Landenweb.nl

AZERBEIDZJAN
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Azerbeidzjaans
  Hoofdstad  Bakoe
  Oppervlakte  86.600 km²
  Inwoners  10.002.125
  (mei 2019)
  Munteenheid  Azerbeidzjaanse manat
  (AZN)
  Tijdsverschil  +5 (zomer +6)
  Web  .az
  Code.  AZE
  Tel.  +994

To read about AZERBAIJAN in English - click here

Geografie en Landschap

Geografie

Azerbeidzjan ligt in het zuidwesten van Azië op de Kaukasus tussen Iran en Rusland en grenst tevens aan de Kaspische Zee. Azerbeidzjan grenst ook nog aan Armenië, Georgië en Turkije. De oppervlakte van Azerbeidzjan is 86.600 km2 (inclusief de enclave Nagorny-Karabach). Azerbeidzjan is daarmee ongeveer 2,5 keer zo groot als Nederland.

advertentie

Azerbeidzjan SatellietfotoPhoto: Publiek domein

Landschap

Het landschap wordt beheerst door de Grote Kaukasus, dat is een hooggebergte. De hoogste top in het oostelijke deel (de Bazardüzü, op de grens met Dagestan) reikt tot 4466 m. De Kleine Kaukasus doet daar nauwelijks voor onder: 3904 m in Naxçivan. Beide ketens worden van elkaar gescheiden door het brede dal van de Kura, een diepe depressie die afloopt naar de Kaspische Zee.

advertentie

Azerbeidzjan LandschapPhoto: Gulustan CC 3.0 Unported no changes made

De Kaspische Zee ligt in 2008 circa 28 meter onder de zeespiegel en daarmee ligt een groot deel van het kustgebied, waaronder de Kaspische Laagte, eveneens onder zeeniveau. Het waterpeil van de zee is ten gevolge van de geringe hoeveelheid neerslag en de door stuwdammen afgenomen watertoevoer vanuit de Wolga de laatste decennia afgenomen. In een verder verleden is de zee echter nog kleiner geweest dan tegenwoordig. De zee is het diepst in het zuidelijke deel; het noordelijke bekken is op de meeste plaatsen zeer ondiep. De beide bekkens worden gescheiden door een ondieper gedeelte dat de verbinding vormt tussen de schiereilanden Apsjeron (Azerbeidzjan) en Tsjeleken (Turkmenistan). Tot de zee behoort ook de nagenoeg afgesloten inham Garabogazköl in Turkmenistan.

Klimaat en Weer

advertentie

Azerbeidzjan ZonsopgangPhoto: Publiek domein

Door de geografische verscheidenheid zijn er nogal wat onderlinge verschillen in het klimaat per regio. De kust van de Kaspische zee heeft veel wind. De regelmatig opstekende stormen maken de temperatuur draaglijk. De winters zijn niet al te koud, maar dat verandert hoger in de bergen. Hevige sneeuwval is een veel voorkomend verschijnsel in de Kaukasus. Het midden van het land is droog, maar de bossen in het zuiden vangen voldoende regen op, met name in oktober, november en maart. De gemiddelde temperatuur bedraagt tussen de 20 en 30 graden in het voorjaar en de zomer.

Planten en dieren

Planten

advertentie

Bloeiende Esdoorn AzerbeidzjanPhoto: Krzysztof Ziarnek CC 3.0 Unported no changes made

De beide bergketens zijn spaarzaam begroeid met flora die kenmerkend is voor het hooggebergte. Verscheidene toppen zijn het gehele of nagenoeg gehele jaar met sneeuw bedekt. Op de lager gelegen hellingen groeien eiken, beuken en esdoorns. De vlakte van de Kura heeft een steppelandschap.

Dieren

advertentie

Steur AzerbeidzjanPhoto: Cacophony CC 3.0 Unported no changes made

De dierenwereld is soms nog wild. In afgelegen delen van het hooggebergte komen nog beren en tijgers voor, al worden ze maar zelden waargenomen. Er is een rijke populatie kleine hoefdieren, waaronder gemzen, wilde zwijnen en wilde geiten. De visrijke Kaspische Zee is het leefgebied van de steur; 80% van de wereldproductie van kaviaar wordt hier gewonnen. Het aantal soorten vogels is groot, mede dank zij de inrichting van speciale vogelreservaten.

Geschiedenis

Azerbeidzjan is voor het grootste gedeelte van de geschiedenis bezet geweest door buitenlandse mogendheden. Rond 640 na Christus trokken Arabische legers het gebied binnen - die tevens de Islam introduceerden -, gevolgd door Mongoolse troepen en vanaf de 11de eeuw tot de 15de eeuw door Turkse overheersing. Het gevolg van deze Turkse overheersing was dat de Azeri een Turkse taal adopteerden.

advertentie

Muziekgroep Azerbeidzjan 16e eeuwPhoto: Publiek domein

Vanaf het einde van de 16e eeuw werd tussen het Ottomaanse Rijk, het Perzische Rijk en Tsaristisch Rusland gevochten om de hegemonie in de regio. Daarna nam de Iraanse invloed toe. Vanaf de 18de eeuw werd Rusland een steeds machtiger mogendheid, die invloed zocht en kreeg in de Kaukasus. Bij het Verdrag van Toerkmanchai in 1828 werd de invloed over het gebied vastgelegd: het noordelijke gedeelte (ongeveer de contouren van het huidige Azerbeidzjan) werd toegewezen aan Rusland, terwijl het zuidelijke gedeelte werd toegewezen aan Iran.

Van 1918 tot 1920 was Azerbeidzjan onafhankelijk. Daarna werd het onderdeel van de Sovjetunie. In 1988 ontstonden er ernstige spanningen tussen Azerbeidzjan en de Armeense enclave Nagorny Karabach, welke gelegen is in Azerbeidzjan. Dit leidde tot geweldsuitbarstingen tegen etnische Armeniërs. Toen de situatie uit de hand liep, poogden Sovjettroepen op bloedige wijze de orde te herstellen, waardoor anti-Russische gevoelens in Azerbeidzjan werden aangewakkerd.

In 1991 werd Azerbeidzjan onafhankelijk. De eerste jaren van onafhankelijkheid werden gekenmerkt door felle onderlinge rivaliteit tussen machthebbers, economische malaise en de nog imeer durende ruzie om de enclave Nagorny-Karabach. Na massaprotesten vanwege de nederlagen in de oorlog met Armenië vluchtte de eerste gekozen president Mutalibov naar Moskou. Zijn opvolger, president Elchibey, benoemde de vroeger KGB-chef Heydar Aliyev tot parlementsvoorzitter. President Elchibey werd evenwel verdreven door een oprukkend rebellenleger van krijgsheer Surat Hoesseinov. Heydar Aliyev sloot vervolgens een pact met deze krijgsheer, die bij die gelegenheid werd benoemd tot premier. Na een referendum waarin het volk het vertrouwen in de gevluchte president opzegde, werden presidentiële verkiezingen uitgeschreven.Op 3 oktober 1993 werd Aliyev voor het eerst gekozen tijdens rechtstreekse presidentiële verkiezingen. Hij bleef aan de macht tot 2003, waarna hij vanuit zijn ziekbed de macht overdroeg aan zijn zoon Ilham. Deze won met gemak de presidentsverkiezingen in oktober 2003 en werd direct benoemd tot president.

Ilham Aliyev AzerbeidzjanPhoto: The Chancellery of the Senate of the Republic of Poland CC 3.0 no changes made

In november 2005 wint de regerende New Azerbaijan Party de parlementsverkiezingen met ruim verschil. Internationale waarnemers twijfelen aan het democratische gehalte van de verkiezingen.
In juni 2007 biedt de Russische president Poetin een radarstation in Azerbeidzjan aan als alternatief voor de plannen van de VS om een raketschild te bouwen in Europa. In maart 2008 breken zware gevechten uit in Nagorno-Karabakh. Armenië en Azerbeidzjan beschuldigen elkaar er van te zijn begonnen.
Ilham Aliyev wint in oktober 2008 de presidentsverkiezingen. In november 2008 tekenen Azerbeidzjan en Armenië een verdrag waarin de landen te kennen geven het geschil om Nagorno-Karabakh op te willen lossen.
In maart 2009 wordt er een referendum gehouden om het mogelijk te maken dat Ilham Aliyev voor een derde keer gekozen kan worden, hij wint met bijna 92% van de stemmen.
In november 2009 wordt er geen doorbraak bereikt in de gesprekken over Nagorno-Karabakh. In april 2010 brengt het hoofd van de Armeense kerk een bezoek aan Azerbeidzjan en probeert een bijdrage te leveren aan het vredesproces. In oktober 2013 wint Ilham Aliyev weer de presidentsverkiezingen.
In november 2015 wint de regeringspartij de parlementsverkiezingen die door de belangrijkste oppositiepartijen werden geboycot. In 2016 en 217 laait af en toe het conflict rond Nagorno-Karabakh op in februari 2017 benoemt Aliyev zijn vrouw tot eerste vice-president.
Eind 2020 veroverde Azerbeidzjan grondgebied in Nagorno-Karabach.

Bevolking

Azerbeidzjani BakuPhoto: Gulustan CC 3.0 Unported no changes made

In Azerbeidzjan wonen 9.961.396 miljoen mensen (2017). De bevolkingsdichtheid is ruim 105 inwoners per vierkante kilometer.

Bevolkingssamenstelling:

De bevolking bestaat voor 91,6 % uit Azeri. Verder zijn er kleinere groepen Russen, Armeniërs, Dagistani en tal van overige volkeren.

Taal

Azeri verspreidingPhoto: Fobos 92 CC 3.0 Unported no changes made

De officiële taal is het Azeri, dat door ongeveer 90% van de bevolking wordt gesproken. Het Azeri behoort tot de turkse taalgroep. Binnen de turkse talen behoort het Azeri samen met het Turks, het Gagaoezisch en het Turkmeens tot de Ogoezische talen. Buiten Azerbeidzjan wordt het Azeri gesproken in de gelijknamige provincie in Iran en in kleine gebieden van Georgië en Oost-Turrkije. Er zijn naar schatting in totaal rond de 30 miljoen mensen die Azeri spreken.

Andere talen die gesproken worden in Azerbeidzjan zijn Russisch en Armeens.

Godsdienst

Azerbeidzjan Moskee van Baku Foto:Peretz Partensky CC 2.0 Generic no changes made

De bevolking van Azerbeidzjan is over het algemeen en van oudsher Moslim (bijna 95%). In Azerbeidzjan wordt de sjiitische variant beleden. In het Sovjet-tijdperk raakte de bevolking steeds meer geseculariseerd. Hierdoor is de godsdienstige betrokkenheid laag en is de beleving vooral cultureel van aard. In de grondwet van Azerbeidzjan wordt godsdienstvrijheid gegarandeerd. In Azerbedzjan zijn er verder nog gemeenschappen Russisch- en Armeens orthodoxen.

Samenleving

Staatsinrichting

Azerbeidzjan ParlementsgebouwPhoto: Diego Delso CC 4.0 International no changes made

In 1995 werd door middel van een referendum een nieuwe Grondwet aangenomen ter vervanging van de Grondwet uit het Sovjettijdperk. Binnen Azerbeidzjan liggen de autonome Republiek Nakhichevan en de Armeense enclave Nagorny-Karabach. Het lokale leiderschap van Nagorny-Karabach heeft de enclave onafhankelijk verklaard, maar dit wordt internationaal niet erkend.

De president wordt direct gekozen voor vijf jaar en kan maximaal één keer herkozen worden. Hij benoemt het kabinet en in samenspraak met het parlement de premier en de hoofden van de lokale overheden. De president heeft grote bevoegdheden. In 2002 zijn er via een referendum verschillende grondwetswijzigingen doorgevoerd. Eén van de belangrijkste is het feit dat de president voortaan geen tweederde meerderheid meer nodig heeft in de verkiezingen, maar dat een absolute meerderheid (d.w.z. 51% van de uitgebrachte stemmen) volstaat. Daarnaast is besloten dat in het geval dat de president zijn functie niet kan uitoefenen, zijn bevoegdheden aan de premier toevallen in plaats van aan de parlementsvoorzitter, in de periode voor nieuwe presidentsverkiezingen.

Het parlement (Milli Majlis) telt 125 zetels en wordt rechtstreeks gekozen via een districtenstelsel voor een periode van 5 jaar. Ondanks zijn theoretische bevoegdheden, heeft dit parlement in de praktijk weinig macht. De Nieuwe Azerbeidzjaanse Partij (NAP) van Aliyev heeft een meerderheid in het parlement. De oppositie is verdeeld. Op 6 november 2005 zijn er parlementsverkiezingen gehouden, die door de OVSE werden beoordeeld als noch vrij, noch eerlijk, ondanks enige geboekte vooruitgang ten opzichte van de vorige verkiezingen.

De rechterlijke macht bestaat in Azerbeidzjan uit het Constitutionele Hof, het Hooggerechtshof, het Economische Hof en de reguliere en gespecialiseerde rechtbanken. Helaas is het rechtssysteem tot dusverre nog weinig ontwikkeld. De president benoemt lagere rechters en kan kandidaten voordragen voor het Constitutionele Hof, het Hooggerechtshof en het Economische Hof, waarna deze worden benoemd door het parlement.

Politiek

Azerbeidzjan Onderhandelingen Nagorno-Karabakh Foto: Kremlin.ru in het publieke domein

Van binnenlandse politiek houdt het grootste deel van de bevolking in Azerbeidzjan zich afzijdig. Soms zijn er protesten, met name in verband met de slechte energiedistributie, maar deze zijn over het algemeen van korte duur. Vanwege de zwakke oppositie is er weinig kans op politieke instabiliteit. Sinds de parlementsverkiezingen van november is de oppositie iets sterker geworden. Dit komt vooral door internationale druk om de verkiezingen eerlijker te laten verlopen. De belangrijkste oppositiepartijen zijn Musavat, de Partij van het Volksfront van Azerbeidzjan en de Azerbeidzjaanse Democratische Partij (verenigd in het Azadliq blok).

Een belangrijk punt in de binnenlandse politiek is Nagorny-Karabach. Dit conflict is nog steeds niet tot een einde gekomen. Ondanks vredesonderhandelingen lijkt dit voorlopig ook nog niet te gebeuren. Er zijn nog sporadische gevechten, maar de verwachting is dat het conflict niet meer in volle hevigheid zal losbreken, zoals in de jaren ’90.

Voor de actuele politieke situatie zie hoofdstuk geschiedenis.

Economie

Azerbeidzjan ExportPhoto: R Haussmann, Cesar Hidalgo, et. al CC 3.0 Unported no changes made

Het in 1995 begonnen stabilisatie- en hervormingsprogramma leidde vanaf 1996, voor het eerst sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, weer tot groei van de economie. Deze groei werd met name veroorzaakt door de hoge directe investeringen in de olie-industrie. Dit heeft wel tot gevolg gehad dat de economie zeer afhankelijk van de olie is.

De werkloosheid is 18,9% van de beroepsbevolking. De Azerbeidzjani zien nog weinig terug van de hoge olieopbrengsten. Alle meeropbrengsten gaan in het Staatsfonds, om eventuele tegenvallers in de toekomst op te kunnen vangen. Dit fonds is daarnaast ook bedoeld om armoede te verminderen.

De inflatie en begrotingstekorten zijn klein. Hierdoor is ook de buitenlandse schuld vrij laag gebleven. Er zijn echter structurele hervormingen nodig in de rest van de economie, die inefficiënt is. Door zwakke implementatie en de hoge corruptie blijven belastinginkomsten laag. Er worden langzame hervormingen doorgevoerd in de banksector, om deze bijvoorbeeld meer liquide te maken.

Hoewel de privatisering van het midden- en kleinbedrijf bijna compleet is, moet deze bij grote bedrijven nog een aanvang nemen. Verder is ontwikkeling van niet-oliesectoren, zoals landbouw noodzakelijk om de economie meer te diversifiëren. Tot slot zou ook de hoge corruptie aangepakt moeten worden.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Azerbeidzjan Waterval van LerikPhoto: Emin Bashirov CC 3.0 Unported no changes made

Het toerisme zou potentieel een belangrijk onderdeel van de Azerbeidzjaanse economie kunnen zijn, wat er is genoeg te zien en te beleven in Azerbeidzjan, met name natuurlijke en culturele attracties. Die kant leek het in de jaren tachtig van de vorige eeuw ook uit te gaan, maar door de oorlog in Nagorno-Karabach liep het toeristische imago van Azerbeidzjan zware schade op. Pas aan het begin van deze eeuw krabbelde het toerisme naar Azerbeidzjan weer op, mede doordat de regering van het land toerisme als topprioriteit heeft uitgeroepen, en mikt dan met name op het hogere segment van de toeristen. De meeste toeristen komen uit Rusland, Turkije, Iran en India.

Azerbeidzjan Bakoe Oude StadPhoto: Khortan CC 3.0 Unported no changes made

Belangrijke toeristische hoogtepunten zijn de hoofdstad Bakoe, en dan met name de door de UNESCO tot Werelderfgoed uitgeroepen ommuurde binnenstad Icheri Sheker. Bakoe heeft verder nog de 12e eeuwse Kyz-Kalasy toren, de Dhuma moskee met het kledenmuseum en de Synyk Kalah minaret is het oudste gebouw van de stad.

Azerbeidzjan KobustanPhoto: Walter Callens in het publieke domein

Buiten Bakoe trekt Werelderfgoed Kobustan veel bezoekers vanwege de meer dan 10.000 jaar oude rotstekeningen. Vlakbij de grens met Georgië ligt Sheki, een van de oudste steden van Azerbeidzjan, met als belangrijkste attractie het 18e eeuwse zomerpaleis van de Khan. Absheron is een schiereiland met een natuurpark en een aantal 14e eeuwse forten, o.a. de nog in goede staat verkerende forten in Mardkyany, Nardar en Ramana.

Er zijn ca. 250 meren in Azerbeidzjan, een van de mooiste is het meer Gey-Gel, omringd door bosrijke bergen op een hoogte van 1556 meter. Van de ca. 800 moddervulkanen op de wereld. liggen er zo'n 300 in Azerbeidzjan. Rond Bakoe liggen een aantal stranden die druk bezocht worden, evenals de veel disco's en nachtclubs die Bakoe rijk is.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

AZERBEIDZJAN LINKS

Advertenties
• Azerbeidzjan Vliegtickets.nl
• Djoser Rondreis Azerbeidzjan
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals
• Hotels Azerbeidzjan
• Azerbeidzjan Vliegtickets Tix.nl
• Transport Azerbeidzjan - TTS Quality Logistics B.V

Nuttige links

Azerbeidzjan Startnederland (N+E)
Telefoongids Azerbeidzjan
Willgoto Azerbeidzjan (N)

Bronnen

Elmar Landeninformatie

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt augustus 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems