Landenweb.nl

OEZBEKISTAN
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Oezbeeks
  Hoofdstad  Tasjkent
  Oppervlakte  447.400 km²
  Inwoners  32.747.418
  (mei 2019)
  Munteenheid  sum
  (UKS)
  Tijdsverschil  +4
  Web  .uz
  Code.  UZB
  Tel.  +998

Geografie en Landschap

Geografie

Oezbekistan ligt in Centraal-Azië. Oezbekistan is ingesloten door land en het grenst aan Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Afghanistan en Turkmenistan. De oppervlakte van Oezbekistan is 447.400 vierkante kilometer. Oezbekistan is daarmee ongeveer 13 keer zo groot als Nederland.

advertentie

Oezbekistan Satellietfoto

Photo:Publiek domein

advertentie

Landschap

Oezbekistan bestaat voor het grootste gedeelte uit woestijn, met enkele oases. Ook vindt je er veel katoen- en zijdekwekerijen. Het Aralmeer in het noord-westen, een van de grootste binnenzeeën ter wereld, is het grootste meer van Oezbekistan, maar droogt steeds verder op. In de buurt van Samarkand, de grens met Afghanistan en de grens met Kirgizië vindt je een bergachtig landschap.

advertentie

Boten op een drooggevallen stuk Aralmeer, Oezbekistan

Photo:Thorsten Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International no changes made

Op de zijderoute liggen de meest indrukwekkende steden van Oezbekistan; Khiva, Buchara en Samarkand. De Fergana vallei in het oosten is groen en bestaat uit grasland afgewisseld met katoenplantages. In het oosten zijn ook de uitlopers van het Tian Shan en Pamir gebergte.

Klimaat en Weer

Oezbekistan heeft een continentaal woestijnklimaat. Dat betekent koude winters en hete zomers. Vooral in de woestijngebieden in het westen van het land kan het 's winters extreem koud en 's zomers extreem heet zijn. Temperaturen kunnen in juli oplopen tot boven de 45 graden. De meeste neerslag valt in de winter en lente.

Planten en Dieren

advertentie

Planten

Hoewel niet gekenmerkt door een weelderige flora en fauna zit de woestijn van Oezbekistan vol leven. Er groeien verscheidene soorten woestijnplanten, bomen, struiken en steppegras.

De bergen en valleien zijn afwisselend kaal of bedekt met naaldwouden, loofbossen, hazelnootbomen en walnootbomen. Verder zijn er in Oezbekistan de volgende gewassen: graan, gras, katoen, luzerne, moerbeiboom, rijst en wijndruif.

advertentie

Dieren

Van het dierenleven vallen de gazellen (djeran) en de Bactrische kameel het meeste op, maar er leven ook diverse soorten slangen, schorpioenen, schildpadden en knaagdieren. In de bossen leven onder meer vossen, lynxen, stekelvarkens en wolven. Haviken, arenden, buizerds en gieren zijn voorkomende vogels in Oezbekistan.

Geschiedenis

De landen van Centraal-Azië weerspiegelen de cultuur en het verleden van de Zijderoute, die China verbindt met Iran en Turkije. Van de volken in dit gebied zijn de Oezbeken het talrijkst. Het grootste deel woont in het gebied dat sinds 1924 Oezbekistan heet. Het land herbergt de grootste Turkstalige gemeenschap buiten Turkije, maar eveneens twee centra van Perzische cultuur, namelijk de steden Samarkand en Boechara. De opname in het economische systeem van de Sovjet-Unie in de jaren '20 leidde in de loop der tijd tot vervlechting van de Oezbeekse economie met die van de andere Unierepublieken. Het parlement van Oezbekistan riep in 1991, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, de onafhankelijkheid uit. De Oezbeekse Communistische Partij werd hernoemd in Democratische Volkspartij.

In 1989 kwam Islam Karimov als eerste secretaris van de Communistische Partij aan de macht. Hij werd in 1991 tot president gekozen en is dat tot september 2016 gebleven. In februari 2009 veroordeelt het hof een vijftal Islamisten vanwege religieus extremisme. President Karimov staat toe dat de Verenigde Staten via Oezbeeks grondgebied troepen in Afghanistan bevoorraden. In februari 2010 worden drie mannen veroordeeld wegens de moord op Mark Weil, die in een theaterstuk de profeet Mohammed afgebeeld had. In de jaren 2010 tot en met 2013 is de relatie met de buurlanden gespannen. In januari 2014 beginnen Zwitserse onderzoekers een onderzoek naar witwaspraktijken van Gulnara, de oudste dochter van president Karimov. In maart 2015 wordt Karimov herkozen als president, in september 2016 overlijdt hij. Hij wordt in december 2016 opgevolgd door de winnaar van de presidentsverkiezingen Shavkat Mirziyoyev. In februari 2017 is toenadering met Tadzjikistan.

Bevolking

In Oezbekistan wonen ruim 29.748.859 mensen (2017). De bevolkingsdichtheid is 66,5 inwoners per vierkante kilometer.

Ongeveer 80% van de inwoners is Oezbeek. Daarnaast wonen er grote groepen Russen, Kazachen, Tadzjieken en Tataren.

Taal

De officiële taal is het Oezbeeks. Een minderheid van de bevolking spreekt Russisch of een andere taal.

Godsdienst

advertentie

Oezbekistan Moskee in Bukhara

Het grootste deel van de bevolking (88%) is ( soennitisch) moslim. Daarnaast zijn er aanhangers van de Russisch-orthodoxe kerk ( 9%). De overige 3 % hangt een andere godsdienst aan.

Samenleving

Staatsinrichting

Op 8 december 1992 nam het Oezbeekse parlement een nieuwe grondwet aan waardoor Oezbekistan een Presidentiële Republiek werd. In de loop der jaren heeft president Karimov zijn bevoegdheden steeds verder uitgebreid. De premier en het kabinet hebben feitelijk nauwelijks macht. Zo kiest de president bijvoorbeeld de regionale bestuurshoofden. Verder is de scheiding der machten gebrekkig, onder andere doordat het rechtssysteem wordt beïnvloed door de uitvoerende macht.

Nadat Islam Karimov in 1989 aan de macht kwam, werd hij in 1991 voor het eerst gekozen tot president. In 1996 werd zijn termijn door middel van een referendum verlengd tot het jaar 2000. De presidentsverkiezingen in 2000 werden door de OVSE"als vrij, noch eerlijk" gekenmerkt. President Karimov werd wederom tot president herkozen, waarna zijn termijn in 2002 door middel van een referendum werd uitgebreid van vijf naar zeven jaar.

In hetzelfde referendum werd een nieuw parlementair systeem ingesteld, welke sinds 2004 in werking is getreden. Van het oude eenkamerparlement (Majlis) met 250 leden werd overgegaan op een bicameraal parlement (Oliy Majlis). Deze bestaat uit een Wetgevende kamer met 120 welke rechtstreeks worden gekozen en een Senaat met 100 leden, waarvan 16 door de president worden aangewezen en 84 via regionale raden worden gekozen. Volgens Karimov is door dit systeem de democratie vergroot, aangezien de regering voortaan wordt gekozen door het parlement in plaats van door de president. In de praktijk is er echter niet veel veranderd.

In het parlement zijn met name presidentsgezinde partijen vertegenwoordigd. De oppositie bestaat uit enkele (gemarginaliseerde) seculiere partijen. Daarnaast zijn er enkele radicale islamitische groeperingen, die geen officiële politieke partijen zijn. Elke vorm van oppositie wordt echter stelselmatig onderdrukt. De belangrijkste partijen zijn de Democratische Volkspartij en de Liberale Democratische Partij, welke beiden regeringsgezind zijn.

Politiek

Zoals vele landen van de voormalige Sovjet-Unie wordt Oezbekistan geconfronteerd met emigratie van de Russische minderheid. Oezbeken maken nu ongeveer 80% van de bevolking uit, Russen 5,5% en Tadzjieken 5%. De regering wil deze emigratie zoveel mogelijk verminderen.

Het politieke klimaat in Oezbekistan is de afgelopen jaren verslechterd. Politieke partijen op basis van religie zijn verboden en (vermeende) islamitische activisten worden dan ook regelmatig met harde hand onderdrukt. In de afgelopen jaren zijn meermalen (zelfmoord)aanslagen gepleegd die worden toegeschreven aan islamitische groeperingen. Hierop wordt fel gereageerd door de Oezbeekse overheid.

Er is sprake van een groeiende sociale onrust door de verslechterende economische situatie. Een intensivering van de onderdrukking van de oppositie en bevolking lijkt te verwachten.

De actuele politieke sitautie staat beschreven in het hoofdstuk geschiedenis.

Economie

Het economisch beleid van Oezbekistan is staatsgeleid, zoals in de tijd van het communisme. Het beleid van de regering is vooral gericht op importsubstitutie en zelfvoorzienendheid. Door dit beleid heeft Oezbekistan een grote buitenlandse schuld opgebouwd. Officiële data laten een constante groei van het BBP zien vanaf 1997, in 2017 ongeveer 5,3%. Oezbekistan heeft vele natuurlijke grondstoffen, zoals goud, olie en gas. Het grootste deel van de energie wordt gebruikt voor de binnenlandse consumptie. Het land is grotendeels afhankelijk van de landbouw, met name van katoen. Omdat één van de doelen van de regering is om zelfvoorzienend te zijn in voedsel is voor delen van het land een verschuiving van katoen naar graanteelt ingezet. Katoen en grondstoffen zijn vooralsnog de voornaamste exportproducten.

Door een verscherping van het monetair beleid wist de Oezbeekse Centrale Bank vanaf 2002 de inflatie enigszins te beteugelen. De belastinginkomsten zijn relatief hoog, waardoor het fiscale tekort onder controle wordt gehouden. Een probleem is de wijdverbreide smokkel. Privatiseringsplannen hebben erg veel vertraging opgelopen. Hierdoor heeft Oezbekistan weinig directe buitenlandse investeringen kunnen aantrekken. Hervormingen die zouden moeten doorgevoerd zijn landhervormingen, een verbetering van de transparantie en een vermindering van de corruptie.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Samarkand is de tweede stad van Oezbekistan, maar toeristisch gezien de belangrijkste. Het was één van de bekendste steden op de zijderoute. Samarkand heeft een mythische naam een beetje te vergelijken met Atlantis. De grootste attracties hier zijn de Rehistan, dat is een plein met een aantal madrassa’s dat zijn Koranscholen. Deze madrassa's zijn immens en hebben prachtige blauwe mozaïeken. Verder zijn van belang het mausoleum van Hodja-Abdu-Darun en Gur-Emir, en de Bibi-Khanum khanum moskee. Deze zijn gebouwd tussen de 14de en 16 de eeuw en staan op de werelderfgoedlijst van de Unesco.

Khiva bestond al in de 8ste eeuw en deed dienst als klein fort op de Zijderoute. In het midden van de 16e eeuw werd Khiva de hoofdstad van de Khans van Khiva. Het werd toen een belangrijke stad en had de belangrijkste slavenmarkt van Centraal-Azië. Het historische hart van Khiva is volledig bewaard gebleven. In Khiva zie je de bruine kleur van Bukhara in de prachtige mozaïeken. Delen van de ommuurde binnenstad worden nog steeds bewoond. De citadel Kunya Ark en de houten pilaren van de Juma moskee zijn de moeite van het bekijken meer dan waard.

Buchara ligt aan de rand van de Kyzylkum woestijn en is een van de oudste karavaansteden van centraal Azië. Het oude stadscentrum van Buchara is een van de best bewaard gebleven steden van de islamitische wereld. Er een lange karavaan serai en een pittoreske bazaar waar van alles te koop is. Het wereldberoemde mausoleum van Ismail-Samani uit de 10de eeuw is een van de elegantste van Centraal-Azië. De Kaylan moskee uit de 12de eeuw, met de 47 meter hoge minaret is ook een trekpleister. Er zijn bij elkaar 140 beschermde gebouwen in de stad, waaronder de madressa's Mir-al-Arab en Abdul-Azziz.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

OEZBEKISTAN LINKS

Advertenties
• Oezbekistan verre reizen van ANWB
• Oezbekistan Vliegtickets.nl
• Djoser Rondreis Oezbekistan
• Zijderoute
• Hotels Oezbekistan
• Rondreizen Oezbekistan Tui Reizen
• Zijderoute reizen
• Rondreizen Oezbekistan
• Transport Oezbekistan - TTS Quality Logistics B.V

Nuttige links

Oezbekistan Startnederland (N+E)
Reisinformatie Oezbekistan (N)

Bronnen

Elmar landeninformatie

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt mei 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems