Landenweb.nl

BANGLADESH
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Bengaals
  Hoofdstad  Dhaka
  Oppervlakte  143.998 km²
  Inwoners  167.831.620
  (mei 2019)
  Munteenheid  taka
  (BDT)
  Tijdsverschil  +5
  Web  .bd
  Code.  BGD
  Tel.  +880

To read about BANGLADESH in English - click here

Geografie en Landschap

Geografie

Bangladesh (officieel: Ghana Prajatantri Bangladesh) ligt in Zuid-Azië. Bangladesh wordt geheel omsloten door India (4083 km), en grenst in het uiterste zuidoosten ook nog aan Myanmar (Birma, 193 km). In het zuiden grenst Bangladesh aan de Golf van Bengalen (580 km). De oppervlakte van Bangladesh is ca. 145.000 km2, en het land is daarmee ruim vier keer zo groot als Nederland.

advertentie

Bangladesh Satellietfoto:Publiek domein

Landschap

advertentie

Bangladesh Landschap

Photo:Shmunmun Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Bangladesh is overwegend een vlak land en bestaat voor 80% uit grote vlaktes langs de rivierdelta's van de rivieren de Ganges en de Brahmaputra, en voor ca. 15% uit bossen. Het zuidoosten van Bangladesh, de Chittagong Hill Tracts, bestaat uit lage heuvels bedekt met resten tropisch regenwoud. De hoogste top van Bangladesh is de Keokradang (1230 m), ca. 80 km ten zuidwesten van de stad Chittagong. De Sylhet-regio in het noordoosten van Bangladesh is verder de enige heuvelachtige streek met hoogtes tussen 30 en 240 meter. Sommige heuvels zijn volledig begroeid met bamboebossen.

Bangladesh telt ca. 250 rivieren, waarvan de Ganges, de Brahmaputra en de Meghna de belangrijkste zijn. De Ganges en de Brahmaputra komen uit het Himalaya-gebergte en vloeien samen met de Tista. De rivier die dan ontstaat heet Jamuna. In de regentijd stroomt het zoete rivierwater tientallen kilometers de zoute Golf van Bengalen in. Een opmerkelijk verschijnsel zijn de ‘dansende’ rivieren, die hun loop elk jaar tientallen meters per jaar in oostelijke richting veranderen. De mensen die aan zo’n rivier wonen, komen dan aan een droge rivier te wonen op zogenaamde ‘char-grond’.

De laaggelegen gebieden hebben jaarlijks te lijden van overstromingen in het natte seizoen (mei tot oktober). Zeer grote overstromingen worden ‘bonna’s’ genoemd. Ze hebben bijna altijd een desastreuze uitwerking; in 1999 kostte een ‘bonna’ meer dan duizend mensen het leven en één miljoen mensen raakten dakloos. Oogsten gingen grotendeels verloren, duizenden kilometers wegen en 4500 km dijken verdwenen in het water.

advertentie

Inani Beach Bangladesh

Photo:Muntasir du in het publieke domein

De stranden langs de zuidoostkust zijn met een lengte van 120 km de langste ononderbroken stranden ter wereld. Inani Beach wordt beschouwd als het breedste strand ter wereld: 180 meter breed bij vloed en 300 meter bij eb. Parallel aan de stranden liggen de bossen van de Chittagong Hill Tracts.

De ‘Sundarbans’ is met een oppervlakte van ca. 10.000 km2 het grootste mangrovebos ter wereld. Dit gebied ligt in het zuidwesten van het land in de rivierdelta van de Ganges. Hoewel het een grensoverschrijdend gebied is, werd het tweemaal opgenomen in de UNESCO-werelderfgoedlijst als natuurerfgoed: eenmaal bij India in 1987 en eenmaal bij Bangladesh in 1997. Ongeveer de helft van de Sundarbans ligt onder water. De rest van het gebied wordt gekenmerkt door laaggelegen alluviale eilanden, modderbanken, bossen en zandduinen.

Het Kaptai Meer, gelegen midden in de Chittagong Hills, is met een oppervlakte van 777 km2 een van de grootste door de mens aangelegde meren ter wereld. In het regenseizoen overschrijdt de oppervlakte van het meer de 1000 km2.

Bhola Island

advertentie

Bhola Island Bangladesh

Photo:Azim Al Jabr Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De oppervlakte van het grootste eiland van Bangladesh, Bhola, is in 40 jaar tijd met de helft afgenomen. Van de oppervlakte van 6400 km2 in 1965 is nog maar de helft over. Het eiland, gelegen in de Baai van Bengalen, heeft ernstig te lijden gehad van de toenemende stroomsterkte van de rivieren Meghna en Tetulia, die weer veroorzaakt wordt door de stijgende zeespiegel. Wetenschappers vrezen dat het eiland, als de erosie in dit tempo doorgaat, over een aantal decennia niet meer bestaat.

Klimaat en Weer

Algemeen

advertentie

Bangladesh Overstromingen

Photo:Publiek domein

Bangladesh heeft een tropisch klimaat met zeer zachte winters (oktober-maart), hete, vochtige zomers (maart-juni) en een vochtige warme moessonperiode (juni-oktober).

In het moessonseizoen komen er door overstromingen en cyclonen frequent natuurrampen voor. Oorzaken hiervan zijn onder andere de ligging aan de zeer onrustige Golf van Bengalen en de ontbossing van het Himalaya-gebergte. Door de verwachte stijging van de zeespiegel zal het laaggelegen Bangladesh nog meer te lijden gaan krijgen van overstromingen.

Cyclonen met windsnelheden boven de 150 km per uur komen vooral in het kustgebied voor en kunnen veel schade aanrichten. Ook droogte kan nare gevolgen hebben. In het droge seizoen (november-april) kan zo weinig neerslag vallen dat de (rijst)oogst er ernstig onder lijdt. Ook in de regenmaanden (mei-oktober) kan er te weinig neerslag vallen.

De gemiddelde jaarlijkse neerslaghoeveelheid bedraagt 1400 mm in de ‘droge’ Rajshahi-regio en meer dan 5000 mm in de Sylhet-regio. Driekwart van de regen valt tussen juni en september en door een luchtvochtigheid van ca. 90% is het dan voor de mens bijna ondraaglijk.

De koudste maand is januari met temperaturen onder de 20°C en de heetste maand is april waarbij temperaturen tot 40°C kunnen voorkomen. De beste tijd om Bangladesh te bezoeken ligt tussen oktober en februari.

In januari 2007 werd er met een minimumtemperatuur van 5°C een kouderecord gevestigd. 130 mensen overleden als gevolg van de kou.

Volgens de lokale bevolking telt Bangladesh zes seizoenen:

Basanto (lente) februari tot april

Grishma (zomer) april tot juni

Barsha (regen) juni tot augustus

Sharat (herfst) augustus tot oktober

Hemanto (mist) oktober tot december

Sheet (winter) december tot februari

Klimaatgegevens Dhaka

MaandTemperatuur n °CRegenval
max.min.mm
Januari25,512,712
Februari27,715,031
maart32,720,063
April33,323,3139
Mei32,724,4254
Juni32,225,5330
Juli31,626,1336
Augustus31,126,1342
September32,226,1234
Oktober31,623,8139
November28,820,031
December26,113,812

Moesson

advertentie

Bangladesh Moesson stortbuien

Photo:Mayeenul Tslam CC Attribution-Share Alike 4.0 International no changes made

De basis voor de moessonperiode in Bangladesh wordt in de winter boven Centraal Azië gelegd. Een sterk hogedrukgebied zorgt dan voor een noordoostelijke tot noordelijke wind, waardoor er een periode met relatief lage temperaturen ontstaat. In februari stijgt de temperatuur in Bangladesh weer snel en er ontstaat in het westen een zeer krachtig lagedrukgebied dat de windrichting gaat bepalen. In Bangladesh draait de wind dan in de maanden mei en juni van het noordoosten naar het zuidwesten. Hierdoor wordt er warme vochtige oceaanlucht aangevoerd met veel regenval als gevolg, met name in de hogere delen van Bangladesh.

De moesson gaat onveranderlijk rond 15 juni in het zuidwesten en rond 18 juni in het noordoosten van start. Hoewel er niet meer dan een paar uur per dag (met name in de middag en vroege avond) hevige buien vallen, veranderen straten vaak in kolkende rivieren. De regenbuien gaan bijna altijd gepaard met onweer, tornado’s en windstoten. De nachttemperatuur ligt gedurende de moesson rond de 26°C en overdag is het rond de 31°C. De gemiddelde vochtigheidsgraad ligt tussen de 80 en 85%.

Na de moessonperiode is het klimaat van oktober tot en met februari zeer aangenaam met weinig neerslag en veel zon. De nachttemperatuur daalt naar ongeveer 10°C. Vanaf half maart neemt de luchtvochtigheid weer toe en wordt het voor mens en dier weer onaangenamer, met temperaturen in april en mei van meer dan 40°C op de laagvlakten in het zuiden. Het zeewater in de Golf van Bengalen heeft dan een temperatuur van 28 graden.

Tijdens de drie moessonmaanden valt er tussen de 1000 en 1500 millimeter neerslag. Net ten noorden van Bangladesh valt in het Khasisgebergte nog veel meer. De Indiase plaatsen Mawsynram en in Cherrapunji zijn de natste plaatsen ter wereld. Jaarlijks valt in Mawsynram 11887 millimeter regen en in Cherrapunji op 1300 meter hoogte 11440 millimeter regen. In 1861 viel in Cherrapunji 22987 millimeter regen, waarvan in de maand juli alleen al 9299 millimeter. Ook op andere plaatsen in het noordoosten van India vallen enorme hoeveelheden tot jaarlijks 6000 millimeter. Het is dan ook logisch dat Bangladesh zo vaak met overstromingen te maken krijgt. Bangladesh wordt van noord naar zuid doorsneden door rivieren. Deze voeren al het regenwater af naar de Golf van Bengalen. De rivieren overstromen jaarlijks tussen mei en oktober. Slechts één kwart van het hele land blijft tijdens het natte seizoen overstromingsvrij.

De combinatie van laagvlakte, plotseling stijgend landschap en een natte zuidwestelijke wind zijn grotendeels verantwoordelijk voor de flinke stijgingsregens.

Tijdens de moessonperiode schijnt de zon maar weinig, in augustus maar ca. 60 uur. De hoofdstad Dhaka heeft gemiddeld iets meer dan 2000 uur zon per jaar.

Bangladesh wordt naast overstromingen ook wel eens getroffen door een orkaan, met name in de periodes 1 mei tot half juni en van 1 september tot 1 december.

Planten en Dieren

Planten

Witte Lelie

Photo:Publiek domein

Het tropische en subtropische klimaat zorgt voor een uitbundige, gevarieerde flora. Overal zijn fruitbomen te vinden als de banyan, de kokospalm en de mangoboom. Veel water is bedekt met een dikke laag waterhyacinthen en rode-, blauwe- en witte lelies. De witte lelie is bovendien de nationale bloem. Daarnaast groeien er hibiscus, magnolia, jasmijn, bougainvillea, en vele soorten orchideeën.

De Sundarbans zijn genoemd naar de daar veel voorkomende ca. 25-meter hoge sundari-boom. De hardheid van de stam maakt hem onder andere zeer goed geschikt voor huizen- en botenbouw en elektriciteitspalen. De plant die in Bangladesh het meeste voorkomt is een grote bamboesoort.

Dieren

Bengaalse Tijger

Photo:Koshyk Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

De Bengaalse fauna is zeer gevarieerd met 109 inheemse zoogdiersoorten, 684 vogelsoorten, 119 reptielsoorten, 19 amfibieën en ca. 200 soorten zee- en zoetwatervissen.

De fauna van Bangladesh behoort tot de oriëntaalse regio en herbergt onder andere de zeldzame Bengaalse tijger, Bengaalse vos, moeraskrokodil, honingbeer en resusaap. Van de Bengaalse tijger, die alleen nog in drie speciale tijgerreservaten in de Sundarbans leeft, zijn nog slecht ca. 400 exemplaren in leven. De Bengaalse tijger is het nationale dier van Bangladesh. Andere roofdieren zijn luipaarden, vissende kat of viskat en drie soorten civetkatten, waaronder de zeldzame Indiase civetkat.

Andere grote zoogdieren zijn de Aziatische olifant ( nog ca. 300 wilde exemplaren), wilde zwijnen en diverse hertensoorten, waaronder de sambar, de chital (soort damhert) en de muntjak of blafhert. Kleinere zoogdieren zijn otters, mangoesten en de enige mensaap van het Aziatische subcontinent, de Hoelok-gibbon. Na de siamang zijn de hoeloks de grootste gibbons. De zwarte Bengaalse geit is een zeer kleine geitensoort waarvan het vlees en de melk veel gebruikt wordt.

Reptielen zijn de zeeschildpad, rivierschildpad, pythons, krokodillen en verschillende giftige slangen. De gekko wordt in Bangladesh ‘tik-tiki’ genoemd.

Dayallijster Bangladesh

Photo:J.M.Garg Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De Dayallijster is de nationale vogel van Bangladesh. De treurmaina of Indische maina (Bengali: Shalik) komt in heel Bangladesh voor. Er leven 12 ijsvogelsoorten (Bengali: machhhranga) in Bangladesh, waaronder de bruinvleugelijsvogel, de zwartkapijsvogel de witkraagijsvogel en de vrij zeldzame rosse ijsvogel. Verder leven er nog 22 soorten spechten (Bengali: kaththokra) waaronder de bijzondere Kokarde-specht.

Het Madhupur Forest is een belangrijke habitat voor verschillende soorten uilen, waaronder de zeldzame bruine bosuil, de Coromandel oehoe, de bruine visuil en de Bengaalse oehoe.

Andere streken met bijzondere vogelsoorten:

Sylhet: Baer’s tafeleend, witbandzeearend

Srimangal nabij de Indiase grens: blauwbaardbijeneter

Noakhali regio: lepelbekstrandloper, Nordmann’s of gevlekte groenpootruiter, Indische schaarbek

Naast de hierboven genoemde bedreigde dieren worden ook de volgende zoogdieren min of meer ernstig bedreigd: kuiflangoer, borstelige haas of Assam-konijn (ook wel: Bengaals konijn), Aziatische goudkat, Assammakaak, leeuwmakaak, beermakaak, Barasingahert, hertegeitantilope of zwarte bok, nevelpanter, dhole (ook wel: Aziatische wilde hond, rode hond, alpenhond of adjak), Indische zeekoe, Irawadi-eekhoorn, Sumatraanse bosgems, lippenbeer en slanke otter.

Geschiedenis

Oudheid

Bangladesh Kaart Oudheid

Photo:Publiek domein

Over de oudste geschiedenis van Bangladesh is nog niet veel bekend. Bekende groepen bewoners als de Kol, de Polinda en de Hadi spraken een taal die erg lijkt op de Dravidische talen van Zuid-India. De huidige bewoners van de Chittagong Hill Tracts zijn verwant aan de later binnengedrongen Tibeto-Birmaanse stammen.

Vanaf 1400 v.Chr. vielen vanuit Afghanistan Indogermaanse Ariërs het zuiden van Azië binnen. Hoewel deze Ariërs het toenmalige Bengalen, dat bestond het huidige Bangladesh en de Indiase deelstaat West-Bengalen, nooit bereikten, was hun invloed op de Bengalese samenleving enorm.

Zij introduceerden namelijk het hindoeïsme, en daarmee ook het kastenstelsel. In dit kastenstelsel kreeg de hoogste kaste, die der brahmanen, alle grond in handen. Daarna kwamen de krijgers of ‘kayasthas’, en de boeren kwamen in de lagere kasten terecht of werden zelfs kasteloos. De aldus ontstane maatschappelijke ongelijkheid zorgde ervoor dat het boeddhisme vanaf de 5e eeuw v.Chr. veel aanhangers kreeg. Vanaf die tijd wisselden hindoeïstische en boeddhistische heersers elkaar af.

Islam, Portugezen en Hollanders

Middeleeuwse Moskee Bagerhat Bangladesh

Photo:Belayet Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

In een latere periode kreeg de islam veel invloed op de Bengalese samenleving, eveneens als een reactie op het strenge kastenstelsel. Moslimheersers bestuurden het Indiase subcontinent eeuwen lang en veel moslimkooplieden en vestigden zich langs de kusten van Zuid-Azië. Daarnaast vestigden zich moslimboeren in Bengalen vanwege de vruchtbare grond.

Belangrijk voor de verspreiding van de islam waren natuurlijk de islamitische godsdienstleraren, die moskeeën en koranscholen stichtten. Rond deze scholen en moskeeën ontstonden islamitische gemeenschappen en was bijvoorbeeld Delhi, de huidige hoofdstad, een islamitisch sultanaat. In de 14e eeuw maakte Bengalen zich los van Delhi en een van de hoofdsteden in het nieuwe gebied werd Dhaka, de huidige hoofdstad van Bangladesh.

Begin 16e eeuw stichtte de islamitische Mogul-koning Baber van Kabul vanuit Noord-India het rijk der Groot-Moguls met Delhi als hoofdstad. In 1576 veroverde Akbar de Grote Bengalen en gebruikte het veroverde gebied vooral als wingewest.

In diezelfde tijd verschenen de Portugezen voor de kusten van Bengalen, niet lang daarna gevolgd door de schepen van de Hollandse Vereenigde Oost-Indische Compagnie. Omdat de Hollanders, in tegenstelling tot de Portugezen, alleen kwamen om te handelen, konden zij al snel een eigen fort en kantoor stichten. In 1690 vestigde de Britse East India Company zich in Calcutta en dat zou later zeer grote gevolgen hebben het Indiase subcontinent. Begin 18e eeuw was het Mogul-rijk, onder Aurangzeb, op zijn hoogtepunt en omvatte naast het huidige Bangladesh ook Pakistan en het grootste deel van India. De islam was op dat moment de grootste godsdienst in Bengalen.

Bengalen deel van Brits-Indië

Kaart Bengalen onder Brits Bewind rond 1893

Photo:Publiek domein

Rond 1750 raakte het Mogul-rijk in verval en vanaf die tijd beheersten de Britten de geschiedenis van Bengalen. Fransen en Hollanders werden verdreven en overal stichtten ze handelsbases en politiek-militaire steunpunten. Na een mislukte opstand van Mogul-gouverneur Siraj-ud-Daulad in 1757 veroverden de Britten geleidelijk heel Bengalen en maakten grote winsten met de uitvoer van katoen- en zijdeproducten. In 1770 brak er na een misoogst een hongersnood uit die aan tweederde van de Bengaalse bevolking het leven kostte. Bovendien raakten er tienduizenden textielarbeiders werkloos door de opkomst van de gemechaniseerde productie van textielproducten in Groot-Brittannië. Hierdoor raakte een welvarende stad als Dhaka totaal in verval en vetrokken er honderdduizenden inwoners van de stad naar het platteland.

Maar ook op het platteland hadden de Bengalen het moeilijk. Grondbelasting werd vaak op gewelddadige wijze geïnd door rijke hindoes ( ‘zamindars’), die door de Britten aangesteld waren. De in 1793 aangenomen ‘Permament Settlement Act’ beroofde de boeren zelfs van hun eeuwenoude grondrechten en de opgelegde woekerrentes zorgde voor erg veel ellende en armoede. Bovendien werden veel boeren verplicht om indigoplanten te verbouwen, die de in Groot-Brittannië zeer geliefde kleurstof indigo opleverden. Hierdoor verminderde het grondoppervlak voor de teelt van rijst en andere voedselgewassen, stegen de prijzen van die producten en nam de armoede nog verder toe.

Uiteindelijke namen de boeren het niet meer en er volgde een gewapend protest waar tienduizenden boeren in een aantal districten aan meededen. Massale protesten tegen de Britten bleven echter uit. In 1860 schafte de Britse regering de verplichte indigoverbouw af. Het hierboven beschreven zamindar-systeem werd pas in 1950, na de onafhankelijkheid, afgeschaft.

Brits-Indië wordt opgedeeld in Pakistan en India

In de tweede helft van de negentiende ontstonden er steeds meer nationalistische sentimenten in Zuid-Azië. Dat leidde in 1885 tot de oprichting van de voornamelijk uit Hindoes bestaande Indian Congres Party. In Oost-Bengalen (het huidige Bangladesh) was echter 60% van de bevolking islamitisch. Zij voelden zich onderdrukt door de Britten en de rijke Hindoes. Als reactie hierop richtten belangrijke moslims uit heel Brits-Indië de All India Muslim League op. In tegenstelling tot de Indian National Congres Party streefde de moslimtegenhanger een opdeling van Brits-Indië in een islamitisch en een hindoestaans deel na. Voorwaarde was dan wel dat elke provincie waar moslims in de meerderheid waren, deel zou uitmaken van de nieuw te vormen staat.

Op 15 augustus 1947 was het dan zover. Brits-Indië werd opgedeeld in de twee onafhankelijke staten Pakistan en India, waarbij Pakistan werd opgedeeld in West- en Oost-Pakistan met daartussen 1500 km Indiaas grondgebied. Meteen kwam er een ware volksverhuizing op gang: ca. acht miljoen Hindoes trokken naar India, even zoveel moslims vertrokken uit India naar Pakistan. Vooral in de streek Punjab vielen tijdens godsdienstrellen honderdduizenden doden.

In Bengalen verliep de scheiding veel rustiger toen de provincie werd opgedeeld in een oostelijk moslimdeel en een westelijk hindoegedeelte. Het islamitische Sylhet in de noordelijke provincie Assam sloot zich aan bij Oost-Pakistan en ook veel moslims uit de Indiase deelstaat Bihar trokken daar naartoe. Opmerkelijk was dat hindoedorpen in het islamitische Oost-Bengalen compleet van woonplaats ruilden met moslimdorpen in West-Bengalen.

Hoewel er meer mensen in Oost-Pakistan woonden dan in West-Pakistan, waren de Oost-Pakistani slecht vertegenwoordigd in hoge bestuurlijke en militaire functies. Verder ging buitenlandse hulp vooral naar West-Pakistan en maakte de regering het Urdu tot officiële taal. Met name dit laatste viel erg slecht bij de Oost-Pakistani, en in Dhaka en andere steden braken studentenrellen uit die bekend werden als de ‘Taalbeweging’. Uit deze beweging ontstond een nieuw niet-godsdienstig nationalisme, dat haar politieke aspiraties uitdrukte in de oprichting van de Awami Liga in 1949. Deze partij, sinds 1953 onder leiding van Sheikh Mujibur Rahman, streefde naar regionale autonomie. In 1956 kregen zij de wind in de zeilen toen het Bengaals de nationale taal in Oost-Pakistan werd.

Bangladesh onafhankelijk

Kaart Onafhankelijkheidsoorlog

Photo:Mike Young in het publieke domein

Door de voortdurende vijandigheden tussen India en Pakistan vanwege de toekenning in 1947 van het grotendeels islamitische Kashmir aan India. Deze strijd verzwakte Pakistan zodanig dat men zich niet meer zo bemoeide met Oost-Pakistan. In december 1970 won de AL de verkiezingen in Pakistan en werd veruit de grootste partij met 288 van de 300 zetels. De toenmalige militaire machthebber Yahya Kahn wachtte echter met vormen van een regering en dat leverde in Oost-Pakistan een explosieve toestand op. Op 25 maart 1971 startte het leger van Pakistan de ‘Operatie Bengalen’. Tanks en soldaten richtten op de universiteit van Dhaka een bloedbad aan waarbij honderden politiemensen werden gedood. Mujibur Rahman werd gearresteerd maar toch werd op 17 april 1971 de onafhankelijkheid van Bangladesh uitgeroepen. De gevechten gingen echter gewoon door en uiteindelijk kwamen één miljoen mensen om en vluchtten ca. 5 miljoen mensen naar India.

Alleen de overgebleven moslims steunden de regering van Pakistan nog, hoewel enkele belangrijke progressieve groepen zeker niet achter Mujibur Rahman en de AL stonden. Deze groepen streden voor herverdeling van grond ten gunste van boeren, iets wat de Indiase premier Indira Gandhi met zorgen vervulde. Toen de progressieve krachten dan ook steeds sterker werden, greep India in. Indiase troepen trokken Oost-Pajkistan binnen en India erkende de onafhankelijkheid van Bangladesh onder de Awami Liga. De strijd tussen het Indiase en het Pakistaanse leger duurde slechts twee weken, maar ook de progressieve vrijheidsstrijders leden een nederlaag omdat hun plannen voor de boeren werden gestaakt. Voor de tweede keer trokken weer veel Hindoes naar India.

Bangladesh onder militaire heersers

Mujibur Rahman Bangladesh

Photo:Publiek domein

In januari 1972 keerde Mujibur Rahman uit Pakistaanse gevangenschap terug naar Bangladesh en vormde een regering met aanvankelijk nog de steun van de arme boerenbevolking. In 1973 behaalde de AL nog een grote verkiezingsoverwinning, maar daarna was het snel afgelopen met het bewind van Mujibur Rahman. Er was veel corruptie, er werden veel bedrijven genationaliseerd en duizenden politieke tegenstanders werden vermoord. Daar kwam nog de grote hongersnood van augustus 1974 overheen, waarbij de voedselhulp niet bij de arme bevolking maar grotendeels bij de rijken terechtkwam. In 1974 werd Bangladesh door Pakistan erkend.

Eind 1974 riep Mujibur Rahman de noodtoestand uit, stelde de grondwet buiten werking en alle politieke partijen, op de AL na, werden verboden. De onvrede over dit beleid nam snel toe en het was dan ook niet vreemd dat Mujibur Rahman en zijn familie in augustus 1975 werden vermoord door enkele jonge legerofficieren.

Datzelfde jaar zouden er nog twee militaire staatsgrepen volgen, waarvan de laatste gepleegd werd door generaal Zia-ur Rahman, die in december 1977 president werd. In januari 1978 sprak het volk van Bangladesh zich in een referendum uit vóór het aanblijven van Zia als president. Hij herstelde het meerpartijensysteem en met behulp van conservatieve islamitische politici werd in 1978 de islam staatsgodsdienst. De verkiezingen van juni dat jaar leverde een grote overwinning op voor de door Zia opgerichte Bangladesh National Party (BNP). De regeerperiode van Zia viel op door een buitenlandse politiek die zich zowel op de westerse als de Arabische wereld richtte. De binnenlandse politik viel op door vele ontwikkelingsprojecten op het platteland en een eigen bestuur voor elk dorp.

In 1981 werd echter ook Zia-ur Rahman vermoord. Justice Abdis Sattar werd waarnemend president maar na enkele maanden alweer opzijgeschoven door generaal Hossain Ershad, die zichzelf eind 1983 tot president benoemde en in feite alleenheerser was.

Ook Ershad richtte een eigen partij op, de Patiya Party (JP), de nationale partij. Deze partij won verschillende verkiezingen, maar dat ging steeds gepaard met verkiezingsfraude en verdeeldheid tussen de politieke tegenstanders. Om dit tegen te gaan sloten de AL, geleid door de dochter van Mujibur Rahman, Sheikh Hasina, en de BNP, geleid door de dochter van Zia-ur Rahman, Khaleda Zia, een verbond.

Zoals zo vaak zorgden echter de studenten voor een politieke doorbraak. Eind 1990 werd de anti-Ershad All-Party Students Alliance opgericht. Niet veel later, op 5 december 1990, trad Ershad af en werd in de gevangenis gegooid. Er volgden verkiezingen in februari 1991, die werden gewonnen door de BNP van Begum Khaleda Zia, die premier werd.

De eerste helft van de jaren negentig werden gekenmerkt door politieke onrust en gewelddadige stakingen als gevolg van het beleid van Khaleda Zia. De parlementsverkiezingen van februari 1996 werden nog wel door haar partij, de BNP, gewonnen. Er was echter enorm gefraudeerd en de oppositie eiste onmiddellijk nieuwe verkiezingen. Onder druk van de omstandigheden diende premier Zia eind maart haar ontslag in.

De nieuwe verkiezingen werden gewonnen door de Awami Liga van Hasina Wajed, die tevens de nieuwe premier werd. In oktober van dat jaar werd president Biswas opgevold door Shahabbudin Ahmed van de Awami Liga. In 1998 organiseerde de BNP stakingsacties die tot ernstige confrontaties met het leger leidden. Men protesteerde tegen het ondemocratische beleid en de vele prijsstijgingen. De oppositie weigerde intussen om zittingen van het parlement bij te wonen en zij besloten in november 1999 om samen tegen de regering van Hasina Wajed.

Eind 1998 werd Bangladesh getroffen door een enorme natuurramp. Ca. 80% van het land stond onder water en er kwamen meer dan 3000 mensen om. Dertig miljoen mensen waren tijdelijk dakloos.

21e eeuw

Khaleda Zia Bangladesh

Photo:Mohammed Tawsif Salam CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De parlementaire boycot van de vier oppositiepartijen duurde ook in 2000 voort, ondanks het feit dat Akhtaruzzanab van de BNP besloot de boycot op te heffen. De betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Japan werden steeds beter, dit in tegenstelling tot de relatie met Pakistan, die steeds meer verslechterde. Zo weigerde de Pakistaanse militaire leider Musharraf om premier Hasina Wajed te ontmoeten.

In 2001 werd Hasina Wajed de eerste premier die de volledige ambtstermijn van vijf jaar uitzat. In juli werd Latifur Rahman benoemd tot hoofd van een interim-regering, die vooral als taak had om zo snel mogelijk vrije verkiezingen te organiseren. Bovendien hoopte men dat de interim-regering er voor zou kunnen zorgen een einde te maken aan het politieke geweld. Maar dat viel erg tegen: bij een aanslag op een kantoor van de Awami Liga vielen 16 doden, waarna er weer een periode van geweld volgde.

De zeer gewelddadige verkiezingen van oktober 2001 werden gewonnen door de BNP van Begum Khalida Zia. De regerende Awami Liga van Hasina Wajed kwam in de oppositie terecht omdat de BNP samen met de andere oppositiepartijen een tweederde meerderheid kon vormen. Khalida Zia werd in oktober premier, net als in 1991 en 1996. De oppositie boycotte het parlement weer en organiseerde in 2002 diverse stakingen

Op 21 juni 2002 trad president Chowdhury af, voorafgegaan door de gehele militaire top. Enkele maande later werd Iajuddin Ahmed de nieuwe president.

Ook 2003 stond in het teken van vele stakingen, die vaak gesteund werden door de oppositionele Awami Liga. Op 21 augustus 2004 vond in Dhaka een aanslag plaats op een demonstratie van aanhangers van de Awami Liga. Ook Sheikh Hasina Wajed raakte gewond en meteen werd er weer een landelijke staking afgekondigd, die het gehele dagelijkse leven lamlegde. Als reactie hierop gelastte de regering de arrestatie van oppositieaanhangers. In september gaf het Hooggerechtshof de opdracht om te stoppen met de arrestaties. Op 11 december 2004 organiseerde de Awami Liga een 900 km lange keten bestaande uit miljoenen mensen. Als protest tegen de onveiligheid, de inflatie en de corruptie in Bangladesh. In de jaren 2005 en 2006 zijn er veel bomaanslagen door islamitische militanten. In oktober zijn er gewelddadige protesten tegen het besluit van de regering om na de termijn van premier Zia een zakenkabinet in te stellen. President Ahmed probeert te bemiddelen en schrijft verkiezingen voor 22 januari 2007 uit. Die worden vervolgens uitgesteld en Fakhruddin Ahmed neemt de leiding over een zakenkabinet. In november 2007 wordt Banglagesh getroffen door de cycloon Sidr, duizenden komen om en honderdduizenden verkeren in grote nood. In december 2008 wint de Awami Liga van Sheik Hasina 250 van de 300 zetels in het parlement, in januari 2009 wordt Hasina benoemd tot premier. In november 2009 worden vijf voormalige legerofficieren definitief veroordeeld vanwege hun aandeel in de moord op voormalig premier Sheikh Mujibur Rahman. Hiermee komt een eind aan een langdurige en controversiële rechtszaak in Bangladesh.

President Hamid van Bangladesh(links) ontmoet Modi van India

Photo: Government of India Government Open Data License - India (GODL) no changes made

In april 2013 zijn er parlementsverkiezingen Abdul Hamid wordt de nieuwe president. In het voorjaar van 2013 is er veel commotie rond branden en erbarmelijke toestanden in de kledingindustrie. Europese afnemers tekenen in de zomer van 2013 een convenant om de werkomstandigheden van de arbeiders te verbeteren. In januari 2014 wint Sheik Hasina opnieuw en krijgt een derde termijn als premier. In 2015 en 2016 is er veel geweld door Islamitische activisten tegen andere groeperingen. In januari 2016 worden twee mensen ter door veroordeeld wegens de moord op de Atheïstische blogger Ahmed Rajib Haider. In 2016 en 2017 vluchten grote groepen Rohingyas uit het naburige Myanmar naar Bangladesh waar ze in zware omstandigheden in opvangkampen bibakkeren. In december 2018 wint de Awami liga overtuigend de verkiezingen en krijgt president Hamid een tweede termijn.

Bevolking

Bangladesh Vrouwen

Photo:Ashraf Siddiqui Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

In Bangladesh wonen naar schatting 158 miljoen mensen (2017). Hoewel een van de kleinste landen in de regio, is Bangladesh qua inwoneraantal het negende land van de wereld. Voor de regering staat geboortebeperking hoog in het vaandel; kregen vrouwen rond 1970 nog zeven kinderen, nu ligt dat rond de drie kinderen.

Bangladesh is met ca. 1.069 inwoners per km2 een van de dichtst bevolkte landen ter wereld. De meeste mensen wonen in lintvormige plaatsen langs de rivieroevers, met als grootste steden Dhaka, Chittagong en Khulna.

Bangladesh heeft een zeer jonge bevolking: ongeveer 28% van de bevolking is niet ouder dan vijftien jaar.

Bangladesh bestaat voor ca. 98% uit Bengalezen, die etnisch en qua taal een eenheid vormen.

Minderheden vormen Rohingya’s, uit India afkomstige islamitische Bihari’s en de Jummas, dertien etnische groepen, waarvan de Chakma’s en de Santals de belangrijkste zijn.

Huis van de Khasia-stam in Jaflong Sylhet, Bangladesh

Photo:Shahnoor Habib Munmun CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De tribale bevolking van Bangladesh bestaat uit ca. 1 miljoen personen. De meeste stammen leven in het heuvelachtige noorden van Mymensingh, de Sylhet-regio en de bosrijke Chittagong Hill Tracts. Andere stammen leven in verstedelijkte gebieden als Chittagong en Cox’s Bazar. De stammen van Mymensingh waren oorspronkelijk nomaden uit Oost-India, die van de Chittagong Hill Tracts komen van Myanmar (Birma).

In de Chittagong Hill Tracts leven Chakma, Mogh, Mru, Murung, Mizo, Kuki, Bam, Tripura, Sak, Tangchangya, Shandu, Banjugi en Pankhar.

De Chakma’s en de Mogh zijn de grootste groepen en behoren tot de Jummas, een verzameling van stammen die het land bewerken via het ‘slash and burn’-principe.

In de Sylhet-regio leven de Kashias, Pangous en Manipuris. De Garos (of Mandi zoals ze zichzelf noemen), Hanjongis, Hadis, Dahuis, Palais en Buna’s leven in het noordelijke Mymensingh, Haluaghat, Sreebardi, Kalkamanda en de Garo Hills.

Veel arbeiders op de theeplantages zijn van de Santal en Oraon stammen.

Andere stammen, zoals de Kochis, Hus, Mundus en de Rajbansis wonen in stedelijke gebieden in Rangpur, Dinajpur, Bogra, Rajshahi, Noakhali, Comilla en Bakerganj.

Taal

Bengali

Photo:Aftabuzzaman Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De officiële taal van Bangladesh, maar ook van de Indiase staat West-Bengalen, is het Bengali (ook wel Bangla genoemd). Verder zijn er ook nog Bengaals-sprekende gemeenschappen in de Indiase staten Assam en Tripura en bij immigrantenbevolking in het westen en het Midden-Oosten. Met meer dan 200 miljoen sprekers staat het Bengali in de top tien van meest gesproken talen in de wereld. Daarnaast spreekt men in Bangladesh ook nog Engels, Urdu en Hindi.

Het Bengali is de meest oostelijke Indo-Europese taal, met roots in het Prakit, de meest gesproken vorm van het Pali, de taal die gebruikt wordt in de oude geschriften van het Theravada boeddhisme.

Het Bengali lijkt sterk op het Hindi, met alleen wat variatie in de uitspraak. De woordenschat werd nog verder uitgebreid door de contacten met Europese handelaren en kooplieden. De uitspraak van het Bengali wordt bemoeilijkt door het feit dat er een aantal subtiele klanken in voorkomen die in het Nederlands of Engels niet voorkomen.

Toch zijn er twee duidelijke stijlen van het Bengali te onderscheiden: het ‘Sadhubhasa’, het ‘elegante’ Bengali, en het ‘Chaltibhasa’, het ‘gangbare’ Bengali. Het Chaltibhasa ontwikkelde zich pas gedurende de 20e eeuw en is gebaseerd op de verfijnde uitspraak van de gestudeerden rond Calcutta in India. De verschillen tussen de twee stijlen zijn zeer subtiel, maar men kan elkaar wel goed verstaan. De woordenschat is ongeveer gelijk, hoewel er wat verschillen zijn in de uitspraak en de vervoeging van werkwoorden.

Het Chaltibhasa werd voor het eerst algemeen gebruikt gedurende de eerste jaren van de Eerste Wereldoorlog. Vandaag de dag is het Chaltibhasa in de gewone taal vrijwel volledig vervangen door het Sadhubhasa. Toch wordt het Chaltibhasa nog steeds gebruikt in het onderwijs. Het verschil tussen de twee stijlen kan vergeleken worden met het Shakespeareaanse, aristocratische Engels en het Engels van de arbeidersklasse in Engeland.

Enkele woorden en zinnen, waarvan sommige duidelijk beïnvloed zijn door het Engels:

Godsdienst

Bangladesh Moskee

Photo:Ishtiaque Ayub Zico Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic no changes made

Bangladesh is overwegend een soennitisch islamitisch land (85%). Alleen landen als Indonesië, Pakistan en misschien India hebben een grotere moslimbevolking. Hoewel in 1988 de islam tot staatsgodsdienst werd uitgeroepen, garandeert de grondwet godsdienstvrijheid.

De tweede godsdienst is het hindoeïsme(12%). Verder zijn er nog kleine aantallen boeddhisten, christenen en animisten.

De hindoe minderheid werd tijdens de ‘Pakistaanse’ periode nog ernstig vervolgd en moordpartijen door het Pakistaanse leger tijdens de vrijheidsoorlog waren geen uitzondering. Sinds de scheiding in 1947 zijn bovendien veel Hindoes naar India geëmigreerd.

Sinds 1971 is de relatie tussen de islamieten en de Hindoes in Bangladesh sterk verbeterd. Alleen in 1992 volgde er een terugslag toen de Indiase Babri moskee vernietigd werd door fanatieke Hindoes. Dit veroorzaakte een golf van geweld tegenover de Bengaalse Hindoes.

Boeddhisten komen vrijwel alleen voor in de stammen van de Chittagong Hill Tracts. De eens florerende boeddhistische cultuur verdween langzaam onder druk van het hindoeïsme, nog voor de komst van de islam.

Hoewel er een kleine groep christenen bestaat, meest afstammelingen van Portugese handelaren, is er een grote groep christelijke organisaties en zijn er veel missionarissen werkzaam in Bangladesh. Sinds het verbod op het openlijk bekeren van de Bengaalse bevolking, houden deze groepen zich eigenlijk alleen nog maar bezig het verlenen van hulp en het bijstaan van de christenen in de gemeenschap.

Samenleving

Staatsinrichting

Bangladesh Parlementsgebouw

Photo: Balathasan Sayanthan Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Bangladesh is formeel een volksrepubliek, die in principe gescheiden uitvoerende, wetgevende en rechterlijke machten kent. De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is echter slechts deels gewaarborgd; de lagere justitiële autoriteiten zijn onderdeel van de uitvoerende macht.

De president, die niet veel bevoegdheden heeft, wordt door het parlement gekozen voor een periode van vijf jaar. Hij benoemt de premier. De 300 leden van het parlement, de ‘House of the People’ worden via een districtenstelsel rechtstreeks gekozen tijdens algemene verkiezingen door kiesgerechtigde burgers van 18 jaar en ouder. In het verleden werden na de verkiezingen door het parlement nog 30 vrouwelijke leden aangewezen. Deze praktijk is in 2001 afgeschaft.

Politieke partijen

Embleem van Bangladesh

Photo:Publiek domein

De invloedrijkste partijen in het parlement zijn de Awami Liga (AL) en de Nationalistische Partij van Bangladesh (BJD), gevolgd door de Jatiya-Dal partij (Nationale Partij) van ex-president Ershad en de fundamenteel-islamitische Jamaat e Islami Bangladesh partij (JIB).

Laatstgenoemde partij is relatief klein van omvang, maar goed georganiseerd, en maakt sinds de laatste verkiezingen deel uit van de regering. De actuele polietieke situatie is beschreven bij het hoofdstuk geschiedenis.

Onderwijs

Onderwijssysteem Bangladesh

Photo:Aditya Kabir at English wikipedia CCAttribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Bangladesh telt 80 duizend basisscholen, 13 duizend scholen voor middelbaar onderwijs en bijna drieduizend ‘colleges’ en tientallen universiteiten en technische, landbouwkundige en medische hogescholen.

Ondanks deze indrukwekkende cijfers gaat het niet erg goed met het onderwijs, en dan met name het basisonderwijs. Miljoenen kinderen van de basisschoolleeftijd gaan helemaal niet naar school, maar werken de hele dag. Bovendien maakt tweederde van de basisschoolleerlingen op het platteland de basisschool, die vaak van gebrekkige kwaliteit zijn, niet af.

In 2001 kondigde de overheid een nieuw Nationaal Onderwijsbeleid af, waardoor de kwaliteit zou moeten verbeteren. Ook wordt er meer geld voor het onderwijs op de begroting ingeruimd, maar in vergelijking met omringende landen is het nog steeds te weinig.

Beter georganiseerd is het privé-onderwijs, waaronder een klein aantal Engelse onderwijsinstellingen. Hiervan maken alleen kinderen van zeer rijke ouders gebruik.

Van meer betekenis zijn de ‘madrassas’, de islamitische scholen, waar 10% van alle leerlingen onderwijs volgt. De leerlingen zijn vaak dakloze of arme kinderen en de scholen zijn vaak financieel afhankelijk van regeringssubsidies en donaties uit Arabische landen. Verder zijn er nog meer dan vijftigduizend koranscholen, maar daar wordt alleen uit de koran gereciteerd en geen les gegeven in andere vakken.

Bangladesh Technische Universiteit

Photo:Hermitage17 Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

BRAC (Bangladesh Rural Advancement Committee) is een niet-gouvernementele ontwikkelingsorganisatie die drie grote projecten in Bangladesh heeft lopen. Eén daarvan is een speciaal gratis onderwijsprogramma voor plattelandskinderen in de leeftijd van 8 tot en met 14 jaar. Meisjes krijgen hierbij vaak voorrang omdat zij in het reguliere onderwijs vaak buiten de boot vallen.

De rol van de ouders is bij deze zogenaamde Hard-To-Reach scholen zeer belangrijk. De scholen, meer dan 30.000 op dit moment, worden alleen opgestart als de ouders er zelf om vragen en worden vaak ook door die ouders gebouwd. BRAC kent twee soorten onderwijs: Non-Formal Primary Education, 3-jarig onderwijs voor kinderen van 8 tot tien jaar en Primary Education for Older Children voor kinderen van 11 tot 14 jaar die nog nooit eerder naar school zijn geweest.

Per school worden niet meer dan 30 leerlingen toegelaten en als er meer leerlingen zijn worden er gewoon meer scholen gebouwd. De onderwijzers komen vaak uit de plaats waar de school staat en zij worden voortdurend bijgeschoold door het BRAC. Dat de BRAC-scholen succesvol zijn blijkt uit het feit dat bijna alle leerlingen naar een hogere school gaan.

Bangladesh telt 11 staatsuniversiteiten en zo’n 20 privé-universiteiten. Gespecialiseerde universiteiten zijn de Bangladesh University of Engineering and Technology (BUET), de Bangladesh Agricultural University en de Bangabandhu Shaikh Mujib Medical University.

Economie

Algemeen

Dhaka Markt Bangladesh

Photo:Kroisenbrunner CCAttribution-Share Alike 4.0 International no changes made

Bangladesh is, althans volgens de officiële cijfers, nog steeds een van de minst ontwikkelde landen ter wereld, ondanks een vrij stabiele economische groei van ca. 6% die de afgelopen jaren gerealiseerd werd. Zo schommelt het BNP per hoofd van de bevolking nog steeds rond 4.200 dollar per jaar (2017).

Bangladesh heeft een gereguleerde markteconomie met ontwikkelingsplanning en een groot aantal staatsbedrijven. Voor de Bengaalse economie is het geld van in het buitenland werkzame burgers van groot belang. Daarnaast heeft Bangladesh grote behoefte aan ODA-steun. Met valutareserves die nauwelijks voldoende zijn voor twee maanden import blijft Bangladesh kwetsbaar voor plotselinge economische tegenvallers, zoals de veelvuldig voorkomende overstromingen. In combinatie met de afnemende bevolkingsgroei stijgt het inkomen per hoofd van de bevolking licht, maar dit leidt vooralsnog niet tot een échte 'take-off' van de economie. Algemeen wordt dit laatste geweten aan de onmacht van regeringen van verschillende signatuur om een ingrijpend hervormings- en herstructureringsbeleid door te voeren.

Er worden stappen genomen voor hervatting van het hervormingsbeleid. Zo zijn er een groot aantal staatsondernemingen geprivatiseerd en zijn er een aantal belangrijke verbeteringen in de energiesector doorgevoerd. Ook is er een stap gezet in het terugdringen van de verliezen in de financiële sector en is het begrotingstekort teruggebracht.

Bezorgdheid bestaat er met name over het gebrek aan buitenlandse investeringen als gevolg van het gebrek aan"law and order".

Bovenstaande beschrijving van de economie komt echter op losse schroeven te staan door de informele economie, die in geen enkel officieel stuk voorkomt, maar naar schatting twee derde van de totale economie omvat!

De positie van vrouwen op de arbeidsmarkt is niet erg florissant, velen worden ondergewaardeerd, uitgebuit en zelfs misbruikt. Ook kinderarbeid komt nog op grote schaal voor. Miljoenen kinderen werken de hele dag in plaats van naar school te gaan.

Agrarische sector

Bangladesh Landbouw

Photo:Balaram Mahalder Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Bangladesh is als agrarische samenleving vooral afhankelijk van de akkerbouw en in mindere mate van de vis- en vleessector. Ook de bosbouw is nog van belang, met name in het noord- en zuidoosten van het land. Meer dan 40% van de bevolking is werkzaam in de landbouw en ca. 14% van het nationale inkomen is uit de landbouw afkomstig.

Rijst is het hoofdvoedsel voor de Bengalezen en wordt dan ook op grote schaal verbouwd. Er zijn drie hoofdsoorten die bestaan uit tientallen moderne variëteiten die een nog hogere opbrengst garanderen. De meeste van deze variëteiten worden in Bangladesh zelf gekweekt door het Bangladesh Rice Research Institute.

Naast rijst zijn rietsuiker, peulvruchten, tarwe, lijnzaad en tabak belangrijke akkerbouwproducten. Ook de teelt van groente wordt steeds belangrijker en plantages met bananen, ananassen, mango’s en papaja’s zijn op steeds meer plaatsen te vinden.

Thee is een belangrijk exportproduct voor Bangladesh, maar ook de Bengalezen zelf drinken veel thee. Bangladesh telt ca. 150 theeplantages (40.000 ha) en deze produceren samen meer dan 50 miljoen kilo thee. Ook jute is een voornaam exportgewas, met name naar Japan, Duitsland en Groot-Brittannië. Bangladesh is een van marktleiders op het gebied van jute en juteproducten.

Omdat uitbreiding van het landbouwareaal bijna niet meer mogelijk is, is de toename van de voedselproductie vooral te danken aan betere landbouwmethoden en een intensiever gebruik van de beschikbare landbouwgrond. Afname van de bevolkingsgroei en de toename van de voedselproductie zorgen ervoor dat Bangladesh redelijk zelfvoorzienend is op voedselgebied.

Visserij

Bangladesh Visserij

Photo:Michael Foley Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

Van de dierlijke proteïnen die de Bengalezen tot zich nemen, bestaat ca. 70% uit visproducten. Bangladesh beschikt daarvoor over een visareaal van ca. 80.000 km2, bestaande uit twee gelijke delen rivierwater en zeewater. Veel beroepsvissers hebben nog kleine, langgerekte boten, maar er komen ook steeds meer gemechaniseerde vistrawlers.

Begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw werd, o.a. door de Wereldbank, de garnalenkweek gestimuleerd. Voornamelijk in het zuiden van het land kwam er een grote garnalenindustrie op gang. Bevroren vis en garnalen vormen op dit moment ca. 7% van de export van Bangladesh.

Dienstensector

Bangladesh Dakha Zakendistrict

Photo:Md. Ishtiaque Mahmood Rohan Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

De dienstensector, o.a. overheid, bankwezen, handel, horeca en vervoer, leveren het grootste deel van het bruto nationaal product, op dit moment zo’n 37% van het totaal. Het toerisme is nog geen grote inkomstenbron voor Bangladesh, hoewel het aantal toeristen jaarlijks toeneemt. De meeste toeristen komen van landen als India, Pakistan, Japan, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten.

Textielsector

Bangladesh Textielindustrie

Photo:Fahad Faisal Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De kledingindustrie, die vrijwel alleen voor de uitvoer produceert, zorgt voor het belangrijkste exportproduct. In het kielzog hiervan is Bangladesh nog altijd de grootste juteproducent ter wereld. Er zijn op dit moment ca. 3000 naaiateliers, vooral in de steden Dhaka, Chittagong, Narayanganj, Savar en Tongi.

De textielsector geeft werk aan meer dan één miljoen vrouwen en enkele honderdduizenden mannen. Een kwalijke zaak is nog steeds het feit dat er veel kinderen werken deze sector. Ondanks wereldwijde protesten lopen de schattingen uiteen van 25.000 tot 300.000 kinderen!

De textielsector is echter zeer kwetsbaar. Dit bleek na de aanslagen van 11 september 2001, toen een boycot van producten uit islamitische landen de export naar vooral Noord-Amerika vrijwel stillegde. Vele bedrijfjes moesten sluiten en ca, 300.000 textielarbeiders werden ontslagen. Een nog grotere bedreiging vormen echter de landen die nog goedkoper kunnen produceren als Bangladesh, zoals verschillende Afrikaanse landen en vooral China.

Transportsector

Haven Cittagong Bangladesh

Photo:Mogeen Rayeed Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International no change made

Bangladesh heeft de beschikking over meer dan achtduizend kilometer aan waterwegen. Het grootste gedeelte daarvan is continu beschikbaar, de rest alleen in de regentijd. Bangladesh telt tien grote binnenlandse havens en ca. 1500 aanlegplaatsen voor veerboten.

Het vervoer over de weg wordt steeds beter. Bussen verbinden alle belangrijke steden en ook de meeste lokale bestemmingen zijn met een bus te bereiken. De meeste wegen zijn tweebaans en vaak overvol. Treinen zijn veel veiliger dan het wegvervoer, maar door de vele rivieren zijn ze genoodzaakt om vaak grote omwegen te maken. Vanuit de hoofdstad Dhaka zijn er mogelijkheden om naar de hoofdsteden van de andere ‘divisions’ te vliegen. Vele kleinere steden hebben airstrips, waar kleinere vliegtuigen kunnen landen.

Migratie

Jaarlijks trekken veel redelijk tot goed opgeleide Bengalezen naar het buitenland, met name naar Noord-Amerika, Groot-Brittannië en het Midden-Oosten. Al in de 18e eeuw vertrokken veel Bengalezen naar Groot-Brittannië, en zij waren daarmee de eerste immigranten naar dat land toe. Op dit moment vertrekken er jaarlijks ca. 200.000 Bengalezen naar het Midden-Oosten, waar 95% ongeschoold werk doet. Velen vertrekken zonder geldige papieren en worden daarbij voor veel geld geholpen door mensensmokkelaars. Een groot aantal vrouwen zonder papieren komt in de seksindustrie van landen als India en Pakistan terecht. In 25 jaar tijd vertrokken er meer dan drie miljoen Bengelezen voor kortere of langere tijd naar het buitenland

De regering van Bangladesh heeft zelfs een apart ministerie van ‘Overseas Employment’ opgezet, want de migranten worden steeds belangrijker voor de economie van Bangladesh. Op dit moment sturen de migranten meer dan 3 miljard dollar per jaar naar huis. Langs onofficiële kanalen kan men bij dit bedrag nog gerust één miljard dollar optellen.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Somapura Mahavihara Werelderfgoed Bangladesh

Photo:Man Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Bangladesh, ook wel 'Land van de rivieren' genoemd, is een nog relatief onbekende vakantiebestemming met, ondanks de armoede, een vriendelijke en hartelijke bevolking en verder met mooie stranden, waaronder het langste natuurlijke strand ter wereld, een fascinerende fauna met o.a. de Bengaalse tijger, de grootste mangrovebossen ter wereld, eeuwenoude archeologische opgravingen en de huizen van de Maharadja's. Bangladesh heeft een tropisch klimaat met van oktober tot maart een droge winter, van maart tot juni een warme, vochtige zomer en van juni tot oktober het regenseizoen (moesson), met overstromingen en cyclonen. In de winter liggen de minima rond de 21°C, 's zomers liggen de maxima rond 35°C.

De hoofdstad Dhaka kent tegenwoordig grote winkelgebieden en luxe hotels, toeristen kunnen gebruik maken van meer dan 700.000 riksja's. Ook het Bangladesh National Museum is in Dhaka gevestigd, net als het Liberation War Museum, een grote dierentuin en Baitul Mukarram, de grootste tempel van de stad. De Dhakeshwari Tempel uit de 12e eeuw, een van de meer dan 700 moskeeën en historische gebouwen in Dhaka, is een van de beroemdste hindoeïstische tempels van Bangladesh en behoort ook tot een van de meest belangrijke religieuze plaatsen voor hindoes. Interessant zijn verder nog een zevenkoepelige moskee uit de 11e eeuw, het Bara Katra-paleis uit 1644 en het Fort van Aurangabad (Lal Bagh Fort) uit 1678.

Varendra Research Museum Bangladesh

Photo:Masum-al-hasan CC Attribution-Share Alike 4.0 International no changes made

In Rajshari is het populaire Vanrendra Research Museum te vinden, met persoonlijke collecties van enkele maharadja's. Het Sundarbans Park, deels in India gelegen, beschikt over de grootste mangrovebossen ter wereld en is daarom opgenomen in de werelderfgoedlijst van de UNESCO. Op die lijst staat ook de moskeestad Bagerhat en de ruïnes van Somapura Vihara, een boeddhistisch klooster bij Paharpur. In het zuidoosten van Bangladesh zijn een aantal stranden te vinden, onder andere in de stad Cox's Bazar en op het koraaleilandje Saint Martin.

Bangladesh is een waar paradijs voor toeristen die van kunsthandwerk houden, zoals houtsnijwerk, koperwerk, gouden en zilveren sieraden, katoen en zijde, onder andere te vinden op de Chandni Chawk Bazar, de bekende markt in de oude stad van Dhaka.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

BANGLADESH LINKS

Advertenties
• Rondreis Bangladesh Djoser
• Hotels Bangladesh
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals
• Tradetracker plaats advertenties en verdien geld
• Bagladesh Vliegtickets.nl

Nuttige links

Reisinformatie Bangladesh (N)
Reizendoejezo – Bangladesh (N)
Startpagina Bangladesh (N)
Willgoto Bangladesh (N)

Bronnen

Beurden, J. van / Bangladesh : mensen, politiek, economie, cultuur, milieu

Koninklijk Instituut voor de Tropen

Brace, S. / Bangladesh

Thomson Learning

McAdam, M. / Bangladesh

Lonely Planet

Whyte, M. / Bangladesh

Marshall Cavendish

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt mei 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems