen.

Photo:Lorax Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De onverschrokken Hohokam-indianen overleefden in de woestijnen van Arizona tussen 300 v.Chr. tot 1400 n.Chr. door een voor die tijd zeer geavanceerd door rivieren gecreëerd irrigatiesysteem. Andere activiteiten duidden op een grote verwantschap met culturen in Mexico en Guatemala.

De Mogollon, genoemd naar de bergachtige gebieden met dezelfde naam in het westen van New Mexico en het oosten van Arizona, vestigden zich van 200 v.chr. tot 1400 n.Chr. in de buurt van de Mexicaanse grens. De Mogollon leefden in kleine gemeenschappen en waren vooral jagers-verzamelaars. Men vermoedt dat de Mogollon in de 13de-14de eeuw geruisloos werden opgenomen in de Pueblo-indianenstammen.

De Oude Pueblo-volkeren hebben de meeste archeologische vondsten nagelaten. Het waren jagers-verzamelaars die langzaam ook landbouwactiviteiten ondernamen. Voedsel verzamelden ze in kunstig in elkaar gezette en sterke manden, de diverse te onderscheiden periodes werden door archeologen Mandenmakersperioden genoemd. Tegen het einde van de 3e Mandenmakersperiode (400-700 n.Chr.), werd aardewerk voor de Oude Pueblos steeds belangrijker. Vanf 1400 verlieten steeds meer Pueblos hun oude pueblo-nederzettingen, die in die tijd vaak uit grote bouwwerken bestonden met soms meer dan 100 kamers. De huidige indianen die het dichtst bij de Oude Pueblo-volkeren staan zijn de Hopi-indianen. Het Hopi-dorp Old Oraibi is al bewoond sinds de 12de eeuw en is daarmee waarschijnlijk de oudste nederzetting van Noord-Amerika, samen met Acoma Pueblo in New Mexico.

Er leefden nog wat kleinere culturen in de regio, waaronder de Sinagua, nu de Salado-cultuur.

Photo:Arkyan Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Veel van de indianenstammen in Arizona en nabijgelegen staten leven nog niet zolang in dit gebied. Nomadische stammen als Navajos en Apaches arriveerden pas tussen 1300 en 1600 en stammen van hen af. Deze stammen gingen niet de confrontatie aan met de aanwezige Pueblo- en Hopi-stammen, maar zochten min of meer samenwerking en leerden zaken van elkaar: de Pueblos leerden jagen en de Apaches en de Navajos leerden pottenbakken, weven en landbouwmethoden.

In de 16e eeuw zou de situatie voor de indianen met de komst van de Spaanse ontdekkingsreizigers totaal gaan veranderen, en niet ten goede!

De Spanjaarden

In 1536 en 1539 verschenen de eerste groepjes Spanjaarden in het gebied rond Arizona, maar in 1540 werd er voor het eerst een grote expeditie, vanuit Mexico City, georganiseerd door ontdekkingsreiziger Francisco Vásquez de Coronado (foto).

Photo:Billy Hathorn Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De eerste Spaanse ontdekkingsreizigers trokken het gebied in februari 1540 binnen. De expeditie, die tot ongeveer maart 1542 duurde, bestond uit enkele honderden Europeanen en meer dan duizend indianen. Ze hadden de opdracht gekregen om op zoek te gaan naar de rijkdommen van de 'Zeven mysterieuze steden van Cibola', een mysterieus en uiteindelijk niet bestaand koninkrijk. Wat wel ontdekt werd waren onder andere de Grand Canyon en de Rio Grande. De route die De Coronado volgde zou reiken tot het oosten van het huidige Kansas en zou later de Coronado Trail gaan heten.

Photo:Publiek domein

De expeditie van De Coronado leverde dus niets op en had alleen maar veel geld gekost, het was dan ook niet vreemd dat de Spaanse zoektochten naar rijkdommen in het zuidwesten van de Verenigde Staten voor een periode van ca. 50 jaar werden gestaakt.

Pas in 1598 waren er weer wat Spaanse activiteiten in het zuidwesten van de Verenigde Staten. Juan de Oñate (ca. 1550-1626), een in Mexico geboren Spanjaard, trok vanuit Mexico weer naar het noorden met enkele honderden soldaten, ca. 400 kolonisten en een aantal franciscaner monniken. Hij claimde het gebied ten noorden van El Paso, waaronder het huidige Arizona, noemde het New Mexico en werd de eerste gouverneur van dat gebied. Het ging er in die tijd niet zachtzinnig aan toe, de Spaanse pogingen om zich in het vijandige indiaanse gebied te vestigen en de indianen te bekeren tot het katholieke geloof ging vaak gepaard met geweld en bloedvergieten. Veel indianen trokken weg uit het gebied en indiaanse opstanden kwamen ook regelmatig voor, onder andere in 1680 namen de noordelijke Pueblo-stammen het weer eens op tegen de Spanjaarden. Het lukte de Pueblos, met hulp van de Hopis, om meer dan 2000 Spanjaarden te verjagen via de Rio Grande naar El Paso.

Photo:Advanced Source Productions CC Attribution 2.0 Generic no changes made

In 1692 vochten de Spanjaarden zich terug en veel Pueblos vluchtten naar Hopi nederzettingen. Minder gewelddadig ging het toe bij de jezuiet Eusebio Kino, die uiteindelijk een bijna mythische status kreeg als brenger van de boodschap van God in voornamelijk het zuiden van Arizona. Hij startte zijn bekeringstochten in 1687 in Mexico en bleef meer dan twintig jaar in het Arizona-Sonora gebied. Hij stichtte onder andere de zendingsposten Tumacácori en San Xavier del Bac ten zuiden van Tucson in Arizona. Naast het geweld en de moordpartijen brachten de Europeanen ook nieuwe ziektes naar Amerika, en dat leidde in de 16de eeuw tot de dood van ca. 80% van de indianen.

Photo: copyright vervallen

Arizona onderdeel van de Verenigde Staten

De zogenaamde 'Louisiana Purchase' van 1803 zorgde ervoor dat de Verenigde Staten een groot stuk land, van Louisianan tot de Rocky Mountains, overnam van de Fransen. Het grondgebied van de Verenigde Staten verdubbelde door deze aankoop. De zuidgrens van de Verenigde Staten grensde nu aan de Spaanse kolonies, inclusief Arizona, in het zuidwesten. In 1821 wist Mexico zich los te maken van Spanje en werd zelfstandig. Meteen werd er een handelsroute geopend tussen de Verenigde Staten en Mexico, de befaamde ca. 1500 km lange Santa Fe Trail tussen Missouri en Santa Fe, de hoofdstad van de huidige staat New Mexico. Decennialang werd deze handelsroute intensief gebruikt, tot de aanleg van een spoorlijn in 1879.

In 1846 verklaarde de Verenigde Staten de oorlog aan Mexico, en na twee jaar van strijd werd al het land ten noorden van de Gila River, die dwars door Arizona loopt, geclaimd door de Verenigde Staten en opgenomen in de New Mexico Territory. Omdat de meest gunstige route vanaf de Mississippi tot Californië in het westen van de Verenigde Staten ten zuiden van de Gila River liep, kocht de Verenigde Staten op 30 december 1853 een gebied van 76.800 km2 ten zuiden van de Gila River en de huidige grens van Mexico, de zogenaamde Gadsden Purchase. Dit gebied liep grotendeels door Arizona (afbeelding) en de aankoop werd gesloten tussen de Amerikaanse gezant James Gadsden en de Mexicaanse dictator Antonio López de Santa Ana.

Photo:Publiek domein

Veel van de kolonisten die naar dit gebied trokken waren afkomstig uit de zuidelijke staten van de Verenigde Staten en toen de Amerikaanse Burgeroorlog in 1861 was het dan ook niet vreemd dat Arizona zich aansloot bij de Zuidelijke Staten die samen de Confederatie vormden. In Arizona werd de meest westelijke veldslag van de hele Burgeroorlog gevoerd, bij Picacho Peak in 1862. Een kleine groep Confederatieve soldaten werd verslagen door een veel grotere groep soldaten van de Noordelijke Staten, de Unie.

In 1863 kreeg Arizona de status als territorium toebedeeld, een gebied met beperkte vorm van zelfbestuur en in associatie met de andere 'Verenigde Staten'. Territoria mochten geen eigen senatoren en afgevaardigden kiezen voor het Amerikaanse Congres in Washington D.C. Het territorium Arizona werd geleid door een gekozen gouverneur, die echter weinig te zeggen had in Washington. Hoewel Tucson de grootste stad was, werd Prescott gekozen als de hoofdstad van het territorium omdat Tucson beschouwd werd als een loyaal bastion van de Confederatieven. Van 1867 tot 1877 werd Tucson toch weer de hoofdstad van het territorium, daarna werd het weer Prescott en in 1889 werd definitief gekozen voor weer een andere stad, Phoenix.

Ook in Arizona hadden de indianen het vanaf het begin van de 18de eeuw zeer moeilijk met Amerikaanse troepen, onder leiding van Kit Carson, die steeds verder naar het westen oprukten, ondertussen hele stammen uitoeiden of opjoegen die hun in de weg stonden. In Arizona was de meest vergaande actie het met geweld verplaatsen van de meeste Navajos in 1864 naar de afgelegen Canyon de Chelly in het noordoosten van Arizona. Grote hongersnood dwong ca. 9000 Navajos om naar het oosten te trekken, de Navajos noemden het 'The Long Walk', richting een kamp bij Bosque Redondo, in de buurt van Fort Summer in New Mexico.

Afbeelding:Günter Strube CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Honderden Navajos stierven onderweg aan honger, ziekte of werden neergeschoten. Maar ook het verblijf in Bosque Redondo werd een ramp, meer dan 2000 Navajos vonden de dood. Vier jaar later mochten de Navajos weer terugkeren naar hun land in het noordoosten van Arizona kregen een reservaat aangewezen van 13.000 km2. In 1868 werd het verdrag hieromtrent aangepast en het gebied vergroot tot 27.000 km2 in Arizona, New Mexico en Utah, en maakte het tot het grootste indianenreservaat in de Verenigde Staten. De Apaches bleven zich tot het laatste verzetten tegen de Amerikaanse troepen, onder het leiderschap van bekende indianenleiders als Mangas Colorados, Cochise, Victorio en als laatste Geronimo.

Photo:U.S. National Archives and Records Administration CC4.0 International no changes made

Geronimo gaf zich uiteindelijk in 1886 over, nadat hem was verzekerd dat de Apaches na een opsluiting van twee jaar mochten terugkeren naar hun vroegere thuislanden. Maar ook deze belofte werd gebroken, de Apaches zouden uiteindelijk pas na 27 jaar vrijgelaten worden uit hun gevangenschap. De overgave van Geronimo betekende wel de beëindiging van de Amerikaans-indiaanse oorlogen.

In de jaren zestig van de 19de eeuw brachten het toenemend aantal veetransporten de cowboy- en ranchcultuur naar Arizona die nog steeds kenmerkend is voor deze Amerikaanse staat. Eerst werd het vlees nog verkocht aan de indianen, maar al snel kwam er een grote 'eigen' markt bij. Rond 1890 werd Arizona via spoorwegen verboden met de rest van het land en zorgde de vondst van onder andere goud, zilver en koper voor de komst van veel gelukszoekers en de oprichting van talloze mijnstadjes.

Aan het einde van de 19de eeuw diende Arizona een verzoekschrift in bij de federale regering om officieel als staat erkend te worden. De federale regering nam het verzoek echter niet erg serieus. Arizona werd beschouwd als een woest en wetteloos woestijngebied waar in het geval van een status als officiële staat van de Verenigde Staten een bodemloze financiële put zou ontstaan. Die opvatting begon te veranderen na een bezoek van Theodore Roosevelt aan Arizona in 1903, die vooral het indrukwekkende landschap zeer bewonderde. Hij beloofde ook dat er een begin zou worden gemaakt met het temmen van de rivieren die in de lente vaak grote verwoestingen aanrichtten als ze buiten hun oevers traden. Hij deed zijn belofte gestand en in 1911 werd de Salt River Dam No 1 (later de Theodore Roosevelt Dam) in gebruik genomen, die er voor zorgde dat de rivieren gereguleerd werden en er het hele jaar door geïrrigeerd kon worden en schoon drinkwater voorhanden was. Een jaar later, op 14 februari 1912, werd Arizona de 48e staat van de Verenigde Staten.

Het moderne Arizona heeft veel te danken aan de dammen die er in de loop van de 20e eeuw gebouwd zijn; met name de Hoover Dam (1936) in de Colorado-rivier, de Parker Dam (1938) en de Glen Canyon Dam (1966). De Glen Canyon Dam en de Hoover Dam zorgen voor elektriciteit en irrigatiewater vanuit de gigantische reservoirs Lake Powell en Lake Mead. De Roosevelt-dam is qua metselwerk de grootste dam ter wereld, die tussen 1904 en 1911 baksteen voor baksteen opgebouwd werd.

Photo:Ansalm Adams in het publieke domein

In 1908 werd de Grand Canyon benoemd als een nationaal monument en in 1919 werd het een officieel Nationaal Park. Tijdens de Grote Depressie werd Arizona zwaar getroffen maar het herstel werd al vlug ingezet, met name door de zich ontwikkelende toeristenindustrie die tot op de dag van vandaag van belang is voor de staat. Het toerisme begon in de jaren '20 en '30 van de vorige eeuw met resorts voor de rijken in de omgeving van Phoenix. De groei van het toerisme was langzaam maar wel stabiel. Vanaf het begin van de Tweede Wereldoorlog kreeg het toerisme een boost door de toevloed aan militairen die in het warme klimaat van Arizona werden opgeleid om te vechten in klimatologisch moeilijke omstandigheden in Afrika en andere warme gebieden.

Na de oorlog kwamen veel veteranen terug naar Arizona en bleven daar wonen in wat een staat met veel mogelijkheden om een goede toekomst te hebben. De groei van het inwoneraantal was spectaculair, en steden als Phoenix en Tucson groeiden als kool en werden ook landelijk belangrijk, hoewel ook nadelen als luchtverontreiniging, criminaliteit en uitdijende arme wijken niet aan Arizona's grote steden voorbij gingen.

In 1959 werd Arizona getroffen door een vrij zeldzame krachtige aardbeving, met een kracht van 5.6 op de Schaal van Richter. Het epicentrum lag in de buurt van Fredonia, Noord-Arizona.

Photo:Publiek domein

Maar over het algemeen wordt Arizona meer geassocieerd met spas en golfterreinen, behalve misschien aan de grens met Mexico, waar problemen met illegale immigranten bijna aan de orde van de dag zijn. In 2009 trokken nog zo'n 250.000 mensen illegaal de grens over vanuit Mexico. Hoewel dit aantal al veel lager was dan een aantal jaren eerder, werden er in 2010 toch zeer strenge anti-immigratiewetten aangenomen, veel strenger dan in de rest van de Verenigde Staten. Zo mag de politie iedereen aanhouden waarvan ze zelfs maar vermoeden dat die illegaal in Arizona is.

Op 18 juni 2002 brak in een gebied in Oost Centraal-Arizona de zogenaamde Rodeo-Chediski Brand uit, die pas definitief geblust werd op 7 juli. Op dat moment was dat de grootste brand die ooit in Arizona gewoed had. Oorspronkelijk waren er twee branden die na verloop van tijd naar elkaar 'groeiden' en uiteindelijk zou 190.000 ha voornamelijk bosgebied (gedeeltelijk) verwoest worden, inclusief ca. 300 woningen. Het ontstaan van de Chediski Fire was een ongeluk, de Rodeo Fire was aangestoken.

In 2008 werd de senator van Arizona, John McCain, de republikeinse kandidaat voor het presidentschap van de Verenigde Staten. Hij verloor de verkiezingen echter van Barack Obama.

Photo:Publiek domein

Op 29 mei 2011 brak in Oost-Arizona en een kleine gebied in West-New-Mexico een brand uit die de Rodeo-Chediski Brand van 2002 zou overtreffen. De brand zou de geschiedenis ingaan als de Wallow Fire, genoemd naar het gebied waar de brand uitbrak, de Bear Wallow Wilderness. De brand, ontstaan door een verlaten kampvuur, brak uit in de White Mountains in de buurt van de plaats Alpine. Bijna 218.000 ha natuurgebied, ongeveer net zo groot als de provincie Limburg, in de counties Apache, Greenlee, Graham en Navajo werd verwoest, evenals 72 gebouwen. Zestien mensen raakten bovendien gewond en 6000 werden er geëvacueerd door de grootste brand die ooit in Arizona uitbrak.

Photo:Publiek domein

Op 15 januari 2015 ondertekende de nieuwe gouverneur van Arizona, John Ducey, een onderwijswet die het highschool-studenten verplichtte om een burgerschaptest met goed gevolg af te leggen voordat men kon afstuderen of een diploma kon krijgen. Arizona was de eerste staat die dit verplicht stelde.

In oktober 2015 werd ook Arizona opgeschrikt door een dodelijke schietpartij op een universiteitscampus, nu van de Northern Arizona University in Flagstaff. Een persoon kwam om het leven en drie raakten gewond bij een studentenhuis.

Zie ook de geschiedenis van de Verenigde Staten.

Bevolking

Op 1 juli 2014 telde Arizona 6,731,484 inwoners (ca. 23 per km²), waarvan 5% (ca. 300.000) indianen, de derde grootste indianenpopulatie van alle Amerikaanse staten. Qua inwonertal staat Arizona op de 15de plaats, qua bevolkingsdichtheid op de 33e plaats. ongeveer een derde van de bevolking van Zuid-Arizona heeft Spaanse roots. In 2014 was meer dan 24% van de bevolking jonger dan 18 jaar, bijna 16% was ouder dan 65. De roots van de blanke bevolking van Arizona ligt, in volgorde van belangrijkheid, in Mexico, Duitsland, Ierland, Engeland en Italië.

Het aantal inwoners per county verschilt nogal, Greenlee County telt nauwelijks 8000 inwoners, Maricopa County heeft de meeste inwoners, bijna 4 miljoen, en staat in de Verenigde Staten op de vierde plaats van counties met de meeste inwoners. Ondanks het klimaat woont ca. 90% van de bevolking van Arizona in het zuiden van de staat, en dan met name in de steden Phoenix en Tucson. Ca. 80% van de inwoners van Arizona woont in Maricopa County of in Pima County.

Photo:Publiek domein

Met uitzondering van de staat Wyoming breiden alle staten in het westen van de Verenigde Staten zich explosief uit, en dat geldt ook voor steden als Tucson en Phoenix in Arizona. Met name Phoenix, op dit moment qua inwoneraantal de vijfde stad van de Verenigde Staten en de grootste staatshoofdstad, is met een bevolkingsgroei sinds 1990 van meer dan 60%, een exponent van deze ontwikkeling en is de belangrijkste motor voor de geweldige bevolkingsgroei van de afgelopen decennia. Phoenix groeide in de periode 1950-1960 van 107.000 inwoners naar 439.000 inwoners, in 1990 waren dat er al meer dan één miljoen.

Arizona zag haar bevolking sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw, belangrijk hierin was de uitvinding van de airconditioning, tien keer zo groot worden en sinds 2000 groeide de bevolking met meer dan 25%, alleen de staat Nevada groeide nog sneller. Van 2010 tot 2014 groeide de bevolking van Arizona met 5.3%.

VolkstellingBevolkingGroei
18606.482
18709.65849,0%
188040.440318.7%
189088.243118.2%
1900122.93139.3%
1910204.35466.2%
1920334.16263.5%
1930435.57330.3%
1940499.26114.6%
1950749.58750.1%
19601.302.16173.7%
19701.745.94434.1%
19802.718.21555.7%
19903.665.22834.8%
20005.130.63240.0%
20106.392.01724.6%
20146.731.4845.3%

In 2018 telt Arizona 7,123.898 inwoners.

Meer dan een kwart van Arizona wordt ingenomen door ca. 50 indianenreservaten. Tot de belangrijkste indianenstammen in Arizona behoren de Navajo, de Pueblo en de Apache. De meeste Navajos wonen in het grootste reservaat van de Verenigde Staten, Navajo Nation (67.340 km2). De oppervlakte van dit reservaat overtreft tien van de vijftig Amerikaanse staten en is bijvoorbeeld ongeveer net zo groot als de Benelux. Het reservaat ligt voor een groot gedeelte in het noordoosten van Arizona, het zuiden van Utah en het noordwesten van New Mexico. Er wonen zo'n 350.000 Navajos, waarvan twee derde niet ouder is dan 21 jaar en tussen 25 en 50% zich christen noemt. De hoofdstad van Navajo Nation is Window Rock.

De Pueblo, nog zo'n 60.000, wonen verspreid over Arizona en dan vooral langs de rivier de Colorado. De meeste Pueblo wonen echter in New Mexico. Vanaf ongeveer 1300 vertrokken veel Pueblos uit hun steden en trokken naar andere gebieden.

De ca. 57.000 Apache wonen in Arizona en het zuiden van New Mexico.

Photo:Publiek domein

Kleinere indianenstammen die nog in Arizona wonen zijn de Tohono O'odham (door de conquistadores Papago genoemd), voornamelijk wonend in de Sonora woestijn in het oosten van Arizona en in Noordwest-Mexico. Het reservaat van de Tohono O'odham, met een oppervlakte van 11.534 km het derde grootste indianenreservaat van de Verenigde Staten, ligt in de counties Pima, Pinal en Maricopa.

De Akimel O'odham (ook wel Akimel O'otham of Pima), het 'riviervolk', leven in Centraal- en Zuid-Arizona in de reservaten Keli Akimel O'otham en On'k Akimel O'odham.

De Quechan leven in het Ford Yuma-reservaat aan de benedenloop van de Colorado-rivier in Arizona en verder in Californië net ten noorden van de Mexicaanse grens.

De Hopi leven in het Hopi-reservaat in Noordoost-Arizona. In 2010 werden er iets meer dan 18.000 Hopi geteld, die afstammen van de Oude Pueblo-volken.

De Havasupai leefden zo'n 800 jaar bij en in de Grand Canyon en zijn nu te vinden in het gebied Cataract Canyon. De stam bestaat nu nog uit ongeveer 650 personen en werkt voornamelijk in de toeristenindustrie rond de Grand Canyon.

De Paiute kunnen verdeeld worden in de Noordelijke Paiute, de Owens Valley Paiute en de Zuidelijke Paiute, die leven in Arizona, Zuidoost-Californië, Nevada en Utah.

Andere indianenstammen zijn: Hualpai of 'volk van de grote pijnbomen', Mohave en Chemehuevi.

Taal

Photo:Kobolen Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Het overgrote deel van de Amerikaanse bevolking heeft het Engels als moedertaal, maar er worden door grote groepen ook nog andere Europese en niet-Europese talen gesproken, met name Spaans in staten zoals Arizona. Vooral in de grote steden wonen groepen die vaak vele generaties lang de taal van herkomst hebben behouden.

Het Amerikaans als taal bestaat niet: er bestaat eigenlijk alleen een veramerikaanst Engels. Het grootste verschil met het Brits-Engels schuilt in de afwijkende uitspraak. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de dialecten van het noorden, oosten en zuiden, maar ondanks de grote afstanden lopen de dialecten nog altijd minder ver uiteen dan in een klein landje als Nederland. Door nieuwe levensomstandigheden en een andere mentaliteit ontstonden er wel nieuwe woorden, zegswijzen en uitdrukkingen. Sommige woorden kregen een andere betekenis, en ook op spelling- en grammaticagebied is er het een en ander veranderd. Toch zijn de taalverschillen tussen het Engels en het Engels-Amerikaans niet erg groot.

Amerikanen houden van kort en alles wat snel gaat en tijdwinst oplevert wordt zeer gewaardeerd.

Ook in de taal is dit streven terug te vinden. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

Televisie = tv

Science fiction = sf

Advertisement = ad

Bycicle = bike

Hello = hi

Reverend = rev

See you = C U

Een andere manier om tijd te besparen is het samentrekken van woorden, zowel in de spreektaal als in de schrijftaal. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

Radio operator = radiorator

Motor cavalcade = motorcade

Laundry automatic = laundromat

I am going to = I’m gonna

I want to = I wanna

I don’t know = dunno

Merry christmas = merry x-mas

Through = thru

Indianen spreken bijna allemaal Amerikaans. Daarnaast hebben tientallen sterk uiteenlopende indiaanse talen de assimilatietechniek van de Amerikaanse overheid overleefd.

Photo:Publiek domein

Hoewel Engels uiteraard de officiële taal is van Arizona, spreekt ca. 26% van de bevolking in de huiselijke sfeer een andere taal, meestal Spaans of een indianentaal (in 2010 1.48% Navajo, 0.18% Apache en 0.27% andere indianentalen). Naast het Engels (ca. 73%) en het Spaans (ca. 21%) wordt er in de thuissituatie ook (wel allemaal minder dan 1%) Duits, Chinees, Tagalog, Vietnamees, Frans, Arabisch en Koreaans gesproken.

Het Engels en het Spaans worden ook regelmatig door elkaar gebruikt, soms zelfs in één zin, en dan spreekt men van Spanglish. 'Vamos a mi house' (kom naar mijn huis) is dan in het Engels 'come to my house'.

Photo:Mortadelo2005 Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

In Arizona wonen van alle Amerikaanse staten de meeste indaans-sprekenden en Apache County heeft van alle Amerikaanse counties de hoogste concentratie indiaans-sprekenden in de gehele Verenigde Staten.

Er bestaan meerdere theorieën over de oorsprong van de naam Arizona. Drie ervan zijn:

-Afgeleid van arizonac, een woord dat in de taal van de Papago-Indianen"(plaats met) kleine bronnen" betekent

-Samentrekking van het Spaanse árida zona ("droog gebied")

-Afgeleid van het Azteekse woord arizuma

Godsdienst

Van de traditionele geloven hebben de katholieken nog de overhand, op de voet gevolgd door evangelische christenen en niet-religieuzen. De meest voorkomende religieuze groeperingen in Arizona zijn:

Rooms-Katholiek - 25%

Evangelische christen - 23%

Niet-religieuzen - 22%

Protestanten - 15%

Mormonen - 4%

Joden - 1%

Anderen (waaronder indianenreligies) - 11%

L. Ron Hubbard, de stichter van Scientology, woonde in Phoenix.

Photo:Publiek domein

De jezuiet Eusebio Kino stichtte in januari 1691 een zendingspost, de eerste op het huidige grondgebied van Arizona. De zendingspost, genaamd San Cayetano de Tumacácori, was gevestigd ten oosten van de Santa Cruz River, maar verhuisde in 1751 naar de westkant van de rivier en kreeg de huidige naam San José de Tumacácori. Hier werd ook het eerste kerkgebouw neergezet, vanaf 1800 werd er door franciscaner monniken gebouwd. Door gebrek aan geld werd er, onder leiding van de franciscaners Juan Bautista Estelric en later Ramón Liberós gedurende enkele decennia gebouwd aan de kerk, maar nooit echt voltooid.

Photo:SonoranDesertNPS Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

De Snowflake Arizona Temple was de 108e tempel van de Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, beter bekend on de naam mormonen. Mormoonse pioniers, waaronder Erastus Snow en William J. Flake, stichtten de stad in 1878. De tempel werd op 3 maart 2002 ingewijd en was daarmee de tweede tempel van de mormonen in Arizona, na die van Mesa, die al in 1927 in gebruik genomen werd. De tempel bedient zo'n 35.000 Mormonen in de regio, is gemaakt van graniet uit China en heeft een oppervlakte van 1730 m2.

Photo:Mikejames Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Bijzonder is de best bewaarde missiekerk in de Verenigde Staten, San Xavier del Bac (foto), een vroegere missiepost en in 1692 de oudste katholieke kerk van de Verenigde Staten. De toenmalige kerk stond op het grondgebied van de indianenstam Tohono O'odham, en werd gesticht door de bekende jezuïetenpater Eusebio Kino. In 1751 werd de kerk grotendeels verwoest in de Pima-opstand. De huidige kerk, gebouwd van adobesteen en ook wel 'white dove of the desert' genoemd, werd in de periode 1783-1797 gebouwd door franciscaner monniken en is een typisch voorbeeld van de Spaanse missiearchitectuur met Spaanse, barokke en moorse elementen. Opvallend is dat één van de torens nooit afgemaakt is. In de jaren negentig van de vorige eeuw werd de missiekerk, met een on-Amerikaans mooi met fresco's beschilderd interieur, met behulp van experts van het Vaticaan gerestaureerd.

Photo:Frank Kovalchek Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Met de bouw van de St. Augustine Cathedral in Tucson, de tweede stad van Arizona, werd begonnen in 1896. De kerk is gebouwd in de Spaans-koloniale stijl van de kathedraal van Querétaro in Centraal-Mexico. Aan de voorkant van de kerk worden , naast het beeld van de heilige Augustinus, de drie symbolen van de Sonorawoestijn afgebeeld: de saguarocactus, de yucca en de padhagedis.

Photo:Ken Lund Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Bijzonder van vorm en gelegen in Sedona in een schilderachtige omgeving is de Chapel of the Holy Cross. De kapel werd ontworpen door Marguerite Brunwige Staude, een studente van de beroemde architect Frank Lloyd Wright. De kapel werd in 1956 gebouwd en de façade bestaat onder andere uit een groot kruis (zie foto).

Photo:Marine 69-71 Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International no changes made

Net buiten Sedona liggen sinds 2004 ook de Amitabha Stupa, een boeddhistische heiligdom van ca. 10 meter hoogte, de iets kleinere Tara Stupa en een groot boeddhabeeld.

Hopi godsdienst

Photo:Publiek domein

In de Hopi-religie is het streven om de balans en de harmonie tussen de geestelijke wereld en de 'vierde wereld' te behouden, cruciaal. De zogenaamde kachinas (ook: katsinas), spirituele boodschappers, spelen in dit streven een centrale rol. Deze bovennatuurlijke wezens zijn onder andere goddelijke geesten, dieren en overleden stamgenoten, en zij kunnen er voor zorgen dat het gaat regenen, het weer beïnvloeden, hulp bieden tijdens de dagelijkse werkzaamheden en overtreders van stamwetten straffen. Er zijn honderden kachina-geesten: sommige zijn vriendelijk, andere beangstigend en gevaarlijk.

Men zegt dat ze zich bevinden op de bergen van de San Francisco Peaks, net zoals de Griekse goden op de berg Olympus. Na de winterzonnewende dalen de kachinas af naar de Hopi-dorpen, waar ze blijven tot de zomerzonnewende. Kachina-poppetjes (foto) zijn kleurige houten figuurtjes die traditioneel gegeven worden aan Hopi-meisjes tijdens sommige festivals.

Samenleving

Bestuur

Arizona sloot zich op 14 februari 1912 als achtenveertigste staat aan bij de Verenigde Staten.

De staten van de Verenigde Staten zijn onderverdeeld in 3077 counties, een gemiddelde van 62 per staat. Arizona heeft veel minder counties, namelijk maar vijftien.

De counties Mohave, Pima, Yavapai en Yuma werden in het leven geroepen in 1864, na de oprichting van de Arizona territory in 1862. Pah-Ute splitste zich in 1865 af van Mohave, maar sloot zich in 1871 weer aan. Alle andere counties, behalve La Paz, werden in 1912, toen Arizona een officiële staat werd, opgericht.

De namen van de meeste counties voeren terug naar de indiaanse geschiedenis van Arizona. Negen van de vijftien counties zijn vernoemd naar stammen die leven op het huidige grondgebied van Arizona. De namen van drie counties zijn terug te voeren op de Spaanse ontdekkingsreizigers die Arizona in kaart brachten: La Paz, Santa Cruz en Pinal. Graham is vernoemd naar Mount Graham en Greenlee is genoemd naar een van de eerste pioniers die het grondgebeid van Arizona verkenden.

Photo:Publiek domein

Naam countyHoofdplaatsSinds
ApacheSt. Johns1879
CochiseBisbee1881
CoconinoFlagstaff1891
GilaGlobe1881
GrahamSafford1881
GreenleeClifton1909
La PazParker1983
MaricopaPhoenix1871
MohaveKingman1864
NavajoHolbrook1895
PimaTucson1864
PinalFlorence1875
Santa CruzNogales1899
YavapaiPrescott1864
YumaYuma1864

De bestuurslaag onder de counties bestaat uit gemeenten en steden in allerlei gradaties. Bijzonder is dat sommige steden de county-grenzen overschrijden. De hoofdplaats van een county wordt 'county seat' genoemd en sommige staten hebben twee of meer hoofdplaatsen.

Photo: Adavyd Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De uitvoerende macht in elke staat van de Verenigde Staten is in handen van een gouverneur, die via directe verkiezingen door de kiesgerechtigde inwoners van zijn of haar staat wordt gekozen. De wetgevende macht in Arizona bestaat uit het 60 leden tellende Huis van Afgevaardigden (Arizona House of Representatives) en de uit 30 leden tellende Senaat van Arizona (Arizona Senate). Elk van de 30 districten in Arizona wordt wordt vertegenwoordigd door één senator en twee afgevaardigden. Senatoren en Afgevaardigden worden gekozen voor een periode van twee jaar, met een maximum van vier opeenvolgende termijnen. Met tussenpozen is het wel mogelijk om meer dan vier termijnen uit te dienen. In de nationale Senaat wordt Arizona vertegenwoordigd door twee senatoren en in het Huis van Afgevaardigden door negen personen.

De gouverneur stamt nog uit de tijd dat de Verenigde Staten een Britse kolonie was. Alle koninklijke gouverneurs werden na de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) afgezet, maar de naam 'governor' bleef behouden. Douglas Anthony 'Doug' Ducey, geboren op 9 april 1964 en lid van de Republikeinse Partij, werd op 5 januari 2015 ingezworen als de nieuwe en 23e gouverneur van Arizona. Op 4 november 2014 won hij de gouverneursverkiezingen van de democraat Fred DuVal en de Libertijn Barry Hess, en volgde Jan Brewer op. Ducey was de eerste mannelijke gouverneur van Arizona sinds Fife Symington, die gouverneur was in de periode 1991-1997. Een gouverneur mag net zo vaak herkozen worden als hij wil, maar nooit meer dan twee termijnen van vier jaar na elkaar. Arizona heeft tot nu toe vier vrouwelijke gouverneurs gehad, meer dan elke andere staat in de Verenigde Staten.

Photo:Gage Skidmore CCAttribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Elk van de 21 indianenreservaten in Arizona wordt bestuurd door een stamraad, waarvan de leden door de stam worden gekozen. Voor de actuele politieke situatie van de Verenigde Staten zie hoofdstuk geschiedenis.

Economie

Photo:Publiek domein

De afgelopen honderd jaar heeft Arizona economisch een indrukwekkende ontwikkeling doorgemaakt. Van een regio met verspreid wat kleinschalige veeteelt-, landbouw- (voornamelijk katoen) en mijnbouwactiviteiten (koper) is Arizona uitgegroeid tot een staat met een moderne, meer gevarieerde economie.

De maak-industrie van Arizona is zeer divers, van voedsel tot microchips. De meeste fabrieken zijn gevestigd in de regio's rond de steden Phoenix en Tucson.

De mijnbouw neemt nog altijd een belangrijke plaats in de economische huishouding van de staat in. De bijnaam 'copper-state' is niet voor niets: Arizona is al de grootste producent van koper sinds 1907. In 2009 werd er nog bijna voor 10 miljard dollar koper geproduceerd, meer dan de helft van alle koper die in de Verenigde Staten wordt gedolven. De Morenci-mijn, in Greenlee County is een zeer grote kopermijn, een van de grootste ter wereld, met een enorme voorraad koper, zo'n 3 miljard ton.

Photo: TJBlackwell Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

Goud en zilver worden op bescheiden schaal gewonnen in de bergen in Zuid-Arizona. Andere belangrijke delfstoffen zijn lood, zink en uranium. Maar historisch gezien is Arizona de staat van de vier C's: copper (koper), cattle (vee), cotton (katoen) en citrus (citrusvruchten).

De agrarische sector (landbouw en veeteelt) is nog steeds een belangrijk middel van bestaan en vooral te vinden in het midden en zuiden van Arizona. De katoenteelt neemt een zeer belangrijke plaats in binnen de landbouwactiviteiten, maar ook groenten, tomaten, citrusvruchten en meloenen worden op grote schaal verbouwd.

Photo:Brian Dunnette Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Arizona staat nog niet echt bekend als een wijnstreek, maar de bodem en het klimaat van de Santa Cruz Valley in het uiterste zuiden van Arizona zijn ideaal om druiven te telen. De druiventeelt dateert al van meer dan 400 jaar geleden, de druiven werden op dat moment vooral gebruikt voor het maken van miswijn. Pas in de jaren zeventig van de 20e eeuw werden de eerste commerciële 'vinifera'druiven geplant, gevolgd door de sterkere soorten syrah, grenache en malvasia, die de zomerhitte konden verdragen. Meer wijngaarden zijn te vinden rond Wilcoox, Sedona en Oak Creek.

In 2014 werd de bouw van het op dat moment grootste zonnepark ter wereld, Agua Caliente, afgerond. Het park, dat 1,8 miljard dollar kostte, heeft een oppervlakte van ca. 1000 ha (5,2 miljoen zonnepanelen) en levert met een vermogen van 290 megawatt voldoende stroom voor ca. 100.000 huishoudens.

Ook het toerisme draagt jaarlijks een steeds forser steentje bij aan de economie van Arizona. Met name de Grand Canyon is natuurlijk een publiekstrekker van jewelste en rond de canyon wordt ook nog veel geld verdiend aan de houtbouw. In 2008 bezochten meer dan 37 miljoen toeristen Arizona, goed voor meer dan 170.000 banen.

Photo:Publiek domein

De overheid is de belangrijkste werkgever in Arizona waar veel land in handen is van de federale en statelijke overheden. Voorts zijn vooral de technologie en high-tech industrieën belangrijk voor de economie. Producten als computers, elektronica en vlieg- en ruimtevaart worden in de staat vervaardigd, de grootste private werkgever in Arizona is de in Tucson gevestigde raketwapenfabrikant Raytheon Missile Systems met ca. 10.000 werknemers.

Vakantie en bezienswaardigheden

Photo:Wing-Chi Poon https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5/deed.en no changes made

De Grand Canyon is de grootste toeristische attractie van Arizona met meer dan 4 miljoen bezoekers per jaar; aantallen van boven de 5 miljoen zoals in de jaren negentig van de vorige eeuw worden niet meer gehaald. Het is een diep dal uitgesleten door de rivier de Colorado. De kloof is op sommige plaatsen extreem stijl en er zijn zowel aan de noordelijke als de zuidelijke rand een aantal prachtige uitzichtspunten. Waaghalzen kunnen ook per kano of kajak door de Grand Canyon. Aan te raden is ook een helikoptervlucht, waar je de meest ongelooflijke panorama's kunt bewonderen.

Photo:John Fowler Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Noord-Arizona heeft met sneeuw bedekte bergen, door wind gevormde tafellandschappen, dichte dennenbossen, waaronder het grootste ponderosa-dennenbos ter wereld, en reusachtige canyons. Deze regio bevat een aantal van de beste wandel- en fietsroutes van de staat Arizona, en een grote verscheidenheid aan flora en fauna.

Noord-Centraal Arizona heeft verkoelende dennenbossen, talrijke bergen, schaduwrijke wandelpaden en veel meren en rivieren die van Noord-Centraal Arizona een perfecte streek maken om te wandelen, fietsen, kamperen en vissen. Noord-Centraal Arizona staat ook bekend om zijn wintersportmogelijkheden en het hele jaar door worden er vele rodeo's en festivals gehouden.

Van hoog naar laag en nat naar droog, Centraal-Arizona heeft het allemaal, bergwandelingen zijn mogelijk, maar ook een tour door de woestijn of recreëren op een meer. Deze wisselende omstandigheden zorgen voor een gevarieerde fauna en flora, zoals coyotes, haviken, ratelslangen, schorpioenen, palmbomen en cactussen.

Photo:Murray Foubister CC Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Rotsklimmen, woestijn- en mountainbiken, skiën, vogels kijken en golfen staan bovenaan de lijst van activiteiten in Zuid-Arizona. De regio is de thuisbasis van Kartchner Caverns, een 550 hectare groot park met spectaculaire grotten en wandelpaden, en Saguaro National Park, waar bossen van enorme saguaro-cactussen te vinden zijn.

In West-Arizona bieden Lake Mead en Lake Havasu uitstekende voorwaarden voor watersportactiviteiten, maar dit gebied heeft ook een grote verscheidenheid aan flora en fauna. Yuma, in het meest zuidelijke deel van de regio, is een paradijs voor fanatieke vogelaars en herbergt ook een aantal beschermde natuurgebieden.

Zeer bijzonder is Antelope Canyon, bestaande uit Lower Antelope Canyon (lengte 407 meter) en Upper Antelope Canyon (lengte 200 meter), in de buurt van de stad Page, een sterk gewelfde kloof van eroderende versteende duinen.

Photo:Meckimac Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Een van de meest indrukwekkende uitzicht is de Horseshoe Bend, een 300 meter hoge rotspunt waar de Colorado-rivier zich omheen slingert. Monument Valley, gelegen in Noord-Arizona op de grens met Utah is een woestijngebied met schitterende zandsteenrotsen en tafelbergen, tot 360 meter hoog, met prachtige namen als Three Sisters, Eagle Rock, Bear and Rabbit, Elephant Butte, Totem Pole, Mittens (East and West Mitten Buttes) en John Ford's Point.

Photo:Sirrobcool in het publieke domein

Zeer bijzonder is de London Bridge in Lake Havasu City. De brug stond oorspronkelijk in het echte Londen van 1831 tot 1967, maar dreigde in te storten. Er was geen geld voor reparatie en restauratie en de Amerikaan Robert McCulloch vatte het plan op om de brug te kopen voor ca. 2,46 miljoen dollar en in ca. 10.000 delen naar Laka Havasu City te verschepen. Aldus geschiedde en de brug is na de Grand Canyon de meest bezochte bezienswaardigheid van Arizona.

Photo:Ken Lund Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

ARIZONA LINKS

Advertenties
• Arizona Travelworld
• NoordAmerika.nl - Amerika aanbiedingen - Rondreizen en groepsreizen Amerika
• Rondreis Arizona
• AmerikaPLUS
• Droomvakanties naar Amerika vergelijken
• Arizona Hotels
• Autoverhuur Sunny Cars Arizona

Nuttige links

Het Beste van West-Amerika: Arizona
Telefoongids Verenigde Staten

Bronnen

Balfour, Amy C. / Arizona

Lonely Planet

Balfour, Amy C. / Southwest USA's best trips : 32 amazing road trips

Lonely Planet

BBC - Country Profiles

CIA - World Factbook

Elmar Landeninformatie

Fodor's Arizona & The Grand Canyon 2015

Fodor's Travel

Heetvelt, Angela / Zuidwestelijke staten van Amerika

Gottmer/Becht

Southwest USA

Lonely Planet

USA-Zuidwest & Las Vegas

Van Reemst

Ward, Greg / The rough guide to Southwest USA

Rough Guides

Wikipedia

Zuidwest-USA

Lannoo

 

laatst bijgewerkt april 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems