Landenweb.nl

BELARUS
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Wit-Russisch
  Hoofdstad  Minsk
  Oppervlakte  207.600 km²
  Inwoners  9.436.024
  (mei 2019)
  Munteenheid  Wit-Russische roebel
  (BYR)
  Tijdsverschil  +1 (zomer +2)
  Web  .by
  Code.  BLR
  Tel.  +375

To read about BELARUS in English - click here

Steden BELARUS

Minsk

Geografie en Landschap

Geografie

Belarus of Wit-Rusland (officiële naam: Respublika Belarus) ligt in Oost-Europa en is volledig omsloten door andere landen: in het noorden en oosten aan Rusland (959 km), Letland (141 km2) en Litouwen (502 km) in het noordwesten, Oekraïne in het zuiden (891 km) en Polen (407 km) in het westen.

advertentie

Wit-Rusland Topografische KaartPhoto: Publiek Domein

De oppervlakte van Belarus is 207.600 km2 en het land is daarmee bijna vijf keer zo groot als Nederland.

Landschap

Het landschap van Belarus is over het algemeen vlak te noemen met veel moerasgebieden. De gemiddelde hoogte bedraagt 162 meter.

Slechts 8% van het landschap heuvelachtig en het hoogst gelegen punt is de Dzjarzhinskaja op 346 meter. Van de Poolse grens in het zuidwesten tot de Russische grens in het noordoosten loopt de heuvelrug Belaruskya Grada (‘Wit-Russische Rug’), genoemd naar het hoofd van de Russische veiligheidsdienst onder Stalin, Feliks Dzjarzhinskaja. Riviervalleien doorsnijden deze heuvelrug in een aantal hoogvlakten.

Het landschap kent verder vele oerbossen, velden, moerassen, meren en grote rivieren als de Dnepr (700 km door Wit-Rusland), Dvina en Pripyat. Kleinere rivieren zijn de Berezina en de Bug. In totaal telt Belarus ca. 20.800 rivieren en beekjes met een totale lengte van ca. 90.100 km.

advertentie

Landschap Wit-RuslandPhoto: Alex Zelenko CC 4.0 Internationalno changes made

Het laagland telt verder vele meren en meertjes, ca. 10.800, waarvan het Narach-meer (79,6 km2) en het Osveyskoye-meer (52 km2) de grootste zijn.

Het Pripet-moerasgebied in het zuiden van Belarus was eens het grootste moerasgebied van Europa. Uitgestrekte gebieden zijn echter gedraineerd en geschikt gemaakt voor landbouw.

Klimaat en Weer

advertentie

Minsk in de sneeuwPhoto: Viktar Palstsiuk CC 4.0 International no changes made

Belarus ligt op de overgang van een continentaal klimaat naar een maritiem klimaat, met koude winters en vochtige zomers. De gemiddelde temperaturen schommelen van -4 tot -8°C in januari tot 19°C in juli. De warmste maand is juli, met temperaturen tot 30°C.

Van december tot april is het land bedekt met sneeuw, maar het kan zelfs tot in juni ’s nachts vriezen. De winters van Belarus worden af en toe getemperd door warme westelijke winden vanuit de Baltische Zee. Oostelijk Belarus heeft lange, strenge winters met minstens 70 dagen onder nul.

De natste maanden zijn juni en augustus, maar gemiddeld valt er niet buitensporig veel regen: tussen de 550 en 700 mm per jaar. De meeste regen valt in het lage heuvelland in het noorden van het land.

Planten en dieren

Planten

advertentie

Korenbloem is de nationale bloem van BelarusPhoto: Rudolphous CC 4.0 International no changes made

Belrus heeft een zeer divers planten- en dierenleven, dat sinds zich sinds de laatste ijstijd, ca. 10.000 jaar geleden, ontwikkeld heeft. Coniferensoorten als pijnbomen en sparren komen vooral in het zuiden voor, maar ook berken en elzen.

Bladverliezende bomen als eiken en haagbeuken zijn vooral te vinden in het noorden van het land. Verder is er een enorme diversiteit aan veen- en moerasplanten en langs de rivieren groeien vooral wilgen.

De (niet-officiële) nationale bloem is de korenbloem, de nationale plant is vlas.

Dieren

Woelmuizen, otters, bevers en vogels als patrijzen, ganzen en eenden komen in de buurt van rivieren veel voor. Wilde zwijnen, wolven, minks, herten, elanden en boommarters zijn bosbewoners. De ooievaar is de nationale vogel van Belarus.

advertentie

Ooievaar BelarusPhoto: Ina Brinks-Mijdenga CC 4.0 International no changes made

Het Puszca Bialowieza, gelegen in het grensgebied van Polen en Belarus, is met een oppervlakte van 1200 km2, waarvan 74.000 ha in Belarus, het grootste laaglandoerbos van Europa. Er komen ca. 120 soorten broedvogels voor en veel grote zoogdieren als lynxen, wolven, elanden, edelherten en bevers. In 1920 besloot de Poolse regering het gebied te beschermen en werd het Bialowieza Nationaal Park gesticht, dat inmiddels op de werelderfgoedlijst van de UNESCO staat. Het park wordt door Polen en Belarus samen beheerd.

advertentie

Wisent nationaal dier van BelarusPhoto: Michael Gäbler CC 3.0 Unported no changes made

Hier komt ook nog op vrij grote schaal de Europese bizon of wisent voor, Europa’s grootste zoogdier en het nationale dier van Belarus. Dit dier was in de 20e eeuw bijna uitgestorven, maar door een succesvol fokprogramma leven er nu weer enkele duizenden exemplaren in het park. Veel bomen in het park zijn 350 tot 600 jaar oud en soms meer dan 45 meter hoog. Ook in het Belarussische natuurreservaat Berezina (Bjarezinski), dat in 1925 tussen Minsk en Polatsk werd gesticht, leeft een kudde wisenten.

De Pripet-rivier is zeer belangrijk voor trekvogels. Jaarlijks komen hier meer dan 250 soorten voor.

Geschiedenis

Oudheid en Middeleeuwen

Archeologen hebben nederzettingen ontdekt die al van 10.000 jaar geleden dateren, de neolithische periode. In de 5e eeuw v.Chr. vestigden de eerste BelaRussen zich in de bossen vlaktes nabij de Pripyat rivier.

De gebieden van het huidige Belarus werden in het begin van onze jaartelling al bewoond door Slavische stammen. Eind 9e eeuw leefden op het huidige Belarussische grondgebied enkele Oost-Slavische stammen, waaronder Polotsjanen en Krivitsjen. In deze tijd werd ook het rijk van Kiev-Rusland hier gevestigd, onder aanvoering van de Rurikiden.

Kaart Kiev-RuslandPhoto: SeikioEn CC 3.0 Unported no changes made

Onder de heerschappij van dit volk kwam er een einde aan de stamstructuur, dat werd vervangen door een aantal deelvorstendommen, waarvan dat van Polotsk het belangrijkste werd.

De versnippering van de macht zette zich tot in de 13e eeuw door, waardoor het Belraussische grondgebied gemakkelijk werd veroverd door de Litouwer Gedyminas (1315-1340). Na de vereniging van Litouwen en Polen in 1569 kwam het huidige Belarus onder steeds sterkere invloed van de westerse beschaving te staan en steeds verder af van de Russische beschaving. In deze tijd werd het gebied aan de Boven-Dnjepr Belarus genoemd, het gebied ten zuiden van de Neman-rivier werd nog een hele tijd Zwart-Rusland genoemd.

Belarus onderdeel van het Russische keizerrijk

Eind 18e eeuw kwam Belarus door de zogenaamde Poolse delingen bij Rusland. Sterke nationale gevoelens voorkwamen echter dat Belarus gerussificeerd werd. Dit bleek ook na de Russische Revolutie van 1905, toen de Belrussische Socialistische Republiek (Bjeloroeskaja Sotsjalistitseskaja Hramada) haar culturele autonomie bleef behouden. Na de Oktoberrevolutie van 1917 werd Belarus door de bolsjewieken als een afzonderlijke natie beschouwd en kreeg zelfbeschikkingsrecht.

Belarus deel van de Sovjet-Unie

Karikatuur voor de vrede van RigaPhoto: Publiek domein

Na de Vrede van Riga in 1920 werd het westelijke deel van Belarus aan Polen overgedragen. Wat er overbleef van het Belarussische grondgebied werd in 1922 een deelstaat van de Sovjet-Unie met de officiële naam Belaroeskaja Sovjetskaja Sotsjalistitsjnaja Respoeblika (of BSSR). Na de Russische inval in Polen kreeg Belarus haar gebieden weer terug, om ze na de Tweede Wereldoorlog weer aan Polen te verliezen. Belarus leek in eerste instantie tijdens de Tweede Wereldoorlog de kant van de Duitsers te kiezen, maar na ruzies met de Duitse machthebbers ontstond er een bonte verscheidenheid aan partizanengroepen die zich tegen de Duitsers verzetten. De bevolking had ondertussen zeer te lijden onder het brute bewind van de Duitsers.

In de zomer van 1944 werden de Duitsers uit Belarus verdreven en werd het land weer een volledige lidstaat van de Sovjet-Unie. Opmerkelijk was wel dat bij de oprichting van de Verenigde Naties in 1945, Belarus volwaardig lid mocht worden, ondanks een buitenlands beleid dat door de Sovjet-Unie bepaald werd.

Onafhankelijkheid

Ondertekening ontbinding USSR in BelarusPhoto: RIA Novosti archive, image #848095 / U. Ivanov CC-BY-SA 3.0 no changes made

Eind jaren tachtig verloor de Sovjet-Unie langzaam haar greep op de vele lidstaten. Overal bloeide het nationalisme op en op 27 juli 1990 verklaarde Belarus zich een soevereine staat. Op 25 augustus 1991 riep Belarus haar onafhankelijkheid uit en in december 1991 vormde het samen met Oekraïne en de Russische Federatie het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS).

De eerste presidentsverkiezingen werden in juni 1994 gehouden en uiteindelijk gewonnen door Aleksandr Loekasjenko, die op dat moment voorzitter was van de parlementaire anti-corruptiecommissie. In juli stapte de regering Kebitsj op en de nieuwe premier werd de economische hervormer Michaïl Tsjigir. De overgang naar een markteconomie verliep echter zeer moeizaam en werd 1994 afgesloten met een dalende industriële productie, een gigantische inflatie en een sterk dalende levensstandaard. Bovendien verzette het Belarussische parlement zich hevig tegen het privatiseringsprogramma van de regering.

In mei 1995 werd er een referendum gehouden waarin Loekasjenko steeds meer macht kreeg. Hij kreeg zelfs steun om eventueel het parlement te ontbinden en streefde weer naar integratie met Rusland. Ook vonden er tegelijkertijd parlementsverkiezingen plaats.

Loekasjenko regeerde inmiddels per decreet en legde zelfs enkele uitspraken van het Hooggerechtshof die hem niet aanstonden, naast zich neer. Hierdoor was het nog steeds mogelijk voor hem om wetten af te kondigen, te wijzigen en in te trekken. De economie, die praktisch geheel afhankelijk was van Rusland, verkeerde in een deplorabele toestand, onder andere door de hoge energieschulden aan datzelfde land.

In 1996 bereikte Loekasjenko eindelijk wat hij wilde. In een nieuw referendum werd een nieuwe grondwet goedgekeurd, waarin de bevoegdheden van de president maximaal werden uitgebreid: hij kon op eigen houtje het parlement ontbinden. Het zal niet vreemd overkomen dat die situatie zich vrijwel meteen voordeed en het nieuwe parlement uit louter Loekasjenko-adepten bestond. Verder werd zijn ambtstermijn verlengd tot 2001 en in april 1996 werd er een door hem zo zeer verlangde ‘gemeenschap van economische herïntegratie’ met Rusland opgericht, die echter weinig om het lijf had. Hoewel de oppositie zich flink roerde, kon Loekasjenko ondanks alles blijven rekenen op een meerderheid van de bevolking. Internationaal raakte Belarus door al deze anti-democratische maatregelen steeds verder in een isolement.

In december 1998 tekenden Loekasjenko en de Russische president Jeltsin een overeenkomst ter oprichting van een gemeenschappelijke staat, maar met behoud van ieders soevereiniteit. Eind december tekenden Jeltsin en Loekasjenko nog een verdrag, maar ook dit verdrag stelde in de praktijk niet veel voor door de afwachtende houding van de nieuwe Russische president Poetin.

In mei 1999 organiseerde alle oppositiepartijen nieuwe presidentsverkiezingen toen de ambtstermijn van Loekasjenko verstreek. Volgens Loekasjenko was het volgens de grondwet mogelijk om de ambtstermijn te verlengen en hij werkte de verkiezingen daarom ook tegen. Kranten werd in feite censuur opgelegd, want zij mochten niets over de verkiezingen schrijven en ook politieke partijen werd verboden om mee te werken aan de verkiezingen. Daarop besloot de kiescommissie de verkiezingen ongeldig te verklaren, waardoor de verdeeldheid onder de oppositiepartijen steeds groter werd.

21e eeuw

In maart 2000 werd Sergej Ling als premier opgevolgd door Uladzimir Yarmoshyn en volgden er demonstraties tegen Loekasjenko. Honderden demonstranten werden gearresteerd en veroordeeld tot gevangenisstraffen.

In oktober werden parlementsverkiezingen gehouden, die echter geboycot werden door een groot gedeelte van de oppositie. Het ondemocratische optreden van Loekasjenko werd ook in het buitenland sterk bekritiseerd. Met de economie ging het in het jaar 2000 onverminderd slecht met een hoog inflatiecijfer en lage lonen. Op 9 september 2001 werden de presidentsverkiezingen met grote overmacht (76,5% van de stemmen) gewonnen door Loekasjenko. De oppositie eiste een tweede ronde, maar deze oproep haalde niets uit door de grote steun die Loekasjenko onder de bevolking had. Ondanks veel kritiek van onder andere de OVSE, legde men zich in het buitenland toch bij de verkiezingsuitslag neer.

Loekasjenka BelarusPhoto: Okras CC 4.0 International no changes made

Eind december deed Loekasjenka Poetin een voorstel over een nieuwe gezamenlijke grondwet, maar de Russen lieten niets van zich horen. De mensenrechtensituatie in Belarus werd steeds meer bekritiseerd vanuit het buitenland, en dat leidde tot een verdere isolatie van president Loekasjenko. President Poetin van Rusland stelde voor om Belarus volledig te integreren in de Russische Federatie door het overnemen van de Russische grondwet, munt en taal en de aanwijzing van een staatshoofd. Loekasjenko wees het voorstel verontwaardigd af.

De economie verslechterde in 2002 nog verder. Dit kostte Loekasjenka een deel van zijn populariteit. De Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling schortte alle activiteiten in Belarus op en ook het IMF uitte zware kritiek op het economische beleid van Loekasjenko en verklaarde geen leningen meer te zullen verstrekken. Tot overmaat van ramp dreigde Rusland vanwege wanbetalingen de aanvoer van aardgas te stoppen. Nieuwe feiten over de ‘vrijheid’ van meningsuiting kwamen naar buiten; zo werd de televisie volledig onder staatscontrole gesteld. In juli ontsloeg Loekasjenko twee ministers vanwege achterstallige lonen in de landbouwsector.

De economie bleef ook in 2003 een zorgenkindje. De helft van alle bedrijven leed verlies, de inflatie gierde de pan uit en ruim 40% van de Belarussen leefde onder de armoedegrens.

De steeds verder gaande privatisering werd teruggedraaid en vele bedrijven werden weer volledig onder staatscontrole gebracht. De belangrijkste partijen zijn de Communistische Partij van Belarus en de Agrarische Partij, die beiden de president steunen. Vele zetels worden verder gewonnen door onafhankelijke kandidaten. In de parlementsverkiezingen van 2004 wonnen pro-Loekasjenka kandidaten elke zetel, nadat een groot deel van de oppositie om technische redenen werd gediskwalificeerd. Deze verkiezingen werden door internationale waarnemers gekwalificeerd als ondemocratisch.

Voor de presidentsverkiezingen in maart 2006 kwam de verenigde oppositie met een gezamenlijke kandidaat, Alexander Milinkevitsj. Ook een andere oppositiekandidaat, Kozulin, nam deel aan de verkiezingen. De oppositie werd in de aanloop van deze verkiezingen, evenals in de jaren daarvoor, belemmerd door intimidatie van overheidszijde en gebrek aan toegang tot de staatsmedia. Belangrijke oppositiepartijen zijn het Belarussische Volksfront, de Verenigde Burgerpartij, de Belarussische Sociaaldemocratische Partij en Hramada. Milinkevitsj kreeg officieel slechts 6% van de stemmen, terwijl Loekasjenko officieel ruim 82% van de stemmen kreeg. Gezien de maandenlange intimidatie van aanhangers van de oppositie en het gebrek aan transparantie in het tellen van de stemmen bij de verkiezingen, heeft de internationale gemeenschap de presidentsverkiezingen noch vrij noch eerlijk verklaard.

In de jaren 2007 en 2008 is er een slepend conflict met Rusland over gas- en olieleveranties. In juni 2008 besluit Wit-Rusland tot de bouw van een kerncentrale waarvoor een internationale tender wordt uitgeschreven. Bij de verkiezingen van september 2008 winnen de regeringskandidaten alle 110 zetels in het parlement. In oktober schort de EU het reisverbod van president Loekasjenko op om democratische hervormingen aan te moedigen. In april 2009 bezoekt Loekasjenko Vaticaanstad tijdens zijn eerste West-Europese bezoek sinds 1995. Ook in 2010 wordt er door Rusland en Belarus geruzied over olie en gastoevoer. In januari 2011 wordt Loekasjenko voor een vierde termijn ingezworen als president. In 2011 raakt Belarus financieel in de problemen en sluit het een deal om Russisch gas goedkoper te krijgen. In ruil daarvoor krijgt Gazprom zeggenschap over de pijpleiding in Belarus. In 2012 en 2013 blijft het onrustig in Belarus en zijn er problemen met de EU. De oppositie dreigt met het boycotten van verkiezingen. In maart 2014 vraagt Belarus versterkingen aan Rusland vanwege de aanwezigheid extra NAVO-troepen in de Baltische staten als gevolg van de Oekraïne crisis. In november 2015 wint Loekasjenko opnieuw, voor de vijfde keer, met officieel 83,5% van de stemmen de verkiezingen. In september 2016 winnen twee kandidaten van de oppositie zetels bij parlementsverkiezingen die verder volledig worden gedomineerd door pro-regerings kandidaten. Er zou sprake van zijn dat de regering dit zo geregeld heeft. In september 2017 houden Belarus en Rusland militaire oefeningen met de codenaam Zapad dicht bij de grenzen van de Navo landen. Westerse experst zeggen dat het de grootste oefeningen zijn sinds de koude oorlog. In augustus 2020 zijn er verkiezingen, waarbij Loekasjenko wederom 80% van de stemmen zou hebben gehaald.

Svetlana Tichanovskaja BelarusPhoto: Serge Serebro CC 4.0 International no changes made

De oppositiekandidate Svetlana Tichanovskaja, wiens man in de gevangenis zit om politieke redenen, vlucht naar Litouwen. Er zijn massale demonstraties tegen Loekasjenko waar de oproerpolitie keihard tegen optreedt, De EU spreekt haar afschuw uit tegen dit optreden en de frauduleuze verkiezingen. Loekasjenko zoekt steun bij Poetin.

Bevolking

Samenstelling

Protesterende bevolking van Belarus 2020Photo: Homoatrox CC 3.0 Unported no changes made

Belarus telt 9.549.747 miljoen inwoners (2017), waaronder 83,7% etnische Belarussen, 8,3% Russen, 3,1% Polen, 1,7% Oekraïners en een klein aantal Tataren en overige bevolkingsgroepen.

De enige niet-Slavische minderheid van Belarus zijn de Roma (‘Mensen’), die voornamelijk in sommige steden en dorpen in het zuiden en zuidoosten wonen.

Voor de Tweede Wereldoorlog leefden er vele Polen, joden en een vrij grote Duitse minderheid in Belarus. De meeste werden gedood of vluchtten, of werden naar Siberië gestuurd.

Voor de oorlog was 10% van de bevolking Joods en in steden als Minsk, Hrodna, Brest en Vitsebsk maakte het aantal joden zelfs tussen een derde en driekwart van de bevolking uit. Als gevolg van de holocaust is op dit moment minder dan 1% van de bevolking joods.

Belarus kent geen minderheden die zich willen afscheiden, ondanks een roerig verleden en de tegenstellingen tussen katholieken (Polen) en Russisch-orthodoxen.

Demografische gegevens

De bevolkingsdichtheid bedraagt ongeveer 46 inwoners per vierkante kilometer. In 2017 leefde 75% van de bevolking in de steden en 25% op het platteland. Er zijn meer dan 200 stedelijke regio’s en twaalf steden met meer dan 100.000 inwoners. De meeste Belarussische steden werden al in de 12e eeuw gesticht en de oudste noordelijke stad Polotsk, gesticht in het jaar 862.

Veel etnische Belarussen wonen in Polen, Rusland, Oekraïne, Kazachstan, Letland, Litouwen en Estland. In het Westen wonen meer dan 1 miljoen Belarussen, met name in Engeland, Duitsland, Frankrijk, België, de Verenigde Staten, Canada en Argentinië.

Leeftijdsopbouw

De grootste stad is de hoofdstad Minsk met 2 miljoen inwoners. (2017)

Taal

Taal die thuis overwegend gesproken wordt, Blauw Belarussisch en Rood RussischPhoto: Bogomolov.BL in het publieke domein

Het merendeel van de talen van Oost-Europa behoort tot de Slavische taalgroep. De Oost-Slavische tak -Belarussisch, Russisch en Oekraïens-, is met 200 miljoen mensen die deze talen spreken, het belangrijkst.

De officiële talen in Belarus zijn Belarussisch en Russisch. Het feit dat veel Belarussen nog steeds Russisch spreken is een gevolg van de russificatie tijdens het Sovjet-tijdperk. In die tijd werd aan 80% van alle kinderen alleen in het Russisch lesgegeven; nu wordt in beide talen les gegeven. Tot 1984 was Belarus de ex-Sovjet-republiek waar de eigen bevolking het slechtst de eigen taal sprak. Op dit moment spreekt nog steeds slechts 11% van de bevolking vloeiend Belarussisch.

In 1990, net voor de onafhankelijkheid, werd het Belarussisch tot officiële taal uitgeroepen. Voor veel mensen ging deze overgang echter veel te snel en na een referendum in 1995 werd ook het Russisch tot officiële taal uitgeroepen. Tot op de dag van vandaag speelt het Russisch dan ook nog een grote rol in het dagelijkse leven. Zelfs president Loekasjenko praat beroerd Belarussisch en houdt al zijn speeches in het Russisch. Hoewel er een aantal Belarussische kranten zijn, zijn die gelardeerd met Russische artikelen.

Belarussisch wordt gewoonlijk geschreven in het cyrillische alfabet en heeft leenwoorden uit het Russisch en Pools. Hoewel het Belarussisch en het Russisch erg op elkaar lijken, zijn er toch grote verschillen in de uitspraak en de spelling; een Rus zou hoogstens 60% begrijpen als hij voor het eerst Belarussisch hoort.

Verder worden er nog een aantal dialecten gesproken. Jiddisch wordt nog gesproken door de joodse minderheid. Andere minderheidstalen zijn Pools en het Turks van de Tataren.

Na de onafhankelijkheid werd het land in het Belarussisch 'Respublika Bielarus' genoemd en in de westerse media 'Belarus'. Nationalisten preferen Belarus omdat het een afstand schept ten opzichte van Rusland; zij die pleiten voor een unie met Rusland prefereren de oude spelling.

Godsdienst

Vanaf de Russische Revolutie in 1917 tot de onafhankelijkheid eind jaren tachtig van de vorige eeuw, was Belarus een atheïstisch land. Alle religies werden verboden door de Russen en vele kerkleiders vluchtten naar het buitenland. Voor 1917 had Belarus 2466 religieuze congregaties: 1650 orthodoxe, 127 rooms-katholieke, 657 joodse, 32 protestantse en wat moslimgemeenschappen.

Sinds de onafhankelijkheid beleeft het religieuze leven een ware revival, met name onder de jongeren. Feit is ook dat religie en politiek onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De religieuze groeperingen in Belarus hebben dan ook zowel een religieuze als een politieke agenda voor Belarus.

Cathedraal van de heilige geest in Minsk, BelarusPhoto: Hanna Zelenko CC 3.0 Unported no changes made

De meeste Belarussen zijn Russisch-orthodox (80%). Daarnaast is er een belangrijke minderheid van rooms-katholieken (8%). In 1989 werd de eerste Belarussische katholieke bisschop geïnstalleerd, Tadeusz Kondrusiewicz, een in Belarus geboren Pool. Ook zijn er ook nog enige protestanten (van Duitse afkomst), moslims (Tataren) en joden. Aan het begin van de 20e eeuw telde Belarus nog 704 joodse synagogen, op dit moment nog maar 15.

Veel mensen zijn atheïst gebleven. Op de grens tussen rooms-katholiek en orthodox Oost-Europa bevindt zich een mengvorm waarvan de gelovigen wel de paus erkennen, maar vasthouden aan de orthodoxe riten. Deze tussenvorm, de Uniatische kerk, heeft in Belarus enkele kleine congregaties.

De orthodoxe kerken zijn georganiseerd als onafhankelijke instituten op nationale basis onder een aartsbisschop, bisschop, metropoliet of patriarch.

Samenleving

Staatsinrichting

Parlementsgebouw BelarusPhoto: Nuno Godhino CC 2.0 Generic no changes made

Belarus is een presidentiële republiek met een machtige president aan het hoofd. In 1996 werd er door president Loekasjenko een referendum uitgeschreven, waarna de in 1994 tot stand gekomen constitutie werd aangepast. Hierbij werd de 13e Opperste Sovjet (het parlement) ontbonden en vervangen door een Nationale Assemblee van twee kamers: het Huis van Afgevaardigden met 110 leden en de Senaat met 64 leden (waarvan 6 aangewezen door de president). Internationaal werd het referendum van 1996 beschouwd als in strijd met de grondwet. Het gevolg was dat noch de grondwet van 24 november 1996, noch de in dat jaar tot stand gekomen Nationale Assemblee worden erkend door de gemeenschap van westerse landen. Tot op heden beschouwen zij de 13e Opperste Sovjet, onder leiding van haar voorzitter Sharetski, als rechtmatige volksvertegenwoordiging.

Ook werd de zittingstermijn van het staatshoofd met 2 jaar verlengd tot 7 jaar en kreeg hij belangrijke volmachten. Zo benoemt de president een aantal belangrijke leden van de rechterlijke macht, w.o. de president van het Hooggerechtshof, alsmede het hoofd van de verkiezingscommissie en de president van de nationale bank.

Verder benoemt hij, met toestemming van het Huis van Afgevaardigden, de eerste minister en de hoofden van regionale en locale raden. Voor de huidige politieke situatie zie hoofdstuk geschiedenis.

Administratieve indeling

Regio's BelarusPhoto: Whiterusian CC 3.0 Unported no changes made

Belarus is verdeeld in zes regio’s of ‘voblasti’, en deze regio’s zijn weer verdeeld in 141 districten of ‘rayoni’.

regiohoofdstadoppervlakteaantal inwoners
BrèstBrèst32.300 km21.460.000
Homel’Homel’40.400 km21.500.000
HrodnaHrodna25.000 km21.140.000
MahilëuMahilëu29.000 km21.165.000
MinskMinsk40.800 km21.500.000
VicebstVicebst40.100 km21.300.000

Onderwijs

Campus universiteit van Minsk, BelarusPhoto: Homoatrox CC 3.0 Unported no changes made

Kinderen zijn verplicht om onderwijs te volgen van 7 tot 17 jaar. De basisschool duurt vijf jaar en daarna volgen vijf jaar voortgezet onderwijs. Voorschools onderwijs is wordt door de staat gesubsidieerd en ca. 60% van alle kinderen gaat naar de kleuterschool.

Op 15-jarige leeftijd kiezen studenten tussen een universitaire opleiding, een beroepsopleiding of een gespecialiseerde opleiding. Er zijn opvallend veel sportopleidingen, alleen in Minsk al enkele tientallen.

De meeste hogescholen en universiteiten geven in Russisch les, daar tegenover staat dat de meeste basisscholen in het Belarussisch onderwijs geven. Opmerkelijk is dat in ‘Russische’ scholen veel vaker Belarussisch geleerd wordt dan omgekeerd.

In de hoofdstad Minsk nam het aantal ‘Belarussische’ scholen af van 220 in 1994 naar 11 in 2002. Minsk heeft twee universiteiten en telt 22 joodse zondagscholen.

Economie

Export BelarusPhoto: R Haussmann, Cesar Hidalgo, et. al CC 3.0 no changes made

De economie wordt nog steeds, zoals in de Sovjetperiode, centraal aangestuurd. Sinds de onafhankelijkheid heeft het land te lijden van een hoge inflatie en na een periode van diepe recessie in de jaren 1990-1995, is er sprake van economische groei (geschat op 2,4% in 2017).

De export naar de Russische Federatie is zeer belangrijk voor Belarus en deze goede economische betrekkingen hebben er voor gezorgd dat de economische situatie niet zo slecht is als in andere voormalige Sovjet-staten. Een nadeel van deze situatie is dat een economische crisis in Rusland direct grote gevolgen heeft voor de economie van Belarus. Belarus is verder totaal afhankelijk van het Russische aardgas en olie; Litouwen levert een groot deel van de elektriciteit.

De conservatieve economische politiek van Belarus heeft er voor gezorgd dat instanties als het IMF en de Wereldbank er niets voor voelen om te investeren in de economie van het land. Het BNP lag in 2017 op $18.900, 6% van de bevolking leeft onder de armoedegrens.

Tarwe, belangrijk product van BelarusPhoto: Bluemoose CC 3.0 Unported no changes made

Zo ver het oog reikt strekken zich de tarwevelden uit in Belarus, als onderdeel van de graangordel van Oost-Europa, die verder nog door Polen, Hongarije, Oekraïne en Moldavië loopt. Men verbouwt er veel tarwe en gewassen die industrieel worden verwerkt, en er zijn boomgaarden.

Belarus behield zijn grote staatsboerderijen, maar deze zijn geen garantie dat het land in zijn eigen voedselbehoefte kan voorzien. De productie van de Belarussische collectieve boerderijen of kolchozen daalt namelijk als gevolg van de ondermijnende invloed van particuliere lapjes grond. Naast tarwe worden er veel suikerbieten, aardappelen en vlas verbouwd, naast kleinere hoeveelheden haver, gierst, tabak en hennep. De agrarische sector zorgt voor 8% van het bruto binnenlands product (2017).

Het zuiden van Belarus, een van de vruchtbaarste streken van het land, heeft ernstig te lijden gehad van de nucleaire ramp bij Chernobyl in Oekrainë (1986). Door de wind werden honderden kilometers in Belarus besmet, ca. 20% van het gehele landbouwareaal. De bosbouw, een andere vitale industrie, werd ook hard getroffen: 15% van het bosareaal is niet meer te gebruiken.

Tractor, BelarusPhoto: Dgolnik CC 3.0 Unported no changes made

De industrie zorgt voor ca. 40% van het bbp (2017). Belangrijk zijn de mineralen en chemische fabrieken in steden als Salihorsk en Hrodna met hun kunstmestfabrieken en olieraffinaderijen in Novopolatsk en Mazyr. ook worden er veel tractors gefabriceerd in Belarus. Een belangrijke energiebron is turf, dat veel voorkomt in de Pripet-moerassen. Verder wordt er veel kalium gewonnen dat geëxporteerd wordt naar het buitenland. Er zijn koper, nikkel, lood en nog wat andere metalen gevonden, maar deze zijn nog niet te exploiteren.

Belarus ligt centraal in het Europese transportsysteem. De rivieren hebben hierin altijd een belangrijke rol gespeeld, met de Zwarte Zee in het zuiden en de Baltische Zee in het noorden. Ook de spoorwegen vormen een belangrijk onderdeel in het transportsysteem van Belarus.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Minsk, BelarusPhoto: Vadim Sazanovich CC 4.0 International no changes made

De Hoofdstad van Belarus is Minsk, tevens een toeristische trekpleister van belang. Minsk is deels een oude stad met kathedralen zoals de kathedraal van de Heilige Geest en de kathedraal van Sint Peter en Paul, gebouwd in 1613 en hiermee de oudst overlevende kerk van de stad. Aan de ander kant zijn er overblijfselen van de oude Sovjetarchitectuur zoals de oude ruim opgezette boulevards. Er zijn ook moderne bouwwerken zoals het enorme gebouw van de nationale bibliotheek.

Kasteel van Mir, BelarusPhoto: Alex Zelenko CC 4.0 International no changes made

Het kasteel van Mir, vlakbij de gelijknamige plaats is tot Unesco werelderfgoed uitgeroepen. Het kasteel stamt uit de 15e en 16e eeuw en heeft vijf karakteristieke torens met schietgaten. Het stond bekend als het onoverwinnelijke kasteel. Rond 1568 kwam het kasteel in handen van Graaf Radziwil, die het kasteel verbouwde in renaissancestijl. Een paleis van drie verdiepingen werd langs de oostelijke en noordelijke muren van het kasteel gebouwd. Er zijn ook een aantal elementen in barokke stijl aan toegevoegd. het paleis en park in Nesvish ligt niet ver van het Kasteel Mir en werd gebruikt als residentie van de familie Radzivills. Het paleis werd ontworpen door de beroemde Italiaanse architect Giovanni Bernardoni.

Biosfeer Reservaat Berezinski in BelarusPhoto: Publiek domein

Het Berezinsky Nationaal Park bezit een unieke fauna en flora en is een paradijs voor ornithologen en andere natuurliefhebbers. Het park heeft ook de status van werelderfgoed. Er zijn meer dan 300 verschillende soorten vogels zoals ooievaars, wielewalen en tapuiten. Verder kun je een boottocht over de rivier de Berezina maken en zijn er tal van bijzondere zoogdieren zoals wolven, elanden en Europese Bizons te zien.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

BELARUS LINKS

Advertenties
• Wit-Rusland Vliegtickets.nl
• Hotels Wit-Rusland
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals
• Djoser Rondreis Wit-Rusland
• Minsk Vliegtickets Tix.nl
• Transport Wit-Rusland - TTS Quality Logistics B.V

Nuttige links

Campersite Wit-Rusland (N)
Reisinformatie Wit-Rusland (N)
Reizendoejezo – Wit-Rusland (N)
Startpagina Wit-Rusland (N

Bronnen

Belarus

Lerner Publications Company

Belarus and Moldova : country studies

Federal Research Division, Library of Congress

Holtbrügge, D. / Weissrussland

Verlag C.H. Beck

Levy, P. / Belarus

Marshall Cavendish

Oost-Europa

The Reader’s Digest

Russia & Belarus

Lonely Planet

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt augustus 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems