Landenweb.nl

BELIZE
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Engels
  Hoofdstad  Belmopan
  Oppervlakte  22.966 km²
  Inwoners  389.181
  (mei 2019)
  Munteenheid  Belizaanse dollar
  (BZD)
  Tijdsverschil  -7
  Web  .bz
  Code.  BLZ
  Tel.  +501

To read about BELIZE in English - click here

Geografie en Landschap

Geografie

Belize (het vroegere Brits-Honduras), is een parlementaire democratie binnen het Gemenebest van Naties, en is gelegen op het schiereiland Yucatán aan de oostkust van Midden-Amerika. Belize grenst in het noorden aan Mexico (250 km), in het westen en zuiden aan Guatemala (266 km) en in het oosten aan de Caribische Zee.

advertentie

Satellietfoto Belize

Photo:Publiek Domein

De totale oppervlakte van Belize bedraagt 22.965 km2. Het vasteland van Belize is 288 kilometer lang en maximaal 109 kilometer breed. Na El Salvador is Belize het kleinste land van Midden-Amerika. De Amerikaanse steden Miami, Houston en New Orleans liggen op ca. 1200 kilometer.

Voor de 280 kilometer lange kust liggen koraalriffen en meer dan 200 zogenaamde"cays", uit koraal bestaande zandige palmeneilandjes. Ambergris Caye is de grootste en is 40 km lang en maximaal 7,2 kilometer breed. Voor de kust van Belize ligt het op één na grootste barrièrerif ter wereld (360 kilometer lang) en het grootste op het westelijk halfrond. Alleen het Grote Barrière Rif bij Australië is nog langer. Drie van vier grote atollen op het westelijk halfrond liggen voor de kust van Belize.

Landschap

De kuststreek en het noordelijke deel van het vasteland zijn vlak, maar het zuiden en het westen (Mayagebergte) stijgt snel naar gemiddeld 1000 meter hoogte. Het hoogste punt van Belize is de Victoria Peak met 1120 meter. Het Mayagebergte beslaat in totaal ca. eenderde van de totale oppervlakte van Belize.

advertentie

Belize Blue HolePhoto: Publiek domein

Belize wordt door vele rivieren doorsneden, die voor het merendeel ontspringen op het centrale bergmassief, het Mayagebergte. Enkele rivieren zijn te bevaren en worden onder andere gebruikt voor het transport van hout, b.v. Blue Creek, Rio Hondo, New River, Belize River, Sibun River, Macal River, Rio Grande, Moho River, Tumex River en Sarston River. De Belize River verdeelt het land in twee helften. Rond de meeste rivieren liggen moerassen en ondiepe zoetwater-lagunes, met name in de noordelijke kuststreek.

Bijzonder zijn de vele grotten en grotsystemen. Sinds de jaren zestig van de 20e eeuw worden ze in kaart gebracht en onderzocht. Op dit moment zijn er meer dan 300 onderzocht en meer dan 150 kilometer onderaardse gangen zijn in kaart gebracht, o.a. de Cebada en Petroglyph grotten, twee van de grootste grotten ter wereld. Grotten zijn in het hele land te vinden maar het meest in het zuiden en westen van Belize. Voor de kust liggen ook nog onderwatergrotten, o.a. de Blue Hole en de Giant Cave, een van de langste onderwatergrotten ter wereld. Al deze grotten speelden een belangrijke rol in de Maya-mythologie.

Tropisch oerwoud bedekt ca. 45% van de oppervlakte van Belize.

De hoofdstad van Belize is Belmopan met ca. 40.000 inwoners. Belmopan werd gesticht in 1970 nadat Belize City grotendeels verwoest was door de orkaan Hattie. Belangrijke steden zijn verder Corozal Town, Orange Walk Town, Belize City, San Pedro Town, San Ignacio, Benque Viejo del Carmen, Dangriga en Punta Gorda.

Klimaat en Weer

advertentie

Belize Kade in de ZonPhoto: Kent Wang CC Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Het klimaat van Belize is subtropisch en verdeeld in een regenseizoen en een droog seizoen. Globaal gesproken loopt het droge seizoen van december tot en met mei. De maanden februari, maart, april en mei zijn de droogste maanden. Gedurende deze maanden valt er slechts gemiddeld op vijf dagen neerslag. De hoeveelheid regen kan van jaar tot jaar erg verschillen.

De natste maanden zijn juni, juli en augustus. Het regenseizoen kent een droge periode van ca. zes weken, het"mauger"-seizoen genaamd, in augustus en september. De regenval varieert sterk van noord naar zuid. Gemiddeld valt er in noorden 1295 mm en in het zuiden 4445 mm. Het noorden kent een droog seizoen dat in september begint en drie tot vier maanden duurt, terwijl het zuiden hoogstens één maand met droog weer kent. Toch kan het ook tijdens een droge periode wel eens flink regenen. In de morgen is het meestal droog waarna 's middags en 's avonds de meeste regen valt.

In het moerassige kustgebied varieert de temperatuur van 10°C op de koudste winterdagen tot 35,5 °C op de warmste zomerdagen, maar de hitte wordt meestal getemperd door de oostelijke passaatwinden. Van januari tot en met april waait het maar lichtjes; in mei en juni trekt de wind aan tot een licht briesje en van augustus tot en met december waait het harder. Met name in november en december kan het vanuit het noorden hard waaien waardoor de temperaturen dalen.

De gemiddelde dagtemperatuur ligt in geheel Belize op 26°C. In het binnenland zijn de temperatuurschommelingen veel groter. De gemiddelde minimum dagtemperatuur in Belize City is 19°C in januari en 24°C van mei tot en met augustus. De gemiddelde maximum dagtemperatuur in Belize City is 24°C in januari en 31°C in de maanden mei tot en met augustus. Op de cays voor de kust wordt de temperatuur het hele jaar getemperd door de passaatwinden.

De luchtvochtigheid aan de kust is het hele jaar door zeer hoog met 87%. In de maanden november, december en januari is het zeer onaangenaam door het drukkende weer. Dit geldt met name voor de regio rond de hoofdstad Belmopan waar het gedurende de zomer overdag nauwelijks te harden is. In de bergachtige streek rond San Ignacio koelt het 's avonds af tot een graad of twaalf.

Belize ligt ten westen van de route die de meeste orkanen volgen waardoor ze net om of langs Belize trekken. Een goed voorbeeld is de orkaan"Mitch" die in oktober 1998 bijna letterlijk om Belize heen trok en weinig schade berokkende. De laatste dertig jaar heeft Belize dan ook maar van vier orkanen veel last gehad. Dat Belize weer een keer getroffen wordt door een alles verwoestende orkaan is vrijwel zeker. De maanden met de meeste kans op orkanen zijn augustus tot en met oktober.

Planten en Dieren

Planten

advertentie

Orchidee BelizePhoto: Nicolas Perrault II in het publieke domein

Voor de botanicus is Belize de hemel op aarde. Vierduizend soorten bomen, planten en bloemen op zo'n kleine oppervlakte is ongekend. Er komen bijvoorbeeld zo'n 250 soorten orchideeën en 700 soorten bomen voor in Belize. Belize is bovendien een van de weinige landen waar nog duizenden hectaren vrijwel ongerept oerwoud voorkomen. Er zijn vier verschillende soorten bos te onderscheiden: pijnboombossen, gemengde loofbossen, Cohune-palmbossen en oeverbossen. Pijnboombossen zijn te vinden op zanderige, droge grond. Hier komen ook mango, cashew, en kokosnootpalmen voor, vaak in de buurt van woningen en dorpen. De gemengde loofbossen komen voor op het overgangsgebied tussen de zandgrond en de kleigrond langs de rivieren. Er komen nog veel andere soorten voor maar niet zoveel als in het Cohune-palmbossen, dat te vinden is op vruchtbare kleigrond met een gemiddelde regenval per jaar. Oeverbossen zijn afhankelijk van veel regenval en overstromende rivieren. Hier komen verder nog zo'n 55 soorten bomen voor en honderden soorten klimplanten, epifyten, en struiken.

Campêchehout, mahonie, cederhout en vurenhout is bijna niet meer te vinden langs de rivieren door de houtkap. Opvallende verschijningen zijn verder nog mangrovebos, bamboe, varensoorten, moerascypressen en vele soorten bloemen. Op de hoogste takken van de bomen komen orchideeën en luchtvarens voor. In het zuiden vindt men het klassieke regenwoud met mahoniebomen, campêche-bomen, sapote en ceiba.

Enkele bijzondere soorten

advertentie

Guanacaste BelizePhoto: Flicka Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De"bull horn"-acacia of hanespoor is genoemd naar de grote doornen langs stam en takken. Deze boom heeft een merkwaardig verbond gesloten met een agressieve mierensoort. De mieren gebruiken de boom voor voedsel en beschermplaats; in ruil hiervoor worden vogels, insecten en zelfs mensen aangevallen die zich in of nabij de boom begeven.

De ceiba met zijn imposante grijze stam is een van grootste bomen van de jungle. Ze worden normaal gesproken ca. 30 meter hoog, maar er zijn ook exemplaren van meer dan 60 meter hoogte. De"levensboom" wordt ook wel katoen- of kapokboom genoemd.

De guanacaste is een lid van de mimosafamilie. Voor de Maya's was de"pich" een heilige boom. De boom kan 40 meter hoog worden en de stam kan een diameter van zes meter bereiken.

De bast van de gumbo-limboboom wordt al eeuwen door de Maya's gebruikt voor de behandeling van huiduitslag. Jonge bomen worden gebruikt als palen voor schuttingen. Bijzonder is dat er op die palen weer bladeren beginnen te groeien.

De johannesbroodboom scheidt een aromatische hars af. De Maya's gebruikten dit eeuwenlang voor het maken van wierook.

Palmen komen in een grote variëteit voor. Koningspalm, queen-palmen, dakpalmen, en kokospalmen. De bladeren van de dakpalmen worden gebruikt om daken van woningen te bedekken. De kokospalm produceert olie, voedsel, drank en beschermt tegen de zon.

Pijnboombossen zijn niet zo productief en divers als de loofbos-jungles, maar timmerhout en sap van de bomen zijn belangrijke producten geweest sinds het begin van de 20e eeuw. De Caribbean en de ocarpo zijn de meest voorkomende pijnboomsoorten in Belize.

De gifboom (Maya: chechem) wordt zo genoemd vanwege het zeer giftige sap dat de boom afscheidt. Aanraking door de huid veroorzaakt blaren, jeuk en zwellingen.

De Quamboom is bekend door zijn gele lichtgevende bloemen. De naam stamt af van de curassow of quam, een grote vogel die de zaden lekker vindt.

De wurgvijgenboom omstrengelt andere bomen die langzaam afsterven. De vijgenboom blijft uiteindelijk over en heeft dan een holle stam.

Midden-Amerika staat natuurlijk bekend om zijn sinaasappels, limoenen en grapefruit. Avocado's komen overal voor en de papaya is bijna een onkruid. De sapote of mammee zorgde vroeger voor sap dat gebruikt werd voor kauwgum. De guaya is een slanke boom en komt voornamelijk langs de kust voor, en de vruchten bevatten zacht, zoet vruchtvlees.

De flamboyant komt overal voor en is in bloei prachtig om te zien met oranje-rode bloemen.

Van de ca. 250 soorten orchideeën in Belize groeit 20% op de grond en 80% leeft op bomen. De zwarte orchidee is de nationale bloem van Belize. Het is streng verboden om orchideeën te plukken.

Van de vele soorten bloemen noemen we: croton, pothos, philodendron, witte en rode gember, plumeria, hibiscus en bougainvillea.

Dieren

Natuurliefhebbers komen in Belize ook wat de dierenwereld betreft volledig aan hun trekken. Vele diersoorten komen in Midden-Amerika of zelfs de wereld nauwelijks of niet meer voor.

Vogels

advertentie

Geelsnaveltoekan BelizePhoto: JurriaanH CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Er zijn in Belize meer vogelsoorten te zien dan in bijna elk ander land van Midden-Amerika, namelijk meer dan 500 soorten.Bossen, lagunes, en savannes herbergen een grote variëteit aan vogels. Een willekeurige opsomming: reigers, ibissen, eenden, gieren, visarenden, haviken, valken, rallen, duiven, koekoeken, gierzwaluwen, ijsvogels, spechten, miervogels, vliegenvangers, mussen, zwaluwen, Vlaamse gaaien, winterkoninkjes, lijsters, nachtegalen, vireos, tanagers, kardinalen, merels, vinken, pelikanen, aalscholvers, twee soorten rotspelikanen, 21 soorten kolibries, 10 soorten uilen en 9 soorten papegaaien.

Een van de meest indrukwekkende vogels is de geelsnaveltoekan, de nationale vogel van Belize. De grote, gekleurde snavel valt natuurlijk het meest op. Ze zijn familie van spechten en neushoornvogels.

De eikelspecht is het meest bekend door het opslaan van eikels in holtes in bomen. Verder leggen de vrouwtjes hun eieren in een gezamenlijk nest. De jongen blijven een aantal jaren rond het ouderlijke nest hangen voordat ze een eigen familie stichten.

De grootste vliegende vogel van het Amerikaanse continent is de jabiru-ooievaar die 1,5 meter groot kan worden en een spanwijdte kan hebben van 2.70 tot 3.60 meter. Hun nest kan wel drie meter in doorsnee worden. Hoewel zeldzaam op het westelijk halfrond, heeft Belize een gezonde broedende kolonie.

De koningsgier is een van de mooist gekleurde grote vogels van Midden-Amerika. Een wit lichaam met zwarte vleugelveren, een oranje nek en snavel, paarse kop, witte ogen omringd door rood en een oranje-rood wratachtig uitsteeksel net boven de snavel.

De grote fregatvogel rooft voedsel van andere vogels maar kan even later langs diezelfde vogel zitten te broeden.

De"pauw" van Belize is de gevlekte kalkoen, genoemd naar de op ogen gelijkende ringen op zijn staart. Net als de Noord-Amerikaanse tegenhanger zijn dit de enige wilde kalkoenen ter wereld.

De bonte stern is niet de enige zeevogel zonder waterproof veren, maar landt toch nooit op schepen of drijfhout. Hij vangt zijn prooi door vlak boven het water te scheren en hem als het ware uit het water te plukken.

De meest indrukwekkende roofvogel is de harpij-arend.

Katachtigen

advertentie

Jaguar BelizePhoto: Bernard DUPONT CC Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

De jaguar is de grootste katachtige van het gehele Amerikaanse continent en de derde grootste kat ter wereld na de leeuw en de tijger. De jaguar jaagt o.a. op herten, tapirs, apen en vogels, maar ook op vissen als andere prooidieren schaars zijn. De jacht op deze dieren is ondertussen verboden en het Cocksomb Basin Wildlife Sanctuary is een reservaat waar de jaguars in alle rust kunnen (over)leven.

De kleinste katachtige van Belize is de margay, zelden te zien en levend onder de bescherming van het oerwoud.

De jaguarundi is wat groter dan de margay en jaagt op vogels en kleine zoogdieren.

De ocelot jaagt zowel in de bomen als op de grond naar vogels, slangen, apen, konijnen en vissen.

De poema of bergleeuw jaagt zowel overdag als 's nachts op herten, konijnen en stekelvarkens.

Diverse zoogdieren

advertentie

Tamandua BelizePhoto: Nori Almeida Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

De zwarte brulaap leeft in het regenwoud van Belize tot 300 meter hoogte en vaak bij rivieren. De populatie is ongeveer 1500 exemplaren groot. Het gebrul is tot 1,5 kilometer ver te horen. Ze leven in groepen tot maximaal 10 exemplaren en een groep bestaat uit één mannetje en voor de rest uit vrouwtjes en jongen.

De spinaap is wat kleiner als de brulaap en leeft in groepen van twaalf of meer exemplaren. Ze voeden zich met bladeren, fruit en bloemen. Door ziektes en verlies van leefgebied komen ze niet zo veel voor als de brulaap.

Een familielid van het konijn is de agoeti of"indiaans konijn" die in hetzelfde gebied woont als de paca of"gibnut", een snel, bruin knaagdier ter grootte van een konijn. De agoeti leeft overdag terwijl de paca een nachtdier is.

De miereneter of"tamandua" terroriseert termietenheuvels en mierennesten. Met zijn lange kleverige tong slurpt hij de mieren en termieten als het ware op. De miereneter leeft zowel op de grond als in bomen.

De coati behoort tot de wasbeerfamilie en heeft een lange, geringde staart, een masker op zijn gezicht en een lange snuit. Hij klimt in bomen en vindt daar insecten en andere kleine gedierte, maar eet ook fruit.

De Hondurese witte vleermuis is bijna niet waar te nemen in de jungle van Midden-Amerika. Net als de meeste vleermuizen gaan ze 's nachts op zoek naar fruit. Overdag slapen ze onder de grote bladeren van de heliconia en beschermen zich zo tegen de hete zon en tegen vijanden.

In Belize leven twee pecari-soorten, de kraagpecari en de witlip-pecari. Deze varkensachtige leeft zowel in woestijnachtige gebieden als in bossen en oerwoud. Ze worden bijna een meter lang en de witlip-pecari kan met zijn slagtanden een gevaarlijke tegenstander zijn.

Het nationale dier van Belize is de Zuid-Amerikaanse Baird's tapir die voorkomt van Zuid-Mexico tot Zuid-Brazilië. Deze planteneters leven langs rivieren en hun grootste dierlijke vijand is de jaguar.

Belize kent een grote variëteit aan hagedissen, van de kleine gekko tot de kameleonachtige zwarte anolis, een salamandersoort. De kamhagedis is bruin met donkere strepen aan de zijkant en verplaatst zich bij onraad razendsnel. De gewone leguaan kan bijna een meter lang worden en een andere soort die in Belize voorkomt kan tot 1.80 meter lang worden. De vrouwtjes kunnen meer dan 100 eieren per keer leggen.

Reptielen en amfibieën

advertentie

Boa Constrictor BelizePhoto: Embreus CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Belize kent 51 slangensoorten waarvan er negen giftig zijn. De andere soorten zijn totaal ongevaarlijk. De gewone boa constrictor of"wowla" jaagt bij voorkeur 's nachts zowel in bomen als op de grond op vogels, hagedissen en kleine zoogdieren. Deze wurgslang wordt nooit langer als twee meter en is ongevaarlijk voor de mens. Koraalslangen komen alleen voor in de Nieuwe Wereld, meestal in Midden- en Zuid-Amerika en er zijn ca. 50 soorten. De koraalslangen in Belize worden hoogstens 75 cm lang maar kunnen zeer giftig zijn. De giftige soort is te herkennen aan de rood-geel-zwart-geel-rode banden over zijn lichaam. De fer-de-lance of lanspuntslang is een zeer agressieve giftige slang en behoort tot dezelfde familie als de cascabel. Hij kan ongeveer 2,5 meter lang worden en komt overal voor.

De Midden-Amerikaanse rivierschildpad of"hicatee" wordt gejaagd voor zijn vlees en het aantal vermindert snel. Voedsel bestaat uit fruit, grassen en ander vegetarisch voedsel. Belize kent twee krokodillensoorten, de Amerikaanse krokodil (tot zes meter lang) en de Morelet's krokodil (tot 2,5 meter lang). In Afrika bekend als menseneters zijn de soorten in Belize vrij ongevaarlijk. Beide soorten worden door internationale wetten beschermd.

Bijzonder is de groene roodogige boomkikker. De"marine"-pad is de grootste soort van het gehele Amerikaanse continent.

Spinnen en insecten

Blauwe Morpho BelizePhoto: HenkvD CC Attribution-Share Alike 4.0 International no changes made

Zoals in elke tropische jungle komen er ook in Belize tienduizenden insecten en spinachtigen voor. Sommige zijn vervelend, muskieten en muggen, sommige zijn gevaarlijk, schorpioenen, zwarte weduwe en vogelspin, anderen kunnen pijnlijk bijten zoals rode mieren. Prachtig om te zien zijn vlinders en motten.

De paardenhorzel legt zijn eieren op muskieten die ze weer op de mens overbrengen. Niet gevaarlijk, maar wel een vreemd gezicht als het diertje uit het lichaam van zijn gastheer kruipt. Van de 90.000 soorten vlinders en motten komen er velen voor in Belize. De mooiste is de blauwe morpho en de beroemde monarchvlinder bezoekt Belize tijdens diens overwinteringstocht van Florida naar de Midden-Amerikaanse bergen en Mexicaanse hooglanden.

Het vuurvliegje heeft eigenlijk een totaal verkeerde naam; het is geen vlieg en heeft zeker geen vuur. Het is een kever waarvan het achterlijf door een bepaalde chemische reactie begint te gloeien. Hij heeft bijna geen vijanden want smaakt niet zo best. De parasolmieren gebruiken de bladeren die ze vervoeren als"mest" voor een bepaalde soort paddestoel die ze als voedsel gebruiken. Een nest kan tientallen meters in doorsnee zijn en meer dan drie meter de diepte ingaan.

Termieten maken termietenheuvels die gemaakt worden van hout, modder en lichaamsafscheidingen. Hout is het voornaamste voedsel.

Schorpioenen kunnen ca. 12 cm lang worden en zijn voorzien van behoorlijke klauwen. De staart is gevaarlijk want daarmee kunnen ze zelfs mensen dodelijk verwonden.

De tarantula is een grote spin die gemeen kan bijten maar niet dodelijk is. De spin kan vijftien centimeter in doorsnee worden en ziet er vervaarlijk uit. Bijzonder is dat ze zeer lang zonder voedsel en water kunnen.

Vissen en zeezoogdieren

Managrove BelizePhoto: Anatmavada CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Het onderzeese leven voor de kust van Belize is niet zo spectaculair als dat rond de Caribische eilanden, maar er valt toch nog genoeg te genieten.

De moerassige gebieden en baaitjes aan de monden van de rivieren waar zoet en zout water vermengd wordt, worden estuaria genoemd. Hier leven o.a. vele schelpdieren en schaaldieren, krabben en garnalen. Ook krokodillen, dolfijnen en (zeekoeien) zijn hier regelmatig te zien. Roggen, haaien en tarpoens jagen hier op andere vissen.

Er komen vier soorten mangrove voor langs de kust van Belize. De rode en zwarte mangrove zijn de meest bekende. Witte mangrove groeit wat meer landinwaarts langs de rivieren. Mangrove vormt een broedplaats voor vele diersoorten. Naast een grote variëteit aan schelpdieren verder nog eendenmossels, krabben, kwallen, slakken en sponzen. Verschillende soorten beenvissen en tarpoens zwemmen hier rond op zoek naar het rijk voorradige voedsel. De takken van de mangrove worden door vele vogels gebruikt om uit te rusten en te nestelen, o.a. merels, reigers, ijsvogels, pelikanen en roze lepelaars.

Voor de kust komen onder water verschillende soorten zeegras voor, waar ook veel zeedieren leven. Schildpaddengras heeft brede bladeren en komt tot ca. 20 meter diepte voor. Het smallere manateegras komt tot een diepte van twaalf meter voor. Dieren die hier voorkomen zijn o.a. eendenmosselen, schelpdieren, krabben, anemonen, zeepaardjes, sponzen, zeesterren, knorhanen, modderkruipers, roggen en lipvissen. Zeeschildpadden en manatees doen zich hier tegoed aan de planten.

Enkele bijzondere soorten

Manatee BelizePhoto: Yiftach T CCAttribution-Share Alike 4.0 International no changes made

De zee-engel is een prachtige discusvormige vis. De kleuren variëren van neon blauw en geel tot zwart met gele vlekken. Men kan ze aantreffen zowel binnen als buiten het barrièrerif.

De barracuda is een bijna twee meter lange roofvis die echter ongevaarlijk is voor de mens. Duikers kunnen zelfs dicht in zijn buurt komen.

De blauwgestreepte knorhaan zwemt in scholen rond en zoekt bij voorkeur schaduwrijke plaatsen op. Ze eten schelpdieren en maken met hun kiezen een knorrend geluid, waar ze hun naam aan te danken hebben.

Zeebaarzen kunnen meer dan een meter lang worden, sommige soorten zelfs bijna 2,5 meter en wegen honderden kilo's. Zeebaars-soorten komen vooral voor rond het Hol Chan Marine Reserve en rond de atollen.

De groene moeraal kan tot twee meter lang worden. Hij verstopt zich overdag in scheuren en spleten in het koraal en komt 's nachts tevoorschijn om voedsel te zoeken.

De bek van de papegaaivis-soorten lijkt op die van de echte papegaai en is geschikt voor het eten van koraalpoliepen. Kleur en kleurpatronen van de vissen veranderen naargelang de leeftijd.

Roggen"vliegen" als het ware door het zeewater. In de wateren van Belize komen pijlstaartroggen, zeeduivels en duivelsroggen voor. De eerste twee soorten hebben giftige stekels. Ze zoeken hun voedsel op de bodem van de zee.

De manatee of zeekoe is een zeezoogdier met grote afmetingen. Ze kunnen vier meter lang worden en meer dan 500 kilo wegen. Belize heeft een van de grootste populaties ter wereld en men denkt dat er wereldwijd nog maar ca. 2000 exemplaren leven.

Er komen drie zeeschildpadsoorten voor in de wateren van Belize: de groene zeeschildpad, de karetschildpad en de dikkoppige zeeschildpad. De karetschildpad is volledig beschermd, de andere soorten staan nog op de menu's van restaurants.

Geschiedenis

Maya-beschaving

Maya Ruines BelizePhoto: Josh Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

In tegenstelling tot de Azteken of de Inca's, werd de Maya-beschaving bestuurd door één heerser. Het Maya-rijk was verdeeld in elkaar rivaliserende steden, ongeveer zoals bij de Griekse stadstaten het geval was. Maar verder was het hele gebied van de Maya's wel één qua geloof, technologie, taal en handel.

De Maya's geloofden dat alles z'n plaats had in de kosmische orde en dat alles enige vorm van ziel en levenskracht in zich had. Tijd, sterren, stenen, bomen en natuurverschijnselen waren volgens de Maya's levend en hadden goddelijke krachten.

Ze geloofden dat ze leefden in de Midden-Wereld, beneden de 13 niveaus van de Boven-Wereld en boven de negen niveaus van de Beneden-Wereld of Xibalba. Ze geloofden verder in een leven na de dood. De heerser, priesters, personen die geofferd werden, zelfmoordenaars, oorlogsslachtoffers en doodgeboren kinderen gingen rechtstreeks naar het paradijs. Een groot aantal goden had dezelfde krachten als sommige dingen en verschijnselen, maar hadden verschillende vormen: ze verschenen als bepaalde data, dagen, kleuren en hadden vaak een goede en een slechte kant.

Rituelen en (menselijke) offers verzekerden de Maya's van gezondheid en voedsel. Een complexe werkwijze van offers, vasten, feesten en wierookrituelen werd jaarlijks herhaald en ook gebruikt voor het oproepen van regen en succes met jagen, vissen en oorlog voeren. Het meest krachtige offer was bloed, met name dat van de koning die als een soort god beschouwd werd. Tijdens rituelen om de voorouders of andere krachten op te roepen werden er speciale gerechten gemaakt als bijvoorbeeld"balche" een mix van gegiste honing en bast van de balche-boom. Er werden sigaren gerookt en ook hallucinerende middelen als paddestoelen, mescaline en waterlelies. Wierook werd altijd gebruikt ceremonies, meestal gemaakt van kopal, een soort hars, en in de vorm van kleine cakes.

De data van de ceremonies stonden vast door middel van de Maya-kalender, die gebaseerd was op astronomische waarnemingen. Hun telsysteem was gebaseerd op het getal 20 en ze gebruikten twee kalenders, een van 260 dagen en een voor 365 dagen, die elke 52 jaar samenvielen. De Maya's geloofden ook dat de geschiedenis zich elke 20 jaar herhaalde.

Gedurende de periode van ca. 800 v.Chr. tot 250 n.Chr. ontwikkelden de Maya's systemen met landbouwterrassen, akkers en irrigatiekanalen. Het voornaamste voedsel voor de Maya's was maïs, met uiteraard een eigen god, Yum Kaax. De Maya-boeren zorgden er ook voor dat de bodem niet kon uitputten door langdurige monocultuur. Het hoogtepunt van de Maya-beschaving was de Klassieke Periode van 250 v.Chr. tot 900 n.Chr. toen de handel en kunst bloeiden. Er werden grote steden gebouwd en piramides, tempels en paleizen.

Op een gegeven moment echter nam het aantal menselijke offers sterk toe, misschien door het verminderen van natuurlijke hulpbronnen waardoor de goden extra bloed nodig hadden. Offerpersonen werden gehaald bij andere steden, waardoor de ene oorlog de andere opvolgde. In de periode 900-1200 verdween de Maya-beschaving snel en mysterieus en werden de meeste grote steden verlaten. Het hoe en waarom is nog steeds omstreden en varieert van aardbevingen, hongersnood en ziektes of een combinatie hiervan. Sommige steden bleven echter intact en bewoond tot de komst van de Spanjaarden.

Spaanse overheersing

El Castillo BelizePhoto: Denis Barthel CC Attribution-Share Alike 4.0 International no changes made

In de 17e eeuw heersten de Spanjaarden over geheel Midden-Amerika. Het gebied van het huidige Belize was echter nog nauwelijks ontdekt. Enkele redenen hiervoor waren het langgerekte koraalrif voor de kust van Belize, gevaarlijk voor de schepen; geen goud en zilver en alleen moerassen en van muggen vergeven oerwouden; bovendien was de lokale bevolking was zeer vijandig.

Het eerste contact met een aantal Spaanse schipbreukelingen dateert van 1511 in Noord-Belize, die echter werden gedood of tot slaven gemaakt. De Spanjaarden richtten zich toen op het huidige Mexico en Guatemala. Dit betekende wel Maya's uit die gebieden naar Belize vluchtten om uit handen te blijven van de wrede Spanjaarden. De Maya's die de slachtpartijen overleefden wachtte slavernij, gezinnen die uit elkaar vielen en verplichte verhuizingen. Het was dan ook geen wonder dat pogingen van Franciscaner monniken om de Maya's te bekeren, begin 17e eeuw, leidde tot rebellie en opstanden; kerken werden vernield en in brand gestoken.

Ook de Britten verschenen nu ten tonele, op zoek naar campêchehout (blauwhout) in de Bay of Campêche. Zij hadden een veel betere verstandhouding met de Maya's want hadden geen belangstelling voor belastingen heffen en hadden ook geen bekeringsdrang. Het duurde echter niet lang voordat er een heel ander soort Britse ondernemer ten tonele verscheen: piraten die in Belize een prachtige schuilplaats vonden tussen de riffen. De buit werd van daaruit getransporteerd naar de Bahama's, Bermuda of Jamaica. Een van deze piraten was kapitein Peter Wallace, die in 1634 aan land kwam waar nu Belize City ligt. Hij zou ook de naam Belize aan het land hebben gegeven.

In 1670 werd er tussen Engeland en Spanje een anti-piraterijverdrag getekend. De piraten realiseerden zich nu dat hen de beul wachtte, wie hen ook gevangen zou nemen. Velen gingen zich nu bezighouden met houtkappen en houthandel en vestigden zich aan de mond van de Belize-rivier. De vestiging werd"Bay-settlement" genoemd en de inwoners"Baymen".

De vondst van het zeer gewilde mahoniehout veranderde de situatie drastisch. Men had veel werkvolk nodig en men gebruikte daarvoor zwarte slaven uit Jamaica. Al snel was nog maar één op de tien bewoners een blanke. De slavernij in Belize was lang niet zo gestructureerd als op de grote plantages in de Verenigde Staten. De slaven hadden ieder een eigen tent, een machete of een bijl en sommigen zelfs musketten en pistolen. Het gebruik van de zweep was ook onbekend. Verder een werkweek van vijf dagen en ze konden hun vrijheid terugkopen. Ondanks dat hadden slaven weinig rechten en mishandelingen waren ook in Belize aan de orde van de dag.

Intussen probeerden de Spanjaarden de controle over het gehele gebied te krijgen, maar raakten steeds in conflict met de Britten en de autochtone bevolking, de Maya's. Verdragen werden gesloten en dan weer opgezegd. De Britten gingen echter onvermoeibaar door met het kappen van bossen. In 1763 stond Spanje"officieel" toe dat de Britten hout mochten kappen. Ook mochten ze wegen aanleggen voor het vervoer van het hout langs de toen geldende grenzen. Tot begin 20e eeuw werden er echter alleen maar"wegen" aangelegd richting rivieren die het hout vervoerden. Er werden dus helemaal geen wegen aangelegd zoals afgesproken, waardoor grenzen vaag bleven en de plattelanders aan beide zijden van de grens in onzekerheid leefden. Dit leidde ertoe dat de op Spanje gerichte Guatemalteken vonden dat Belize gefaald had de overeenkomst van 1763 na te komen, en het daarom hun land was. Dit grensconflict zou tot 1988 voortduren en echt officieel afgehandeld is het nog steeds niet.

Het conflict tussen de Spanjaarden en de Britten bleef ondertussen voortduren. Zelfs de Vrede van Parijs kon dit conflict niet verhelpen. De Spanjaarden bleven aanspraken maken op Belize maar deden nooit pogingen om het land te koloniseren. De"baymen" werden sporadisch nog aangevallen en verdreven maar ze kwamen steeds weer terug. In 1798 volgde de beslissende slag bij Saint George's Caye en werden de Spanjaarden op 10 september verslagen met behulp van een West-Indisch regiment.

Britse overheersing

Vlag Brits Honduras Foto:Publiek domeinPhoto: Publiek domein

Het gevolg hiervan was dat Belize tot de onafhankelijkheid in 1981 door de Britse kroon bestuurd zou worden. In 1807 werd de slavernij officieel afgeschaft maar duurde in Belize nog enige tijd voort. Zo mochten de slaven ook officieel land bezitten maar moesten daarvoor betalen. Dit konden ze natuurlijk niet dus bleef het land gewoon in bezit van de machtige landeigenaren. In essentie bleef slavernij dus nog lang bestaan. In 1840 volgde er een bloedige opstand van de Maya's op het schiereiland Yucatán die de"Caste-oorlog" werd genoemd. Blanke mannen, vrouwen en kinderen werden op grote schaal verkracht en vermoord. Toen de Maya's toch gingen verliezen, was de wraak van de Spanjaarden zoet. Vele Maya's werden gedood en de rest werd verkocht als slaaf naar Cuba. Anderen verlieten hun dorpen en vestigden zich in de jungle, soms tientallen jaren. Tussen 1846 en 1850 was de bevolking van het schiereiland Yucatán gereduceerd van 500.000 naar 300.000 inwoners. Er volgde een guerilla-oorlog en met name Quintana Roo was een gevaarlijk niemandsland, totdat het in 1974 toegevoegd werd aan Mexico.

Onder de gevluchte Maya's bloeide de religieuze beweging van het"sprekende" kruis weer op, een pro-Columbiaans orakel dat de goden van de vier belangrijkste windrichtingen vertegenwoordigde. Drie overlevenden van de"Caste-oorlog", een priester, een meesterspion en een buikspreker, hadden goed door dat de bevolking sterk verlangde naar"goddelijk" leiderschap. Door hun leiderschap en de"adviezen" van het sprekende kruis kwamen de over het gehele gebied verspreidde mensen weer samen en organiseerden zich.

Tussen 1847 en 1850 vestigden zich duizenden Maya's, mestiezen en Mexicanen in Belize en introduceerden o.a. de Latijnse cultuur, het katholicisme en nieuwe landbouwmethoden. Belize werd Brits Honduras werd in 1871 een officiële kroonkolonie van Groot-Brittannië, en bestuurd door de gouverneur van Jamaica. In 1884 werden alle banden met Jamaica gebroken en kreeg Brits-Honduras haar eigen gouverneur. Maar problemen van verschillende aard teisterden het land. Mahoniewerkers rebelleerden in 1894 evenals Belizaanse soldaten die terugkeerden van de Eerste Wereldoorlog en merkte dat hun beloning slechts bestond uit een"trap na met een glimlach". Velen beschouwen de opstand van de militairen in 1919 als het begin van de nationale politiek in Belize. In 1931 werd Belize getroffen door een zware orkaan; ca. 15% van de bevolking van Belize City overleefde het niet.

Belize onafhankelijk

George Price BelizePhoto:Carptrash at English Wikipedia CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

In de jaren vijftig groeide het nationalistische vuur, zeker na een ernstige devaluatie van de Brits-Hondurese dollar. In deze tijd ontstond ook de People's United Party (PUP), waarvan de leider George C. Price, 34 jaar lang de politiek zou domineren. In 1954 nam de koloniale regering een nieuw, meer liberale grondwet aan, dat garandeerde dat een gekozen meerderheid in zou regeren, hoewel de uiteindelijke macht toch nog steeds bij de gouverneur lag. De PUP won verkiezing na verkiezing en in 1961 werd Price de eerste Brits-Hondurese premier.

In datzelfde jaar werd Belize City weer getroffen door een orkaan, en werd er besloten om een nieuwe hoofdstad te bouwen, Belmopan. Price liet ook meteen maar een nieuwe vlag, volkslied en zelfs een nationaal gebed maken. Ondertussen werd Guatemala steeds feller in het claimen van"Belice", zoals de Guatemalteken Belize noemden. Na Britse beloften voor volledig zelfbestuur van Belize brak Guatemala alle diplomatieke betrekkingen en dreigde met een oorlog. Onderhandelingen liepen vast en in 1972 verzamelden zich Guatemalteekse troepen langs de grens met Belize. Groot-Brittannië stuurde troepen en een vloot en er werden zelfs Britse Harrier-vliegtuigen ingezet om Belize te beschermen. Ook een aantal Midden-Amerikaanse landen onder leiding van Jamaica schoten Belize te hulp. En ook de Verenigde Naties stonden middels een aangenomen resolutie in 1980 achter Belize. Guatemala onthield zich toen van stemmen en moest de strijd opgeven.

De naam Brits-Honduras werd op 1 juni 1973 veranderd in Belize. Op 21 september 1981 werd Belize volledig onafhankelijk. Tot 1994 bleven er echter, op verzoek van de Belizanen, Britse troepen en vliegtuigen aanwezig. In 1984 was er een verrassende verkiezingswinst voor Manuel Esquivel van de United Democratic Party (UDP). In 1989 verloor Esquivel de verkiezingen ondanks bijna vijf jaar economische groei. George C. Price keerde terug op het pluche met een"Belize eerst" campagne. In 1993 won de UDP van Esquivel weer en in augustus 1998 werd de verkiezingsstrijd weer met een overweldigende meerderheid door de PUP o.l.v. Said Wilbert Musa gewonnen met 26 van de 29 zetels in het Huis van Afgevaardigden. In 1991 werd Belize eindelijk toegelaten tot de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS). In november 1992 erkende het parlement van Guatemala na een conflict van 130 jaar de onafhankelijkheid van Belize. Recente problemen zijn de drugshandel en de wrijvingen tussen de Spaanssprekende immigranten en de inheemse zwarte creoolse bevolking. In november 1999 werd Belize geschrapt van de Amerikaanse zwarte lijst van drugsstaten. De huidige Minister-President Said Musa is afkomstig uit de People's United Party en regeert sinds 1998. De laatste verkiezingen, gehouden in maart 2003, heeft de partij van premier Musa weer gewonnen. Zijn partij heeft 22 van de 29 zetels in het Huis van Afgevaardigden; de andere 7 zetels zijn voor de UDP. De PUP van premier Musa heeft een verlies van 3 zetels geleden in vergelijking tot de vorige verkiezingen. De verwachting is dat premier Musa de regeerperiode volmaakt tot de nieuwe verkiezingen in 2008, hoewel zijn partij volgens opiniepeilingen een zware nederlaag tegemoet kan zien. Er heerst grote ontevredenheid onder het electoraat als gevolg van de zeer hoge buitenlandse schuld evenals de zware criminaliteit, veelal gerelateerd aan drugssmokkel.

Belize Dean BarrowPhoto: Foreign and Commonwealth Office Open Government Licence version 1.0 no changesmade

In februari 2008 wint de UDP de verkiezingen, Dean Barrow wordt de premier. In maart 2012 wint dezelfde partij de parlementsverkiezingen opnieuw en in november 2015 voor de derde keer in successie. In 2016 en 2017 zijn er grensconflicten met Guatemala. Bij de verkiezingen van 2020 neemt Juan Antonio Briceno het stokje over van Dean Barrow.

Juan Antonia Briceno, premier van belizePhoto: US Embassy in Belize in het publieke domein

Bevolking

Belize BevolkingPhoto: Ted Obermayer Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

In 2017 heeft Belize ca. 360.346 inwoners en is daarmee het Midden-Amerikaanse land met de minste inwoners. Dit betekent dat er ook maar ca. 15,7 inwoners per km2 wonen. Een kwart van de bevolking woont in Belize City en een ander kwart woont in zes grotere steden. De rest van de bevolking woont op het platteland.

De gemiddelde bevolkingsgroei bedraagt 1,8% (2017). De levensverwachting bij geboorte is ca. 68,9 jaar, 67,3 jaar voor mannen en 70,6 jaar voor vrouwen (2017). Belize is een van de landen ter wereld met de jongste bevolking: 0-14 jaar 33,9%, 15-64 jaar 62,2%, 65+ 3,9% (2017). Het geboorte- en sterftecijfer is respectievelijk 24 en 6 per 1000 inwoners (2017).

De bevolking is zodanig vermengd dat een onderscheid naar herkomst zeer moeilijk te maken is. De belangrijkste etnische groepen vormen de mestiezen (53%), de creolen (26%), de indianen (vooral Maya's; 19%) en zwarte Cariben (7%); er zijn slechts kleine groepen Europeanen, Amerikanen en Aziaten (o.a. Chinezen en Taiwanezen). Benadrukt moet worden dat al deze verschillende groepen en culturen relatief vreedzaam met elkaar samenleven.

In Belize wonen drie te onderscheiden Maya-groepen: de Mopan, de Yucatecs en de Kekchi. Hoewel de talen van deze groepen aan elkaar gerelateerd zijn, zijn de dialecten onderling moeilijk te verstaan. De Maya's die nu nog in Belize leven, stammen af van negentiende-eeuwse Guatemalteekse en Mexicaanse Maya-immigranten. De Yucatecs wonen voornamelijk in Noord-Belize en hun dialect en cultuur is bijna helemaal opgegaan in de mestiezen-cultuur. De Mopan hebben zich voornamelijk gevestigd de districten Toledo en Cayo. De Kekchi wonen ook voornamelijk in het Toledo-district. In Toledo zijn ca. 40 Maya-dorpen te vinden. In de meest afgelegen dorpen leeft men nog zoals eeuwen geleden.

De creolen delen allemaal twee kenmerken: ze zijn van Afrikaans-Engelse afkomst en spreken bijna allemaal Engels en Creools. Driekwart van de inwoners van de Belize City is creools. Verspreid over het land leven nog geïsoleerde groepen creolen.

De mestiezen of ladino's zijn de Spaans sprekende Belizanen, veelal afkomstig uit Mexico en andere Midden-Amerikaanse gebieden. Ze stammen af van de eerste Spaanse kolonisten en van de indianen. Gedurende de jaren tachtig van de 20e eeuw arriveerden er in Belize ca. 40.000 politieke en economische vluchtelingen, veelal mestiezen, uit El Salvador, Guatemala en in mindere mate Honduras. Deze relatief grote groep dreigt serieuze economische en sociale problemen te veroorzaken voor het kleine Belize. Ze hebben er tevens voor gezorgd dat de mestiezen nu de grootste bevolkingsgroep zijn. Dit werd nog versterkt door het feit dat veel Creoolse Belizanen naar de Verenigde Staten geëmigreerd zijn.

De oorlogszuchtige Cariben immigreerden van Zuid-Amerika naar de Caribische eilanden rond 1300. Ze verhuisden elke paar jaar van eiland naar eiland, huwden vaak met gevluchte slaven en kwamen uiteindelijk ook in Belize terecht. Deze groep wordt nu Garifuna of Garinagu genoemd en stammen af van Afrikaanse slaven en Caribische indianen. Ze leven voornamelijk in Zuid-Belize. Rasechte Cariben komen in Belize niet meer voor. De Garifuna wonen vooral in Dangriga en op kleinere schaal in Punta Gorda, Hopkins, Georgetown, Seine Bight Village en Barranco. Ze hebben hun eigen taal, religie, muziek, dans en voedsel en vormen daardoor een fascinerende etnische groep.

De eerste Chinezen arriveerden in 1865, maar verhuisden al snel grotendeels naar Mexico. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog arriveerde een groep Kantonese boeren in Belize City, op de vlucht voor de Japanners. Hoewel nog steeds een kleine groep vallen ze op door de kruidenierszaken, winkels en restaurants die ze vaak bezitten.

Van 1844 tot 1917 werden er, onder het Brits koloniaal bewind, 41.600 Oost-Indische naar de Britse koloniën gebracht, waaronder Belize. Hoewel ze een contract voor bepaalde tijd hadden, werden ze vaak gedwongen langer te blijven en keerden uiteindelijk niet meer terug naar hun land. Bijna 50% van deze bevolkingsgroep woont in een dorp genaamd Calcutta en in Forest Home. Ze spreken Creools en Spaans, maar geen Hindi meer. Deze taal wordt nog wel gesproken door een aantal emigranten uit Oost-India die nog niet zolang in Belize wonen. Zij hebben geen banden met de eerst emigranten uit dat gebied. Op dit moment is ongeveer 2% van de bevolking van Indiase afkomst.

De Duitssprekende mennonieten zijn de laatste grote groep die naar Belize is getrokken. De eerste groep arriveerde tussen 1958 en 1962 vanuit Mexico. Om problemen zoals in andere landen te voorkomen werden er overeenkomsten getekend tussen de mennonieten en de Belizaanse regering. Zo kregen ze bijvoorbeeld toestemming om hun eigen religie te praktiseren en mochten hun taal gebruiken in door henzelf gecontroleerde scholen. Ook mochten ze hun eigen financiële instellingen oprichten en hoefden niet in militaire dienst. De mennonitische boeren zijn de productiefste van geheel Belize en gebruiken ook de modernste apparatuur. Verder voorzien de lokale markt van melkproducten, eieren, kip, kaas en groenten.

Een groep Rastafari's leeft in Belize City. Ze zijn te herkennen aan hun dreadlocks en gebruiken ganja (marihuana) tijdens hun rituelen. Ze beschouwen Haile Selassie, eens keizer van Ethiopië, als hun god.

De kleine groep Libanezen werkt ook vaak als winkelier. De Britse troepen zijn sinds 1994 naar huis teruggekeerd.

De grootste stad is de voormalige (tot 1970) hoofdstad Belize City, met ca. 62.000 inwoners (2017). In de loop van de 19de eeuw is de bevolking sterk toegenomen door de toevloed van Indianen, kleurlingen en Spanjaarden die er een wijkplaats vonden, en door arbeiders die op Jamaica, Barbados en in Zuidoost-Azië aangeworven werden voor de suiker- en bananenplantages. Ook na 1900 is de bevolking gegroeid door immigratie en natuurlijke aanwas.

Taal

Engels TaalkaartPhoto:Kobolen CCAttribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Belize is het enige land in Midden-Amerika waar de officiële taal het Engels is. Het Spaans is de moedertaal van ongeveer 15% van de bevolking en het Engels Creools is de omgangstaal, het lingua franca. Alle Belizanen kunnen met elkaar communiceren via het Engels Creools. Deze taal is gebaseerd op het Engels maar duidelijk beïnvloed door het Maya, Afrikaanse talen en het Spaans. Hoewel de verschillen evident zijn lijkt het Creools van Belize nog het meest op dat van Jamaica. Het gesproken Spaans van Belize heeft een sterk Latijns-Amerikaanse klank. Zo is de zachte s-klank verdwenen en vervangen door een scherpe, duidelijke s-klank.

Verder komt men in geïsoleerde streken nog enkele Indiaanse talen tegen.

Enkele Creoolse gezegdes en zinnetjes tonen duidelijk de Engelse achtergronden van deze taal aan:

Niemand weet precies waar de naam Belize vandaan komt en wat de naam betekent. Sommigen zeggen dat het een verbastering is van"wallis", afkomstig van de piraat Peter Wallace die eeuwen geleden het gebied onveilig maakte. Een andere theorie is dat het Maya-woord"belix" de oorsprong is: dat woord betekent modderrivier. Ook het Maya-woord"belikin", van een lokale biersoort, wordt wel als oorsprong van de naam genoemd.

Godsdienst

Kathedraal BelizePhoto: Ian Mackenzie Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

De eerste Belizanen aanbeden een heel arsenaal Maya-goden. Britse kolonisten brachten het anglicaanse geloof en bouwden de eerste protestantse kerk in Midden-Amerika. De meerderheid van de Belizanen (ca. 60%) is vandaag de dag echter rooms-katholiek, dankzij de vele immigranten uit Mexico in de negentiende eeuw. Ongeveer 30% van de bevolking is protestant, waarvan de meerderheid anglicaans en de rest methodisten, mennonieten en leden van de Pinkstergemeente. De laatste twintig jaar wordt Belize overspoeld door uit de Verenigde Staten afkomstige evangelische en fundamentalistische kerkgenootschappen en sektes, zoals o.a. Assemblies of God, zevendedags adventisten, Jehova's getuigen, mormonen en baptisten.

In de mennonitische kerk van Belize vindt op dit moment een splitsing plaats: de modernistische"Kleine Gemeinde" en de traditionele"Altkolonier" gaan ieder hun eigen weg.

De Garifuna zijn in principe katholiek, maar praktiseren nog vaak een mix van Afrikaanse en Caribische voorouderverering, voodoo-gebruiken en katholieke tradities. Verder zijn er nog kleine groepjes moslims, hindoes, joden en aanhangers van Bahai.

Samenleving

Bestuur

Parlement BelizePhoto: Haakon S. Krohn CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Belize is pas sinds 21 september 1981 onafhankelijk en daardoor de jongste onafhankelijke staat van Midden-Amerika. Groot-Brittannië bleef aanvankelijk verantwoordelijk voor buitenlandse zaken, defensie en binnenlandse veiligheid. De Britse vorst(in), op dit moment Elizabeth II, is het staatshoofd en wordt vertegenwoordigd door een gouverneur-generaal, die wel van Belizaanse afkomst moet zijn.

Het parlement bestaat uit een Huis van Afgevaardigden, waarvan de 29 leden voor vijf jaar worden gekozen via algemene verkiezingen, en een Senaat van acht leden, die door de gouverneur-generaal worden benoemd (vijf op voordracht van de premier, twee op voordracht van de oppositie en één in overleg met de Britse Belize Advisory Council). De gouverneur-generaal benoemt voorts de premier en, op diens voorspraak, de leden van de ministerraad. De wetgevende macht berust bij het parlement, de uitvoerende macht bij de ministerraad. Er bestaat algemeen kiesrecht voor personen boven de 18 jaar. Belize is administratief verdeeld in zes districten: Belize, Cayo, Corozal, Orange Walk, Stann Creek en Toledo.

Belize is o.a. lid van de Verenigde Naties en een aantal van haar suborganisaties, de CARICOM (Caribische Gemeenschap) en de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) en het Gemenebest.

Belize heeft twee politieke partijen: de Peoples United Party (PUP), opgericht in 1950, en de United Democratic Party (UDP) in 1974 ontstaan na een fusie van enkele kleine partijen. De eerste parlementsverkiezingen in Belize werden in 1984 gehouden. In 1998 won Said Wilbert Musa van de PUP de verkiezingen met 25 van de 29 zetels. Dit kwam doordat de regering van Esquivel door de Wereldbank gedwongen werd om de overheidsuitgaven sterk aan banden te leggen; duizenden ambtenaren werden vervolgens ontslagen. Bovendien werd de btw drastisch verhoogd. Deze beide maatregelen zorgden voor deze verschrikkelijke verkiezingsnederlaag.

Net als Costa-Rica is Belize een oase van rust in het vaak hectische Midden-Amerikaanse politieke leven.

De huidige Minister-President Said Musa is afkomstig uit de People's United Party en regeert sinds 1998. De laatste verkiezingen, gehouden in maart 2003, heeft de partij van premier Musa weer gewonnen. Zijn partij heeft 22 van de 29 zetels in het Huis van Afgevaardigden; de andere 7 zetels zijn voor de UDP. De PUP van premier Musa heeft een verlies van 3 zetels geleden in vergelijking tot de vorige verkiezingen. De huidige politieke situatie is beschreven bij het hoofdstuk geschiedenis.

Onderwijs

Belize HighschoolPhoto:bato93 Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Basisonderwijs is verplicht voor kinderen tussen vijf en veertien jaar. Zowel basisonderwijs als vervolgonderwijs is gratis. Alle scholen zijn confessionele scholen. Ca. 90% van de bevolking kan lezen en schrijven, en dat is een zeer hoog percentage voor deze regio. De regering onderhoudt een school voor geestelijk en lichamelijk gehandicapte kinderen. In 1996 waren er 245 basisscholen en 31 scholen voor voortgezet onderwijs.

Speciale opleidingen zijn het Belize Technical College en het Belize Teachers College. Het Belize Vocational Training Centre in Belize City geeft beroepsonderwijs aan o.a. voortijdige schoolverlaters. Het Belize Youth Development Centre en het Belize College of Agriculture geeft agrarisch onderwijs. In 1996 opende de University of Belize haar poorten.

Economie

Algemeen

Belize ExportPhoto: R Haussman, Cesar Hidalgo, et. al CC 3.0 Unported no changes made

Het BBP per hoofd van de bevolking is voor Midden-Amerikaanse begrippen vrij hoog: ca. 8300 dollar per jaar (2017). Hierbij moet wel bedacht worden dat veel Belizanen financieel gesteund worden door familieleden die in het buitenland wonen en werken, met name in de Verenigde Staten. De meeste ontwikkelingshulp komt van de Verenigde Staten.

Belize stond lang bekend als een echte drugsstaat, maar kwam in november 1999 niet meer voor op de Amerikaanse zwarte lijst van drugsstaten.

Verbetering van de infrastructuur staat hoog op de prioriteitenlijst van de Belizaanse regering. Zo heeft men er in relatief korte tijd voor gezorgd dat 98% van de afgelegen dorpen voorzien is van elektriciteit.

De staatsschuld bedraagt 99% van het BNP (2017). De verwachting is een gemiddelde groei van het BNP van zo’n 1% in de komende jaren door toedoen van investeringen in agrarische export, hydrocultuur en toerisme, alsmede de voortgezette vraag naar informele-sectorgoederen en diensten. Op dit moment wordt er veel geïnvesteerd in de ‘cruisemarkt’. Zo is er een overeenkomst gesloten met de havenautoriteiten van Miami om de knowhow betreffende deze sector in Belize te versterken. Ook is er US$ 50 miljoen geïnvesteerd in de bouw van een nieuwe cruiseschipterminal.

Landbouw, bosbouw, veeteelt, visserij

Belize Bananen uitsorterenPhoto: Paul Stokstad in het publieke domein

Tot ver in de 19de eeuw was de productie en export van tropische houtsoorten (vooral mahonie) de belangrijkste economische activiteit. Na 1860 kwam in het noorden de commerciële landbouw tot ontwikkeling (vooral suiker). Van het voor landbouw geschikte areaal was in 1981 15% in productie gebracht. De landbouw is een belangrijke sector van de economie: 10% van de beroepsbevolking is werkzaam in land- en bosbouw en visserij. De export (vooral van suiker en melasse - goed voor 40%, bananen, citrusvruchten en, illegaal, marihuana) zorgt voor veel deviezen.

De jaarlijkse productie van suiker ligt op ca. 80.000 ton per jaar. De bananenplantages aan de zuidkust van Belize (Stann Creek District) lijken een schot in de roos. Vruchtbare grond, een warm klimaat en voldoende neerslag maken dit gebied perfect voor het telen van bananen. Cacao wordt een steeds belangrijker exportproduct. Voor de binnenlandse markt produceert de landbouw rijst, bonen, maïs, tabak en koffie. Belize was een van de belangrijkste exporteurs van marihuana naar de Verenigde Staten, maar werd in november 1999 geschrapt van de Amerikaanse zwarte lijst van drugsstaten.

Bosbouw is relatief veel minder belangrijk; er wordt hardhout en chicle uitgevoerd; naaldhout (pijnboom- en cederhout) wordt primair voor de binnenlandse markt geëxploiteerd.

Veeteelt wordt slechts voor binnenlands gebruik bedreven maar wordt wel belangrijker doordat men pas sinds kort"geleerd" heeft om rundvlees op het menu te zetten.

Van belang is ook de visvangst in de Caribische Zee, o.a. tonijn, kreeft en garnalen. Door samen te werken kon men hogere prijzen gaan vragen voor de visproducten. Ook is men zich ervan bewust dat men niet het hele jaar door ongelimiteerd kan vissen. Zo mag men geen kreeften meer vangen tussen 15 februari en 15 juni. Belangrijkste exportlanden zijn de Verenigde Staten, Mexico en Jamaica. Canada heeft zich opgeworpen om de Belizaanse visindustrie te moderniseren.

Het kweken van zeedieren is een nieuwe activiteit in Belize. Er zijn bijvoorbeeld al verschillende garnaalkwekerijen en Taiwan helpt Belize met het verder ontwikkelen van deze economische activiteit. Zo probeert men nu om zelf garnaallarven te kweken, zodat men die niet meer duur hoeft te kopen in het buitenland.

Industrie en handel

Belize OliePhoto: Belizian Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De industriële sector is beperkt en omvat voornamelijk verwerking van agrarische en bosbouwproducten, o.a, houtzagerij, fineer, triplex, meubels, scheepsbouw, bier, rum, suikerraffinage en zuivel.

Olie werd in 1981 ontdekt, maar niet in commercieel interessante hoeveelheden.

Handels- en betalingsbalans vertonen een chronisch tekort. Alle verbruiksgoederen, machines en energiedragers moeten worden ingevoerd. De totale export leverde in 2017 483 miljoen dollar op en de belangrijkste exportpartners waren de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, de landen van de Europese Unie, de Caricom-landen, Canada en Mexico. De totale import bedroeg in 2017 944 miljoen dollar en de belangrijkste importpartners waren de Verenigde Staten, Mexico, Groot-Brittannië, de landen van de Europese Unie en de Caricom-landen.

Het bnp was in 2017 ca. 3,2 miljard dollar. Belize blijft sterk afhankelijk van buitenlandse financiële steun, m.n. van Groot-Brittannië en de Verenigde Staten, in mindere mate ook van Canada en de EU.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Belize OnderwaterwereldPhoto: jayhem Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Het enige Engelstalige land in Midden-Amerika is Belize, een land met een tropisch klimaat, een rijke (Maya)-geschiedenis en een prachtige, grotendeels onaangetaste natuur.

Belize is een waar onderwaterparadijs voor duikliefhebbers, die met een beetje geluk walvishaaien, rifhaaien, schildpadden, zeekoeien en dolfijnen te zien krijgen. Maar ook het tropisch oerwoud en de ca. 280 kilometer lange kustlijn met witte palmenstranden trekken veel toeristen. In het zuiden en westen van het land is nog veel van de Maya-cultuur terug te vinden, veel grotten en onderaardse gangen zijn te bezoeken voor de actieve en wat avontuurlijk aangelegde personen. Voor de kust van Belize ligt het op één na grootste barrièrerif ter wereld en het langste op het noordelijk halfrond, omringd door enorm veel koraaleilanden. Hier ligt ook het UNESCO-werelderfgoed 'The Great Blue Hole', een honderd meter diepe onderwatergrot.

Caracol BelizePhoto: Pgbk87 Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De ruïnes van de Maya-stad Caracol, gelegen in het Chiquibul Woudreservaat, werden pas in 1938 ontdekt en men wil hier een even grote toeristische trekpleister van maken als van de Maya-ruïnes (25 tempels en paleizen) van Xunantunich, nu een van de bekendste bezienswaardigheden van Belize. De architectonische erfenis van de Maya's is verder nog te bewonderen op plaatsen als Altun Ha en Lamanai. De belangrijkste toeristencentra aan de kust zijn Ambegris Caye, het reggae-eiland Caye Caulker voor een schitterende duikvakantie, en Plancencia met het bekende Garifuñastrand en het Cocksomb jaguarreservaat.

Thousand Foot Falls in BelizePhoto: Pgbk87 Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

In het binnenland is dat San Ignacio met het natuurgebied Mountain Pine Ridge, een omgeving met een dennenwoud, grotten, watervallen (o.a. Hidden Valley Falls met de hoogste waterval van Midden-Amerika, de Thousand Foot Falls), mahoniebossen, de pas ontdekte Mayagrot Chechem Ha Mayan en Maya-ruïnes van het paleiscomplex Cahal Pech.

Crooked Tree Wildlife Sanctuary is bij uitstek geschikt voor vogelliefhebbers, met tussen november een maart een ware zondvloed aan trekvogels. Voor natuurliefhebbers zijn er nog het Guanacaste National Park en Barton Creek Cave, waar een bootexcursie over een ondergrondse rivier is te boeken.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

BELIZE LINKS

Advertenties
• Belize verre reizen van ANWB
• Beliza Vliegtickets.nl
• Vakantie Belize
• Djoser Rondreis Belize
• Rondreis Midden-Amerika
• Rondreis Belize
• Hotels Belize
• Belize Vliegtickets Tix.nl
• Autoverhuur Sunny Cars Belize

Nuttige links

Belize Reisfoto's
Dieren in Belize (N)
Duiken, reizen, dieren, landschap, Maya ruïnes, foto's Belize (N)
Reisinformatie Belize (N)
Reizendoejezo - Belize (N)
Startpagina Belize (N)

Bronnen

Belize

APA

Bradbury, A. / Belize

Bradt

Eltringham, P. / The rough guide to Belize

Rough Guides

Mallan, C. / Belize handbook

Moon Publications

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt juli 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems