Landenweb.nl

HAITI
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Frans, Kreyòl
  Hoofdstad  Port-au-Prince
  Oppervlakte  27.750 km²
  Inwoners  11.225.056
  (mei 2019)
  Munteenheid  gourde
  (HTG)
  Tijdsverschil  -6
  Web  .ht
  Code.  HTI
  Tel.  +509

Geografie en Landschap

Geografie

Haïti officieel de Republiek Haïti (Frans: République d'Haïti, Kreyòl: Repiblik Ayiti), beslaat het westelijk deel van het eiland Hispaniola en een aantal kleinere eilanden, waarvan Île de la Gonâve, Île de la Tortue en Île à Vache de grootste zijn.

advertentie

Haiti Satellietfoto Foto: Publiek domein

Haiti maakt deel uit van de Grote Antillen. Op het oostelijk deel van het eiland ligt de Dominicaanse Republiek. Met een oppervlakte van 27.750 vierkante kilometer is Haïti ongeveer net zo groot als België.

Haïti ligt zuidelijk van de Bahama's en de Turks- en Caicoseilanden. Ten noordwesten van Haïti ligt Cuba en ten westen bevindt zich Jamaica. In oostelijke richting ligt Puerto Rico. Ver ten zuiden van Haïti liggen ten slotte de benedenwindse eilanden van de Nederlandse Antillen: Aruba, Bonaire en Curacao.

advertentie

Landschap

Haïti heeft een landschap dat bestaande uit grillige rotskusten, witte stranden en vlakten waarop suikerriet en koffie wordt verbouwd. Bovendien zijn er indrukwekkende berggebieden met in het zuidelijk gelegen Massif du Sus de hoogste top op 2674 meter hoogte: Pic la Selle. Andere gebergten zijn de Chaine des Marheaux, de Montagnes du Trou d'Eau en de Montagnes Noires. In het noorden ligt het Massif du Nord.

advertentie

Landschap rond Pignon, HaïtiFoto: Publiek domein

Klimaat en Weer

In Haïti heerst een subtropisch klimaat met het gehele jaar dagtemperaturen die variëren tussen de 25 en 30 graden. Het eiland kent een droge periode en een regenseizoen. Van juni tot en met november loopt de regentijd, die trouwens ook overwegend zonnig is. Regenbuien zijn vaak kort maar hevig. Er valt in de luwte van de bergen veel minder regen dan op de hellingen. Van september tot november is het orkaanseizoen.

Planten en Dieren

advertentie

Planten

Het land kent een aantal vlakten, maar vooral veel heuvels en bergen. Oorspronkelijk was het land bedekt met bossen. Deze werden echter platgebrand om landbouwgrond te winnen en om houtskool van te maken om op te koken. Inmiddels is er nog maar twee procent van het oorspronkelijke bos over. Door ontbossing van de steile hellingen ontstonden modderstromen en erosie. Dit ging ten koste van de landbouw en maakt het land extra kwetsbaar voor orkanen en cyclonen. Op de savannen groeien hier en daar palmen en in de droogste gebieden zijn het cactussen die het beeld bepalen. De mangrovebossen langs de kust zijn bijzonder mooi. Enkele vruchtbare locaties op de berghellingen zijn begroeid met bergmangroven. De laagvlakten zijn bezaaid met schilderachtige rietsuiker- en koffieplantages. De vegetatie bestaat verder uit blauwhout, ceder, den, mahonie, orchidee, palm, en rozenhout.

advertentie

Dieren

Veel dieren zijn door de ontbossing hun natuurlijk leefgebied kwijtgeraakt en vervolgens uitgestorven. De dierenwereld heeft niet veel variatie. In de mangrovebossen leven nog redelijk veel watervogels. Bovendien zijn er nog enkele krokodillen. In de omliggende wateren krioelt het van de veelkleurige vissen. Andere dieren die op Haïti voorkomen zijn agouta, flamingo, kolibri, papegaai, slechtvalk en vleermuis.

Geschiedenis

advertentie

Koloniale tijd

Toen Christoffel Columbus Hispaniola, het eiland waar Haïti op ligt, in 1492 ontdekte werd het bewoond door de Arowakken of, meer specifiek, de Taíno-indianen. In daaropvolgende decennia stierf deze bevolkingsgroep uit door dwangarbeid alsook door ziekten die door de Spaanse kolonisten waren overgebracht naar het Westelijk halfrond. Vanaf de tweede helft van de 17e eeuw werd het land herbevolkt met honderdduizenden slaven, die uit Afrika werden gehaald om te werken op de suiker- en koffieplantages.

In 1697 gaf Spanje het bevel over het westelijke deel van Hispaniola over aan Frankrijk, dat het gebied Saint-Domingue noemde. Het werd een van Frankrijks rijkste koloniën. Saint-Domingue produceerde rond 1780 ongeveer 40 procent van alle suiker en 60 procent van alle koffie die in Europa werd gebruikt. De productie van suiker en koffie in de kolonie was groter dan die in de gezamenlijke Britse West-Indische koloniën. Saint-Dominique was in die tijd het welvarendste koloniale bezit van de Europese machthebbers, waardoor het de naam kreeg van De Parel van de Antillen.

Gevechten tijdens de Haïtiaanse Revolutie

Na een slavenopstand in 1791 keerde de bevolking zich tijdens de Haïtiaanse Revolutie tegen het Franse bewind in een opstand die werd geleid door Toussaint Louverture. Tijdens de vrijheidsstrijd, die dertien jaar duurde, versloegen de opstandelingen een door Napoleon gezonden leger en verklaarden zich op 1 januari 1804 onafhankelijk van het Franse moederland. Later dat jaar riep Jean-Jacques Dessalines, die Louverture na 1802 had vervangen als leider van de rebellen, zichzelf uit tot keizer Jacob I van Haïti nadat hij ook de naam van het gebied, Saint-Domingue, in Haïti had gewijzigd. Uit haat tegen de Fransen liet hij alle nog in Haïti aanwezige blanken vermoorden en wettelijk vastleggen dat buitenlanders geen grond mochten bezitten. Door het witte deel uit de vlag van Frankrijk te verwijderen, ontstond de vlag van Haïti.

Door de succesvolle slavenopstand werd Haïti de eerste onafhankelijke"zwarte" staat en het tweede onafhankelijke land op het westelijk halfrond, na de Verenigde Staten. De onafhankelijkheid was een doorn in het oog voor de grote imperialistische staten, die hierin een negatief precedent voor hun eigen koloniën zagen. Na de onafhankelijkheid was er korte tijd sprake van het Keizerrijk Haïti en het Koninkrijk Haïti, waarna het land een republiek werd. In 1825 kwamen de Haïtiaanse en de Franse regering tot een overeenkomst waarin werd bepaald dat Haïti aan Frankrijk 150 miljoen francs schadevergoeding moest betalen in ruil voor de officiële erkenning van Haïti. Omdat het de enige manier was om uit hun politieke en economische isolement te geraken zag het nieuwe land zich verplicht die schuld te erkennen. Santo Domingo, het oostelijke, Spaanssprekende deel van Hispaniola, dat in 1822 door Haïti werd veroverd, maakte zich in 1844 los van het land en werd de Dominicaanse Republiek.

De bevolking van het inmiddels onafhankelijke land raakte al snel verdeeld door verschillende scheidslijnen, zoals die tussen de zwarte bevolking en de halfbloeden, tussen stedelingen en mensen van het platteland, en tussen rijke en arme inwoners. Zowel de zwarten als de mulatten eisten de verlaten plantages op. Een kleine groep kreeg de macht in handen en profiteerde volop daarvan. Bij gebrek aan een sterke macht die het bestuur van de kolonisator kon overnemen, was Haïti kwetsbaar voor gewapende bendes, staatsgrepen en inmenging van buitenaf. Met 22 bewindsveranderingen tussen 1843 en 1915, talloze couppogingen en samenzweringen maakte Haïti een zware politieke en economische tijd door. Het door sociale, politieke en economische verdeeldheid gekenmerkte land verarmde en de export daalde. De grote plantages verdwenen en daarmee ook de belangrijkste bron van inkomsten. De schuld aan Frankrijk werd tussentijds verlaagd, maar was pas in 1947 volledig afbetaald.

20e en 21e eeuw

Tussen 1915 en 1934 werd Haiti bezet door de Verenigde Staten ter bescherming van de Amerikaanse economische belangen in het land. De Verenigde Staten verplichtten de bevolking om te werken aan een verbetering van de infrastructuur, met name de wegen. Deze corveeplicht maakte de Amerikanen impopulair en toen zij vertrokken werd dit dan ook ervaren als een tweede onafhankelijkheid.

De periode tussen 1934 en 1957 werd gekenmerkt door instabiliteit. De mulattenelite, de negerbevolking en de door de Amerikanen achtergelaten militaire garde probeerden allen invloed te verwerven. Dit leidde tot een snelle opeenvolging van zwakke, corrupte en inefficiënte regimes en presidenten.

Aan deze periode kwam in 1957 een einde met de machtsovername door de Duvaliers. Tussen 1957 en 1986 werd het land geregeerd door achtereenvolgens François Duvalier, ook wel Papa Doc genoemd, en door Jean-Claude Duvalier (Baby Doc). De regimes van vader en zoon Duvalier brachten veel bloedvergieten met zich mee. Schattingen van het aantal vermoorde Haitianen lopen op tot 50.000 in de 28 jaar dat de Duvaliers aan de macht waren. Nog los van de vermoedelijk tienduizenden slachtoffers van martelingen en verkrachtingen. De Duvaliers voerden een schrikbewind totdat in 1986 de dictatuur omver werd geworpen. Tussen 1986 en 1990 volgden de militaire staatsgrepen elkaar op.

In 1991 werd Jean-Bertrand Aristide gekozen in een als democratisch beschouwde stemming. Aristide werd echter afgezet op 30 september 1991, bijna acht maanden na zijn inauguratie als president. In de jaren na deze coup berustte het gezag bij een militaire junta onder leiding van Raoul Cédras. Na interventie van de Verenigde Staten en enkele andere landen (met steun vanuit de Verenigde Naties) kwam Aristide in 1994 weer aan de macht en in 2000 werd hij herkozen als president. Aristides bewind werd eveneens gekarakteriseerd door corruptie, repressie en interne machtsstrijd. Enkele door Aristide genomen maatregelen, zoals het optrekken van het algemeen minimumloon, hetgeen Westerse bedrijven in Haïti trof, vielen niet in goede aarde bij de Verenigde Staten, Frankrijk en Canada. Kort daarop ontstond er een rebellie waarbij rebellen zeer snel terrein wonnen op de Haïtiaanse ordediensten. Aristide had uit vrees voor een staatsgreep jaren voordien het leger ontbonden, waardoor Haïti enkel een politieapparaat had dat bovendien slechts over één helikopter beschikte. Inmiddels had Aristide een internationale oproep gelanceerd om zo snel mogelijk VN-troepen te sturen. Door interventie van Frankrijk en de Verenigde Staten kwamen deze echter pas aan toen het te laat was en de rebellen Haïti haast volledig in handen hadden. Aristide had de keuze tussen geliquideerd worden of het land te worden uitgevlogen door de Verenigde Staten en koos voor dat laatste. Veel partijgenoten hadden deze keuze niet en werden vermoord of doken onder.

In 2006 werd René Préval gekozen tot president. De VN-vredesmacht genaamd MINUSTAH is nog steeds aanwezig in het land. Het uitoefenen van regeringsmacht is binnen het land echter moeilijk. In september 2008 wordt Michele Piere-Louis de nieuwe premier. Hij wordt in november 2009 opgevolgd door Jean-Max Bellerive.

In januari 2010 wordt Haïti getroffen door een enorme aardbeving, er zijn 300.000 doden te betreuren. Er wordt internationale hulp geboden. In januari 2011 is Jean-Claude 'Baby Doc' Duvalier teruggekeerd in Haïti om te helpen bij de wederopbouw. Dat zei de voormalig Haïtiaanse dictator bij zijn eerste publieke optreden sinds zijn terugkeer. Ook is hij bereid om elke vorm van vervolging te accepteren. In maart 2011 wint Michel Martelly de presidentsverkiezingen. In mei 2012 treedt Laurent Lamothe aan als premier. Ex-president Aristide komt in mei 2013 weer terug naar Haïti om te getuigen bij een rechtszaak. In de jaren 2014 tot en met 2016 is het onrustig. Verkiezingen worden steeds maar uitgesteld. Uiteindelijk treedt president Martelly in februari 2016 af. Zijn vervanger is interim president Jocelerme Privert die het presidentschap waarneemt tot de opnieuw beloofde verkiezingen. De verkiezingen worden gehouden in november 2016. In februari 2017 wordt Jovenal Moïse president, maar al in juni 2019 worden er in het hele land protestdemonstraties gehouden tegen de corruptie die ook onder het bewind van Moïse aan de orde van de dag was. Begin juli 2021 werd Moïse doodgeschoten door tot nog toe onbekende schutters. In dezelfde maand werd Ariel Henry als premier en waarnemend president beëdigd.

Half augustus 2021 werd het zuiden van Haïti getroffen door een aardbeving met een kracht van 7,2 op de schaal van Richter, nog krachtiger dan de aardbeving in 2010, die een kracht van 7,0 had. Toch vielen er veel minder doden, gewonden en daklozen te betreuren dan in 2010 (300.000); nu ruim tweeduizend doden, twaalfduizend gewonden en tienduizenden daklozen. Dit kwam omdat de aardbeving een relatief dunbevolkt gedeelte van Haïti trof en ook het tijdstip van de aardbeving was 'gunstig', om 8.30 uur in de morgen, veel mensen waren toen al buiten. Steden als Les Cayes en Jeremie werden zwaar getroffen.

Bevolking

Oorspronkelijk werd het land bevolkt door indianen. De huidige bevolking van Haïti stamt grotendeels af van de Afrikanen die als slaven naar het land werden gebracht en spreekt Kreyòl, een op Frans gebaseerde taal. Daarnaast is er een kleine Franstalige groep van halfbloeden oftewel mulatten, nakomelingen van meestal een Franse vader en zwarte moeder, die de belangrijkste posities in het land innemen en aldus de elite vormen. Van oudsher zijn er veel spanningen en geweld tussen de mulatten en de zwarte meerderheid van de bevolking. Omdat het merendeel van de bevolking oorspronkelijk uit Afrika stamt, draagt het land nog steeds een Afrikaans karakter.

Er is veel kindersterfte en analfabetisme, aids is wijdverspreid. Veel mensen verlaten het platteland en gaan in de steden wonen. Als gevolg van de armoede en de onrustige situatie waarin het land verkeert, is de emigratie vanuit Haïti, vooral naar de VS en de Dominicaanse Republiek, de laatste decennia aanzienlijk toegenomen.

Haiti heeft een bevolking van 10.646.714 personen (2017), die nog steeds groeit. Het groeipercentage bedroeg in 2017 1,34%. Ruim 2,4 miljoen Haïtianen wonen in de hoofdstad Port-au-Prince. De gemiddelde levensverwachting is 64,2 jaar. (mannen 61,6 jaar en vrouwen 66,8 jaar) (2017)

Rampen

•2004: Overstroming. Meer dan 2.000 doden en vermisten.

•2004: Orkaan Jeanne

•2005: Orkaan Dennis. Minstens 45 doden.

•2008: Diverse orkanen en stormen. Bijna 800 doden en honderden gewonden.

•2010: Zware aardbeving. Op 12 januari 2010 (16:53 uur plaatselijke tijd) werd Haïti getroffen door een aardbeving met een kracht van 7,0 op de schaal van Richter. Een tsunami-alarm werd afgegeven voor Haïti en omliggende eilanden, maar werd later weer ingetrokken. De beving werd gevolgd door meerdere naschokken, met op 20 januari een zeer grote naschok van 6,1 op de schaal van Richter. Diezelfde dag waren er volgens de Haïtiaanse overheid 75.000 mensen in massagraven begraven en dezelfde overheid schat dat de aardbeving aan 100.000 tot 200.000 mensen het leven heeft gekost. 1,5 miljoen mensen zijn dakloos geworden.

Ook na deze tijd wordt Haiti getroffen door natuurrampen, deels omdat het land in de baan van orkanen ligt, maar vooral omdat het een arm land is met slecht gebouwen en een weinig efficient bestuur.

Taal

In Haïti wordt Frans, Creools en Engels gesproken.

Het Haïtiaans Creools, ook wel Kreyòl of Patua genoemd, is een creoolse taal die wordt gesproken op Haïti en op andere plaatsen waar de Haïtianen zich in de loop van de tijd hebben gevestigd, met name de Bahama's, Cuba, de Kaaimaneilanden, de Domininaanse Republiek, Frans-Guyana, Guadeloupe, Puerto Rico en de Verenigde Staten. Het is enerzijds gebaseerd op het Frans en anderzijds op diverse Afrikaanse talen, met name de Gbe-talen. Daarnaast bevat het elementen uit het Arabisch, Spaans en Taíno. Tegenwoordig wordt het in toenemende mate door het Engels beïnvloed.

Godsdienst

De slaven namen uit Afrika animistische religies mee. In Haïti aangekomen werden zij door priesters en plantagehouders gedwongen bekeerd tot het katholicisme. Uit een mengeling van katholicisme en Afrikaanse religies ontstond de voodoo-cultus, de Haïtiaanse variant van het in West-Afrika ontstane voodoo. Dit volksgeloof is gebaseerd op een soort mystieke eredienst, waarbij geesten centraal staan. De voornaamste godheid oefent zijn macht uit via talloze geesten, die op hun beurt hun macht overdragen aan priesters en priesteressen. Zij treden als medium tussen mensen en geesten. Tijdens de voodoo-cultus raken aanwezigen door tromgeroffel, dans en zang bezeten van de geest die zij vereren. Vervolgens spreekt de geest via het medium tot de aanwezigen. Veel aanhangers van de voodoo-cultus zijn tegelijkertijd katholiek.

Ook zijn er invloeden gevonden van de Taíno-indianen in het Haïtiaanse voodoo. De katholieke kerk probeerde voodoo uit te roeien, maar zonder succes. De meerderheid van de bevolking is officieel katholiek, maar vele Haïtianen beoefenen daarnaast ook de voodoo-cultus. De laatste decennia is het protestantisme in opkomst.

Samenleving

Staatsinrichting en politiek

Haïti is een land van staatsgrepen en dictators. Traditioneel is zeer veel macht geconcentreerd in handen van de president. Velen proberen deze macht met alle middelen, waaronder geweld, te krijgen en te behouden. Vele presidenten gingen over tot zelfverrijking en probeerden langer aan de macht te blijven dan juridisch toegestaan. Ras is een belangrijke factor in de politiek. Het presidentschap wordt afwisselend bekleed door mulatten en zwarten.

Haïti is een voorbeeld van een mislukte staat, waarin de overheid maar een kleine rol speelt en niet het volledige grondgebied onder controle heeft. De overheid is inefficiënt en deels corrupt. Haïti is een van de corruptste landen in de wereld volgens de corruptie-index. Het leger was betrokken bij vele staatsgrepen, maar werd in 1995 ontbonden. Politie en justitie functioneren slecht, waardoor mensenrechtenschendingen, drugshandel, bendes en ontvoeringen de ruimte kregen. De VN-vredesmacht Minustah heeft bijgedragen aan een lichte verbetering van de situatie. De internationale gemeenschap dringt aan op opbouw van staatsstructuren en rechtsstaat. Het land heeft weinig democratische ervaring en de democratie verloopt moeizaam.

De actuele politieke situatie is beschreven in het hoofdstuk geschiedenis.

Economie

Haïti is het armste land op het westelijk halfrond en een van de armste landen op aarde. Het BBP per hoofd van de bevolking bedraagt $1.800 per jaar (2017). Door decennia van geweld, onrust en natuurrampen kent het land nauwelijks enige economische ontwikkeling. De kloof tussen arm en rijk is enorm. Er werken tenminste vierhonderdduizend kinderen als slaven; zij worden restaveks genoemd. Er heerst een zeer hoge werkloosheid van rond de 40 procent. (2017) Eeen groot deel van de bevolking is werkzaam in de landbouw, er is maar weinig industrie. In de dienstensector werkt het grootste deel van de bevolking. Door massale ontbossing en niet-duurzame landbouwmethoden worden grote delen van het platteland bedreigd door erosie en woestijnvorming. De eigen landbouwproductie neemt af en wordt verdrongen door goedkopere import. De infrastructuur van het land is zeer slecht. De VS is veruit de belangrijkste handelspartner. Haïti is sterk afhankelijk van leningen en giften vanuit het buitenland en leeft hoofdzakelijk van wat geëmigreerde Haïtianen naar hun vaderland terugsturen. Het land heeft veel buitenlandse schulden. Het eens bloeiende toerisme is door de onrust in het land bijna niet meer aanwezig.

De helft van de bevolking leeft en werkt op het platteland. De landbouwproductie is kleinschalig en de boeren verbouwen amper genoeg om in hun eigen behoeften te voorzien. De belangrijkste producten zijn suikerriet, koffie en cacao. De bananenplantages zijn wat groter, maar de bescheiden winsten verdwijnen in de zakken van de Amerikaanse multinational. Zelfs de opbrengsten van de visserij blijven ruim onder de maat, terwijl de omringende wateren toch rijk aan vis zijn.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Door de aardbeving in 2010 heeft het toerisme in Haiti een grote klap opgelopen. Raadpleeg de adviezen van het ministerie van Buitenlandse zaken voordat je een reis naar Haïti overweegt. Een aantal bezienswaardigheden zijn ook zwaar beschadigd. De Citadelle La Ferrière is wereldberoemd en wordt soms bestempeld als het achtste wereldwonder. Labadee is een van de mooiste plekken in het Caribisch gebied met mooie stranden met wit zand.

Het Nationale Carnaval is een zeer kleurrijke festival dat 3 dagen duurt. Petion-Ville is een mooie stad bekend om zijn restaurants en de prachtige huizen in koloniale stijl, clubs. ook hebben een grote populatie van rijke blanken en mulatten. Jacmel is een grote stad in Haïti en is bekend om zijn verbazingwekkend prachtige huizen en stranden. Hier wordt de Voodoo religie in stand gehouden.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

HAITI LINKS

Advertenties
• Haiti Vliegtickets.nl
• Hotels Haiti
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals
• Tradetracker plaats advertenties en verdien geld
• Haiti Vliegtickets Tix,nl

Nuttige links

Haïti Startnederland (N+E)
Reisinformatie Haïti (N)
Reizendoejezo - Haïti (N)
Telefoongids Haïti

Bronnen

Elmar Landeninformatie

Wikipedia

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt augustus 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems