Landenweb.nl

URUGUAY
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Spaans
  Hoofdstad  Montevideo
  Oppervlakte  175.016 km²
  Inwoners  3.480.456
  (mei 2019)
  Munteenheid  Uruguayaanse peso
  (UYP)
  Tijdsverschil  +10
  Web  .uy
  Code.  URY
  Tel.  +598

To read about URUGUAY in English - click here

Steden URUGUAY

Montevideo

Geografie en Landschap

Geografie

De republiek Uruguay (officieel: República Oriental del Uruguay) is een van de kleinste staten van Zuid-Amerika. Uruguay wordt samen met Argentinië en Paraguay gerekend tot de La Plata-landen omdat het ligt in het stroomgebied van de rivieren die in de La Plata uitmonden. Uruguay heeft een totale landoppervlakte van 176.215 km2 en is daarmee toch nog groter als Engeland en Wales samen en ook ca. 4,5 keer zo groot als Nederland.

advertentie

Uruguay: SatellietfotoPhoto: Publiek domein

Uruguay grenst in het westen aan Argentinië (579 km), in het noorden en oosten aan Brazilië (985 km) en in het zuiden aan de Río de la Plata en de Zuid- Atlantische Oceaan.

Landschap

Het landschap van Uruguay is een voortzetting van het landschap van Zuid-Brazilië en bestaat in het noorden en oosten uit een zacht golvend landschap van gesteenten uit het Krijttijdperk. Het westelijk deel van Uruguay is helemaal bedekt met donker gekleurde, horizontaal liggende basaltlagen, en vormt een onderdeel van het grote Paranáplateau; de oostrand vormt een scherpe cuestarand.

Van het noorden naar het zuidwesten lopen twee gebergterichels: de Cuchilla de Haedo in het westen en de Cuchilla Grande in het oosten. In de Cuchilla Grande ligt aan de Braziliaanse grens de Cerro Catedral met 621 meter de hoogste top van het land.

advertentie

Top van de Cerro Catedral, hoogste heuvel van UruguayPhoto: Scheridon CC 3.0 Unported no changes made

Langs de oceaankust ten westen van de hoofdstad Montevideo komt een brede zandvlakte voor met duinen en lagunes, o.a. het Lagoa Mirim. Langs de Río de la Plata en de Río Uruguay komen eveneens zandafzettingen voor, maar ook löss. De Cuchilla Grande is de belangrijkste waterscheiding. Naar het oosten stromen korte rivieren naar de oceaan of naar de Cebollati, die in het Lagoa Mirim uitmondt. Tussen Cuchilla de Haedo en Cuchilla Grande komen de rivieren samen in de belangrijkste rivier van Uruguay, de Río Negro. Een dam, gebouwd in de Río Negro, zorgde voor het grootste kunstmatige meer van Zuid-Amerika, het Río Negro meer. De benedenloop van de Río Negro is bevaarbaar en bij Fray Bentos mondt de rivier uit in de Río Uruguay.

Klimaat en Weer

In Uruguay heerst een mild gelijkmatig klimaat waar het zelfs in de winter bijna nooit vriest. Het klimaat vormt de overgang van het subtropische klimaat van Brazilië naar het gematigde klimaat van Argentinië. Langs de kust is de gemiddelde dagtemperatuur 28°C in januari en ca. 15°C in juni; de gemiddelde nachttemperatuur is ca. 17°C in januari en ca. 7°C in juni. De seizonen zijn dus omgekeerd aan die in Europa. Er is geen specifiek beste reistijd, je kunt het land het gehele jaar door bezoeken.

advertentie

Klimaatdiagram Montevideo, UruguayPhoto: Hedwig in Washington CC 3.0 Unported no changes made

De constante passaatwind wisselt tussen oost, noordoost en zuidoost en daardoor valt er gedurende het hele jaar overal in het land regen, ca. 1000 mm per jaar. In het noorden valt gemiddeld ca. 1250 mm en in het zuiden gemiddeld ca. 950 mm. Door het gebrek aan natuurlijke barrières kunnen de vaak sterke winden uitgroeien tot tornado’s.

Planten en Dieren

Planten

advertentie

De bloem van de ceiboboom is de nationale bloem van UruguayPhoto: Jacilluch CC 2.0 Generic no changes made

Uruguay bestaat voornamelijk uit grasland en galerijwouden langs de rivieren, en daardoor lijkt het veel op de vegetatie van de Argentijnse pampa’s en Zuid-Brazilië. De galerijwouden bestaan o.a. uit eucalyptusbomen, wilgen, populieren en acacia’s. Een van vreemdste bomen van Uruguay is de ombú, waarvan de bast zacht en pluizig aanvoelt. De schitterende bloem van de ceibo-boom (ook wel koraalstruik of koraalboom) is de nationale bloem van Uruguay.

advertentie

Peltophorum dubium is de nationale boom van UruguayPhoto: João Medeiros CC 2.0 Generic no changes made

In het zuidoosten komt een groot palmsavanne-gebied voor langs de Braziliaanse grens. Voor de rest is maar een klein percentage van het land met bossen bedekt. Op de vochtige bodems van de dalen groeit voornamelijk struikgewas. Langs de kust staan nog kokospalmen. De nationale boom van Uruguay is de Peltophorum dubium.

Dieren

advertentie

Wilde Ganzen komen veel voor in UruguayPhoto: Dori CC 2.5 Generic no changes made

Grote wilde dieren komen nauwelijks voor in Uruguay, hoewel nandoes voorkomen in de buurt van de Río Uruguay. De dierenwereld is typisch die van de open vlakten van Zuid-Amerika, dus een fauna van de grassavannen, die in het algemeen aansluit bij die van Noordoost-Argentinië. In de rivierbossen en de moerasgebieden komen veel vogelsoorten voor, o.a. de koningseend, de zwartnekzwaan en verschillende soorten wilde ganzen. In de graslanden vinden we de al eerder genoemde nandoe en patrijzen. De hornero of ovenvogel bouwt zijn op een oven gelijkende nest in o.a. telefoonpalen.

advertentie

Gouden Dorade, UruguayPhoto: Felipe cancian CC 3.0 Unported no changes made

Zoetwatervissen zijn o.a. piranha’s, zalm en pejerrey. Verder komen voor de pacú, tararira en de surubí, allen verwant aan de Noord-Amerikaanse baars. De bekendste zoetwatervis van Uruguay is de karperzalm Salminus brasiliensis of gouden dorado, die tot 32 kilo zwaar kan worden. Sportvissers uit zowel geheel Noord- als Zuid-Amerika komen naar Uruguay om te vissen op de gouden dorado in de Río Santa Lucía. Het Río de la Plata estuarium is zeer rijk aan vis. Hier vindt men een combinatie van zout en zoet water waar haaien, roggen, ansjovis en corvina voorkomen.

Armadillos, UruguayPhoto: Mwcolgan8 in het publieke domein

Dieren als jaguars, poema’s, halsbandpekaries en reuzenmiereneter zijn uitgestorven in Uruguay. Zoogdieren die nog wel voorkomen zijn witlippekaries, armadillos (gordeldieren), capibara’s (’s werelds grootste knaagdier) en drieteenmiereneters of tamanduá.

Driehonderd jaar extensieve veeteelt hebben een negatieve stempel op dieren- en plantenwereld gedrukt. Uruguay heeft maar vier nationale parken waaronder de zeehondenkolonie in de buurt van Punta del Este en Cabo Polonio.

Geschiedenis

Eerste bewoners

Monument voor de Charrua, de eerste bewoners van UruguayPhoto: Maximasu CC 3.0 Unported no changes made

Archeologische vondsten van de eerste bewoners wijzen uit dat er al 8.000 jaar geleden mensen woonden in dit gebied. De allereerste inwoners van Uruguay waren o.a. de Charrúa, een volk van jagers, vissers en verzamelaars. Ze waren zeer vijandig tegenover de Spaanse ontdekkingsreizigers en conquistadores. Zij overleefden de Spaanse overheersing tot in de 19e eeuw en speelden zelfs een belangrijke rol bij de strijd om de onafhankelijkheid.

Andere stammen die ten tijde van de Spanjaarden hier leefden waren de Chaná en de Guaraní. Zij waren echter snel verdwenen toen de Spanjaarden het land koloniseerden. Men vermoedt dat er rond 1500, ten tijde van het eerste contact met de Europeanen ongeveer 9000 Charrúa en 6000 Chaná en Guaraní in Uruguay leefden.

Er waren drie belangrijke redenen waarom de indiaanse bevolking verdwenen is uit Uruguay: moordpartijen, samengaan met de Spaanse bezetters en als belangrijkste de ziektes die de Spanjaarden vanuit Europa meenamen als pokken, tuberculose en griep. In 1840 leefden er nog maar 18 Charrúa in Uruguay.

Spaanse overheersing

Al in 1502 ontdekten de Spanjaarden de Río del Plata maar onderzochten het gebied niet verder. Een van de eerste die het gebied wel onderzocht was de Spanjaard Juan Diaz de Solís die in 1516 samen met de meeste van zijn manschappen vermoord werd door de indianen. Omdat er verder ook geen goud of andere kostbare mineralen aangetroffen werden, duurde het tot de 17e eeuw voordat de Spanjaarden Uruguay koloniseerden.

Charrua's bij de Rio de la Plata, UruguayPhoto: Publiek domein

In de 17e eeuw hadden de Charrúa ondertussen paarden overgenomen van de Spanjaarden en hielden daarmee grote kuddes wilde runderen waarmee zelfs gehandeld werd. Op dit moment bestaan de Charrúa niet meer als stam, en leven er alleen nog een aantal mestiezen in het binnenland langs de Braziliaanse grens. De eerste Europeanen die zich vestigden in de Banda Oriental, zoals Uruguay genoemd werd tijdens de koloniale periode, waren jezuïtische missionarissen. Dit was in de buurt van het huidige Sorianoac de Río Uruguay. In 1680 stichtten de Portugezen Nova Colõnia do Sacramento, tegenover Buenos Aires in Argentinië. Tussen deze twee plaatsen in ligt de Río de la Plata. Colõnia werd al snel een smokkelaarsnest en daardoor een direct gevaar voor de Spanjaarden. Als reactie hierop bouwden de Spanjaarden een eigen fort waar later de hoofdstad Montevideo zou ontstaan. De rivaliteit tussen Spanje en Portugal zou uiteindelijk wel leiden tot de onafhankelijkheid van Uruguay.

José Gervasio ArtigasPhoto: Publiek domein

José Gervasio Artigas, Uruguay’s grootste nationale held, ging samenwerken metde “United Provinces of the River Plata” tegen Spanje. De Portugezen, die door de Spaanse bevelhebber te hulp waren geroepen, verdreven Artigas naar Paraguay. Hierna werd Uruguay bezet door Brazilë en ingelijfd als een provincie van Brazilië. De Brazilianen noemden Uruguay toen de Cisplatine Provincie. Gervasio Artigas werd verdreven naar Paraguay, waar hij de “33 Orientals” onder leiding van generaal Juan Lavalleja inspireerde en met behulp van Argentinië trachtte Banda Oriental te bevrijden van de Brazilianen.

Uruguay onafhankelijk!

Uitrorprn van de grondwet in 1830, UruguayPhoto: Publiek domein

Op 4 oktober 1828, na drie jaren van strijd, werd Uruguay een onafhankelijke staat na een door Groot-Brittannië geregisseerde vredesovereenkomst; in 1830 werd deze overeenkomst grondwettelijk bekrachtigd. De bedoeling van de Britten was om Uruguay te gebruiken als een soort buffer tussen de grootmachten Argentinië en Brazilië. Gedurende de gehele 19e eeuw werd Uruguay’s onafhankelijkheid militair bedreigd door Argentinië en Brazilië, en economisch door de Britten. Zo werd de hoofdstad Montevideo tussen 1838 en 1851 belegerd door federalistische troepen (Guerra Grande), aangemoedigd en geholpen door de Argentijnse dictator Rosas. De periode tussen 1830 en 1903 was er een van grote onrust in Uruguay. Zo telde Uruguay tussen 1870 en 1903 25 verschillende presidenten. Hiervan werden er negen gedwongen af te treden, twee werden er vermoord, een raakte zwaar gewond, tien overleefden een of meerdere revoluties en maar drie presidenten kenden geen problemen. In deze periode ontstonden ook de beide groeperingen die later zo’n grote invloed op het politieke leven in Uruguay zouden krijgen, de blanco’s en de colorado’s. Ze werden zo genoemd vanwege de kleur van de haarband die ze droegen om zich van elkaar te onderscheiden.

Na de onafhankelijkheid van Uruguay raakte Groot-Brittannië steeds meer geïnteresseerd in het land. Groot-Brittannië was al lang een belangrijke markt voor huiden en deze expandeerde nog eens door de introductie van het merinoschaap. Verder opende de Liebig Meat Extract Company of London een vleesfabriek in Fray Bentos in 1864. In 1868 startte een bedrijf met de aanleg van een spoorweg van Montevideo naar het binnenland. Later die eeuw werden de inheemse rundveesoorten vervangen door Hereford- en Shorthorn-runderen. Deze vercommercialisering van de vleesindustrie en de veeteelt betekende wel het einde van de romantiek rond de “gaucho”, de Zuid-Amerikaanse cowboy. Zij kwamen nu te werken voor de grootgrondbezitters (latifundios) net als elders in Zuid-Amerika. Deze verandering leverde wel een grote bijdrage aan de ontwikkeling van de welvaart in Uruguay.

Vanaf 1865 nam Uruguay samen met Brazilië en Argentinië deel aan de oorlog tegen Paraguay (Oorlog van de Drievoudige Alliantie), die een bedreiging vormde voor de onafhankelijkheid van Uruguay. Paraguay verloor deze oorlog in 1870 ten koste van zeer vele doden.

Sociale hervormingen en welvaart

José Batlle y Ordóñez (staand), UruguayPhoto: Publiek domein

Een van de meest visionaire politieke leiders van Zuid-Amerika was de Uruguayaan José Batlle y Ordóñez. Gedurende twee regeerperiodes als president van Uruguay (1903-1907 en 1911-1915) introduceerde hij o.a. de achturige werkdag, werkloosheidsuitkeringen en pensioenuitkeringen (Batllismo). Hij probeerde ook de macht van de grootgrondbezitters (caudillismo) in te dammen door middel van grondwetswijzigingen. Hij creëerde verder een wetgevende macht naar Zwitsers model.

Dit model noemde men “colegiado” en hield in dat in plaats van een president een raad van wijze mannen het dagelijks bestuur van Uruguay vormde. Wel succesvol was de nationalisatie van veel industrieën, waardoor er een tijd lang voor een groot deel van de bevolking een vrij hoog welvaartspeil ontstond. Deze welvaart hing echter wel voor een groot deel af van de groei van de vleesexport. Toen er geen groei meer in deze economische sector zat, was het snel afgelopen met de verdere ontwikkeling van de welvaart. Een grote fout was ook dat er met het verdiende geld niet verder geïnvesteerd werd, maar dat het opgemaakt werd aan luxueuze zaken.

Ook tijdens de ambtstermijnen van Claudio Williman (1907-1911) en Feliciano Viera (1915-1919) werd een aantal hervormingen doorgevoerd (sociale voorzieningen, openbare nutsbedrijven, en het onderwijs ging over van geestelijken naar leken) die in de Latijns-Amerikaanse verhoudingen van die tijd zeer geavanceerd waren. Over het algemeen kan men zeggen dat Uruguay in de eerste helft van de 20e eeuw een van de meest stabiele, democratische staten van Zuid-Amerika was.

Uruguay glijdt langzaam af naar dictatuur

Vanaf het midden van de 20e eeuw stagneerde de economie totaal en met name de bevolking van Montevideo had hier erg onder te lijden, gewend als men was aan het hoge welvaartspeil. Alle sociale voorzieningen kostten zeer veel geld en toen de economie in elkaar klapte had men geen geld meer om deze uitgaven te bekostigen. Oneerlijke begunstiging en corruptie verergerden de situatie nog meer. Halverwege de jaren ’60 was de economische crisis op haar hoogtepunt, met als gevolg veel politieke onrust.

Met de verkiezing van Oscar Gestido, een Colorado-man, werd men weer wat optimistischer over de toekomst. Hij stierf echter vlak na zijn aantreden als president en werd opgevolgd door zijn vice-president Jorge Pacheco Areco, vrij onbekend maar met wat dictatoriale trekjes. Onder Pacheco gleed Uruguay langzaam af naar een dictatuur. Hij verbood linkse partijen en bepaalde kranten en riep diverse malen de noodtoestand uit vanwege guerrilla-activiteiten.

Vlag van de Tupamaros, UruguayPhoto: Publiek domein

De belangrijkste stadsguerrillabeweging was de Marxistische Movimiento de Liberación Nacional, beter bekend als de Tupamaros. Deze beweging was er al in 1963 onder leiding van de socialistische rechtenstudent Raul Sendic, maar liet pas in 1967 van zich horen. De naam Tupamaros stamt af van een Peruaanse indiaan (Tupac Amaru) die in de 18e eeuw een opstand tegen de Spanjaarden leidde. In het begin ontvingen de Tupamaros de steun van de bevolking, maar dat veranderde toen zij de schuld kregen van de door de regering uitgevoerde excessen. Uiteindelijk werd het leger ingezet tegen de Tupamaros die in 1972 definitief verslagen werden.

De presidentsverkiezingen van 1971 leverden een overwinning op voor de door Pacheco uitgekozen opvolger Juan María Bordaberry. Bordaberry inviteerde de militairen om deel te nemen aan de regering, zodat er uiteindelijk een Nationale Veiligheidsraad de macht in handen kreeg. Bordaberry werd in juni 1973 door het leger gedwongen het Congres te ontbinden en de militaire dictatuur was een feit. Deze militaire dictatuur zou in totaal twaalf jaar duren. De militaire dictatuur in Uruguay was iets “milder” dan die van bijvoorbeeld Argentinië, en paste ook totaal niet in de geschiedenis en de politieke tradities van Uruguay. Toch werd de vrijheid van meningsuiting ernstig beknot en namen de militairen alle belangrijke posities in. Martelingen waren aan de orde van de dag en ca. 60.000 burgers werden in totaal gevangengezet. Ook werden er Berufsverbote (bepaalde mensen mochten bepaalde beroepen niet uitoefenen) ingesteld, bibliotheken gecensureerd, en zelfs voor grootschalige familiebijeenkomsten moest goedkeuring aangevraagd worden. Op 12 juni 1976 werd bij een staatsgreep een militair regime gevestigd. De grondwet werd buiten werking gesteld. Het belangrijkste doel van de militaire dictatuur was om de economie weer op gang te krijgen. Men had echter de pech dat er in 1973 een oliecrisis uitbrak die het land nog verder de afgrond induwde.

Weer democratie na twaalf jaar dictatuur

In een volksraadpleging in 1980 werd het volk gevraagd of de militaire rol in de politiek wettelijk vastgelegd moest worden. Ondanks het dreigement van een voortdurende militaire overheersing stemde de meerderheid van de bevolking toch tegen. In september 1981 benoemde de militaire leiding voormalig opperbevelhebber luitenant-generaal Gregorio Álvarez tot president. Deze stond vanaf juni 1982 de traditionele partijen toe om weer politieke activiteiten te ontplooien. Ten slotte kwamen politici en militairen overeen om op 25 november 1984 verkiezingen voor het parlement en een burgerpresident te houden.

Julio María Sanguinetti, UruguayPhoto: Agmontesdeoca CC 3.0 Unported no changes made

De winnaar van de verkiezingen werd Julio María Sanguinetti van de Colorado- partij. Toch zat er een luchtje aan de overwinning van Sanguinetti. De Blanco- leider Wilson Ferreira Aldunato werd door de militairen geboycot omdat hij zich altijd tegen de militaire dictatuur had afgezet en zeer populair was bij het volk. Onder Sanguinetti keerde Uruguay langzaam terug naar haar democratische tradities en de politieke en burgerrechten werden hersteld. Opmerkelijk was dat in 1989 een referendum werd gehouden waarin gevraagd werd om “foute” militairen amnestie te verlenen. Een grote meerderheid stemde vóór! Later dat jaar volgde de Blanco-kandidaat Luis Lacalle Herrera de zittende president Sanguinetti op. De conservatief Lacalle formeerde een coalitieregering met fracties van de Colorados, maar botste tijdens zijn ambtsperiode voortdurend met het gemeentebestuur van Montevideo, waarin het Frente Amplio de grootste partij was. Voormalig president Sanguinetti op zijn beurt keerde in 1994 weer terug op het pluche aan het hoofd van een coalitieregering. In juli 1995 werd er door het parlement overeenstemming bereikt over een herziening van het kiesstelsel, waardoor voortaan elke partij nog maar één presidentskandidaat mocht kandideren. Deze grondwetswijziging werd in december 1996 in een referendum door de kiezers goedgekeurd.

In december 1995 werd in de badplaats Punta del Este een presidentiële topbijeenkomst gehouden van de vier landen die zijn aangesloten bij de Zuid- Amerikaanse Gemeenschappelijke markt (Mercosur): Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. Tijdens de topbijeenkomst werd besloten Bolivia toe te laten als geassocieerd lid en de onderhandelingen met Chili voort te zetten.

21e eeuw

Dr. Tabaré Vázquez, uruguayPhoto: Gobierno de la Repúblic CC 2.0 Generic no changes made

Na presidentsverkiezingen eind 1999 werd Jorge Batlle Ibáñez op 1 maart 2000 geïnstalleerd als president. In maart 2005 trad, voor het eerst in de geschiedenis van Uruguay, een linkse regering aan onder president Dr. Tabaré Vázquez van het Frente Amplio (FA). De overgang van een conservatief naar een progressief bewind verliep vlekkeloos, zowel op democratisch vlak als voor wat betreft de collegiale overdracht van de departementen. In juni 2008 kondigt Vázquez de ontdekking van een groot gasveld aan in de wateren voor de kust van Uruguay.

In november 2009 wint José Mujica, voormalig links rebellenleider de presidentsverkiezingen. Voormalig president Bordaberry wordt in februari 2010 berecht en krijgt 30 jaar gevangenisstraf. In maart 2010 begint Mujica als nieuwe president van Uruguay. Uruguay laat zich de laatste tijd van haar meest progressieve kant zien. Achtereenvolgens worden er in oktober 2012 een abortuswet aangenomen, in april 2013 wordt het homohuwelijk gelegaliseerd. In december 2013 legaliseert Uruguay de teelt en het recreatief gebruik van Marihuana, dit in het kader van de strijd tegen de drugskartels. De nieuwe regeling gaat in april 2014 in. In november 2014 wint Tabare Vazquez de presidentsverkiezingen en treedt in maart 2015 aan.

Luis Lacalle Pou, UruguayPhoto: Alan Santos/PRa CC 2.0 Generic no changes made

In juli 2017 wordt Uruguay het eerste land ter wereld dat het legaal maakt mariunana te produceren en te verkopen voor recreatief gebruik. Nadat de leider van de Nationale Partij, Luis Lacalle Pou, eind 2019 de verkiezingen heeft gewonnen treedt hij in maart 2020 aan als president.

Bevolking

Uruguay had in 2017 3.360.148 miljoen inwoners. Gemiddeld wonen er 19 inwoners per km2. De Uruguayaanse bevolking is overwegend blank (88%) van vooral Spaanse en Italiaanse afkomst en is daarmee het meest homogene land van Zuid-Amerika; naar schatting zijn 8% mestiezen en 4% mulatten of Afrikanen. Uruguay is het enige land in Zuid-Amerika dat geen enkele inheemse stam meer heeft.

Voetbalfans UruguayPhoto: Unknown CC 3.0 Unported no changes made

De bevolking is vooral geconcentreerd in de departementen langs de Río de la Plata; bijna de helft woont in en om de hoofdstad Montevideo (1,7 miljoen inwoners), daarnaast zijn de belangrijkste bevolkingsconcentraties te vinden in de steden in het westen, Salto, Paysandú en Mercedes en in het noorden Rivera. In de hoofdstad Montevideo wonen ca. 2500 inwoners per km2.

Ruim 95% van de bevolking woont in de steden. Door het lage geboortecijfer (13‰ in 2017) bleef de jaarlijkse groei van de bevolking beperkt. In 2017 was de bevolkinsgroei 0,27%. Ruim 20% van de bevolking is jonger dan 15 jaar. De gemiddelde levensverwachting is vrij hoog, 77,4 jaar. (2017)

Veel Uruguayanen hebben het land verlaten op zoek naar meer welvaart of vanwege de dictatoriale periode. In de periode 1963-1975 emigreerden ca. 180.000 Uruguayanen naar het buitenland, met name naar Argentinië, maar ook naar de Verenigde Staten, Australië, Spanje, Brazilië en Venezuela. Van 1975 tot 1985, gedurende de dictatuur, verlieten (vluchtten) nog eens 150.000 Uruguayanen het land.

Taal

Het Spaans dat in Uruguay gesproken wordt stamt voornamelijk af van het Castiliaans en het Andalusisch. Spanjaarden die zich in de 16e eeuw in de Nieuwe Wereld wilden vestigen moesten dit doen via de provincie Castilië in Centraal-Spanje. Daarna werden ze naar Andalusië of Sevilla gestuurd omdat van daaruit de schepen richting Zuid-Amerika vertrokken. Dit kon wel een jaar duren en daardoor leerde men ook het Andalusisch spreken en verstaan. Tegen de tijd dat men in Zuid-Amerika aankwam sprak men allemaal ongeveer dezelfde taal. In de loop der tijd veranderde deze taal natuurlijk wel wat, maar lijkt nog steeds erg veel op het Spaans gesproken in Spanje. De verschillen zitten in de uitspraak en de woordkeuze. Sommige woorden die in Spanje al lang niet meer gebruikt worden, worden nog wel in Zuid-Amerika gebruikt.

Spaans taalkaart van de wereldPhoto: Simonsyo CC 4.0 International no changes made

Het Spaans is dus de officiële taal in Uruguay en wordt door praktisch iedereen gesproken en verstaan. In het noorden, langs de Braziliaanse grens, spreken de meeste mensen zowel Spaans als Portugees of ze spreken het “fronterizo”, een mengvorm van het Spaans en het Portugees. Uruguay’s ligging tussen Argentinië en Brazilië, en het feit dat Uruguay een tijdlang een provincie van Brazilië is geweest, hebben hier mee te maken. Het dialect van Montevideo, het “porteño”, is praktisch hetzelfde als dat van Buenos Aires in Argentinië. Van het “lunfardo", een arbeidersdialect, zijn verschillende woorden opgenomen in het Uruguayaans.

Het “cocoliche”, een soort Spaans gesproken door Italiaanse immigranten, en het gaucho-dialect van de cowboys van Uruguay, zijn uitgestorven talen die door niemand meer gesproken worden. Alleen in de poëzie en het theater worden ze nog wel eens gebruikt. Van de Italianen is bijvoorbeeld het woord “chau” overgenomen, afkomstig van het Italiaanse “ciao”. Gedurende een periode in de 18e en 19e eeuw was Montevideo een belangrijke haven voor de slavenhandel. Ook van de Afrikaanse slaven zijn woorden in het Uruguayaans opgenomen.

Het Spaans van de La Plata landen waaronder Uruguay, het Español Rioplatense, verschilt in sommige aspecten duidelijk van de rest van Latijns-Amerika. Meest opvallend is het gebruik van het voornaamwoord “vos” in plaats van “tú” voor “jou”, en de uitspraak van de “Ll” (b.v. Llanos) als “zh” i.p.v. “y”. De naam Uruguay komt van het Guaraní en betekent “de rivier waar de vogels leven”.

Godsdienst

Hoewel een groot deel van de bevolking officieel tot de rooms-katholieke kerk behoort, is de samenleving in Uruguay niet erg kerkelijk en ook altijd tolerant geweest tegenover andere godsdiensten. Uruguay is hierin altijd bijzonder geweest in vergelijking met veel andere Zuid-Amerikaanse landen. Er bestaat geen staatsgodsdienst in Uruguay dus er is sprake van volledige godsdienstvrijheid. In de eerste grondwet stond wel dat het rooms-katholicisme de officiële godsdienst was, maar ook toen stond er al in dat de mensen zelf mochten kiezen welke godsdienst ze wilden aanhangen.

Rooms-Katholieke kathedraal van Melo, UruguayPhoto: Alejandro Gil Álvarez CC 3.0 Unported no changes made

Rond de 50% van de bevolking is rooms-katholiek. De statistieken spreken elkaar wat dit betreft nogal tegen. In 1978 rapporteerde de rooms- katholieke kerk dat maar 4% van de bevolking regelmatig naar de kerk ging! Daarnaast bestaan er kleine protestantse (15%) en joodse (50.000 leden) kerkgenootschappen. Ca. 30% hangt geen godsdienst aan.

De invloed van het rooms-katholicisme is van vroeger uit altijd al minder geweest dan in de andere Zuid-Amerikaanse landen. Spanje stuurde altijd samen met de veroveraars ook missionarissen mee naar de indiaanse volkeren die ze tegenkwamen. Omdat Uruguay weinig indiaanse volkeren op haar grondgebied had, die meestal zeer vijandig tegenover de Spanjaarden waren, kwamen er niet zoveel missionarissen en priesters naar Uruguay.

Anglicaanse kerk in Motevideo, UruguayPhoto: Hoverfish CC 3.0 Unported no changes made

Al in 1844 bouwden de Britten een anglicaanse kerk in Montevideo, een van de eerste protestantse kerken in Zuid-Amerika. Gedurende de 20e eeuw vestigden zich veel andere protestantse kerken in Uruguay. Dit is trouwens een trend in geheel Zuid-Amerika. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw proberen de protestantse kerken om de rooms-katholieken te bekeren tot het protestantisme. Omdat de Uruguayanen niet zo kerkelijk ingesteld zijn lukt dit nog niet erg. Er zijn in Uruguay nog o.a. baptisten, adventisten, methodisten en mennonieten en Russisch-orthodoxe gelovigen, samen ongeveer 2% van de bevolking.

Synagoge in Montevideo, UruguayPhoto: Felipe Restrepo Acosta CC 4.0 International no changes made

In de 19e en 20e eeuw werden er verschillende wetten aangenomen, allen er op gericht om de invloed van de godsdienst op het dagelijks leven te verminderen. Zo werd het in 1907 officieel legaal om te scheiden en in 1909 werden de godsdienstlessen op de scholen afgeschaft.

Voor de dictatuur was er een behoorlijk grote groep joden in Montevideo. Er waren zes synagoges en ongeveer 2% van de bevolking was joods. Deze joden waren naar Uruguay geëmigreerd omdat Uruguay bekend stond als een religieus zeer tolerant land. De eerste grote groep joden kwam begin 20e eeuw naar Uruguay. De tweede groep kwam in de jaren dertig, op de vlucht voor de Nazi’s in Duitsland. Vele joden verlieten Uruguay weer tijdens de periode van de dictatuur, zodat er op dit moment nog maar een klein aantal joden in Uruguay leven.

Samenleving

Staatsinrichting

De grondwet van Uruguay, ingesteld in 1967, voorziet in een uitvoerende macht van een president, een vice-president en een Raad van Ministers (ca. 12 ministers), die door de president worden benoemd. De wetgevende macht, de Asamblea General, bestaat uit een Senaat (Senado) van 30 leden en een Kamer van Afgevaardigden van 99 leden.

Parlementsgebouw UruguayPhoto: Eduardo Ruggieri CC 3.0 Unported no changes made

President, vice-president en de leden van de assemblee worden om de vijf jaar in directe verkiezingen gekozen. Een algemene kiesplicht hebben alle Uruguayanen vanaf 18 jaar. De verkiezingen voor de president zijn ingewikkeld en zitten op het eerste oog merkwaardig in elkaar. Elke partij mag diverse leden kandidaat stellen. De winnaar is degene met de meeste stemmen van de partij met de meeste stemmen. Dit betekent dat de winnaar bijna nooit de meerderheid van de bevolking achter zich heeft (zelfs binnen de eigen partij), en zelfs niet de kandidaat met de meeste stemmen in totaal. In acht verkiezingen tussen 1946 en 1984 trok de winnende presidentskandidaat niet meer dan 31% van de stemmen.

De twee grootste en belangrijkste partijen zijn de progressieve Partido Colorado (Colorados), met de meeste steun in de steden, en de conservatieve Partido Nacional (Blancos), met de meeste steun onder de agrarische bevolkingsgroep. De Blanco–partij heeft sinds de onafhankelijkheid nog maar drie keer de president geleverd: 1835-1838, 1958-1967 en 1989-1994. Een derde, steeds sterker wordende partij is de Frente Amplio of de Encuentro Progresista, een uit oppositiepartijen bestaande centrum-linkse partij die o.a. de burgemeester van Montevideo leverde. De verkiezingen van 31 oktober 1999 leverden een coalitie op van de volgende partijen: Colorado-partij (10 zetels), Blanco-partij (10 zetels), Frente Amplio (9 zetels) en Nuevo Espacio (1 zetel).

Adminstratieve indeling van UruguayPhoto: Milenioscuro CC 4.0 International no changes made

Bestuurlijk is Uruguay onderverdeeld in 19 departementen met beperkt zelfbestuur onder leiding van een gouverneur. De departementen hebben eigen departementale wetgevende en bestuurlijke organen. Voor de huidige politieke situatie zie hoofdstuk geschiedenis.

Onderwijs

Uruguay was het eerste land in Zuid-Amerika dat gratis en verplicht onderwijs had. In 1877 werd de eerste onderwijswet aangenomen waardoor alle kinderen toegang hadden tot het onderwijs. Basisonderwijs en voortgezet onderwijs is gratis en verplicht voor alle kinderen tot hun veertiende jaar. Hoger onderwijs is niet gratis. Het resultaat van deze politiek is dat Uruguay het laagste percentage analfabeten van Zuid-Amerika heeft, ca. 4%.

Rechtenfacukteit van de universiteit van de republiek, UruguayPhoto: Felipe Restrepo Acosta CC 4.0 International no changes made

Tachtig procent van de beroepsbevolking heeft op zijn minst lagere school gehad, veertig procent heeft voortgezet onderwijs voltooid en 18,5% heeft een universitaire opleiding afgemaakt. Sinds enige jaren wordt ook de voorschoolse periode steeds belangrijker. Op dit moment gaat 44% van de kinderen tussen drie en zes jaar naar de zogenaamde “Kindergarten”. Ongeveer 30% van de nationale begroting wordt in het onderwijs gestoken.

Er is een staatsuniversiteit met o.a. een hoog gewaardeerde medische faculteit, een onafhankelijke rooms-katholieke universiteit en een privé-technische opleiding op universitair niveau, allemaal gevestigd in Montevideo. Ongeveer 70% van alle studenten aan de universiteiten komt van Montevideo.

Economie

Algemeen

Uruguay werd lange tijd beschouwd als het “Zwitserland” van Latijns-Amerika. In de jaren zestig had men het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking (1999 $8.500). Ondanks o.a. de economische crisis in de jaren zeventig is Uruguay nog steeds een van de welvarendste landen van Latijns-Amerika. De inkomensverdeling is echter als gevolg van de gevoerde economische politiek steeds ongelijker geworden. Toch heeft Uruguay nog steeds een vrij grote middenklasse. Ca. 5% van de bevolking is zeer rijk en ruim 45% behoort tot de redelijk welvarende middenklasse. Ongeveer 50% van de bevolking behoort tot de arbeidersklasse met de laagste inkomens. Van de beroepsbevolking werkt ca. 73% in de dienstensector, ca. 14% in de industrie en ca. 13% in de landbouw (2017). De inflatie ligt rond de 6,2 % per jaar en de werkloosheid is vrij laag (7,6% in 2017).

World Trade Center in Montevideo, UruguayPhoto: Marcelo Campi CC 2.0 Generic no changes made

Mercosur (Mercado del Sur), de gemeenschappelijke economische markt van Brazilië, Argentinië, Paraguay Uruguay en Venezuela, ontstond in 1995. Bolivia, Chili, Peru, Ecuador en Colombia zijn geassocieerde leden. Bijna de helft van de Uruguayaanse handel vond plaats met Mercosur-leden. De grootste sector van de nationale economie is de tertiaire sector, waaronder o.a. restaurants, hotels, transport en communicatie vallen. Ook het banksysteem zorgt voor veel inkomsten. Het is ongeveer hetzelfde georganiseerd als in Zwitserland, dus met een streng bankgeheim.

Landbouw, veeteelt, visserij, bosbouw

Van oudsher is Uruguay vooral een land van runderen en schapen. Er grazen 9 miljoen stuks vee en 21 miljoen schapen, met name in het centrum van het land. Door gebrek aan investeringen en lage prijzen voor de wol stagneerden de inkomsten uit deze sector. Ook de verwerking van vlees is al sinds lang een belangrijke industriële activiteit. Van de totale landoppervlakte wordt 77% gebruikt voor de veeteelt en 9,5% bestaat uit landbouwgrond (samen ca. 16 miljoen hectares).

Hereford Koeien, UruguayPhoto: Lux Valens CC 3.0 Unported no changes made

In het westen en het zuiden worden o.a tarwe, gerst, soja, bonen, uien, groenten, fruit en druiven verbouwd. De grote bedrijven overheersen en sterke mechanisatie heeft in de loop van de jaren geleid tot grote werkloosheid op het platteland en een sterke migratie naar de stad. Alleen in het zuidwestelijke kustgebied komt intensieve landbouw voor, terwijl rond het Lagoa Mirim steeds meer rijst verbouwd wordt. Vooral uit Brazilië wordt hout ingevoerd. Uruguay zelf heeft een zeer beperkt bosareaal (3,5% van Uruguay is met bos bedekt, 670.000 ha natuurlijk bos en 350.000 ha aangeplant bos) dat grotendeels voor brandhout wordt benut.

Het Nationale Plan voor de ontwikkeling van de Visserij, uitgevoerd door het staatsvisserijbedrijf INAPE, is een succes gebleken. De zeevisserij is sinds 1991 snel gegroeid en de gevangen vis wordt ingevroren of als conserven uitgevoerd. Jaarlijks wordt er veel vis gevangen, zowel in de meren, de rivieren als op de zee. De jaarlijkse vangst groeit nog steeds.

Mijnbouw en industrie

Alle mineralen die in Uruguay gevonden worden, behoren tot de staat. Van de aangetoonde minerale delfstoffen wordt eigenlijk alleen kalksteen gebruikt voor de cementindustrie; de winning van de overige delfstoffen wordt mede door transportmoeilijkheden belemmerd. Marmer en graniet worden op bescheiden schaal gedolven. Aangetoond zijn verder reserves van ijzererts, goud en zilver, koper, mangaan, uraan en een soort bruinkool.

Sinds Liebig in 1864 een vleesextractfabriek startte in Frey Bentos, is de vleesverwerking de basis geweest van de industrie in het land; slacht- en koelhuizen en vleesconservenfabrieken zijn er vooral in Paysandú, Montevideo en Frey Bentos.

Industrie, UruguayPhoto: MIEM, Uruguay(CC BY 2.0) no changes made

Meer dan driekwart van alle industrie is in of nabij Montevideo gevestigd.

Verbetering en uitbreiding van bestaande en de vestiging van nieuwe industrieën werden gestimuleerd, wat vooral voor de productie van textiel, chemische producten, elektrische apparaten en voor de metaalverwerkende industrie van belang is geweest. De industrie produceert verder autobanden, plastics, verf, cement, kunstmest, leerproducten (schoeisel), levensmiddelen, glas, papier, zuivelproducten en motoren. De staatsolieraffinaderij ANCAP in La Teja (bij Montevideo) verwerkt importolie.

Energie

Salto Grande dam, UruguayPhoto: Lenilucho CC 3.0 Unported no changes made

Voor de energievoorziening was Uruguay tot 1979 met name afhankelijk van thermische centrales die werkten op steeds duurder wordende importolie. Sinds juli 1979, het moment waarop de eerste turbines van het gezamenlijke Argentijns-Uruguayaanse Salto Grande-project begonnen te draaien, wordt 73% van de geïnstalleerde capaciteit door waterkrachtcentrales geleverd. De thermische centrales leveren op dit moment 27% van de benodigde energie.

In samenwerking met het door Brazilië uitgevoerde El Palmar-project (in de Río Negro) is Uruguay zelfs elektriciteit gaan exporteren. De elektriciteitsvoorziening is in handen van het staatsbedrijf Usinas y Transmisiones Eléctricas (UTE).

Handel

Export UruguayPhoto: R. Haussmann, Cesar Hidalgo, et.al CC 3.0 Unported no changes made

Wol en vlees zijn nog steeds de belangrijkste exportproducten, gevolgd door sojabonen, huiden en lederwaren, textiel, vis en rijst. In 2017 werd er voor ca. $11,4 miljard geëxporteerd naar voornamelijk de Mercosur-landen, China, de landen van de Europese Unie en de Verenigde Staten.

Bij de import neemt olie een belangrijke plaats in; verder worden o.a. ingevoerd transportmiddelen, machines en voedingsmiddelen. In 2017 werd er voor $8,6 miljard geïmporteerd vanuit voornamelijk China, de Mercosur-landen, de landen van de Europese Unie en de Verenigde Staten.

Verkeer

In Uruguay liggen bijna 3000 km spoorwegen. Alle spoorlijnen komen in de hoofdstad Montevideo samen. Het spoorwegnet is in de vorige eeuw in hoofdzaak met Brits kapitaal aangelegd en heeft een belangrijke rol gespeeld in de economische ontwikkeling, maar is op dit moment sterk verouderd. Het spoorwegnet is al sinds 1948 genationaliseerd.

Het binnenlands transport geschiedt grotendeels over de weg; het wegennet is met 60.000 km vrij dicht en verbindt de belangrijkste steden en havens via een ruim 20.000 km lang systeem van geasfalteerde snelwegen. Twee internationale bruggen en een weg over de Salto Grande-dam verbinden Uruguay met Argentinië. Vier snelwegen leiden naar Brazilië. De “Zuidelijke Cone Axel snelweg” verbindt Argentinië, Brazilië en Uruguay en loopt van Porto Alegre in Brazilië tot aan de hoofdstad van Argentinië, Buenos Aires.

Haven van Montevideo, uruguayPhoto: Jimmy Baikovicius CC 2.0 Generic no changes made

Uruguay’s belangrijkste havens liggen aan de Atlantische Oceaan, de Río de la Plata en Río Uruguay. Van groot belang is de Río Uruguay, die tot Paysandú voor grote zeeschepen bevaarbaar is en scheepvaart mogelijk maakt tot de haven Salto die belangrijk is voor de export van de vleesindustrie; ruim 95% van de buitenlandse handel wordt verscheept in de haven van Montevideo. Ook hier heeft de overheid middels de Administración Nacional de Puertos (A.N.P) de touwtjes in handen. De binnenscheepvaart heeft ca. 1200 km bevaarbare rivieren en andere waterwegen tot de beschikking. Uruguay werkt samen met Argentinië, Brazilië, Bolivia en Paraguay in een project dat streeft naar een betrouwbaar en efficiënt transportsysteem via rivieren en kanalen.

De nationale luchtvaartmaatschappij PLUNA (Primeras Líneas Uruguayas de Navegación Aérea) onderhoudt het binnenlandse luchtverkeer en enkele lijndiensten op de buurlanden. De nationale luchthaven is Carrasco in de nabijheid van Montevideo.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Het toerisme wordt steeds belangrijker voor de Uruguayaanse economie. In 1997 steeg het bezoekersaantal weer met 17% (2,3 miljoen toeristen), terwijl de opbrengsten met 25% toenamen ($759 miljoen). De meeste bezoekers komen uit Argentinië.

Punde del Este, UruguayPhoto: Andrés Franchi Ugar CC 3.0 Unported no changes made

De toeristenindustrie, die in 1996 nog evenveel opbracht als een derde van de totale export, vreest echter aantasting van het imago van Uruguay als het veiligste land van Zuid-Amerika. Om de toegenomen criminaliteit een halt toe te roepen werd er een soort burgerwacht opgericht. Montevideo, Colonia en vooral Punta del Este zijn favoriete vakantiebestemmingen. Punta del Este heeft bijvoorbeeld een 40 km lang strand.

Montevideo, de hoofdstad van uruguayPhoto: Marcelo Campi CC 2.0 Generic no changes made

Montevideo is de grootste stad, de hoofdstad en de belangrijkste haven van Uruguay. De oude stad toont de invloed van de oude Europese architectuur. Opmerkelijke overheidsgebouwen zijn het wetgevende paleis, het stadhuis en het Estevez paleis. Het meest bekende stadion is het Estadio Centenario. Het Park van de Geallieerden is een groot openbaar centraal park. De ramblas van Montevideo is een hele grote boulevard van meer dan 20 km lengte waar je heerlijk kunt wandelen of gezien de afstand fietsen. Vooral in de avond bij een mooie zonsondergang is het hier goed toeven. De ramblas loopt bijna volledig langs de kustlijn. Lees meer op de Montevideo pagina van Landenweb.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

URUGUAY LINKS

Advertenties
• Uruguay Vliegtickets.nl
• Hotels Uruguay
• Rondreis Uruguay
• Vakantie Uruguay
• Montevideo Vliegtickets Tix.nl
• Autoverhuur Sunny Cars Uruguay
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals

Nuttige links

Reisinformatie Uruguay (N)
Reizendoejezo - Uruguay (N)
Telefoongids Uruguay
Uruguay Foto's
Uruguay Reisstart (N+E)
Uruguay Startnederland (N+E)

Bronnen

Bernhardson, W. / Argentina, Uruguay & Paraguay

Lonely Planet

Haitsma, M. / Uruguay: een landenmap

Novib

Jermyn, L. / Uruguay

Marshall Cavendish

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt augustus 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems