Landenweb.nl

VANUATU
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Engels
  Hoofdstad  Port Vila
  Oppervlakte  12.189 km2
  Inwoners  287.217
  (mei 2019)
  Munteenheid  vatu
  (VUV)
  Tijdsverschil  +10
  Web  .vu
  Code.  VAN
  Tel.  +678

Geografie en Landschap

Geografie

Vanuatu, tot 1980 de Nieuwe Hebriden (officieel in het Bislama: Ripablik blong Vanuatu; in het Engels: Republic of Vanuatu), is een republiek in de Grote Oceaan en wordt gevormd door een eilandengroep bestaande uit ca. tachtig eilanden. De eilanden zijn te verdelen in drie groepen: de Torres en Banks eilanden in het noorden, Espíritu Santo, Maewo en Efate centraal gelegen en de Tafea eilanden Tanna, Aniwa, Futuna, Erromango en Aneityumin het zuiden. Vanuatu is een onderdeel van Melanesië.

Melanesië is een eilandenwereld in de Grote Oceaan en een onderdeel van Oceanië, met een totale landoppervlakte van ca. 967.000 km2 en 5 miljoen inwoners. Het gebied omvat Nieuw-Caledonië en de staten Papoea Nieuw-Guinea, Solomoneilanden, Vanuatu en Fiji. De naam Melanesië (van Grieks melas = zwart en nesos = eiland) heeft betrekking op de huidskleur van de bewoners, die raciaal tot het negroïde ras worden gerekend.

Vanuatu ligt 170 km ten zuiden van de Solomoneilanden, 230 km ten noordoosten van Nieuw-Caledonië, 800 km ten westen van Fiji en ca. 1900 km ten noordoosten van Brisbane, Australie. De totale landoppervlakte beslaat 12.190 km2 en de totale zeeoppervlakte beslaat ca. 860.000 km2. De grootste eilanden zijn Espíritu Santo (4010 km2), Malakula of Mallicolo (2069 km2), Efate of Vaté (980 km2) en Erromanga (900 km2). De twaalf grootste eilanden beslaan 93% van de totale landoppervlakte.

advertentie

NASA Satellietfoto Vanuatu

Photo:publiek domein

De hoofdstad Port Vila ligt op het eiland Efate. Vanuatu rees ca. 22 miljoen jaar geleden uit de oceaan omhoog nadat aardverschuivingen op de oceaanbodem een aantal bergen veroorzaakten. Eerst verschenen de eilanden Santo, Malakula en de Torres groep. Daarna Maewo en Pentecost tussen 5 en 11 miljoen jaar geleden. De andere eilanden verschenen minder dan vijf miljoen jaar geleden. Pas zo'n twee miljoen jaar geleden werden de eilanden langzaam omhooggeduwd en kregen hun huidige vormen en afmetingen. Nog steeds komt er nieuw land bij door vulkanische activiteiten.

advertentie

Landschap

De meeste uit vulkanisch gesteente bestaande eilanden zijn bergachtig of op z'n minst bedekt met steile heuvels en ze worden omgeven door koraalriffen. Ca. 35% van de totale landoppervlakte ligt boven 300 meter en 55% van de hellingen heeft een stijgingspercentage van meer dan 20%. De hoogste top van Vanuatu is de Mount Tabwemasana op het eiland Espíritu Santo met ca. 1811 meter. De eilanden Ambae, Ambrym en Tanna (o.a. Mount Yasur) hebben toppen hoger dan duizend meter. Sommige gebieden zijn zo diep doorsneden met ravijnen dat ze praktisch ondoordringbaar zijn. De steile heuvels zijn over het algemeen dichtbebost, terwijl het smalle kustgebied wordt gedomineerd door kokosplantages en andere agrarische activiteiten.

advertentie

Mount Yasur op het eiland Tanna, Vanuatu

Photo:Bruno.menetrier in het publieke domein

Vanuatu ligt precies op de top van de"Pacific Ring of Fire". In feite liggen de eilanden precies op de rand van het Pacific tektonisch plat, dat over het Indo-Australisch plat schuift. Hierdoor komen er frequent aardbevingen en vulkaanuitbarstingen voor. Sommige gebieden op Vanuatu worden jaarlijks twee centimeter opgetild, terwijl andere gebieden verzakken. Seismografen registreren dagelijks talloze bevingen, waarvan de meeste echter nauwelijks voelbaar zijn. Een aardbeving in 1994 met meer dan zeven op de schaal van Richter richtte veel schade aan. Eerdere aardbevingen zorgden in 1875 en 1948 voor tsoenamis (vloedgolf die ontstaat als gevolg van een geheel of gedeeltelijk onderzeese aardbeving of aardverschuiving), die hele dorpen verwoestten. Vanuatu heeft negen actieve vulkanen (waarvan twee onder water) op de eilanden Tanna, Ambrym, Gaua en Lopevi. Verder zijn er veel actieve geisers en warmwaterbronnen. Op 10 januari 2001 werd Vanuatu getroffen door een aardbeving van 6.9 op de schaal van Richter.

Klimaat en Weer

Het klimaat van Vanuatu varieert van nat tropisch in het noorden tot subtropisch in het zuiden met drogere gebieden daartussen in. Tussen mei en september waaien er frisse, droge zuidoostenwinden die zorgen voor de beste tijd om te reizen. Het natte seizoen valt tussen november en april met hoge temperaturen, zware regenval en af en toe een cycloon. De anders vrij gelijkmatige zuidoostelijke passaatwinden zijn gedurende deze tijd variabel in zowel windrichting als snelheid. Stormen steken binnen een paar minuten op en bereiken snelheden tot 90 km per uur.

De gemiddelde maximumtemperaturen in Luganville, Noord-Vanuatu, variëren van ca. 27°C in juli en 30°C in januari. In Tanna in het zuiden is het een aantal graden koeler. De minimumtemperaturen voor geheel Vanuatu liggen ca. 8,5°C beneden het gemiddelde maximum. De luchtvochtigheid is het gehele jaar door hoog: in Port Vila is dat van december tot februari gemiddeld 83% en in de koelere maanden tussen 70 en 74%. Aan de kust is het ook gedurende het regenseizoen wel uit te houden vanwege de verkoelende zeewinden. In het binnenland is het dan onaangenaam warm.

Van januari tot maart valt veruit de meeste neerslag. Gemiddeld valt er in maart op 21 dagen neerslag, en in augustus, het droge seizoen, is dat gemiddeld op 13 dagen. Toch kunnen er ook in de regenperiode lange droge periodes voorkomen en kan het in de droge periodes dagenlang regenen. Op de meest noordoostelijk gelegen eilanden valt meer dan 4000 mm neerslag per jaar. Op de zuidelijke eilanden valt ongeveer 2000 mm per jaar. De natste plaatsen van Vanuatu liggen aan de oostkust van de eilanden Pentecost en Maewo.

Gemiddeld wordt Vanuatu door 2,5 cycloon per jaar getroffen in de periode tussen november en mei, en dan voornamelijk van december tot maart. Gemiddeld wordt een willekeurig gedeelte van Vanuatu één keer in de dertig jaar zwaar getroffen door een cycloon. Vanuatu is daarmee het meest cycloon-gevoelige land in de Zuid-Pacific. Tussen 1970 en 1985 werd Vanuatu door 29 cyclonen getroffen.

Planten en dieren

advertentie

Planten

Ongeveer 75% van Vanuatu is bedekt met de oorspronkelijke vegetatie o.a. grasland, struikgewas en regenwoud. Het regenwoud heeft evenwel zwaar te lijden onder cyclonen, houtkap en agrarische activiteiten, maar in de meer ongerepte gebieden komen ca. 1500 soorten bloemen, varens (ca. 250 soorten) struiken, klimplanten en bomen voor.

Koningen van het woud zijn de imposante banyan-boom, waarvan de kroon meer dan 70 meter in doorsnee kan worden. Bijna volledig verdwenen zijn de eveneens indrukwekkende kauri-bomen waarvan de stam een diameter van vier meter kan bereiken. Alleen op het eiland Erromango komen nog wat kauni-bossen voor. Uniek is verder de prehistorische gigantische boomvaren"namwele". Vanuatu kent ca. 20 palmsoorten waarvan er veertien endemisch zijn (alleen op Vanuatu voorkomend), waaronder de slangenhuidpalm, de mooie Carpoxylon-palm en de natangura-palm. De 158 soorten orchideeën, waarvan 40 soorten endemisch, tooien de stammen van vele bomen. Op het eiland Aneityum komen ongeveer de helft van alle soorten orchideeën voor.

Minder fraai zijn de ingevoerde onkruiden zoals de lantana en de Amerikaanse klimplant die in de Tweede Wereldoorlog als een camouflageplant door de Amerikanen werd gebruikt. Andere veel voorkomende onkruiden zijn guave en zwarte bes. Deze planten dreigen de oorspronkelijke vegetatie te overvleugelen.

Dieren

Katten, honden, runderen, paarden, geiten en varkens zijn allemaal ingevoerd op Vanuatu en een groot aantal loopt nu verwilderd rond over de eilanden. Zeer bijzonder zijn de grote aantallen hermafrodiete varkens (naravé) op de eilanden Santo, Malo, Ambae, Maewo en Noord-Pentecost. Nergens ter wereld worden zoveel van dergelijke dieren bij elkaar gevonden.

De enige originele zoogdieren van Vanuatu zijn vier soorten vliegende vossen en acht soorten vleermuizen. Alleen de witte vliegende vos is endemisch. Ratten vormen een grote plaag in de dorpen. Ze zijn schadelijk voor aan de kopra- industrie en voor de vogelstand. De eerste soort die op Vanuatu arriveerde was de Polynesische rat, daarna volgden de Europese soorten.

Het grootste zeezoogdier is de zeldzame zeekoe of doejoeng. Volgens tellingen in 1988 leefden er toen nog enkele honderden exemplaren van deze bijzondere dieren in de Vanuatu-archipel. Verschillende soorten zeeschildpadden leven en broeden rond de eilanden. Schildpaddenvlees en –eieren worden echter als een delicatesse beschouwd, waardoor de populatie sterk terugloopt. De wateren rond Vanuatu bevatten een grote variëteit aan vissen. Vissers vangen bonito's, geelvintonijnen, zeilvissen, barracuda's en zwaardvissen. Rond de riffen komen 300 soorten koraal en 450 soorten vissen voor.

Vanuatu telt 121 vogelsoorten (zeven soorten endemisch) waaronder 32 zeevogelsoorten. De meest zeldzame vogel van Vanuatu is de Santo bergspreeuw. De meest interessante vogel van Vanuatu is het grootpoothoen (in Bislama: namaloo of skrab dak) die in de buurt van actieve vulkanen leeft en zijn de eieren in het hete lavazand legt. Het is een grote (tot 30 cm) zwarte vogel met een kleine kop en korte staart. Jonge grootpoothoenders kunnen meteen na uit het ei gekomen te zijn, binnen een dag lopen en vliegen. De meest algemene grondvogel is het moerashoen. De meest bekende ingevoerde vogel is de lawaaierige en agressieve Indiase mynah. Ze krijgen de schuld voor de teruggelopen populatie van vele inheemse soorten, o.a. door het roven van nesten.

Vanuatu heeft 19 hagedissensoorten, waaronder dertien soorten skinks, vijf gekkosoorten en de gestreepte leguaan, die is geïmporteerd vanuit Fiji en alleen voorkomt op het eiland Efate. Het ironische is nu dat de populatie op Vanuatu nu groter is dan die op Fiji. Op Fiji is het dier bijna uitgestorven door de geïntroduceerde mangoest. Vanuatu kent twee soorten slangen, een graafslang en de Pacific boa. De enige giftige slangen zijn een aantal soorten zeeslangen, die normaal gesproken ongevaarlijk voor de mens zijn. Vanuit Australie is de groene en gouden brulkikker ingevoerd. Ook deze dieren komen op Vanuatu zeer algemeen voor, terwijl ze in Australië praktisch uitgestorven zijn.

Verder komen op Vanuatu 73 soorten landslakken voor waaronder de grote Oost- Afrikaanse landslak die pas in 1970 ingevoerd werd; verder nog 64 soorten vlinders en 124 soorten insecten.

Geschiedenis

Vroegste geschiedenis

De meeste historici zijn het erover eens dat de volkeren van de West-Pacific vanuit Zuidoost-Azië naar dit deel van de Pacific immigreerden. Al 40.000 jaar v.Chr. trokken Austronesische mensen via Indonesie en Nieuw-Guinea richting Australie en de Solomoneilanden. Een daaropvolgende golf van Zuidoost-Aziaten trok vanaf de Solomoneilanden naar de Vanuatu-archipel ca. 3000 v.Chr.

Het staat vast dat het eiland Malo vanaf 1400 v.Chr. permanent bewoond werd door mensen van de Lapita-cultuur, genoemd naar een archeologische vindplaats in Nieuw-Caledonië. Het Lapita-volk vestigde zich op de kleinere eilanden, waarschijnlijk omdat zich op de grotere eilanden al mensen gevestigd hadden. Ze brachten varkens, pluimvee en honden mee. Andere volken verspreidden zich langzaam vanuit het noorden over de Vanuatu-archipel en trouwden met de daar aanwezige mensen.

Spanjaarden zoeken Terra Australis maar vinden uiteindelijk Vanuatu

Tussen de 11e en de 15e eeuw arriveerden er nieuwe kolonisten vanuit het oosten. Het waren Polynesiërs uit de centrale Pacific die vanwege overbevolking hier naartoe trokken. De vele eilandgemeenschappen werden gescheiden door bossen en door de zee en de mensen leefden in kleine clans die al generaties lang op die eilanden woonden. De voorouderlijke geestenwereld en de tovenarij waren voor hen zeer belangrijk. Er waren vaak conflicten tussen de eilanden onderling, zeker als ze niet dezelfde taal spraken. Deze conflicten sluimerde soms door tot halverwege de 20e eeuw!

Kannibalisme kwam voor en oorlog voeren was een reguliere activiteit van de mannen. Vrouwen hadden een zeer lage status en werden vaak minder belangrijk beschouwd dan varkens, die een bepaalde status aangaven.

Begin 17e eeuw dacht men in Spanje dat er een groot zuidelijk continent moest bestaan, Terra Australis. Twee Spaanse expedities vertrokken vanaf Peru om dit te gaan onderzoeken. Hoewel ze de Solomoneilanden vonden, bleek het gezochte continent niet te vinden. De tweede Solomon-expeditie in 1595 stond onder leiding van de Portugees in Spaanse dienst Pedro Fernández de Quirós. De volgende tien jaar richtte hij verschillende smeekschriften aan onder andere de Spaanse koning en paus Clementius VIII om nog een expeditie te mogen organiseren.

Pas in 1605 werd hij op weg gestuurd om het mysterieuze continent te zoeken, het te koloniseren voor Spanje en om de mensen te bekeren tot het rooms- katholieke geloof. Op 25 april 1606 kwam er land in zicht en zag men de berg Mere Lava, een van de Bank Islands in Noord-Vanuatu. Op 3 mei zeilde de kleine Spaanse vloot naar Big Bay in Noord-Santo. Quirós geloofde dat hij het Terra Australis gevonden had en noemde het"Austrialia del Espirito Santo". Hij claimde meteen al het land ten zuiden van Santo namens Spanje en bouwde een vesting op het eiland. Na 54 dagen deserteerde Quirós' bemanning en de nederzetting werd verlaten.

Fransen en Britten ; Les Grandes Cyclades of New Hebrides

In 1766 verliet de Franse edelman Louis-Antoine de Bougainville Frankrijk met twee schepen en op 21 mei 1768 zag hij de eilanden Maewo en Pentecost in Oost-Vanuatu. Hij bezocht nog diverse andere eilanden, concludeerde dat dit niet Terra Australis was en noemde de noordelijke eilanden van Vanuatu"Les Grandes Cyclades", naar de gelijknamige Griekse eilandengroep. Op 16 juli 1774 zag de beroemde ontdekkingsreiziger James Cook eveneens de Cyclades. Ook hij gaf de archipel een naam: de Nieuwe Hebriden, een naam die het land tot de onafhankelijkheid in 1980 zou blijven houden.

De volgende twintig jaar volgden nog enkele ontdekkingsreizigers, o.a. William Bligh van de"Bounty" en verder de Fransen La Pérouse, D'Entrecasteaux en Dumont d'Urville. Ook walvisjagers landden op de afgelegen eilanden van de archipel. Vanaf 1825 werd het aromatische sandelhout een belangrijk exportproduct voor China. De voorraden in de noordelijke Pacific waren uitgeput en handelaren waren op zoek naar nieuwe voorraden. In 1825 rapporteerde de Ierse ontdekkingsreiziger en handelaar Peter Dillon dat er op het zuidelijke eiland Erromango grote aantallen sandelhoutbomen stonden. Andere handelaren vonden kleinere aantallen op andere eilanden. In het begin van de 19de eeuw gaf het optreden van sandelhouthandelaren uit Sydney aanleiding tot bloedige onlusten. In 1868 was de handel alweer voorbij toen de laatste te exploiteren bossen praktisch verdwenen waren.

Blackbinding: zwarte bladzijde in Vanuatu's geschiedenis

Na de sandelhouthandel ontwikkelde zich een meer dubieuzere handel op de eilanden van Vanuatu, het zogenaamde"blackbinding" of"labour recruiting". Er was een grote vraag naar goedkope arbeidskrachten voor de suikerrietindustrie van Fiji en Queensland in Australië, de nikkelmijnen van Nieuw-Caledonië en de kokosplantages van West-Samoa. Vanaf 1863 werd het aanleveren van arbeidskrachten een belangrijke commerciële activiteit. Velen gingen vrijwillig en werkten graag voor de Europeanen om een graantje mee te pikken van de Europese manier van leven. Anderen wilden niet gaan maar werden gewoon gekidnapped, aan boord gebracht en vervoerd naar de genoemde arbeidsplaatsen. In plaats van de beloofde drie maanden bleven de eilandbewoners vaak meer dan tien jaar weg! De enige die hieraan echt verdienden waren de"blackbinders". De eilandbewoners waren in feite gewoon slaven die als ze huiswaarts keerden nauwelijks wat verdiend hadden, soms alleen wat kleren en wapens. Britse en Australische koloniale ambtenaren deden aanvankelijk niets om deze situatie te beëindigen. De belangrijkste tegenstanders van deze mensenhandel waren presbyteriaanse missionarissen die het blackbinding aan de kaak stelden. Pas in 1901 werd wettelijk geregeld dat blackbinding verboden werd in Queensland in 1902, Fiji in 1911 en West-Samoa in 1913.

Negentiende eeuw

De eerste missionarissen arriveerden in 1839 op Vanuatu. Door de zeer vijandige houding van de bevolking nam men echter grote voorzichtigheid in acht. De kerk zette hierop Polynesische onderwijzers in die in feite als kanonnenvoer gebruikt werden; als het hun lukte om te blijven dan konden de Europeanen veilig volgen. Toch werden er verschillende Polynesiërs gedood en opgegeten. Toch werd het presbyterianisme al snel de belangrijkste christelijke kerkgenootschap op Vanuatu. De presbyteriaanse missionarissen verzetten zich hevig tegen het kannibalisme, de voorouderverering en polygamie. Andere kerkgenootschappen volgden snel. Anglicanen arriveerden in 1860 en rooms- katholieken in 1887. De katholieken bleken veel toleranter voor de plaatselijke bewoners en hun tradities. Ondanks een toenemend aantal bekeerlingen, vermengden de ni-Vanuatu het christendom met het traditionele geloof. De kerkgenootschappen onderling maakten het zichzelf moeilijk door als rivalen door het leven te gaan in plaats van als bondgenoten.

Een zeer actieve missionaris in de Zuid-Pacific was de Engelsman John Williams, die vanaf 1817 vele eilanden succesvol bezocht. Zijn bezoek aan het Vanuatuaanse eiland Erromango liep echter helemaal verkeerd af, Williams en zijn collega James Harris werden door kannibalen vermoord en opgegeten.

Nieuwe Hebriden condominium van Groot-Brittannië en Frankrijk

De sandelhouthandelaren en de blackbinders brachten ook nieuwe ziektes met zich mee, waar de bewoners van de Pacific weinig weerstand tegen hadden. Cholera, mazelen, pokken, griep en zelfs een eenvoudige verkoudheid zorgden voor het verdwijnen van hele bevolkingsgroepen. Men vermoedt dat Vanuatu begin 19e eeuw ca. één miljoen inwoners had.

Rond 1870 was dit aantal teruggelopen tot 650.000 en twintig jaar later waren dit er nog maar 100.000. In 1935 werd het dieptepunt bereikt met nog slechts 41.000 inwoners. De zwaarst getroffen eilanden waren Aneityum en Erromango waar nog maar 5% van de oorspronkelijke bevolking leefde. Ondanks de handelaren en missionarissen was de eerste Europese kolonist een veeboer die zich in 1854 vestigde op het eiland Aneityum. Anderen volgden snel, met name in de jaren zestig van de 19e eeuw toen de katoenteelt vaste voet aan de grond kreeg door de hoge katoenprijzen in de Verenigde Staten.

Nadat Nieuw-Caledonië in 1853 door Frankrijk werd geannexeerd, drong de presbyteriaanse kerk er bij de Britse regering aan om hetzelfde te doen met het eiland Aneityum en later zelfs geheel Vanuatu. De Britten weigerden echter vanwege de hoge kosten die nooit op zouden wegen tegen de baten. Door deze weigering van de Britse regering verslechterde de situatie voor de Britse en Australische kolonisten snel. Ondertussen werden de eilanden overspoeld door Franse kolonisten die gesteund door de Franse overheid al snel de economie van Vanuatu beheersten.

In 1862 kocht de tot Fransman genaturaliseerde Ier John Higginson, van beroep grondspeculant, ca. 20% van alle landbouwgrond van failliete, gedesillusioneerde Britse boeren en van stamhoofden. Hij stichtte daartoe in 1882 de"Compagnie Calédodienne des Nouvelles-Hébrides (CCNH), in 1894 herdoopt in Société Française des Nouvelles Hébrides (SFNH). Tien jaar later was 55% van de landbouwgrond in het bezit van de SFNH. Door deze situatie ontstond er grote rivaliteit tussen de Britse en Franse kolonisten en de ni- Vanuatu profiteerden hiervan door aanvallen op de kolonisten, vaak onder invloed van drank. Om deze problemen op te lossen werd in 1887 het Brits- Franse"Joint Naval Commission" in het leven geroepen die door een gebrek aan echte macht en zonder veel zeggenschap al snel mislukte.

In 1878 hadden Groot-Brittannië en Frankrijk al besloten de onafhankelijkheid van de Nieuwe Hebriden te respecteren. Begin 20e eeuw wees alles erop dat de archipel onder Brits-Frans bestuur zou komen te staan. In 1906 werd de"Anglo- French Condominium of the New Hebrides" opgericht als een antwoord op de Duitse expansiedrift in deze regio. Op dat moment woonden er ongeveer 2000 Franse en 1000 Britse kolonisten en 65.000 oorspronkelijke bewoners in Vanuatu. Het gezag over de archipel werd verder uitgebreid in het"Anglo-French Protocol" van 1914, dat echter pas in 1922 werd geratificeerd. Door deze overeenkomsten hadden de beide grootmachten precies evenveel invloed en de kolonisten behielden het staatsburgerschap van hun eigen land. De ni-Vanuatu daarentegen waren officieel stateloos. Als ze naar het buitenland wilden moesten ze zelfs toestemming vragen aan zowel de Britse als de Franse resident-gevolmachtigde. Het hoogste orgaan van het condominium was de"Joint Court". Dat besliste over problemen tussen de Britten en de Fransen, en tussen de Europeanen en de ni- Vanuatu. Er was bovendien een rechtbank voor de conflicten tussen de inheemse eilandbewoners onderling. Verder waren er o.a. twee politiecorpsen, twee gezondheidsdiensten en twee onderwijssystemen, waardoor de zaken niet erg efficiënt verliepen.

Japan bezette de Solomoneilanden begin 1942 en de bewoners van Vanuatu vreesden dat een invasie nabij was. Gelukkig arriveerde in mei van dat jaar de Amerikaanse vloot die meteen startten met het bouwen van militaire bases. Meer dan 100.000 soldaten werden gelegerd op de eilanden Efate en Santo. Veel eilandbewoners gingen voor de Amerikanen werken.

Nadat de Japanners verslagen waren verdwenen de Amerikanen weer net zo snel als ze gekomen waren. Ze lieten grote hoeveelheden uitrusting en wapens achter die verkocht werden of in de zee gedumpt."Cargo cults" werd een verschijnsel dat zich op diverse eilanden voordeed: de dorpsbewoners geloofden dat de welvaart die ze gezien hadden bij de Europeanen naar hen toe zou komen als ze zich als Europeanen zouden gedragen. De meeste van deze bewegingen leidden al snel een kwijnend bestaan als de gehoopte welvaart niet gerealiseerd werd. De enige uitzondering hierop was de Jon Frum-sekte op het eiland Tanna. Aanhangers van de Jon Frum-sekte geloven in een verlosser, Jon Frum, die welvaart brengt, voorafgegaan door schepen vol geschenken.

Nieuwe Hebriden onafhankelijk en gaan verder als Vanuatu

De economische ontwikkeling ten tijde van de Amerikaanse aanwezigheid op Vanuatu stond na de oorlog snel stil. De naoorlogse autoriteiten van het condominium hadden geen geld noch de energie om de standaard faciliteiten die tijdens de Tweede Wereldoorlog bereikt werden, te handhaven. De economische"boom" na de Tweede Wereldoorlog in andere delen van de wereld zorgde ook op Vanuatu voor een opleving, hoewel de totale apathie nog zeker tot in de jaren zestig van de twintigste eeuw zou duren. Tegen die tijd had de regering al wel de zorg voor onderwijs en gezondheidszorg overgenomen van de missionarissen.

De economie was op dat moment grotendeels afhankelijk van de kopraproductie, maar ook de vleesindustrie en het toerisme werden alternatieve bronnen van inkomsten. Grondeigendom stond centraal in politiek van de jaren zestig. Deze kwestie zou het laatste zetje in de rug worden richting onafhankelijkheid. De Europeanen beschouwden land als koopwaar net als alle andere goederen. Maar voor de ni-Vanuatu was het veel meer, namelijk de verplichting om de grond van de familie door te geven aan de volgende generaties, de"kastom"-traditie. Op dat moment was 30% van de totale landoppervlak eigendom van de kolonisten. De helft daarvan werd gebruikt voor de productie van kokosnoten. Toen de kolonisten land begonnen te ontginnen voor veelteelt protesteerden de ni- Vanuatu op de eilanden Santo en Malekula. De dorpsbewoners vonden dat de kolonisten geen recht op de grond hadden, maar dat die exclusief van hen was.

Er ontstond dan ook een kastom-beweging"Nagriamel" onder leiding van de charismatische Jimmy Stevens. Het belangrijkste doel was om de claims van de ni- Vanuatu te beschermen. In 1971 diende Stevens bij de Verenigde Naties een verzoekschrift in voor Vanuatu's onafhankelijkheid. In hetzelfde jaar richtte anglicaanse dominee Walter Lini de"New Hebrides National Party" (later: Vanua'aku Party) op, gesteund door de Engelssprekende protestantse bevolkingsgroep. Nagriamel werd sterk geïdentificeerd met de Fransen belangen. De francofone bevolking, bekend onder de naam Modérés, was sterk tegen een vervroegde onafhankelijkheid zoals verwoord in het verzoekschrift gericht aan de Verenigde Naties. Zij wilden liever doorgaan als condominium of zelfs onder volledige Franse heerschappij. Zij wilden wel een grotere autonomie voor de afzonderlijke eilanden.

Omdat Vanuatu steeds meer verpolitiekte werden er door de autoriteiten van het condominium de eerste algemene verkiezingen uitgeschreven. Tot die tijd werd er een assemblee gevormd van niet-gekozen leden die beslisten dat minderheidspartijen mochten regeren tot de verkiezingen van november 1979, die gewonnen werden door de Vanua'aku Pati met de naar zelfstandigheid strevende Lini als eerste minister-president. De overwinnaars waren echter zeer onpopulair in de Franse gebieden die zich meteen wilden afscheiden. Intussen was de datum voor de onafhankelijkheid van Vanuatu gepland voor halverwege 1980. De Franse regering in Parijs zag zijn invloed steeds verder afnemen ten gunste van de Britten, en besloot de Modérés te steunen.

Santo en Tanna dreigden zich begin 1980 daadwerkelijk af te scheiden en de Britten en Fransen konden niet overeenkomen hoe daarop te reageren. De Britten wilden militair ingrijpen, de Fransen niet en in mei escaleerde de situatie. Op Tanna brak een opstand uit tussen aanhangers van de regering en de Modérés. Op Santo vielen voorstanders van afscheiding Luganville binnen en hesen de vlag van de onafhankelijke republiek Vemarana. De Lini-regering reageerde met een blokkade van Santo.

Modérés-aanhangers op verschillende andere eilanden claimden hun eigen afscheiding in juni, o.a. Malekula, Ambae, Maewo en Ambrym. Vlak daarna fuseerden ze en riepen de"Provincial Government" van de Noordelijke Eilanden uit onder leiding van Jimmy Stevens. De regering van Vanuatu werd wel militaire steun toegezegd door Papoea Nieuw-Guinea om indien nodig een opstand neer te slaan. Gelukkig bleek dit achteraf niet nodig te zijn. Om de situatie niet helemaal uit de hand te laten lopen stelde Frankrijk voor om de onafhankelijkheid uit te stellen. De Britten waren hier echter faliekant tegen en de twee landen besloten toen om militair in te grijpen om de orde in Luganville te herstellen. Doordat de Brits-Franse troepen geen arrestatiebevelen hadden lukte het niet om de rust te herstellen. De regering riep toen alsnog troepen van Papoea Nieuw-Guinea op die de opstand snel braken en de leiders arresteerden.

Op 30 juli 1980 werden de eilanden onder de naam Vanuatu zelfstandig. Lini werd premier en zijn partijgenoot George Kalkoa (die zich voortaan Ati George Sokomanu noemde) de eerste president.

Jimmy Stevens was ondertussen gearresteerd en al snel kwam aan het licht dat de Franse regering alleen in naam de regering Lini had gesteund. In feite hadden ze in het geheim al die tijd de voorstanders van afscheiding gesteund. In 1988 leidde een constitutionele crisis ertoe dat Vanuatu's eerste president, Ati George Sokumanu ontslagen werd en daarna tijdelijk opgesloten. Fred Timakata van de VAP werd in 1989 tot president benoemd. Maxime Carlot Korman van de UMP volgde Lini na de algemene verkiezingen van dec. 1991 als premier op. Hij was de eerste Franstalige premier; jarenlang was Vanuatu door Engelstaligen bestuurd. In februari 1994 werd Jean-Marie Leyé tot nieuwe president gekozen.

In november 1995 verloor Carlot de parlementsverkiezingen, maar hij kon als premier aanblijven. Na een machtsstrijd binnen de Unie van Gematigde Partijen (UMP) was Serge Vohor in december Carlot opgevolgd, maar in februari 1996 kwam hij al ten val na een motie van wantrouwen, waarna Carlot weer premier werd. Maar ook hij overleefde een motie van wantrouwen niet en Serge Vohor keerde vervolgens weer terug als premier.

In 1999 koos het parlement John Bernard Bani tot president en overleed Walter Lini. In november van dat jaar besloot een groep internationale banken het betalingsverkeer met Nauru, Palau en Vanuatu te staken in verband met de verdenking van het witwassen van gelden van Russische en Latijns-Amerikaanse criminele organisaties. Vanuatu zou volgens een uitgelekt bankrapport zeer in trek zijn wegens zijn strikte bankgeheim.

21e eeuw

Op 3 januari 2002 werd Vanuatu getroffen door een onderzeese aardbeving van 7.3 op de schaal van Richter. Er vielen geen doden maar er was wel veel schade aan gebouwen. De brug die Noord-Efate met de hoofdstad Port Vila verbond, stortte in.

Vanuatu baarde in november 2004 opzien door diplomatieke betrekkingen aan te knopen met Taiwan, hoewel het ook banden had met China.

Nadat president Bani in maart 2004 was afgetreden omdat zijn ambtstermijn was verstreken, en de door het kiescollege tot zijn opvolger gekozen Alfred Maseng een crimineel verleden bleek te hebben, werd op 16 augustus 2004 Kalkot Matas Kelekele tot nieuwe president gekozen.

De parlementsverkiezingen op 6 juli 2004 werden gewonnen door de National United Party. Op 29 juli 2004 koos het parlement Serge Vohor van de UMP voor de derde maal tot premier. In november stapten vijf ministers over naar de oppositie naar aanleiding van het eigenmachtige besluit van de premier om diplomatieke betrekkingen aan te knopen met Taiwan (in plaats van met China), en viel de regering na een motie van afkeuring. Op 11 december 2004 vormde vice-premier Ham Lini een nieuw kabinet.

De helft van de bewoners van het eiland Ambae werd in november 2005 geëvacueerd, nadat de vulkaan Manaro plotseling actief was geworden. Na jarenlange rust vond op 27 november een explosie plaats in de krater van de vulkaan op het midden van het eiland. Sinds die tijd regende het as op de dorpen en kwam rook uit de krater. Ook viel er zure regen. De vulkaan stootte elke drie tot vijf minuten een asregen uit en de de activiteit nam toe.

Vulkanologen uit Nieuw-Caledonië en Nieuw Zeeland reisden naar Vanuatu om de vulkaan te monitoren. De vulkaan is in werkelijkheid 3900 meter hoog en steekt slechts voor een deel boven water uit.

In maart 2007 wordt de noodtoestand uitgeroepen nadat groepen van de eilanden Tanna en Ambryn in de hoofdstad botsen, er zijn beschuldigingen van hekserij. In september 2008 wordt Edward Natapei na een verkiezingsoverwinning de nieuwe premier. In december 2009 werd Iolu Abil tot president gekozen. In november 2009 wordt Edward Natapei uit zijn verantwoordelijkheden ontheven nadat hij drie keer niet kwam opdagen bij parlementszittingen zonder schriftelijke verklaring.

In december 2009 reisden nakomelingen van de op het eiland Erromango door kannibalen vermoorde missionaris John Williams af naar Erromango om de spijtbetuigingen van de nakomelingen van de kannibalen in ontvangst te nemen. Als eerbetoon aan Williams werd Dillons Bay veranderd in Williams Bay. In juni 2011 wordt Sato Kilman tot premier gekozen. In november 2012 werd hij na parlementsverkiezingen leider van een coalitie van 11 partijen.

In maart 2013 neemt hij ontslag en wordt opgevolgd door Moana Carcasses Kalosil. In mei 2014 overleeft hij een motie van afkeuring niet, zijn opvolger is oudgediende Joe Natuman.

Half maart 2015 werd Vanuatu getroffen door de categorie-5 supercycloon Pam, die een verwoestend spoor over de eilandengroep trok. Met windvlagen van meer dan 250 km per uur werden daken van huizen geblazen, andere huizen met de grond gelijkgemaakt. In de hoofdstad Port Vila was 80% van de stad verwoest en duizenden mensen werden dakloos. Enkele tientallen mensen vonden de dood. Hoewel men voorbereid was op de orkaan, bleek uiteindelijk weinig bestand tegen het natuurgeweld.

In februari 2016 wordt Charlot Salwai de nieuwe premier. In juni 2017 overlijdt president Londsdale, hij wordt opgevolgd door Tallid Obie Moses.

Bevolking

Vanuatu had in 2017 ca. 282.814 inwoners, waarvan er slechts weinigen niet- autochtoon zijn. Ca. twee derde van de bevolking leeft op de eilanden Efate, Santo, Malekula en Tanna en drie kwart leeft op het platteland. Een volkstelling in 1989 wees uit dat 69 eilanden werden bewoond met 3233 gehuchten en dorpjes variërend van één familie tot dorpen met meer dan 200 inwoners. 52% van de lokale bevolking leefde in plaatsen van 10 tot 49 mensen, 26% leefde in plaatsen met minder dan tien mensen.

Op de meeste eilanden woont de bevolking langs de kuststrook, terwijl de bergachtige binnenlanden vrijwel onbewoond zijn. De bevolkingsdichtheid verschilt sterk van eiland tot eiland wat samenhangt met de grootte, de topografie en de landbouwcapaciteiten. Een aantal kleine eilanden heeft de dichtste bevolkingsdichtheid: Atchin en Ifira meer dan 1000 mensen per km2(!) terwijl geheel Vanuatu een bevolkingsdichtheid heeft van ca. 23 per km2.

De laatste jaren vertrekken er steeds meer jongen naar de grotere steden, met name de hoofdstad Vila op zoek naar werk. Hierdoor verdubbelde het inwoneraantal van Vila in tien jaar tijd. Ook de bevolking van Luganville groeide in die periode snel. Sinds 1967 is de bevolking van Vanuatu meer dan drie keer zo groot geworden. De toen gehouden volkstelling leverde 77.988 inwoners op. De jaarlijkse bevolkingstoename bedroeg in de periode 1985-2014 gemiddeld 2,7% (2017: 1,85%).

De bevolking bestaat voor ca. 97% uit Melanesiërs die genetische banden hebben Papoea's, Polynesiërs en Australische aboriginals en leven op de eilanden van westelijk Oceanië. De mensen van Melanesische afkomst zijn vrij donker van huidskleur.

De Polynesiërs stammen af van de oostelijke en centrale Pacific-eilanden. De meeste mensen van Polynesische afkomst hebben zich in de loop der jaren vermengt met de mensen van Melanesische afkomst. Een aantal mensen van Polynesische afkomst spreekt toch nog steeds een Polynesisch dialect. Op het eiland Futuna leven nog veel rasechte Polynesiërs. De mensen van Polynesische afkomst zijn over het algemeen groter en wat lichter van huidskleur dan de mensen van Melanesische afkomst.

Net als op de Solomonseilanden en Papoea Nieuw-Guinea komen albino's voor die dik, krullend, zandkleurig haar hebben met Melanesische gelaatstrekken, maar met een blanke huid.

De meeste Europeanen leven in de hoofdstad Vila en in Luganville. Verspreid over de eilanden kom je nog missionarissen, doktoren en ontwikkelingswerkers tegen, alhoewel veel minder dan voor de onafhankelijkheid. Tot 1980 leefden er meer Fransen dan Britten in Vanuatu. De meeste Fransen zijn echter na de onafhankelijkheid vertrokken. Op dit moment werken er ook vrij veel Australiërs in de toeristische sector.

De kleine Aziatische gemeenschap stamt voornamelijk af van Chinese en Vietnamese immigranten en is vaak in het bezit van winkels, restaurants en andere ondernemingen.

Vanuatu heeft het hoogste geboortecijfer (24 geboortes per 1000 inwoners in 2017) in de Pacific en 36% van de bevolking is jonger dan vijftien jaar. Het aantal inwoners tussen 15-64 jaar bedraagt 601% en het aantal 65-plussers bedraagt 4%. De gemiddelde levensverwachting van mannen en vrouwen bedraagt respectievelijk 72,1, jaar en 75,4 jaar.

Taal

Vanuatu claimt het hoogste aantal verschillende talen per hoofd van de bevolking ter wereld te hebben. Er komen minstens 105 verschillende talen voor naast de officiële talen Engels, Frans en Bislama. Al deze talen worden door niet meer dan 5000 mensen gesproken. De vele inheemse talen zijn een gevolg van het feit dat de ni-Vanuatu altijd in kleine geïsoleerde gemeenschappen geleefd hebben.

Het Bislama (Frans: Bichlamar of Bichelamar) is een"lingua franca", een gemeenschappelijk taal waardoor mensen met verschillende taalkundige achtergronden toch met elkaar kunnen communiceren. Ook de leerlingen die onderwijs volgen op de Franstalige scholen en de Engelstalige scholen kunnen door het Bislama met elkaar communiceren. Het Bislama evolueerde van het zakelijke Engels (pidgin), dat door de Europeanen gebruikt werd die vanaf ca. 1830 handel dreven in de Pacific. De Solomonseilanden en Papoea Nieuw-Guinea hebben een vergelijkbare taal, hoewel het Bislama van Vanuatu ook nog beïnvloed is door het Frans.

Hierna volgen enkele woorden in het Engels, Bislama en Frans:

EngelsBislamaFrans
onewanun
twotudeux
threetritrois
tentendix
twentytwantevingt
hundredhandredcent
good morninggudmorningbonjour
I'm sorrymi sori tomaspardon
riverrevarivière
volcanovolkenovolcan
churchjojéglise
winewaenvin
saturdaysatedesamedi
sundaysandedimanche

Het Engels heeft ongeveer 35.000 woorden, het Bislama heeft er maar ongeveer 2500. Het vereist dus de nodige vindingrijkheid om dat verschil te overbruggen, en dat heeft dan ook kleurrijke uitdrukkingen opgeleverd. Zo werden de Fransen"man wiwi" genoemd, dat letterlijk betekent"mensen die oui oui (Frans voor ja) zeggen".

Godsdienst

De eerste christelijke missionarissen, voornamelijk presbyterianen, waren zeer strikt in hun geloof. Hun uiteindelijke succes in de bekering van de ni- Vanuatu had onder andere te maken met de soms treffende overeenkomsten tussen verhalen uit de bijbel en lokale legendes. Zo wordt er in de verhalen van de ni- Vanuatu gesproken over een man en een vrouw die van verboden vruchten snoepen (Adam en Eva in de bijbel) en over Tagaro of Tahara, de geniale maker van de hemelen. Ze vonden die naam opmerkelijk veel lijken op Jehovah. Het patroon was vroeger zo dat een bepaalde zending neerstreek in een dorp, en dat dat dorp dan en bloc deze religie volgde. Soms is een dorp verdeeld tussen twee of meer christelijke kerkgenootschappen of traditionele religies. Hierdoor zijn de dorpen zelfs fysiek verdeeld; de verschillende groepen leven in verschillende delen van het dorp en zijn gescheiden door een open vlakte of een fysieke barrière.

Vanuatu's traditionele religies zijn voornamelijk gebaseerd op totemisme of voorouderverering. Totemisme is de opvatting dat de stam waartoe men behoort, verwant is met een diersoort of soms een plant, en dat stam en diersoort teruggaan op een gemeenschappelijke stamvader. Op dit moment is ongeveer 90% van de bevolking christen, waarvan ongeveer de helft presbyteriaans. Verder zijn er nog grote groepen rooms-katholieken en anglicanen. De niet christelijke ni-Vanuatu zijn voornamelijk aanhangers van de Jon Frum sekte en van traditionele religies. Aanhangers van de Jon Frum-sekte geloven in een verlosser, Jon Frum, die welvaart brengt, voorafgegaan door schepen vol geschenken. Jon Frum wordt daarom ook een"cargo cult" genoemd.

De meeste christenen zijn extreem devoot, en elk groter dorp heeft wel een kerkgebouw. Het merendeel van de bevolking is christen: presbyteriaans (63%), anglicaans en rooms-katholiek (tezamen 17%).

Samenleving

Staatsinrichting

De Republiek Vanuatu bereikte de onafhankelijkheid ten opzichte van Groot- Brittannië en Frankrijk op 30 juli 1980. Sinds die tijd is het lid van de South Pacific Commission en nog ca. 30 andere internationale organisaties.

In de hoofdstad Vila zetelt de regering. Het parlement bestaat uit vijftig afgevaardigden die voor vier jaar gekozen worden na algemene verkiezingen. De minister-president en vaak acht of negen ministers vormen de regering. De ministers behoren lid van het parlement te zijn.

Staatshoofd is de voor vijf jaar gekozen president, die gekozen wordt door een electoraal college dat gevormd wordt door leden van het parlement en de voorzitters van de zes provinciale regeringen (provincies: Malampa, Penema, Sanma, Shefa, Tafea en Torba).

Er is ook een nationale raad van stamhoofden of Chiefs (Malfatu Mauri). Deze raad adviseert het parlement met betrekking tot Vanuatu's traditionele gebruiken. Voor de huidige politieke situatie zie hoofdstuk geschiedenis.

Onderwijs

Vanuatu heeft een tweevoudig onderwijssysteem dat nog stamt uit de koloniale periode. De basisscholen volgen allemaal hetzelfde programma, maar er wordt les gegeven in het Frans of in het Engels. Het Bislama wordt gesproken tijdens het speelkwartier. De taal die niet geleerd wordt in het basisonderwijs wordt tijdens het vervolgonderwijs als tweede taal geleerd.

Ca. 55% van de leerlingen krijgt anglofiel onderwijs, 45% krijgt Frans onderwijs. In sommige gebieden wordt zowel in het Engels als het Frans lesgegeven. Er wordt een poging gedaan om één onderwijssysteem te ontwikkelen. Ca. 90% van de ni-Vanuatu kinderen volgen basisonderwijs. Door plaatsgebrek kan slechts 35% van deze kinderen een vervolgopleiding beginnen. Vanuatu heeft drie hogere opleidingen, het Malapoa Teacher College, het Tagabe Agricultural School en dependances van de University of the South Pacific in Vila en Santo.

Rechtssysteem

Het juridische systeem van Vanuatu is gebaseerd op de Britse wet. De meeste zaken worden behandeld door de politierechter. Zeer belangrijke zaken worden behandeld door het hooggerechtshof. Daarboven staat een Hoge Raad die bestaat uit drie rechters die worden benoemd door de president en soms afkomstig zijn van andere landen uit de Zuid-Pacific. Op een lager niveau zijn er verder nog zes eilandrechtbanken die geleid worden door stamhoofden. Zij behandelen eenvoudige zaken die bijvoorbeeld gaan over interpretatieverschillen van lokale gebruiken en tradities en meningsverschillen over eigendomsrecht van grond.

"Kastom"-systeem"

Melanesiërs geloven dat ze grootgebracht worden door hun land net zoals bloemen en planten. Families mogen bepaalde stukken land gebruiken, maar nooit verkopen. De rechten op deze stukken land gaan terug naar de eerste ni-Vanuatu die zich op de eilanden vestigden. De eenvoudigste manier om toch aan meer land te komen is om te trouwen met iemand van een andere clan. Rechten op riffen en aanlegplaatsen voor boten zijn op dezelfde manier geregeld. De grenzen worden bepaald door de exacte plaats waar hun voorouders aan land kwamen.

Toen de Europeanen arriveerden dreigde dit systeem van traditioneel eigendomsrecht al snel te verwateren. Sinds de onafhankelijkheid hebben alleen"kastom"-eigenaren en de overheid het recht om land te bezitten. Andere eilandbewoners en buitenlanders kunnen alleen land leasen voor maximaal 75 jaar, het productieve leven van een kokospalm.

Economie

De traditionele bestaansbronnen visserij en landbouw worden de laatste jaren overschaduwd door de inkomsten uit toerisme en offshore banking. Zo was tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw kopra nog het belangrijkste exportproduct, goed voor 70% van de totale exportinkomsten. In 1993 was dit gedaald tot 37% en ondertussen in 2017 slechts goed voor 1% van de inkomsten.

Landbouw, veeteelt, bosbouw en visserij

De voornaamste sector van de economie was traditioneel de landbouw, zowel de op export gerichte plantages, die voornamelijk in handen van Fransen en Britten zijn, waar kokosnoten, yamswortel, vruchten en groente verbouwd worden. Tot deze sector horen ook zeker de kleine bedrijfjes die gericht zijn op voorziening van de eigen levensbehoeften.

Ongeveer twee derde van de totale beroepsbevolking is op de een of andere manier betrokken bij de agrarische sector. Vanuatu heeft over het algemeen zeer vruchtbare grond die voor 40% gebruikt zou kunnen worden voor de landbouw. Op dit moment wordt maar ongeveer de helft van de grond daarvoor gebruikt, het grootste gedeelte om in de eigen levensbehoeften te voorzien.

Kopra is gedroogd vruchtvlees van de kokosnoot dat voor de helft geproduceerd wordt op grote plantages op Santo en Malekula. De belangrijkste buitenlandse afnemers zijn Nederland, Belgie en Frankrijk, die de kopra gebruiken in zeep, margarine en industriële producten. Er staan ongeveer 100 tot 160 kokospalmen op één hectare waar elk jaar 50 tot 80 kokosnoten van geoogst worden. Bedreigingen voor de kopra-productie vormen de cyclonen en de sterk fluctuerende prijzen op de wereldmarkt.

Van toenemend belang is de veehouderij. Vlees is op dit moment het tweede exportproduct van Vanuatu. De nationale kudde telt meer dan 150.000 dieren, waarvan meer dan de helft te vinden is op Santo. Het vee graast vaak in de kokosplantages tussen de bomen. Het meeste vlees wordt geëxporteerd naar Japan en 20% van de jaarproductie wordt ingeblikt.

Steeds belangrijke voor de economie wordt ook de productie van kava, de nationale sterke drank, die trouwens gedronken wordt in de gehele Pacific. Kava wordt voornamelijk geproduceerd op de eilanden Pentecost, Epi en Tanna. Het is zelfs zo dat veel huishoudens van Noord-Pentecost geen eigen groente en fruit meer verbouwen, maar dit kopen van de kava-inkomsten. Kava wordt in het Bislama ook wel"aelan bia" (eilandbier) genoemd en gemaakt van de wortels van een struik (40 soorten), de Piper methysticum. Kava wordt ook als medicijn gebruikt. Het is wetenschappelijk nog niet duidelijk wat de effecten zijn van het levenslang gebruik van Kava.

Hoewel 35% van het land bedekt is met regenwoud is de bosbouw economisch van weinig belang. Dit komt onder andere door het geaccidenteerde terrein, het gebrek aan commercieel interessante soorten hout en de relatief kleine bomen. Op enkele eilanden wordt de bosbouw op commerciële basis, voornamelijk ten behoeve van de houtindustrie, bedreven. Ongeveer de helft van de totale productie komt van internationale ondernemingen. De rest wordt geproduceerd door een toenemend aantal kleine lokale bedrijven.

In 1994 nam de regering een besluit om de houtkap geheel op te schorten om het milieu te beschermen. Australie steunt deze maatregel ook financieel door het stimuleren van ecologisch verantwoorde bosbouw.

De zeevisserij op voornamelijk tonijn, waarin veel werkgelegenheid is, is voornamelijk in Japanse handen. De lokale visindustrie groeit gestadig en brengt substantiële exportinkomsten. Er wordt diepzeevis ingeblikt voor de Aziatische markt. De belangrijkste havens zijn die van Vila en Santo. De nationale luchtvaartmaatschappij is Air Vanuatu.

Mijnbouw, industrie en handel

De winning van mangaanertsen is jaarlijks goed voor 60.000 ton. Andere ertsvoorraden zijn te klein om rendabel te kunnen exploiteren. De industriële activiteiten zijn van weinig betekenis en betreffen voornamelijk de verwerking van landbouwproducten. Er zijn vlees- en visconservenfabrieken. Kleine handwerkbedrijven vervaardigen manden, boten en vaatwerk.

Australië, Nieuw-Zeeland, Frankrijk en Groot-Brittannië geven op grote schaal ontwikkelingshulp. In plaats van geldelijke steun wordt de nadruk steeds meer gelegd op steun van deskundigen op bepaalde gebieden. De handelsbalans is chronisch negatief. Ingevoerd worden rijst, voertuigen, aardolie, machines, bouwmaterialen, voedings- en genotmiddelen en kleding. Voornaamste importpartners zijn China, Singapore, Verenigde Staten, Australië, Nieuw-Zeeland en Japan. Uitgevoerd worden kopra, cacao, vlees- en visconserven, vis en hout. Voornaamste exportpartners afnemers zijn: Thailand Ivoorkust en Japan.

Belastingparadijs en financieel centrum

Vanuatu's derde bron van inkomsten, na landbouw en toerisme, komt voort uit de status als financieel centrum en belastingparadijs. Sinds 1971 kunnen buitenlandse bedrijven en individuen gebruik van maken van de belastingvoordelen en andere diensten die geleverd worden door de banken in de hoofdstad Vila. Er staan al meer dan 2000 buitenlandse bedrijven in Vanuatu geregistreerd.

Verder varen er op dit moment meer dan 500 buitenlandse schepen onder de vlag van Vanuatu.

Vakantie en bezienswaardigheden

Het wegennet is beperkt tot 1130 km. Het verkeer tussen de eilanden wordt door schepen en vliegtuigen onderhouden. Op Efate is een internationale luchthaven. Het toerisme is een belangrijke bron van inkomsten geworden, mede dankzij de status van Vanuatu als een belastingvrij land.

In 1997 bezochten ruim 50.000 buitenlandse toeristen per vliegtuig het land, die samen 30 miljoen dollar uitgaven. Ze bleven gemiddeld negen dagen. In hetzelfde jaar bezochten 30.500 passagiers van cruiseschepen Vanuatu. Zij bleven maar een of twee dagen. Meer dan 50% van de toeristen komt van Australië, 14% van Nieuw-Zeeland en 12% van Nieuw-Caledonië.

Aanvankelijk wilde men het toerisme beperken tot de eilanden Efate, Santo en Tanna om de geïsoleerde eilandculturen te beschermen tegen de negatieve aspecten van het massatoerisme. Tegenwoordig komt men op de hele archipel toeristen tegen en worden er voorzieningen gebouwd. In juni 2003 opende het eilandenrijkje een postkantoor onder water. Tijdens het wachten kunnen klanten genieten van koraal, scheepswrakken en duizenden vissen. Het toerismebureau wil hiermee de aandacht vestigen op de vele duiklocaties en het fraaie onderwaterlandschap.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

VANUATU LINKS

Advertenties
• Vanuatu Vliegtickets.nl
• Hotels Vanuatu
• Tradetracker plaats advertenties en verdien geld
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals

Nuttige links

Reisinformatie Vanuatu (N)
Reizendoejezo - Vanuatu (N)
Telefoongids Vanuatu
Vanuatu Startnederland (N+E)

Bronnen

O'Byrne, D. / Vanuatu

Lonely Planet

Stanley, D. / South Pacific Handbook

Moon

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt april 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems