Landenweb.nl

KAZACHSTAN
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Kazachs, Russisch
  Hoofdstad  Astana
  Oppervlakte  2.724.900 km²
  Inwoners  18.565.870
  (mei 2019)
  Munteenheid  tenge
  (KZT)
  Tijdsverschil  +3 tot +5
  Web  .kz
  Code.  KAZ
  Tel.  +7

Geografie en Landschap

Geografie

Kazachstan ligt in Centraal-Azië. Kazachstan grenst niet aan de zee en is helemaal ingesloten door land. Het grenst in het noorden en noordwesten aan Rusland, in het oosten aan China, in het zuiden aan Kirgizië, Oezbekistan en Turkmenistan en in het zuidwesten aan de Kaspische Zee.

advertentie

Kazachstan Satellietfoto foto: NASA

De oppervlakte van Kazachstan is 2.717.000 vierkante kilometer. Kazachstan is daarmee meer dan 80 keer zo groot als Nederland en het op negen landen na grootste land van de wereld.

advertentie

Landschap

Kazachstan heeft grote hoogteverschillen. Hoge bergkammen met eeuwige sneeuw vormen de grenzen in het zuidoosten en oosten terwijl 90% van het land vlak is en bestaat uit steppe, woestijn of half-woestijn. Het hoogste punt, de Khan-Thengri (6995 meter), ligt in het Tian Shan-gebergte, bij het drielandenpunt van Kazachstan, Kirgizië en China.

advertentie

Khan-Thengri, hoogste punt van Kazachstan

Frederic Heymes, CC BY-SA 2.0 fr

Het laagste punt bij de Kaspische Zee, ligt 132 meter beneden zeeniveau. De Syr Darya, Kazachstan’s grootste rivier, loopt door het noordwesten van het land en eindigt in het Aralmeer, op de grens met Oezbekistan. Het Balkhashmeer is een ander groot meer in het oosten van Kazachstan. Het Aralmeer is aan het opdrogen. Er werd op grote schaal water ontrokken aan de Syr-Darya en Amu-Darya (rivieren die uitlopen in het Aralmeer), ten behoeve van vierhonderdduizend vierkante kilometer tarwe en gerst. Het meer is sindsdien met 50% geslonken. De gevolgen zijn nauwelijks te overzien. Door een overschot aan zout stierven de meeste vissoorten, wat een grote werkeloosheid onder vissers veroorzaakte. Veel flora en fauna verdween en en ooit vruchtbare kuststroken werden onvrichtbaar door verzilting.

Klimaat en Weer

Kazachstan heeft een continentaal landklimaat met koude winters en hete zomers. Er zijn regionaal grote verschillen. De zuidelijke regio heeft zachtere winters en hetere zomers dan het noorden. De regen die valt, valt in het voorjaar en in de winter zijn grote delen van het land bedekt met sneeuw. De meest extreme temperaturen zijn: 45 Celsius in juli en -45 Celsius in januari.

Planten en Dieren

advertentie

Planten

De steppen en woestijnen van Kazachstan zijn schaars begroeid met gras en planten die goed tegen droogte bestand zijn. Langs de rivieren groeit riet en verschillende soorten loofbomen, zoals de olm en de populier. De berghellingen in het zuiden zijn bedekt met naaldwouden (spar, lariks), ceder en jeneverbes.

advertentie

Dieren

Het zeldzame sneeuwluipaard en de saga-antilope hebben in Kazachstan hun leefgebied. Beide zijn beschermde diersoorten. Steppebewoners zijn vossen, dassen en roofvogels en in de woestijn leven gazellen, reptielen en allerlei knaagdieren. Bij rivieren en meren leven wilde zwijnen, herten en jakhalzen. In de bergen leven de wilde kat, de lynx, de wolf, de bruine beer, de adelaar en de lammergier. De kulan, een zeldzaam hoefdier, komt voor op het eiland Barsa Kelmes in het Aralmeer.

Geschiedenis

advertentie

Nomadische origine

Kazachen stammen af van Turkse nomaden, die circa duizend jaar het steppengebied tussen de Volga en Tjan-San-gebergte domineerden. Deze nomaden vestigden zich rond de zesde eeuw in een gebied aan de Zijderoute. In tegenstelling tot de Tadzjieken en Oezbeken hebben de Kazachen, door hun nomadisch bestaan, geen geschreven literatuur, waardoor de Kazachse cultuur zijn oorsprong in de vertelkunst heeft. In het gebied dat nu Kazachstan is, leefden de nomaden van diverse origine/clans, taal en cultuur door elkaar. Wel deelden zij een gemeenschappelijke Islamitische cultuur en twee klassieke geschreven talen, het Perzisch en het (Djagataj-)Turks.

Onderdeel Rusland

Vanaf de tweede helft van de achttiende eeuw werd "Kazachstan" geleidelijk opgenomen in het Russische Rijk. Toen het tsaristische Rusland in 1917 eindigde, vormden Kazachstaanse nationalisten een autonome regering . Deze was een kort leven beschoren, want begin jaren twintig werd Kazachstan door de bolsjewieken opgenomen in de Russische Federatie. Uitgangspunt van Stalins politiek in Centraal-Azië was het trekken van grenzen op basis van verschillende nationaliteiten, hoewel deze door elkaar leefden. Hierdoor zijn kunstmatige grenzen ontstaan en leven nog steeds aanzienlijke minderheden van de buurvolken binnen de nationale grenzen van de republieken. Stalin trachtte de nationale identiteit te bevorderen door voor de betreffende republieken 'nationale' talen te selecteren. Eind jaren twintig nam de Sovjetisering in Centraal-Azië toe, waarbij met harde hand het atheïsme (verdwijnen van moskeeën) werd opgelegd en de traditionele clanstructuren doorbroken werden. De onteigening van de nomaden vanaf 1928 leidde tot deportatie naar werkkampen (goelag), 'eliminatie' van nomaden, en hongersnood in Centraal-Azië.

In 1936 werd het gebied Kazachstan, onder de naam"Kazachse Socialistische Sovjet Republiek", een volwaardig lid van de Sovjet-Unie. Verdere Russificatie en collectivisatie van de landbouw werd gestimuleerd. In 1954 lanceerde Chroestjov het plan ter ontginning van de 'maagdelijke gronden', oftewel de vervanging van de steppen door landbouwgrond. Dit plan had tot doel de Sovjet-Unie zelfvoorzienend op graangebied te maken. In Noord-Kazachstan werden grote graan-sovchozen opgezet. De Russificatie leidde tot een dualistische maatschappij, waarin hoofdzakelijk geïmmigreerde Russen en"Europeanen" in de steden werkten en de traditionele nomaden op het platteland woonden.

Op 16 december 1991 werd Kazachstan onafhankelijk en was daarmee de laatste republiek, die zich had losgemaakt van de Sovjet-Unie. De betrekkingen met Rusland zijn echter een belangrijke rol blijven spelen in het economische en politieke beleid van President Nazarbajev.

21e eeuw

Voor de Parlementsverkiezingen in september 2004 slaagden twaalf partijen er in zich te registreren onder de nieuwe Wet voor politieke partijen, die registratie sterk bemoeilijkt. Belangrijkste pro-Presidentiële partijen waren Otan (Vaderland) en Asar (Allen tezamen). Deze laatste politieke partij werd in januari 2004 opgericht door de dochter van de President Dariga Nazarbajeva, die ook een belangrijk landelijk televisienet runt. Vooraanstaande oppositiepartijen zijn Democratic Choice of Kazakhstan (DCK), die is ontstaan als een afscheiding van enkele hervormingsgezinde ministers van de regering, Ak Zhol en Republican People's Party of Kazakhstan (RPPK). Het overwicht van Nazarbajev werd bevestigd tijdens de verkiezingen, die zeer ruim gewonnen werden door de pro-Presidentiële partijen met 61% van de stemmen voor Otan en 11% voor Asar. Daarnaast wisten slechts twee andere partijen de kiesdrempel te halen (o.a. Ak Zhol met 12%). In december 2004 werd DCK verboden door de rechter, met als gevolg dat Ak Zhol feitelijk de enig overgebleven oppositiepartij is. Mede doordat de oppositie niet in staat is om tot een breed front te komen en innerlijk verdeeld is, blijft zij vrij zwak.

In december 2005 wordt Nazarbajev met een meerderheid van 90% opnieuw gekozen tot president, westerse waarnemers twijfelen aan het democratische gehalte van de verkiezingen. In januari 2007 treedt premier Akhmetov af zonder opgaaf van redenen, de nieuwe premier heet Karim Masimov. In augustus 2007 wint de Nur-Otan partij van president Nazarbajev alle zetels in het parlement. Waarnemers bespeuren een lichte verbetering sinds de laatste verkiezingen, maar de verkiezingen verlopen nog niet democratisch. In maart 2008 wordt Rakhat Aliyev, de schoonzoon van Nazarbajev bij verstek tot 20 jaar gevangenisstraf veroordeeld, hij verblijft in verbanning na een machtsstrijd met Nazarbajev. In februari 2009 geeft Kazachstan toestemming aan de Verenigde Staten om niet-militaire goederen via hun grondgebied te vervoeren naar Afghanistan. In januari 2010 wordt Kazachstan de eerste voormalige Sovjetstaat dat lid wordt van de europese organistaie voor vrede en veiligheid. Nazarbajec wint in april 2011 de presidentsverkiezingen. De parlementsverkiezingen van januari 2012 worden door internationale waarnemers als ondemocratisch bestempeld. In januari 2015 sluiten Rusland, Wit-Rusland en Kazachstan een Euraziatisch economisch unie. In april 2015 wordt president Nazarbajev met 97,7 % van de stemmen herkozen. In maart 2017 keurt het parlement grondwettelijke hervormingen goed die de macht van de president beperken.

Bevolking

In Kazachstan wonen 18.556.698 miljoen mensen (2017). De bevolkingsdichtheid is erg laag en bedraagt ongeveer 6,8 inwoners per vierkante kilometer.

In Kazachstan leven in 2017 Kazachen 63,1%, Russen 23,7%, Oekraïners 2,1%, Oeigoeren 1,4%, Tartaren 1,3%, Duitsers 1,1%, Overigen 4,5%.

Taal

Kazachs is de staatstaal, hiernaast is het gebruik van Russisch voor officiële doeleinden toegestaan.

Godsdienst

Godsdienstig is de verdeling in Kazachstan als volgt: Moslim (47%), Russisch-orthodox (44%), Protestant (2%), overig (7%)

Samenleving

Staatsinrichting

Kazachstan is een presidentiële republiek onder leiding van President Noersoeltan Nazarbajev. Nazarbajev heeft omvangrijke bevoegdheden, waaronder het benoemen en ontslaan van ambtenaren op alle niveaus. Ook kan hij het voltallige parlement en kabinet naar huis sturen. Daarnaast heeft de President vetorecht bij de benoeming van leden van het Hooggerechtshof. Nazarbajev werd in 1999 opnieuw voor een ambtsperiode van 7 jaar gekozen. De volgende presidentsverkiezingen staan in december 2005 gepland.

Het parlement bestaat uit twee kamers, een Lagerhuis (Mazjilis) met 77 leden en een Hogerhuis (Senaat) met 39 leden, waarvan 7 leden direct door de president zijn benoemd. De macht van het parlement is sinds een grondwetswijziging in 1995 sterk beperkt.

Politiek

Het politieke leven in Kazachstan wordt gedomineerd door president Nazarbajev en zijn directe omgeving. Hoewel Nazarbajev aangeeft dat hij een proces een proces van graduele politieke hervormingen voorstaat, blijft in de praktijk de controle zeer groot. De politieke oppositie is zwak en heeft slechts in beperkte mate toegang tot de media.

De actuele politieke situatie stat beschreven in het hoofdstuk geschiedenis.

Economie

Na de onafhankelijkheid in 1991 stortte het Kazachse economische systeem geheel in. Het achterliggende decennium laat een grillig verloop zien van de economische ontwikkelingen in het land. Een periode van herstel werd in 1998 gevolgd door de Russische roebelcrisis. Sindsdien laten de macro-economische resultaten van Kazachstan weer een (zeer) positieve trend zien: sinds 2002 groeit de economie met minimaal 9% per jaar. De positieve groei is vooral te danken aan de bloeiende energiesector, goede oogsten in de agrarische sector, buitenlandse investeringen en economische hervormingen. De groei zakt de laatste jaren wat af, maar is in 2017 nog altijd 4%.

Kazachstan beschikt over grote hoeveelheden brandstofreserves, mineralen en metalen. De energiesector is de belangrijkste sector voor de Kazachstaanse economie. De olie- en gasindustrie is momenteel sterk groeiende door met name de grote instroom van buitenlandse investeringen en de recente vondsten van velden in de Kaspische Zee. Naast de bloeiende energiesector is de agrarische sector van belang voor de economie.

De inflatie is redelijk beteugeld. Belastinginning is verbeterd en meer transparant gemaakt. Door de hogere olie-inkomsten is het mogelijk om overheidslonen te laten stijgen. De privatisering is relatief ver doorgevoerd.

Ondanks gunstige macro-economische cijfers, zijn structurele hervormingen nodig in de economie. Momenteel is de economie zeer afhankelijk van olie-inkomsten. Differentiatie van de economie is daarom gewenst. Het beleid is gericht op het stimuleren van de lichte industrie en het reduceren van de invloed van buitenlandse investeringen en buitenlands personeel. Uit angst voor sociale onrust worden werkelijke structurele hervormingen maar zeer beperkt doorgevoerd.

Kazachstan onderhoudt goede betrekkingen met het IMF en de Wereldbank. Kazachstan is sinds 1992 zowel lid van het IMF als Wereldbank en maakt deel uit van de Zwitserse kiesgroep. Kazachstan heeft zijn sterke betalingsbalanspositie aangewend om al zijn eerdere schulden aan het Fonds vervroegd af te lossen.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Een van de top monumenten van Kazachstan is gewijd aan Ahmed Yasavi. Het is een architectonisch complex gemaakt van paleizen en tempels die jaarlijks massa's toeristen trekt. Deze plaats wordt aanbeden door de moslimgemeenschap van Kazachstan en andere Centraal-Aziatische landen. In de oudheid stond een bezoek aan deze plaats was gelijk aan bedevaart naar Mekka. Er staan veel historische gebouwen waaronder het graf van Robia Sultan Begim, Timur's kleindochter. Verder veel graven van de Kazachse Khans en de vertegenwoordigers van de adel. De UNESCO heeft Turkestan (of liever Ahmed Yasavi Mausoleum) opgenomen in de lijst werelderfgoed.

Astana verwierf de status van de hoofdstad van Kazachstan in 1997. De Baiterek toren is uitgegroeid tot symbool van de stad en haar handelsmerk. De hoogte van de constructie is 105 meter. Op 97 meter hoogte is er een observatiedek dat een prachtig uitzicht biedt over de stad. Het cijfer van 97 werd niet willekeurig gekozen. Het symboliseert het jaar van het verplaatsen van de hoofdstad van Almaty naar Astana. De Baiterek toren heeft een kunstgalerie, een groot aquarium en een restaurant. De stad heeft een opera- en ballet theater, een drama theater en een verscheidenheid aan musea.

Voor de ruimtevaartenthousiasten heeft Kazachstan nog een topattractie. Het Baikonur Cosmodrome (nog steeds aan de Russen verhuurd) is 's werelds oudste faciliteit voor het lanceren van ruimtevoertuigen (Joeri Gagarin is hiervandaan gelanceerd) en vormt de achtergrond van onder meer Star Trek. Je kunt hier een rondleiding krijgen en je ogen uitkijken bij het ruimte museum. Je ziet de voorzieningen waar raketten worden voorbereid voor lancering en de raketten zelf.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

KAZACHSTAN LINKS

Advertenties
• Kazachstan verre reizen van ANWB
• Kazachstan Vliegtickets.nl
• Rondreis Kazachstan Djoser
• Rondreis Zijderoute
• Hotels Kazachstan
• Transport Kazachstan - TTS Quality Logistics B.V

Nuttige links

Kazachstan Startnederland (N)
Reisinformatie Kazachstan (N)
Telefoongids Kazachstan (N)

Bronnen

Elmar Landeninformatie

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt mei 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems