Landenweb.nl

NOORWEGEN
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Noors
  Hoofdstad  Oslo
  Oppervlakte  385.155 km²
  Inwoners  5.394.016
  (mei 2019)
  Munteenheid  Noorse kroon
  (NOK)
  Tijdsverschil  +0
  Web  .no
  Code.  NOR
  Tel.  +47

To read about NORWAY in English - click here

Steden NOORWEGEN

Oslo

Geografie en Landschap

Geografie

Noorwegen (officieel: Kongeriket Norge) ligt aan de westkant van Scandinavië en wordt aan de zuidkant begrensd door het Skagerrak. In het noorden en westen liggen de Noordzee, de Atlantische Oceaan en de Noordelijke IJszee.

advertentie

Noorwegen SatellietfotoPhoto: Publiek domein

Aan de landzijde grenst Noorwegen aan Zweden, Finland en Rusland. Voor de kust van Noorwegen liggen de Lofoten, de belangrijkste eilandengroep. De eilandengroep Spitsbergen (Svalbard) ligt ongeveer 650 kilometer ten noorden van Noorwegen. Noorwegen is ongeveer tien maal zo groot als Nederland. Van noord naar zuid meet Noorwegen in vogelvlucht bijna 1800 km, ongeveer de afstand van Amsterdam naar Sicilië. De breedte van het land bedraagt daarentegen hier en daar maar 80 km.

advertentie

Ligging Spitsbergen ten opzichte van NoorwegenPhoto: TUBS CC 3.0 Unported no changes made

Landschap

Noorwegen kan ingedeeld worden in vier landschappen. Het Ostlandet is het dichtstbevolkte gebied. Hier liggen de meest uitgestrekte bossen en de drukst bezochte vakantiegebieden. In Vestlandet liggen de beroemde fjorden en met sneeuw bedekte bergen. Troendelag ligt in het midden van Noorwegen en is een betrekkelijk vlak en vruchtbaar gebied. Nordlandet bestaat uit bergen, eilanden en fjorden. Dwars door het gebied loopt de poolcirkel en hier wonen ook de Samen (Lappen). Het Noorse bergland onstond 340 miljoen jaar geleden. Tijdens de ijstijden werd het bergland bedekt met een 2000 meter dikke ijslaag. De gletsjers slepen diepe kloven in het landschap en zo onstonden de fjorden. Fjorden kunnen tientallen kilometers landinwaarts reiken. Het verst landinwaarts reikt de Sognefjord (204 km).

advertentie

Sognefjord, NoorwegenPhoto: Peter Schmidt CC 3.0 Unported no changes made

De hoogste bergtoppen liggen tussen de hoofdstad Oslo en Trondheim. De Galdhopiggen en de Glittertind zijn met ongeveer 2650 meter de hoogste toppen.

Meer dan de helft van het land ligt boven 500 m, ongeveer een kwart boven 1000 m.

advertentie

Galdhopiggen, gezien vanaf de Glittertind, NoorwegenPhoto: SibFreak CC 3.0 Unported no changes made

Tussen de fjorden vindt men vaak de"fjell", een onbewoonde rotsachtige hoogvlakte. Noorwegen heeft uitgebreide gletsjergebieden. De Jostedalsbreen is met 815 km² het op een na grootste gletsjerveld van Europa.

advertentie

Jostedalsbreen, NoorwegenPhoto: G.Lanting CC 3.0 Unported no changes made

Rivieren en beken zijn door de vele watervallen en stroomversnellingen onbevaarbaar voor de scheepvaart. De langste rivier van Noorwegen is met 604 km de Glomma of Glåma.

advertentie

Glomma, langste rivier van NoorwegenPhoto: Bjoertvedt CC 4.0 International no changes made

Ongeveer 3% van de totale oppervlakte bestaat uit landbouwgrond. Een nog kleiner percentage bestaat uit steden en wegen. Een kwart van Noorwegen wordt bedekt door bossen, de rest door bergen, rivieren en meren. Noorwegen telt ongeveer 15.000 eilanden, waarvan er maar ongeveer 2000 bewoond worden.

Klimaat en Weer

Het klimaat vertoont sterke lokale verschillen, voor een deel een gevolg van de grote uitgestrektheid van het land. Verder stroomt langs de kust de Warme Golfstroom, die het klimaat van Noorwegen belangrijk beïnvloedt. Zo is het een feit dat het in Noorwegen gemiddeld warmer is dan in veel landen die op dezelfde hoogte liggen. Aan de westkust, het fjordengebied, heerst een warm gematigd zeeklimaat met zachte en regenachtige winters. In het hoge noorden kan de temperatuur 's-winters dalen tot -40°C.

advertentie

Winters NoorwegenPhoto: Mænsard vokser CC 4.0 International no changes made

In de zomer komt de temperatuur regelmatig boven de 20°C. Hier heerst een echt toendraklimaat. Doordat het klimaat vrij droog is en er weinig wind staat zijn de lage temperaturen goed te verdragen. Ten oosten van de bergketens heeft het binnenland een landklimaat. Op sommige plaatsen is het daar zo droog dat men in de landbouw genoodzaakt is om te irrigeren. Enkele van de droogste plekjes van Europa zijn hier te vinden. De neerslaghoeveelheden nemen daar af tot beneden 500 mm per jaar. De zomers in Noorwegen kunnen zonnig en warm zijn, en variëren van vier maanden in het zuiden tot twee maanden in het noorden. De hoogste neerslaghoeveelheden worden aangetroffen in de omgeving van Bergen, meer dan 2000 mm per jaar. Dit is ruim 2½ zo veel als in De Bilt in Nederland.

advertentie

Regenachtige dag in Bergen, NoorwegenPhoto: Leif Knutsen CC 2.5 Generic no changes made

In Noorwegen zijn twee bijzondere fenomenen waar te nemen: de middernachtzon en het noorderlicht. De middernachtzon staat voor veel reizigers hoog op het lijstje van bezienswaardigheden. Hoe verder men in de richting van de Noordpool gaat, hoe hoger en langer de zon achter elkaar blijft schijnen. De poolcirkel, die ook door het noorden van Noorwegen loopt, is de breedtegraad waarop de zon in de nacht van 21 op 22 juni net boven de horizon blijft staan. De middernachtzon is zelfs in zuidelijker delen van Noorwegen zichtbaar. Hartje zomer kan men dan zonder veel problemen 's-nachts op straat de krant nog lezen. Omgekeerd blijft de zon 's-winters op de poolcirkel natuurlijk onder de horizon staan en op de noordpool heerst dan de poolnacht. Bij zware bewolking is er natuurlijk veel minder van dit natuurverschijnsel te zien.

MidzomernachtszonPhoto: Paul1119 CC 3.0 Germany no changes made

Het noorderlicht of poollicht (aurora borealis) is in heldere, koude winternachten te zien. Uit zonnevlekken worden richting aarde elektrische deeltjes weggeschoten die door het magnetisch veld om de aarde naar de hogere luchtlagen gestuwd worden, en daar beginnen te gloeien. Er ontstaan dan schitterende kleurschakeringen, in bogen en stralen. Het allermooiste is de noorderlichtkroon, als al die bogen en stralen als een kroon boven de pool lijken te hangen.

Noorderlicht of poollichtPhoto: Santeri Viinamäki CC 4.0 International no changes made

Planten en dieren

Planten

De boomgrens, in Zuid-Noorwegen op ca. 1000 m zeehoogte gelegen, daalt geleidelijk en bereikt nabij de Noordkaap het zeeniveau. Naast talrijke naaldbossen, 70% van de bebossing, komen er ook loofbossen voor in Noorwegen. In het zuiden vindt men op de vruchtbare gronden de noordelijkste uitlopers van de Midden-Europese loofbossen met eik, gewone es, ruwe iep, Noorse esdoorn, hazelaar, meelbes.

Besneeuwd naaldbosPhoto: Orcaborealis CC 3.0 Unported no changes made

In hoger gelegen gebieden en in het noorden blijft de vegetatie beperkt tot een soort struikgewas bestaande uit dwergberken en jeneverbessen. Op de hoogvlaktes groeien veel moerasplanten, heide en rendiermos. Op veel plaatsen langs de kust is de vruchtbare bovenlaag verdwenen en daar groeit niet veel meer.

In vochtige voedselrijke dalen en kloven groeit een naaldwoudtype met manshoge kruiden en varens. In de bossen van Midden-Noorwegen vindt men veel wilde vruchten: o.a. bosbessen, frambozen en wilde aardbeien. In de loof- en dennenbossen komen veel paddestoelen voor.

Norway maplePhoto: Jonathan Billinger, A fine Norway Maple, Acer platanoides CC BY-SA 2.0 no changes made

Dieren

Een van de bekendste grote dieren in Noorwegen is de eland, die veel voorkomt in grote delen van Noord-Noorwegen. Tienduizenden meest tamme rendieren leven vooral in de provincie Finnmark en worden door de Samen als vee gebruikt. Wilde rendieren leven o.a. op de Dovrefjell. Muskusossen zijn na de 2e Wereldoorlog opnieuw uitgezet omdat ze werden opgegeten vanwege het gebrek aan voedsel. Wolven komen zelden voor, en zijn vaak afkomstig van Zweden. Grote dieren als bruine beer, veelvraat en lynx komen dankzij strenge bescherming nog steeds voor. Poolvos en poolhaas werden voor hun pels gejaagd en daardoor steeds zeldzamer.

Eland moeder en jongPhoto: Veronika Ronkos CC 3.0 Unported no changes made

Ook zij behoren nu tot de beschermde dieren. Bijzonder is de lemming, een soort woelmuis. Een keer per drie of vier jaar verplaatsen ze zich door overbevolking massaal over bergen, door dalen en steken rivieren en meren richting westkust. Een bekend beeld zijn de duizenden lemmingen die zich blind in een ravijn storten en zichzelf de dood injagen, maar dat is een fabeltje.

BerglemmingPhoto: Johsgrd CC 2.0 Generic no changes made

Noorwegen is vooral rijk aan watervogels: eenden, meeuwen, zeekoeten en de bekende papegaaiduiker komen veel voor. Op sommige eilanden voor de kust komen meer dan 200 vogelsoorten voor. Landinwaarts is het auerhoen een bekende verschijning. De nationale vogel van Noorwegen is de waterspreeuw.

Waterspreeuw, nationale vogel van NoorwegenPhoto: Dirk-Jan van Roes CC 2.0 Generic no changes made

De zee voor de kust is zeer rijk aan vis, mede dankzij de hoge zeewatertemperatuur door de Warme Golfstroom. Enkele walvissoorten komen voor in de Noordelijke IJszee. Koolvis, makreel en kabeljauw komen veel voor. In mindere mate vindt men er platvis, heilbot en zeewolf. In de meren en rivieren leven o.a. zalm, forel, baars, brasem en snoek. Koudbloedige dieren als reptielen zijn maar schaars vertegenwoordigd; de adder komt uitsluitend in het zuiden voor en de kleine levendbarende hagedis bereikt zijn noordgrens in Noorwegen. Toeristen kunnen veel last hebben van muggen, die vooral in Finnmark in groten getale voorkomen.

AuerhoenPhoto: David Palmer CC 2.0 Generic no changes made

Geschiedenis

Prehistorie en oudheid

Pas na de laatste ijstijd vestigden zich allerlei stammen in de bossen en aan de kusten van het huidige Noorwegen. De oudste vondsten stammen van rond 10.000 voor Christus. Ongeveer 500 jaar voor Christus begon de ijzertijd. De welvaart steeg doordat men gebruik ging maken van metalen gereedschappen en wapens. Bovendien kon men grotere boten maken zodat er verder gereisd kon worden. 500 na Christus daalde het bevolkingsaantal zeer snel, waarschijnlijk als gevolg van besmettelijke ziektes of een verslechtering van het klimaat. 800 na Christus groeide de bevolking weer zo snel dat er overbevolking dreigde. De vikingtijd kon beginnen.

Devoon - silurische lagen op het eiland Langaara. De lagen werden tijdens het Perm 90 graden gevouwen. Chalconiet wordt sinds de middeleeuwen industrieel gewonnen op het eiland. De losse stenen zijn afgezet tijdens de laatste ijstijd.Photo: Bjoertvedt CC 3.0 Unported no changes made

Vikingtijd

Als begin van de vikingtijd wordt de overval door vikingen op het Noord-Engelse Lindisfarne in 793 aangehouden. Na de aanval op Lindisfarne volgde een serie succesvolle plundertochten langs de kusten van de Britse eilanden tot zelfs aan de Middelandse Zee toe. Noorwegen veranderde in de vikingtijd langzaam in een centraal bestuurd land en werd eeuwenlang bestuurd door verschillende koningen. Na de verloren slag bij Stiklestad werd Noorwegen samen met Engeland veroverd door Knut De Grote van Denemarken. Met de dood van koning Knut van Denemarken (1035) viel Denemarken voorlopig weg als machtsfactor in Noorwegen.

Zilveren munt met afbeelding van Knut de GrotePhoto: York Museums Trust Staff CC 4.0 International no changes made

Magnus werd koning in heel Noorwegen, dat nu overal erkend werd als een onafhankelijk, soeverein koninkrijk. Onder de regering van Harald Hardhrádi (Harald III) kwam een kerkelijke indeling tot stand en werden wetten opgetekend; Oslo en Bergen ontwikkelden zich in de buurt en onder de bescherming van koninklijke kastelen. Aan het begin van 14e eeuw was het rijk machtiger dan ooit; de koloniën, gesticht op de Orkaden, Shetland, de Faeroer, IJsland en Groenland, hadden de heerschappij van het moederland erkend.

Toch was een culturele en economische achteruitgang toen al, en in de 14de en 15de eeuw ook in politiek opzicht, duidelijk merkbaar. Vermindering van het aantal handels- en oorlogsschepen bemoeilijkte de verbindingen tussen de rijksdelen, de betekenis van de Hanze voor de in- en uitvoer nam toe. En de pestepidemie in de 14de eeuw halveerde de bevolking en hield nog ernstiger huis onder de adellijke families die werden gereduceerd van 300 tot 60. Ook de geestelijkheid, belangrijk voor onderwijs en cultuur, werd gedecimeerd.

Harald Hardråde of Harald III van Noorwegen, ook wel Harald SigurdssonPhoto: Colin Smith CC 2.0 Generic no changes made

Na het uitsterven van de dynastie was Noorwegen in de Unie van Kalmar verenigd met Zweden (1319-1380) en vervolgens met steeds hechtere banden met Denemarken (tot 1814). In 1533 probeerde de naar de Nederlanden uitgeweken Deense koning Christiaan II zijn heerschappij over de Noordse rijken te heroveren. Ook waagde de aartsbisschop Engelbrechtsson een poging de Noorse autonomie te herstellen.

Maar na Engelbrechtsson's vlucht legde de zegevierende Christiaan II het land de Deense kerkordening op en benoemde hij in Noorwegen Deense geestelijken. Denen verdrongen Noren in de Rijksraad en Deense ambtenaren regeerden het land.

Christiaan II, koning van DenemarkenPhoto: Rijksmuseum CC 1.0 no changes made

In het kroningscharter van 1536 hield Noorwegen op een zelfstandig koninkrijk te zijn. Vanaf de 16de eeuw was er een vooruitgang merkbaar in economisch en cultureel opzicht. De eigen scheepvaart groeide. De Republiek der Verenigde Nederlanden ging een belangrijke plaats innemen: daar leerden de Noren moderne scheepsbouwtechnieken kennen en de Republiek nam veel vis en hout af. Ook de mijnbouw kwam op, met in 't voetspoor een verwerkende industrie (vooral gieterijen).

In 1660 werd het koningschap erfelijk en absoluut. Door de Napoleontische oorlogen koos Kopenhagen in 1807 de Franse kant. Dit leidde tot een Britse blokkade van Denemarken en Noorwegen, met zeer negatieve gevolgen voor handel en export. Ook de verbindingen met Denemarken werden steeds moeilijker. Maar dat isolement versterkte wel het nationale gevoel. Om het verlangen naar zelfstandigheid in Noorwegen een halt toe te roepen, zond koning Frederik VI zijn neef en kroonprins Christiaan Frederik VIII in 1813 als stadhouder naar Noorwegen om te redden wat er te redden viel. Maar al in 1814 moest Frederik VI bij de Vrede van Kiel Noorwegen aan Zweden afstaan. De oorspronkelijke Noorse koloniën IJsland, de Faeröer en Groenland bleven bij Denemarken.

Standbeeld van Christiaan Frederik VIIIPhoto: Oleryhlolsson CC 4.0 International no changes made

Unie met Zweden

De Noren waren het er echter lang niet mee eens wat er in Kiel over hen was beslist. Christiaan Frederik weigerde zijn functies over te dragen aan de door de Zweedse koning benoemde gouverneur-generaal. In februari 1814 belegde hij in Eidsvoll een bijeenkomst met Noorse notabelen; de vergadering verzocht de prins het ambt van regent waar te nemen tot een grondwetgevende vergadering had kunnen overleggen over de toekomstige regeringsvorm. De grondwetgevende vergadering kwam in april bij elkaar en op 17 mei werd een grondwet aangenomen en door de inmiddels tot koning uitgeroepen Christiaan Frederik bekrachtigd. De grondwet maakte een einde aan de absolute macht van de koning. De ministers waren voortaan verantwoordelijk. De ministers waren juridisch (niet politiek) verantwoording verschuldigd aan de gekozen volksvertegenwoordiging, het Storting.

Inmiddels bedreigde de nieuwe staat een nieuw gevaar: de Zweedse kroonprins, de vroegere Franse maarschalk Bernadotte, wilde met het Congres in Wenen in het vooruitzicht, de bepalingen van het vredesverdrag van Kiel effectueren en begon met vijandelijkheden tegen Noorwegen. Een buitengewone vergadering van het Storting aanvaardde de koning van Zweden als soeverein, als Noorwegen tenminste de grondwet mocht houden. Daarop kwam een wapenstilstand tot stand. De Zweedse koning Karel XIII benoemde een commissie die met gedelegeerden uit het Storting overlegde over in de Noorse grondwet aan te brengen wijzigingen. Toen de wijzigingen door het Storting waren goedgekeurd, werd Karel XIII (in Noorwegen Karel II) op 4 november 1814 tot koning van Noorwegen gekozen.

Karel XIII, (Stockholm, 7 oktober 1748 - aldaar, 5 februari 1818) was van 1814 tot 1818 als Karel II koning van NoorwegenPhoto: Peter Andersson Fällmar CC 1.0 Generic no changes made

In het jaar daarop werd een Rijksakte opgesteld en goedgekeurd door de Zweedse Rijksdag en het Noorse Storting. De twee rijken zouden één koning hebben en als er een oorlog uitbrak als een eenheid optreden. Verder zouden ze onafhankelijk zijn en op voet van gelijkheid staan. In de praktijk was Zweden echter de machtigste partij, al was het alleen maar omdat Zweden de buitenlandse betrekkingen behartigde. In het midden van de 19e eeuw ging het economisch beter, toen ook Noorwegen zich ging mechaniseren en industrialiseren. Op staatkundig gebied ontstonden er herhaaldelijk conflicten tussen koning en Storting; de post van stadhouder werd ten slotte in 1873 door koning Oscar II opgeheven.

Opheffing van de bepalingen die de ministers beletten lid te zijn van het Storting, wilde de koning alleen bekrachtigen op voorwaarde dat hem absoluut veto- en ontbindingsrecht werd toegestaan. Pas in 1884 stond Oscar II een wijziging toe van de grondwet en hij kon nu Johan Sverdrup, de leider van de liberalen, belasten met de vorming van een parlementair kabinet. Zijn partij viel echter korte tijd later uit elkaar. Nu het parlementaire stelsel een feit was geworden, verschenen ook de politieke partijen op de voorgrond. De interne tegenstellingen raakten wat op de achtergrond door de steeds slechter wordende betrekkingen met Zweden.

In 1844 had Oscar I de Noren onder meer toegestaan een eigen vlag te voeren. Het was echter moeilijk te verterenr voor hen dat ze niets te zeggen hadden over hun eigen consulaten, wat van groot belang was voor de Noorse scheepvaart en visserij. Een in 1905 gevormde coalitieregering bood Oscar II een wetsontwerp aan, dat het consulaatwezen op een voor Noorwegen acceptabele manier regelde.

De koning weigerde het te bekrachtigen, waarop de regering ontslag vroeg. De koning vond niet één Noorse staatsman bereid een nieuwe regering te vormen. Op 7 juni 1905 besliste het Storting met algemene stemmen dat het uitvoerend gezag niet in staat was zijn functie uit te oefenen en het verzocht de ministers tijdelijk de constitutionele plichten van de koning te vervullen. Deze beslissing werd korte tijd later door een referendum goedgekeurd. De ruziënde partijen knoopten in Karlstad onderhandelingen aan.

Zweden stemde toe in de opheffing van de Unie, mits de grensvestingen werden gesloopt. En nadat bij volksstemming de republiek als staatsvorm was verworpen, koos het Storting de Deense prins Karel tot koning. Hij nam de naam Haakon VII aan en koos als lijfspreuk Alt for Norge (Alles voor Noorwegen).

Koning Haakon VII en koningin MaudPhoto: National Library of Norway c/o: Peder O. Aune CC 2.0 Generic no changes made

De vele conflicten met Zweden waren zo overheersend dat zij de aandacht afleidden van andere zaken. Op cultureel gebied werden de banden met Denemarken geleidelijk losser zonder dat daar banden met Zweden voor in de plaats kwamen. Zo ontwikkelde de schrijftaal zich steeds meer in Noorse richting. Daarnaast kreeg Noorwegen in het midden van de eeuw een tweede - eigen - schrijftaal, het 'landsmål' (l'nynorsk') gereconstrueerd op basis van vooral Westnoorse dialecten. De twee talen werden volledig gelijkwaardig in 1885. Het parlement, dat vanaf 1814 slechts eenmaal per drie jaar kon vergaderen, kon vanaf 1869 zijn rol als volksvertegenwoordiging beter gaan spelen doordat het jaarlijks bijeen mocht komen.

Hoewel scheepvaart, visserij, industrie en mijnbouw vooral in de tweede helft van de 19de eeuw de welvaart deden toenemen, werd het toch nog overwegend agrarische land te klein om al zijn onderdanen goede bestaansmogelijkheden te bieden. Er kwam een omvangrijke emigratie op gang, vooral naar de Verenigde Staten: van 1866 tot 1915 emigreerden ruim 700.000 Noren. De infrastructuur van het land veranderde enorm door de aanleg van wegen en spoorlijnen en het instellen van bootverbindingen.

Noorwegen onafhankelijke staat

In de eerste jaren van de onafhankelijkheid bleef de verhouding tot Zweden koel. Het verdrag van november 1907 met Engeland, Frankrijk, Rusland en het Duitse Rijk, waarbij Noorwegen beloofde niets van zijn grondgebied te zullen afstaan, terwijl de grote mogendheden zich verplichtten diezelfde territoriale integriteit en zelfstandigheid te zullen beschermen, werd in Zweden als een uiting van wantrouwen beschouwd en wekte daar grote wrevel. Na de verkiezingen van 1906 werd de Arbeiderspartij een factor van betekenis. In 1907 werd het vrouwenkiesrecht ingevoerd. De verkoop van alcoholische dranken werd in 1919 volledig verboden.

Regering van Gunnar Knudsen (1908-1910)Photo: Venstre from Norway CC 2.0 Generic no changes made

De Eerste Wereldoorlog bracht een toenadering tussen de Scandinavische landen. Omdat ze neutraal waren hadden zij in veel opzichten dezelfde politieke en economische belangen. Economisch was de oorlog voor de reders, de industriëlen en de boeren een zeer voordelige tijd. De consumenten droegen de lasten doordat de eerste levensbehoeften sterk in prijs stegen. De buitengewone volmachten van de regering wekten grote ontevredenheid. Min of meer samenhangend met de vredesbesprekingen in Versailles verwierf Noorwegen in 1925 de soevereiniteit over Svalbard (Spitsbergen). In 1919 werd het districtenstelsel afgezwakt en het algemeen kiesrecht ingevoerd. Een grote staking in 1921 tegen de plannen tot loonsverlaging, geleid door de revolutionaire krachten in de arbeidersbeweging die toen de boventoon voerden, leidde tot een nederlaag voor de vakbeweging. De conservatieve krachten in de maatschappij werden versterkt. In deze tijd viel de Arbeiderspartij uit elkaar.

In 1927 werd de nu gematigde Arbeiderspartij weer de grootste partij. Na een socialistisch regeringsintermezzo in 1928 kwam er in 1935 met het kabinet-Nygaardsvold een einde aan de jarenlange afwisseling van liberale en conservatieve kabinetten. De sociaal-democraten behielden de macht tot 1963. Voornaamste taak van de regering was de economie uit het slop te halen en de werkgelegenheid te herstellen.

Helemaal rechts: Johan Nygaardsvold (Hommelvik, 6 september 1879 - Trondheim, 13 maart 1952), premier van Noorwegen (1935-1945)Photo: Arbeiderbladet CC 4.0 International no changes made

Tweede Wereldoorlog

Na het uitbreken van de oorlog wist Noorwegen tot april 1940 neutraal te blijven. Op 8 april kondigden de geallieerden aan, door het leggen van mijnen binnen de driemijlszone, een einde te zullen maken aan de vaart van Duitse schepen onder de Noorse kust. De dag daarop volgde de Duitse invasie. Duitse troepen gingen aan land in Oslo, Bergen, Trondheim en Narvik. Koning en regering weken uit naar Londen, vanwaar de strijd werd voortgezet. Ondanks slechte organisatie wisten Noorse troepen ongeveer zes weken tegenstand te bieden, in Narvik geholpen door Engelsen en Fransen.

Op 1 febr. 1942 werd een nieuwe regering gevormd, met de Duitse vazal Vidkun Quisling als minister-president. In het land ontwikkelde zich een actieve verzetsbeweging. In oktober 1944 drongen Sovjettroepen op Noors gebied door en bezetten Kirkenes. Een groot deel van Finnmark viel al snel in hun handen. De Duitsers trokken zich uit het noorden terug onder het aanrichten van zware vernielingen. De Duitsers capituleerden op 8 mei 1945 en Noorwegen herwon zijn vrijheid.

Vidkun Quisling, leider van de partij Nasjonal Samling (Nationale Eenheid) in Noorwegen en minister president vanaf 1942Photo: Nasjonal Samling, fra samlingene til Hedmarksmuseet in het publieke domein

EG ja of nee?

Onmiddellijk na de oorlog vormde de sociaal-democraat Einar Gerhardsen een nationale regering, die in functie bleef tot de verkiezingen in het najaar. De sociaal-democraten behielden de meerderheid tot 1961. In 1965 kwam een burgerlijke coalitieregering op het pluche. In 1971 bezweek deze coalitie aan interne verdeeldheid over de toetreding tot de EG. De Arbeiderspartij vormde een minderheidsregering en maakte het voortbestaan ervan afhankelijk van de uitslag van het EG-referendum. Noorwegen sprak zich uit tegen de EG.

In 1981 werd Nordli opgevolgd door Gro Harlem Brundtland, de eerste vrouwelijke minister-president van Noorwegen. In 1989 verloor de Arbeiderspartij de verkiezingen en gedurende een jaar werd het land geleid door een centrumrechts minderheidskabinet. Die regering viel in oktober 1990 op het vraagstuk van Noorwegen's eventuele toetreding tot de Europese Gemeenschap, een probleem waarover al sinds 1970 grote verdeeldheid in Noorwegen heerst. Brundtland wilde een nauwere band met de EG.

Gro Harlem Brundtland, eerste vrouwelijke minister-president van NoorwegenPhoto: GAD CC 3.0 Unported no changes made

Op 17 jan. 1991 overleed koning Olaf V. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Harald V. In oktober 1992 werd met de overige landen van de Europese vrijhandelsassociatie (EVA) en de twaalf EG-lidstaten een akkoord bereikt over de Europese Economische Ruimte. In 1993 werden de onderhandelingen met de EG weer heropend. Grote verliezers bij de parlementsverkiezingen van september 1993 waren de conservatieven en de kleine rechtse Vooruitgangspartij. De verkiezingswinst was voor premier Brundtland voldoende om haar minderheidsregering te kunnen voortzetten. Herhaaldelijk hadden de Noren het lidmaatschap van de EG afgewezen en ook het eind november 1994 gehouden referendum was hierop geen uitzondering: meer dan de helft stemde tegen.

Koning Harald V van NoorwegenPhoto: UKOM (foto: Nebojša Tejic/STA) CC 3.0 Unported no changes made

Economisch ontwikkelde Noorwegen zich in de eerste helft van de jaren negentig bijzonder goed. De aanhoudende groei was vooral te danken aan de inkomsten uit olie en aardgas, wat tevens de eenzijdigheid en kwetsbaarheid van de economie onderstreepte. Eind 1996 trad premier Brundtland af. Zij was in de voorbije 15 jaar 10 jaar regeringsleider geweest.

21e eeuw

Noorwegen is de laatste dertig jaar geregeerd door minderheidsregeringen. In september 2005 kwam hier echter verandering in. De centrumrechtse minderheidsregering onder leiding van de christendemocratische premier Kjell Magne Bondevik moest het veld ruimen voor de huidige Rood-Groene Alliantie o.l.v. de sociaaldemocratische premier Jens Stoltenberg van de Arbeiderspartij ( Arbeidersparti). De Arbeiderspartij, die in september 2001 de grootste nederlaag in haar geschiedenis had geleden, kwam in september 2005 als grote winnaar uit de bus en heeft een meerderheidscoalitie gevormd met de Socialistische partij - vergelijkbaar met SP plus Groen Links - (Sosialistisk Venstre) en de Centrumpartij ( Senterparti).

Jens Stoltenberg, premier van Noorwegen en Secretaris-generaal van de NAVOPhoto: Magnus Fröderberg/norden.org CC 2.5 Denmark no changes made

Bij de parlementsverkiezingen van september 2009 wint Stoltenberg met een krappe meerderheid. Op 19 juni 2010 trouwt kroonprinses Victoria met de sportschoolhouder Daniel Westling. In juli 2011 pleegt Anders Behring Breivik de grootste massamoord in de geschiedenis van het moderne Noorwegen. De rechts extremist richt een bloedbad aan op het eiland Utøya.

Utøya, de plaats van de aanslag op het jongerenkamp van de Noorse Labour PartyPhoto: Paalso; Paal Sørensen CC 3.0 Unported no changes made

In september 2013 zijn er verkiezingen die gewonnen worden door een centrumrechts blok onder leiding van Erna Solberg. Bij de verkiezingen van september 2017 krijgt ze een nieuw mandaat. De volgende verkiezingen staan gepland in september 2021.

Erna Solberg, minster president van NoorwegenPhoto: Kjetil Ree CC 3.0 Unported no changes made

Bevolking

Het aantal inwoners van Noorwegen bedraagt in julii 2017 5.320.045. Dit betekent dat er gemiddeld maar 16 mensen op een km2 wonen, een bevolkingsdichtheid die tot de laagste van Europa behoort. In Finnmark wonen zelfs maar 1,6 mensen op een km2.

Bevolkingsdichtheid NoorwegenPhoto: Free ottoman CC 3.0 Unported no changes made

De bevolking van Noorwegen behoort grotendeels tot het Noordse ras die afstammen van de vikingen. Verder zijn er twee etnische minderheden, beiden in Noord-Noorwegen: 60.000 Samen (Lappen) en 7000 Finnen. De Samen zijn verwant aan de Mongolen. De Noren hebben lang geprobeerd taal en cultuur van de Samen te laten uitsterven. Dat is niet gelukt en tegenwoordig is er zelfs een Samisch parlement, weliswaar met maar beperkte bevoegdheden.

Sami vrouw in traditionele kledingPhoto: Gerd A.T. Mueller CC 3.0 Unported no changes made

Emigratie heeft sinds de vikingtijd altijd een grote rol gespeeld in de Noorse geschiedenis. Honderdduizenden verlieten in de loop der tijden hun land. De bevolking raakt in toenemende mate geconcentreerd in relatief grote steden als Oslo (ca. 700.000 inwoners; in de stedeljke regio meer dan 1 miljoen), Bergen en Trondheim.

Oslo, hoofdstad en grootste stad van NoorwegenPhoto: John Christian Fjell… CC 3.0 Unported no changes made

Taal

De Noorse taal en zijn dialecten behoren tot de Noordgermaanse taalgroep, evenals het Deens, Zweeds en IJslands. Het land heeft twee volledig gelijkgestelde (en nauw verwante) schrijftalen: het bokmål (gebruikt door ca. 80%) en het nynorsk (20%). Het bokmål hebben de Noren te danken aan de meer dan 400 jaar durende Deense overheersing. Het is in feite het oude Deens met Noorse invloed en uitspraak. Bokmål geldt internationaal als standaard-Noors en het dialect van Oslo wordt als"algemeen beschaafd Noors" beschouwd.

Voorkeur voor geschreven talen door Noorse gemeenten in de periode 1936-1991Photo: Leifern CC 3.0 Unported no changes made

Het nynorsk is afgeleid van de taal die nu nog in IJsland gesproken wordt en lijkt nog het meest op wat de vikingen ooit spraken. De meerderheid van de bevolking gebruikt het plaatselijke dialect als spreektaal. Dialecten staan dan ook hoog in aanzien en worden door de plaatselijke bevolking als kostbaar erfgoed gekoesterd.

Pogingen om tot één gemeenschappelijke taal, het samnorsk te komen, komen niet van de grond.

Het Noorse alfabet telt 29 letters, onze 26 letters en de æ, de å en de o met het schuine streepje er doorheen. Het Samisch, de taal van de Samen of Lappen, wordt in Noord-Noorwegen als derde officiële taal erkent. Het Samisch is verwant met het Fins, Estlands en het Hongaars.

Overzicht Sami-talen in Noord-ScandinaviëPhoto: Rogper CC 3.0 Unported no changes made

Godsdienst

Het christendom heeft Noorwegen pas laat, in de elfde eeuw bereikt. Ca. 89% van de bevolking is nu lid van de Evangelisch-Lutherse staatskerk. De organisatie is verdeeld in 10 bisdommen. De koning is hoofd van de kerk. Veel Noren hangen andere erkende religieuze organisaties aan zoals b.v. de Pinkstergemeente. Daarnaast zijn er afgescheiden evangelisch-lutherse vrije kerken, methodisten, baptisten en rooms-katholieken (ruim 35.280 leden); laatstgenoemde kerk heeft een bisschop in Oslo.

Frogner kerk, Oslo (Evangelisch Luthers)Photo: Kjetil Ree CC 3.0 Unported no changes made

Evangelisch-Lutherse Vrije Kerk, OsloPhoto: Jan-Tore Egge CC 3.0 Unported no changes made

Lutherse kerk in HammerfestPhoto: Manxruler CC 3.0 Unported no changes made

Pauluskerk in Bergen, NoorwegenPhoto: Sveter CC 3.0 Unported no changes made

Baptistenkerk Bergen, NoorwegenPhoto: Sveter CC 3.0 Unported no changes made

Bait-un-Nasr_moskee in Oslo, NoorwegenPhoto: Kjetil Ree CC 3.0 Unported no changes made

Methodisten kerk in Tromsø, NoorwegenPhoto: Manxruler CC 4.0 International no changes made

Pinsekirken is een pinksterkerk in Heimdal, Trondheim, NoorwegenPhoto: Ezzex CC 4.0 International no changes made

Samenleving

Staatsinrichting

De Noorse grondwet dateert van 1814 naar het voorbeeld van die van de Verenigde Staten. In 1884 werd het parlementaire stelsel ingevoerd, waarbij de regering verantwoording verschuldigd is aan de volksvertegenwoordigers. In 1898 werd algemeen kiesrecht voor mannen ingevoerd, in 1913 als tweede land in Europa na Finland ook vrouwenkiesrecht. Over belangrijke vraagstukken kan een referendum worden gehouden. Zo stemden de Noren in 1994 in meerderheid tegen het lidmaatschap van de Europese Gemeenschap. Het koninkrijk Noorwegen bestaat sinds 1905 en is een constitutionele monarchie met een gekozen parlement (Storting). De wetgevende macht berust bij het Storting bestaande uit 165 leden, voor vier jaar bij algemeen kiesrecht volgens een districtenstelsel gekozen.

Parlementsgebouw NoorwegenPhoto:Ggcardinal from Norway CC 2.0 Generic no changes made

Noorwegen kent een mengvorm van één- en tweekamersysteem: er is slechts één kamer, maar die deelt zichzelf in een Lagting (3 van de leden) en een Odelsting (H).

Meestal vergadert het Storting voltallig, maar wetsontwerpen worden eerst behandeld in het Odelsting en vervolgens in het Lagting. De uitvoerende macht berust formeel bij de koning, maar de staatsraad bepaalt de inhoud van de koninklijke besluiten, die door de minister-president mede moeten worden ondertekend. De koning benoemt de leden van de staatsraad (regering), die verantwoording schuldig is aan het parlement. Voor de huidige politieke situatie zie hoofdstuk geschiedenis.

Vergaderzaal Storting, NoorwegenPhoto: Smuconlaw CC 3.0 Unported no changes made

Administratieve indeling

Het land is ingedeeld in negentien provincies (fylker), met aan het hoofd een gouverneur (fylkesmann). De kleinste administratieve eenheden zijn de 439 gemeenten. Svålbard (Spitsbergen) heeft een bijzondere status en wordt bestuurd door een gouverneur (sysselmann), die rechtstreeks onder de regering in Oslo valt. Oslo is een zelfstandige provincie. Het eiland Jan Mayen in de Noordelijke IJszee behoort ook tot Noorwegen.

Provincies NoorwegenPhoto: Antonio Ciccolella CC 3.0 Unported no changes made

Onderwijs

Kinderen gaan vanaf de kleuterleeftijd naar een negen jaar durende, meestal openbare basisschool. Vanaf de vierde klas leren de kinderen de Engelse taal. In de achtste klas kunnen ze nog een vreemde taal kiezen. De middelbare school duurt drie jaar.

Basisschool in Stord op het gelijknamige eiland voor de zuidoost kust van NoorwegenPhoto: Wolfmann CC 4.0 International no changes made

Na de middelbare school kan men gaan studeren aan verschillende universiteiten en hogescholen. De oudste universiteit is die van Oslo die dateert van 1813.

Hoofdgebouw Oslo University

Photo: Riaz CC 3.0 Unported no changes made

De Universitet i Tromsø werd in 1969 speciaal gesticht voor de bewoners van Noord-Noorwegen.

Campus Universitetet i TromsøPhoto: Maja Sojtaric CC 3.0 Unported no changes made

Economie

Algemeen

Noorwegen heeft een stabiele economie met een levendige privésector, een grote overheidssector en een uitgebreid sociaal vangnet. Noorwegen heeft de EU tijdens een referendum in november 1994 buitengesloten. Als lid van de Europese Economische Ruimte neemt Noorwegen echter gedeeltelijk deel aan de interne markt van de EU en draagt aanzienlijk bij aan de EU-begroting.

Het land is rijkelijk bedeeld met natuurlijke hulpbronnen zoals olie en gas, vis, bossen en mineralen. In afwachting van eventuele dalingen in de olie- en gasproductie, spaart Noorwegen staatsinkomsten uit de activiteiten van de aardoliesector in het grootste soevereine vermogensfonds ter wereld.

Oude Noorse bankbiljettenPhoto: Wolfmann CC 4.0 International no changes made

Na een solide groei in de periode 2004-2007 vertraagde de economie in 2008 en kromp ze in 2009, voordat ze terugkeerde naar een bescheiden, positieve groei van 2010 tot 2017. In 2017 is de groei 1,9% Verwacht wordt dat de economische groei de komende jaren constant zal blijven of enigszins zal verbeteren. Het BNP ligt op $72.100 per hoofd van de bevolking.

Landbouw, veehouderij, bosbouw en visserij

In verhouding tot de weinige beschikbare landbouwgronden is de opbrengst van de akkerbouw, tuinbouw en veeteelt erg groot. Om afhankelijkheid van het buitenland te voorkomen worden de boeren zwaar gesubsidieerd en de prijzen van agrarische producten kunstmatig hoog gehouden. Zo wordt in Zuid-Noorwegen het verbouwen van graan gestimuleerd, om in de gebieden die niet voor graanproductie geschikt zijn, veeteelt mogelijk te maken, die (zij het zwaar gesubsidieerd) nog enigszins rendabel is. Op deze wijze wordt ook geprobeerd de ontvolking van vooral Noord-Noorwegen tegen te gaan.

Graanveld in Tungasletta, oostelijk Trondheim, NoorwegenPhoto: Orcaborealis CC 3.0 Unported no changes made

Het bosbezit is voor ongeveer twee derde in handen van boeren en wordt meest kleinschalig geëxploiteerd in combinatie met het boerenbedrijf. Van de Noorse bossen wordt ongeveer 80% benut voor houtproductie. De meeste Noorse huizen worden nog steeds van hout gebouwd.

Houten huizen in Bergen, NoorwegenPhoto: Sveter CC 3.0 Unported no changes made

De zee speelt nog altijd een belangrijke rol in de Noorse economie. De export van visproducten levert jaarlijks miljarden Noorse kronen op. In 1977 is een 200-mijlszone ingesteld. De viskwekerij (o.a. zalm en forel) is een groei industrie die steeds belangrijker wordt.

Mijnbouw

Op het vasteland van Noorwegen worden o.a. ijzererts, lood, koper, nikkel, graniet, en zink gewonnen. Spitsbergen heeft grote kolenreserves die door Noorse en Russische maatschappijen worden geëxploiteerd. Op de Noordzee wordt vanaf 1971 aardolie en aardgas gewonnen. Bij exploratie en winning is de staatsmaatschappij Statoil een steeds belangrijker rol gaan spelen. De aardolie wordt met tankschepen afgevoerd, het gas per pijpleiding naar Emden (Duitsland) en Teesside (Engeland).

Statoil benzinestation, Södra Hammarbyhamnen (Stockholm)Photo: Arild Vågen CC 3.0 Unported no changes made

Industrie

Het aandeel van de industrie aan het bruto nationaal product bedroeg in 2017 33,7% en 19,3% van de beroepsbevolking vindt er werk. Kleine bedrijven overheersen. De aluminiumindustrie is de belangrijkste tak. Naast Rusland is Noorwegen de grootste aluminiumproducent van Europa.

Gezicht op de aluminiumfabriek Sør-Norge Aluminium AS in Husnes, NoorwegenPhoto: Jostein Røstbø CC 3.0 Unported no changes made

Andere belangrijke producten zijn stikstof en kalksalpeter. Verder zijn van belang de houtveredelings- en papierindustrie, scheepsbouw en cementindustrie. De chemische en de petrochemische industrie worden door de winning van aardgas en aardolie steeds belangrijker. De belangrijkste raffinaderijen bevinden zich te Bamble, Rafsnes en Mongstad. Van groot belang is ook de bouwsector.

Handel

Noorwegen heeft sinds 1989 een overschot op de handelsbalans, vnl. door de aardolie-export. Belangrijke exportproducten zijn verder machines, metalen (aluminium), papier en cellulose, vis en chemische producten. De totale export bedroeg in 2017 $102.8 miljard. Geïmporteerd worden vooral machines, grondstoffen en halffabricaten, aardolie en aardolieproducten, voedingsmiddelen, auto's en schepen. De totale import bedroeg in 2017 $95.1 miljard. De belangrijkste handelspartners zijn de EU, de Scandinavische buurlanden en de Verenigde Staten.

Exportproducten NoorwegenPhoto: R Haussmann, Cesar Hidalgo, et. al. CC 3.0 Unported no changes made

Verkeer

Er zijn nooit veel wegen geweest en de kustscheepvaart heeft altijd de centrale rol bij het transport gespeeld. Sinds de komst van de spoorwegen zijn er in het binnenland typische 'stationssteden' ontstaan. Het spoorwegnet is niet uitgebreid. Vanuit Narvik bestaat een aansluiting op het Zweedse spoorwegnet met een ertslijn naar Kiruna.

NSB treinPhoto: MPW57 CC 3.0 Unported no changes made

In het personenvervoer over zee neemt de Hurtigrute van Bergen naar Kirkenes een centrale plaats in. Het vervoer door de lucht wordt verzorgd door SAS (ook internationaal), Braathens SAFE en Widerøe. Vanuit Noorwegen zijn er veerverbindingen naar Denemarken, Duitsland, Nederland en Engeland. Noorwegen bezit de vijfde koopvaardijvloot in grootte ter wereld met meer dan 1600 schepen van 100 brutoton en groter. De rederijen hebben grote belangen in de aardolie-industrie. Noorwegen is een van de eerste landen die zich in supertankers hebben gespecialiseerd.

Hurtigruten schipPhoto: I, Nsaa CC 3.0 Unported no changes made

In Noorwegen is in 2001 de langste tunnel ter wereld geopend: de Laerdaltunnel is 24,5 km lang en begint 300 km ten noordwesten van Oslo en verbindt Oslo met Bergen.

Laerdal tunnelPhoto: Sergey Ashmarin CC 3.0 Unported no changes made

Het beursgenoteerde Scandinavian Airlines, een onderdeel van de SAS Groep en vroeger onder de naam Scandinavian Airlines System, is sinds de oprichting in 1946 de gemeenschappelijke luchtvaartmaatschappij van Denemarken, Noorwegen en Zweden. De regeringen van Zweden en Denemarken houden nog aandelen, de rest is in particuliere handen. Scandinavian Airlines had in maart 2021 een vloot van 132 vliegtuigen.

Boeing 737-683 Scandinavian Airlines (SAS)Photo: Alf van Beem in het publieke domein

Vakantie en Bezienswaardigheden

Noorwegen heeft de grootste gebieden met natuurschoon in Europa. Het bekendst is de door fjorden ingesneden westkust met de vele eilanden. In de fjorden monden de rivieren vaak met watervallen uit.

Fjærlandsfjorden, NoorwegenPhoto: Aqwis CC 3.0 Unported no changes made

Interessante steden in het fjordengebied zijn Trondheim (o.m. de in oorsprong 11de-eeuwse dom) met in de omgeving het 18de-eeuwse mijnbouwstadje Røros, Bergen, Stavanger en Flekkefjord met het schilderachtige Hollenderbyen (Hollandersstad). Aan de zuidoostkust: Kristiansand, Risør, Oslo, met in de omgeving het oude mijnbouwstadje Kongsberg (drie watervallen, twee musea); en verder nog Fredrikstad bij de Zweedse grens.

Luchtfoto van Trondheim, NoorwegenPhoto: Åge Hojem/Trondheim Havn CC 2.0 Generice no changes made

In het binnenland van Zuid-Noorwegen met zijn vele meren, ligt het berggebied Joyunheim (tot ruim 2400 m hoog), in het noordoosten begrensd door Gudbrandsdal met vele boerderijen uit de 16de en 17de eeuw. Het kenmerkendste hooggebergtetype van Noorwegen is echter de fjell (hoogvlakte), bijv. de Dovrefjell waar men 's zomers kan skiën. Noorwegen telt vele gletsjers, o.a. de Jostedalsgletsjer, de grootste van Europa.

Jostedalgletsjer, NoorwegenPhoto: I, Dirgela CC 3.0 Unported no changes made

Voss is centrum van een gebied met eeuwenoude dorpen. In Zuid-Noorwegen vindt men de meeste stavkirken, middeleeuwse kerkjes met een zeer typische bouw.

Zeer interessant is Finnmark, Noorwegens noordelijkste provincie, het land van Lappen, rendieren en middernachtzon. Vanuit Tromso kan men per boot Svalbard (Spitsbergen) bezoeken. O.a. in de omgeving van Alta vindt men rotstekeningen en opgravingen van nederzettingen uit de steentijd. Karasjok is een typisch Lappendorp. Naar het zuiden ligt Rana (Lappenmuseum) met in de omgeving gletsjergebieden en de kristalgrot Grønligrotta met een onderaardse waterval.

Grønligrotta, NoorwegenPhoto: Sandivas CC 4.0 International no changes made

In juli 2005 plaatste de VN-organisatie voor cultuur, Unesco, twee Noorse fjorden op de lijst van werelderfgoederen. Het ging om de Geiranger- en Naeroy-fjorden.

Geiranger fjord, NoorwegenPhoto: Ludovic Péron CC 3.0 Unported no changes made

Oslo is de hoofdstad van Noorwegen en ook zeker een bezoek waard. De belangrijkste bezienswaardigheid van Oslo is zonder twijfel Akershus Festning. Dit is een middeleeuwse vesting. In 1299 is de bouw van dit kasteel voltooid onder Koning Hakon V. Het fort stond bekend als een zeer goed beveiligd en sterk fort, dat nauwelijks veroverd kon worden. In de 17e eeuw werd het kasteel omgevormd in de stijl van de renaissance. Er is vandaag de dag ook een verzetsmuseum te vinden in de vesting.

Akershusstranda in, met het gemeentehuis van Oslo en Akershus FestningPhoto: Jon Rogne CC 2.5 Generic no changes made

In Oslo vinden in de zomermaanden drie grote festivals plaats: Norwegian Wood, Oslo Live Festival en Øya Festival. Daarnaast worden er ook nog allerlei kleinere festivals georganiseerd in de Noorse hoofdstad. Lees verder ook de Oslo pagina op Landenweb.

Oslo Live Festival, NoorwegenPhoto: Frode Ramone CC 2.0 Generic no changes made

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

NOORWEGEN LINKS

Advertenties
• Noorwegen Vliegtickets.nl
• Scandic Booking Noorwegen Specialist
• Autohuur Noorwegen
• Wandelvakantie Noorwegen en Lofoten
• Noorwegen Tui Reizen
• Oslo Hotels
• ANWB vakantie boeken Noorwegen
• Djoser Rondreis Noorwegen
• Autoverhuur Sunny Cars Noorwegen
• Noorwegen Campings

Nuttige links

Dieren in Noorwegen (N)
Lies & Teije's Reiswebsite (N+E)
Noorwegen 2Link België (N)
Noorwegen Reisstart (N)
Noorwegen Reisverslag (N)
Reisinformatie Noorwegen (N)
Reizendoejezo – Noorwegen (N)
Rondreis Noorwegen (N)
Takemenorth Noorwegen (E)
Uitgebreid foto- en reisverslag Noorwegen
Vakantiebestemming.info Noorwegen (N)
Worldphotos Norwegen

Bronnen

Dominicus, J. / Noorwegen

Gottmer

Hoogendoorn, H. / Noorwegen

ANWB

Meesters, G. / Zuid-Noorwegen

ANWB media

Schagen, K. / Noorwegen

Kosmos-Z&K

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt oktober 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems