Steden SCHOTLAND

Populaire bestemmingen VERENIGD KONINKRIJK

SCHOTLAND   

Algemeen

Eeuwenlang is de economische ontwikkeling van Schotland, mede door de perifere ligging, achtergebleven bij die van Engeland, met als gevolg emigratie op grote schaal. Exploratie en exploitatie van aardolie en aardgas hebben sinds de jaren zestig een opleving van de economie te zien gegeven. De dienstensector heeft hiermee een sterke groei doorgemaakt.

De werkgelegenheid in de kolen- en staalindustrie, de mijn- en de scheepsbouw is inmiddels drastisch teruggelopen, waardoor men genoodzaakt werd zich op andere bedrijfstakken en dienstverlening te concentreren.
Zelfs nog halverwege de jaren zestig van de vorige eeuw maakte de industrie 32% van het bruto nationaal product uit en werkte 35% van de bevolking in fabrieken. Halverwege de jaren negentig bedroeg het percentage nog maar 22 respectievelijk 20%. In 2017 is de industrie nog maar goed voor rond de 10% van het BNP. Van de tien werknemers zijn er nu zeven werkzaam in de dienstensector.

Landbouw, veeteelt, bosbouw en visserij

Hoewel grote delen van het land een agrarisch karakter dragen, ca. 80% van het Schotse grondgebied is in gebruik voor agrarische doeleinden, is landbouw niet de grootste pijler van de economie; verbouwd worden vooral graan (gerst, tarwe, haver), verder aardappelen, knolrapen en groenten, soms in de vorm van crofting*, een primitieve vorm van landbouw, waarbij niet voor de markt, maar voor eigen gebruik geproduceerd wordt.

* De kleine gemeenschappen in de Highlands en op een aantal eilanden (met name op de Shetlandeilanden, Orkney-eilanden en het Isle of Lewis) bestaan uit crofting-gemeenten, groepjes verspreid staande kleine boerderijen met een paar hectare grond eromheen. De crofters (onderpachters van een verdeelde boerderij) hebben ieder hun eigen stukje gepacht (bouw)land door een muurtje omheind, terwijl zij het gemeenschappelijk land waar het vee graast, samen delen.

In het zuidwesten bevinden zich de meeste melkveehouderijen, terwijl de vruchtbaarste landbouwgronden zich in het noordoosten van Schotland bevinden.
Klimaat en natuurlijke gesteldheid begunstigen de veehouderij (schapen en runderen); rough grazing (extensieve veehouderij op natuurlijke, arme weidegronden) beslaat een groot gedeelte van het totale landbouwareaal.
Opmerkelijk is dat bijna 90% van het platteland van Schotland particulier bezit is, verspreid over meer dan 1500 landgoederen. Al die landgoederen behoren toe aan enkele honderden mensen.

Herbebossing vindt, in de bergachtige gebieden, sinds 1919 op grote schaal plaats, ten nadele van de schapenhouderij, maar ten gunste van de werkgelegenheid.
Langs de gehele kust speelt de visserij nog steeds een vitale rol in de economie (schelvis, kabeljauw, haring, schaaldieren). Daarnaast heeft het kweken van zalm de laatste decennia een grote vlucht genomen. Aberdeen, Peterhead, Fraserburgh, Kinlochbervie, Lerwick en Ullapool zijn belangrijke plaatsen met visindustrie.

Mijnbouw

Aan delfstoffen bezit het land o.a. steenkool (in Lothian, Fife an Ayr) en ijzererts (in het zuidwesten, Strathclyde). Evenals in de overige delen van Groot-Brittannië loopt de mijnbouw zeer sterk terug. Vele mijnen zijn de laatste decennia gesloten en aan de ondergrondse mijnbouw kwam vrijwel een einde. Het winnen van kolen geschiedt alleen nog in dagbouw.
Pas in 1964 begon men naar olie te zoeken en drie jaar later werd de eerste oliebron ontdekt. Kort daarop volgden grote velden, die allemaal vrij ver op de zee lagen. Door de grote afstand tot het vasteland waren de aanleg van pijpleidingen en de bouw van gigantische platforms noodzakelijk.

Industrie

De Schotse industrie is, met uitzondering van het noordoosten (Grampian), vrijwel geheel geconcentreerd in het centrale laagland. Het westelijk deel hiervan, met Glasgow als centrum, heeft zich minder gunstig ontwikkeld dan het oostelijk deel, met Edinburgh als centrum; het is te veel afhankelijk van de traditionele basisindustrieën als mijnbouw, scheepsbouw, staal- en textielindustrie, voorts whiskydistillatie.

Vooral de ontwikkeling sinds de jaren tachtig in de scheepsbouw is zorgwekkend; met regeringssteun en -opdrachten wordt getracht zoveel mogelijk werknemers in deze branche aan het werk te houden.
Het zwaartepunt van de Schotse industrie heeft zich van het westen verlegd naar het zuidoosten en noordoosten, waar de aardolie van de Noordzee en lichte industrie voor nieuwe arbeidsplaatsen hebben gezorgd. Met name de region Grampian, met Aberdeen als belangrijkste stad, heeft zich gunstig ontwikkeld. Weliswaar zijn hier de traditionele industrieën (voedingsmiddelen, papier, whisky, machinebouw) achteruitgegaan, maar de aardoliewinning heeft hier nieuwe impulsen gegeven.
De meest succesvolle branche in de Schotse industrie is de elektrotechnische industrie (onder meer in Glasgow, Edinburgh en Dundee), vooral op gang gekomen door buitenlandse, met name Amerikaanse investeringen. De industrie op het gebied van de micro-elektronica is goed ontwikkeld. Tot de sterkere branches behoren ook de chemische en farmaceutische industrieën. De houtverwerkende industrie neemt in belang toe.

Textielindustrie

In het zuidoostelijke deel van Schotland bloeit de textielindustrie nog steeds, en de vijftig miljoen schapen leveren de grondstof voor deze industrie. De wolroute, de Scottish Borders Woollen Trail, loopt door verschillende steden die al eeuwenlang afhankelijk zijn van de wolindustrie.
De truien die worden gemaakt op de Shetland Islands en op Fair Isle zijn zeer geliefd vanwege hun traditionele model en de mooie patronen. Het ‘tweed’ is een geweven wollen stof, oorspronkelijk in grijs, blauw of zwart. Vanaf begin 19e eeuw kwam er ook een gemêleerde tweedstof op de markt, die nu het meest verkocht wordt.

Deze bedrijfstak heeft het moeilijk gehad, maar levert toch nog altijd ongeveer 1,5 miljard pond op en zijn er nog ca. 40.000 werkzaam in de textielindustrie, vooral geconcentreerd in de Borders.

Verkeer en financiële dienstverlening

Schotland heeft een goed wegen- en spoorwegennet en vier internationale luchthavens: Edinburgh, Glasgow, Aberdeen en Prestwick, en diverse kleine luchthavens, vnl. voor lokaal verkeer.

Edinburgh heeft zich ontwikkeld tot een belangrijk financieel centrum en ook vele grote verzekeringsmaatschappijen hebben zich in Schotland gevestigd.

SCHOTLAND LINKS

Advertenties
• Schotland
• Schotland Vliegtickets.nl
• Schotland Kras Reizen
• Jouw reis voor de beste prijs - Prijsvrij.nl
• Ferry overtochten van en naar Schotland
• Schotland Vliegtickets WTC
• SRC Cultuurvakanties Schotland
• Edinburgh Hotels
• Autoverhuur Sunny Cars Schotland
• Schotland Campings
• Schotland Vliegtickets Tix.nl
• Eliza was here

Nuttige links

Campersite Schotland (N)
Dwars door Schotland (N)
Lies en Teijes Reiswebsite (N)
Reisfotografie Schotland
Reisinformatie Schotland (N)
Reizendoejezo – Schotland (N)
Romans over Schotland (N)
Rondreis door Schotland (N)
Schotland (N)
Schotland Reisstart (N)
Uitgebreid fotoverslag rondreis Schotland
Worldphotos Schotland
Artikelen en Reisverhalen over SCHOTLAND
  Schotland Fietsvakantie

Bronnen

Berkien, G. / Schotland
Kosmos-Z&K

Berkien, G. / Schotland
ANWB

Larrimore, D. / Schotland
Kosmos-Z&K

Levy, P. / Scotland
Marshall Cavendish

Patitz, A. / Schotland
Van Reemst

Schaff, B. / Schotland
Kok Lyra

Schotland
Cambium

Schotland
Lannoo

Schotland
Michelin Reisuitgaven

Schotland
Van Reemst

Smallman, T. / Scotland
Lonely Planet

Stoks, F.T. / Schotland
Gottmer

Summers, G. / Schotland
Van Reemst

Tschirner, S. / Schotland
ANWB

Wamel, D. van / Schotland en Noord-Engeland
Babylon-De Geus

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt mei 2019
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems