Landenweb.nl

BHUTAN
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Dzongkha
  Hoofdstad  Thimphu
  Oppervlakte  38.394 km²
  Inwoners  824.979
  (mei 2019)
  Munteenheid  ngultrum
  (BTN)
  Tijdsverschil  +5 (zomer +6)
  Web  .bt
  Code.  BTN
  Tel.  +975

To read about BHUTAN in English - click here

Geografie en Landschap

Geografie

Het koninkrijk Bhutan (officieel Druk Yul = Land van de Draak; ook wel Druk Tsendhen = Land van de Donderdraak)) ligt in Zuidoost-Azië tussen China (Tibet) en India en grenst nergens aan de zee.

Bhutan grenst in het noorden en noordwesten aan Tibet (470 km, regio's Dromo, Khangmar, Lhodrak en Tsona) en wordt verder geheel omsloten door Indiase staten, in totaal 699 km: in het oosten door Arunachal Pradesh (217 km), in het zuiden door Assam (267 km) en West-Bengalen (183 km) en in het westen door Sikkim (32 km). Het zuidelijke gedeelte van Bhutan ligt officieel op het Indische subcontinent. Het is alleen mogelijk om via de grens met India Bhutan binnen te komen, de grens met China is volledig gesloten.

advertentie

Bhutan SatellietfotoPhoto: Publiek domein

Bhutan is maximaal 150 km breed en maximaal 300 km lang en de oppervlakte van Bhutan bedraagt ca. 46.500 km2. Bhutan is daarmee ongeveer 1,4 keer zo groot als Nederland.

Landschap

advertentie

Bhutan LandschapPhoto: Bernard Gagnon CC 4.0 International no changes made

Bhutan, gelegen in het oostelijke Himalaya-gebergte, bestaat vrijwel geheel uit bergland en is daarmee een van de reliëfrijkste landen ter wereld. Alleen aan de grens met India is het wat vlakker met een hoogte van slechts 97 meter boven de zeespiegel, het laagste punt van het land is Drangeme Chhu. Daarna loopt de hoogte echter zeer snel op tot meer dan 7500 in het noorden, met de Gankhar Punsum als hoogste top (7541 m) die in zijn geheel in Bhutan ligt. Hoger is de Kulha Gangri (7554 m), maar die ligt gedeeltelijk in de Tibetaanse regio Lhodrak. Bergbeklimmers hebben het moeilijk met de Gankhar Punsum, want het is nog steeds de hoogste berg ter wereld die door niemand bedwongen is.

Andere hoge bergen in Bhutan zijn Liangkang Kangri (7534 m), Cho-mo-la-li Shan (7314 m), Kangphu Kang I (7220 m), Tongshanjiabu (7207 m) en Chomolhari Kang (7121 m). Bhutan telt geen enkele berg die hoger is dan 8000 meter, maar heeft wel 21 toppen die hoger zijn dan 7000 meter. Het grootste deel van Bhutan bestaat uit middelgebergte met een hoogte tussen 1100 en 4000 meter. De hoogste bergpas van Bhutan, de Thumsingla-pas, ligt op een hoogte van 3800 meter in het oosten van Bhutan.

advertentie

Gangkhar Punsum, hoogste berg van BhutanPhoto: Dhaag23 CC 2.0 Generic no changes made

Naast een onmiskenbaar berglandschap is Bhutan ook grotendeels bedekt met bossen. En dat zal, als het aan de regering van Bhutan ligt, ook altijd zo blijven. In de wet is namelijk vastgelegd dat de oppervlakte van Bhutan voor minstens 60% uit bos moet bestaan.

Bhutan kan globaal verdeeld worden in vier landschappen. In het noorden ligt de ‘Great Himalaya’, de hoogste centrale bergketen van het Himalaya-gebergte die loopt van de Chomo Lhari in het westen tot Phameleja in het oosten. Hier liggen veel bergtoppen van meer dan 6000 m hoogte, bedekt met eeuwige sneeuw en gletsjers. Ca. 20% van Bhutan is continu bedekt met eeuwige sneeuw. Veel bergtoppen zijn nog niet of nauwelijks beklommen en hebben soms nog niet eens een naam. Tussen deze indrukwekkende toppen liggen dalen op een hoogte van minimaal 3500 m met een toendra-achtige begroeiing. De Great Himalaya wordt slechts door één dal doorsneden, namelijk dat van de Kuru Chhu (Lhobrak).

Dwars op de Great Himalaya liggen de bergketens van de ‘Inner Himalaya’ met daartussen de belangrijkste valleien van Bhutan (o.a. Thimphu, Paro, Haa, Bumthang, Tongsa en Punakha), vaak op hoogtes tussen 1500 en 2700 m. In dit gebied liggen ook alle grote steden van Bhutan. De meeste opvallende keten is de Black Mountains, een enigszins mysterieus gebied van ca. 1400 km2 met diepe ravijnen de belangrijkste barrière tussen Oost- en West-Bhutan. Door de passen loopt een weg van het oosten naar het westen op meer dan 2000 m hoogte. Verschillen in hoogte en ligging ten opzichte van moessonwinden zorgen voor een vegetatie die varieert van dichte nevelwouden tot toendra-begroeiing. de Black Mountains variëren in hoogte van 700 meter in het zuiden tot 4600 in het centrale gedeelte. De hoogste berg van de Black Mountains is de Dungshinggang (of Mount Jow Durshing), 4617 meter hoog en bestaande uit drie toppen, de 'Three Brothers Peak'.

advertentie

Kaart met regio's BhutanPhoto: Publiek domein

De uiteinden van de bergketens van de Inner Himalaya worden ‘Outermost Ranges’ genoemd en vormen een apart klein landschap. De Outermost Ranges rijzen uit de Duar-vlakte tot 600 meter op en stijgen dan door middel van steilwanden of ‘escarpments’ tot een hoogte van 1500 meter. Door de Outermost Ranges stromen een aantal rivieren of ‘chhus’ door diepe kloofdalen.

De Duar-vlakte, 13-16 km breed langs de Indiase grens, is in feite een sedimentvlakte van de Ganges en de Brahmaputra. De 18 ‘duars’ zijn de vruchtbare valleien tussen twee riviervalleien in. Al naar gelang de doorlaatbaarheid van de bodem groeit hier lang gras of dicht regenwoud.

Bhutan telt vier grote onbevaarbare riviersystemen, de Amo-chhu, de Kuri-chhu, de Gamri-chhu en de Thimphu-chhu. Het enorme potentieel aan waterkracht van deze riviersystemen zorgt voor een flinke bijdrage aan Bhutaanse economie. De grootste rivier van Bhutan is de Manas of Drangme-chhu. Alle rivieren van Bhutan stromen door de 'duars' of 'dooars' richting Brahmaputra in India. Ander rivieren zijn Di-chhu, Wang-chhu, Punatsang-chhu, Mangde-chhu, Bumthang-chhu, Kulong-chhu, Tawang-chhu, Bada-chhu en Dhansiri-chhu.

Bhutan telt 618 gletsjers en en 2664 gletsjermeren (boven 3500 meter hoogte). Verontrustend zijn de recente overstromingen van verschillende gletsjermeren. Dit heeft alles te maken met de opwarming van de aarde, de meren stromen vol met met miljoenen kubieke meters smeltwater en zorgen vervolgens voor overstromingen omdat het water geen kant meer op kan. In 1994 overstroomde een gletsjermeer in de rivier Po Chhu, die buiten haar oevers trad en een aantal dorpen verwoestte, waarbij 23 mensen de dood vonden. Op dit moment vormen enkele tientallen meren een direct gevaar voor mens en dier.

advertentie

Gletsjermeren van BhutanPhoto: Publiek domein

Belangrijkste gletsjermeren van Bhutan

meerdistrictmeerdistrict
Thorthormi Glacial LakeGasaGangchentag Glacial LakeGasa
Raphstreng Glacial LakeGasaWochey Glacial LakeGasa
Luggye Glacial LakeGasaTeri Kang Glacial LakeGasa
Bechung Glacial LakeGasaChubda Glacial LakeBumthang
Roduphu Glacial LakeGasaTaksha Tsho Glacial LakeGasa
Sinchhe Glacial LakeGasaTsokar Glacial LakeBumthang

Naast de duizenden gletsjermeren zijn er ook nog tientallen 'gewone' meren, die over het algemeen boven een hoogte van 3500 meter te vinden zijn. Slechts vier meren bevinden onder een hoogte van 2000 meter: Ho Ko Tsho (op een hoogte van 1829 meter), Luchika Tsho (1830 meter), Buli Tsho (1372 meter) en Gulandi Tsho (366 meter).

Belangrijkste bergmeren van Bhutan

meerdistrictmeerdistrictmeerdistrict
Animo TshoBumthangHo Ko TshoPunakhaRigona TshoParo
Buli TshoZhemgangJanye TshoThimphuSertshoThimphu
Chhiba TshoDaganaJatshoThimphuSethag Burge TshoGasa
Chungge TshoBumthangJimilang TshoThimphuSetshoGasa
DagebhoThimphuLaname TshoParoSimdong Goi TshoGasa
Daja TshoThimphuLangtshoDaganaSimkotra TshoThimphu
Djule TshoBumthangLuchika TshoWangdue PhodrangSolang ChhuBumthang
Dongney TshoParoMembar TshoBumthangTampoe TshoTrongsa
DongtshoThimphuNgyetshoThimphuTshochena LakeGasa
Dungtsho TshoParoNob Tshona Patta TshoHaaTsho PhuParo
Gulandi TshoJongkharOm TshoTrongsaUtsho TshoThimphu

Klimaat en Weer

advertentie

Klimaatzones BhutanPhoto: Ali Zifan CC 4.0 Internationalno changes made

Het klimaat van Bhutan is al net zo gevarieerd als de hoogteverschillen in het land en wordt in de maanden juni, juli en augustus zeer beïnvloed door de moesson, vooral in West-Bhutan. In dat gebied valt 60-90% van de jaarlijkse hoeveelheid neerslag in de moessontijd. Het klimaat is vochtig en subtropisch op de zuidelijke vlaktes en uitlopers van de bergen, gematigd in de valleien van de Himalaya in het zuiden en midden van Bhutan, en koud in het noorden, met eeuwige sneeuw op de Himalaya-toppen.

Ook de temperaturen hangen sterk af van de hoogte. De temperatuur in de hoofdstad Thimphu, op 2200 meter hoogte in West-Centraal-Bhutan, varieert van 15 tot 26°C gedurende de moessontijd, om in januari te dalen naar temperaturen van-4 tot 16°C. Centraal-Bhutan heeft het hele jaar jaar door te maken met een koel gematigd klimaat. In het zuiden van Butan heerst een warm, vochtig klimaat met het hele jaar door temperaturen tussen de 15 en 30°C en zomerse uitschieters tot 40°C in de valleien.

De jaarlijkse neerslaghoeveelheid varieert sterk in verschillende regio's van het land. In het barre klimaat in het bergachtige noorden valt maar ca. 40 mm neerslag per jaar, veelal in de vorm van sneeuw. In het het gematigde centrale deel van Bhutan is een jaarlijkse neerslaghoeveelheid van ca. 1000 mm redelijk normaal, in het vochtige, subtropische zuiden zijn neerslaghoeveelheden van meer dan 7000 mm per jaar geen uitzondering. In de hoofdstad Thimphu valt gemiddeld zo'n 650 mm neerslag per jaar, van 20 mm in de droge wintermaanden januari-maart tot 220 mm in de maand augustus.

De droge periode in Bhutan start begin maart en duurt tot midden april. Daarna breekt de zomerperiode aan met af en toe regenbuien tot de pre-moessonregens van eind juni. De zomermoesson duurt van eind juni tot eind september met hevige regenperiodes die vanuit het zuidwesten oprukken. Typisch voor moessonweer, dat in het noorden opgehouden wordt door de Himalaya, zijn langdurige regenperiodes, zeer hoge luchtvochtigheid, overstromingen, aardverschuivingen en veel dagen met mist of zware bewolking. De herfstperiode, die duurt van eind september of begin oktober tot eind november, wordt gekarakteriseerd door heldere, zonnige dagen en vroege sneeuwval in de hogere delen van het land. Van eind november tot maart valt de winter in, met vorst in grote delen van Bhutan en gegarandeerde sneeuwval boven de 3000 meter. De noordoostelijke wintermoesson zorgt voor stormachtige wind vanaf de hoge bergpassen.

advertentie

Thimphu, hoofdstad van Bhutan, in de winterPhoto: Chistopher J. Fynn CCA 3.0 Unportedno changes made

De beste tijd voor toeristen om Bhutan te bezoeken is in oktober en november. Dan is de lucht vaak helder en er is volop zon met dagtemperaturen van boven de 20°C en 's nachts ca. 5°C. De morgen begint vrijwel altijd met prachtig helder weer, na één uur 'middags raakt het wat meer bewolkt en waait het wat harder, 's avonds en 's nachts is het opnieuw helder weer met een prachtige sterrenhemel.

In de periode maart-mei wordt het al warmer en zijn de kansen op regen groter. Hoge bergpassen liggen zeker tot maart nog vaak onder een laag sneeuw. December-februari is het winter, maar kan er in het laagland nog volop gewandeld en gemountainbiked worden. Juni-augustus is de periode van de moesson, waarbij het soms dagen achter elkaar kan regenen met modderstromen als vervelend gevolg. Wandelpaden worden nat en glibberig en bloedzuigers vallen in groten getale mensen aan. Ook in september kan het nog flink regenen, de modder is nog lang niet weg en bewolking verhinderd de zonneschijn.

Klimaattabel met maximum en minimum-temperaturen

ParoThimphuPunakhaWangdi
januari9.4/-5.812.3/-2.616.1/4.217.0/4.3
februari13.4/1.514.4/0.619.6/5.319.0/7.8
maart14.5/0.616.4/3.921.2/9.222.8/10.4
april17.6/4.620.0/7.124.4/11.926.2/12.9
mei23.5/10.622.5/13.127.2/14.829.1/17.7
juni25.4/14.124.4/15.231.2/19.529.2/20.1
juli26.8/14.918.9/13.432.0/21.618.4/16.2
augustus25.3/14.725.0/15.831.4/19.829.1/20.0
september23.4/11.723.1/15.029.9/20.427.5/19.1
oktober18.7/7.421.9/10.427.8/18.926.1/14.7
november13.9/1.417.9/5.022.3/13.022.6/9.6
december11.2/-1.714.5/-1.115.0/7.919.1/6.3
TrongsaBumthangMonggarTrashigang
januari13.0/-0.210.8/-5.115.5/8.220.4/10.5
februari13.9/0.410.0/-1.415.9/8.321.7/11.5
maart16.7/4.416.2/3.520.0/11.624.8/14.4
april20.1/6.618.7/3.922.8/14.028.3/17.0
mei21.0/11.621.3/9.525.1/17.430.0/20.6
juni22.2/13.622.5/13.526.1/19.530.7/22.6
juli25.3/15.314.1/10.916.1/15.831.5/23.1
augustus23.8/15.023.0/13.725.4/19.630.2/22.7
september22.6/14.221.6/12.124.7/19.430.0/23.9
oktober21.8/11.719.5/5.922.7/15.829.1/17.7
november19.8/6.416.1/-0.519.9/11.226.1/13.6
december18.2/2.512.3/-2.315.7/9.523.0/11.6

Planten en Dieren

Planten

Nationale boom van Bhutan, de cypres Cupressus torulosaPhoto: S.Rae CC 2.0 Generic no changes made

Bhutan is een van de laatste biodiversiteit-hotspots in de wereld, waarbij het areaal aan naald- en loofbossen inmiddels is gegroeid tot 72% van de totale landoppervlakte. Verder is 60% van het land uitgeroepen tot beschermd natuurgebied.

Wat bosgebieden betreft kan Bhutan in drie grote zones verdeeld worden:

-de alpine zone, boven 4000 meter, waar geen bossen voorkomen

-de gematigde zone, van 2000 tot 4000 meter, met naald- en loofbossen

-de subtropische zone, van 150 tot 200 meter, met tropische en subtropische vegetatie.

Bhutan telt verschillende bostypes, waaronder sparrebossen, gemengde naaldbossen, bossen bestaande uit de himalayaden (Pinus wallichiana), ook wel tranenden, Bhutan-den of Wallichs den genoemd, gemengde naald- en loofbossen, hoogland hardhoutbossen, laagland hardhoutbossen en tropische laaglandbossen. De nationale boom van Bhutan is de cypres Cupressus torulosa of tranenden. Bijzonder is ook de wilde himalaya-kersenboom, Prunus cerasoides, die in bossen op een hoogte van 1200-2400 meter voorkomt.

Bhutan telt een bijzonder groot aantal bloemen- en plantensoorten; meer dan 5000 soorten, waaronder meer dan 600 orchideeënsoorten, 300 medicinale planten en 46 soorten rhododendrons. In Oost-Himalya komt 60% van de Bhutaanse flora voor. Veel voorkomende planten zijn magnolia, jeneverbesstruik, orchideeën in vele kleurschakeringen, gentiaan, peperboom en reuzenrabarber.

Zeer bijzonder is de blauwe klaproos (Meconopsis grandis), de nationale bloem van Bhutan. Deze plant groeit boven de boomgrens (boven 3500 meter) op een rotsachtige bodem en wordt ca. 1 meter hoog.

Van de klaproos bestaan er in Bhutan vijf soorten, naast de rode, gele en witte papaver. Echte liefhebbers zijn op zoek naar de grote crème-witkleurige Maconopsis superba, die alléén voorkomt in de Haa-vallei.

Blauwe klaproos, de nationale bloem van BhutanPhoto: Andrew Curtis CC 2.0 Generic no changes made

Dieren

De Takin is het nationale dier van BhutanPhoto: -Majestic- CC 3.0 Unported no changes made

Veel zeldzame, bedreigde diersoorten komen voor in de dichte jungle en het hooggebergte van Bhutan, onder andere ca. 200 zoogdiersoorten. In het oudste nationale park van Bhutan, Royal Manas, komen veel zoogdieren voor die typisch zijn voor Bhutan en Zuidoost-Azië in het algemeen, waaronder waterbuffel, gaur, himalayabosgems, sambar (ook wel Aristoteleshert of paardhert), muntjak, axishert of chital, Aziatische olifant, blauwschaap (ook wel bharal of naur) en de zeer zeldzame Indische of pantserneushoorn.

Op grotere hoogte leven wolven, jaks, himalayamarmot en het muskushert. In het hooggebergte leven ook het sneeuwluipaard, de nevelpanter, de Aziatische wilde hond, rode panda en de zwarte Himalayabeer. Andere roofdieren zijn de tijger, Aziatische goudkat, marmerkat, manoel of pallaskat, Bengaalse tijgerkat, lippenbeer of bahloe en vissende kat of viskat.

De Aziatische wilde hond (ook wel rode hond, alpenhond, dhole of adjak) heeft zich in Bhutan weer wat hersteld na een vergiftigingscampagne in de jaren zeventig van de twintigste eeuw en vestigde zich sinds de jaren negentig in het Jigme Dorji National Park.

Aziatische wilde hond komt weer voor in BhutanPhoto: Davidvraju CC 3.0 Unported no changes made

Het nationale dier van Bhutan is de takin, een soort eland. In de bossen leven ook herten, antilopen en wilde honden. In de warmere gebieden in het zuiden van Bhutan leven verschillende apensoorten, waaronder de assammakaak of bergresusaap, de gouden langoer, de kuiflangoer en een hoelman- of grijze langoersoort. Kleine zoogdieren zijn onder andere het Bengaals konijn en het dwergzwijn.

In 2013 werd naar aanleiding van diverse wetenschappelijk onderzoeken vastgesteld dat Bhutan op dat moment beschikte over 36 amfibieën (34 kikkers, 1 salamander, 1 wormsalamander) en 83 reptielen (57 slangen, 20 hagedissen, 1 krokodil, 5 schildpadden).

Tot de slangensoorten behoren onder andere kleine gestreepte slang, gewone wormslang, donkere of Birmese tijgerpython, Indiase wolfslang, vliegende slang, brilslang, witlipbamboeadder, Indo-Chinese rattenslang, Russells adder en koningscobra.

Tot de hagededissen behoren agame's (o.a. de bloedzuiger), gekko's (o.a. tjitjak, platstaartgekko), skinken, varanen (o.a. Bengaalse varaan, gele varaan) en een hazelwormsoort.

De WWitlipbamboeadder komt voor in BhutanPhoto: Rushen CC 2.0 Generic no changes made

Jak

Geen ander dier op het Tibetaanse plateau en in Bhutan spreekt meer tot de verbeelding en is een voorbeeld van de unieke fauna in de Himalaya dan de jak of bromrund, de 'kameel van de sneeuw'. Gehard, koppig, speels en op het eerste gezicht onhandig, maar op ruig en steil terrein onmisbaar voor de mensen in Bhutan. Eigenlijk worden alleen de stieren 'jak' genoemd, de koeien worden 'dri' genoemd. De stieren zijn zoals bij alle runderen groter dan de koeien, wilde jaks zijn groter dan de gedomesticeerde exemplaren. Er kunnen drie belangrijke typen jaks onderscheiden worden: met een vierkant of rechthoekig hoofd, met een lange neus en een kleine variant. Er komen ook witte jaks voor.

De jak werd al duizenden jaren geleden door de nomaden in geheel Centraal-Azië gedomesticeerd en gebruikt voor de ploeg, als lastdier en als producent van vlees, melk (boter en kaas), vet (verf), mestbrandstof, kleding en tentdoek.

Wilde jaks zijn een bedreigde diersoort, maar de populatie in Tibet, waar de enige echte wilde jak voorkomt, lijkt de laatste jaren weer toe te nemen. Jaks worden vaak gekruist met andere rundersoorten.

JakstierPhoto: 4028mdk09 CC 3.0 Unported no changes made

Bhutan telt meer dan 700 verschillende vogelsoorten (en nog steeds ontdekt men nieuwe soorten), waarvan meer dan 400 soorten standvogels zijn. De Phobjikha-vallei in Centraal-Bhutan is de belangrijkste overwinteringsplaats (eind oktober-midden februari) voor ca. 400 zeldzame zwarthalskraanvogels. De vogels zijn afkomstig van het Qinghai-Tibet Plateau en arriveren altijd in de periode tussen 23 en 26 oktober.

Met uitsterven bedreigd is ook de keizerreiger, een van de vijftig zeldzaamste vogels ter wereld. Bijzonder is ook de witbandzeearend, die in Bhutan te zien is op zijn reis in de lente en in de herfst van Tibet naar Noord-India en vice versa. In het Thrumshingla National park komen zes zéér bedreigde vogelsoorten voor: himalaya-jaarvogel (soort neushoornvogel), roodkeelsluiptimalia, rood saterhoen, prachtboomklever, Harpactes wardi (trogonsoort) en roodborstbospatrijs. Sinds korte tijd komt ook de wereldwijd bedreigde witvleugelboseend voor in Bhutan.

De raaf is de nationale vogel van Bhutan en verwerkt in de kroon van de Bhutaanse koning.

De ravenkroon van de Bhutaanse koning Hariboneagle927Photo: Hariboneagle927 CC 3.0 Unported no changes made

VLIEGENVANGERS
Aziatische roodborsttapuitgrandalaroodbuikrotslijster
azuurniltavagrijs paapjeroodkeelnachtegaal
azuurvliegenvangergrijsrugvorkstaartroodkeelniltava
bamboevliegenvangerhimalayablauwstaartsaffiervliegenvanger
bergrotslijsterhimalayaroodstaartshamalijster
blauwborstHodgsons paapjespiegelroodstaart
blauwe kortvleugelHodgsons vliegenvangertaigavliegenvanger
blauwe rotslijsterIndisch paapjeveldroodstaart
blauwkeelniltavaIndische blauwstaartwaterroodstaart
blauwkoproodstaartizabeltapuitwitbefvliegenvanger
blauwstaartKashmirvliegenvangerwitbrauwvliegenvanger
blauwvoorhoofdcallenekleine kortvleugelwitbuikroodstaart
Blyths blauwstaartkleine niltavawitkeelroodstaart
bonte tapuitkleine vorkstaartwitkeelvliegenvanger
Brooks' niltavakobaltniltava (foto)witkruinroodstaart
bruine vliegenvangerleiblauwe vliegenvangerwitkruinvorkstaart
Chinese fluitlijsteroranje nachtegaalwitstaartcallene
dayalijsterrivierroodstaartzwartborstnachtegaal
dwergniltavaroestbuikkortvleugelzwarte roodborsttapuit
ekstervliegenvangerroestvliegenvangerzwarte roodstaart
gevlekte vorkstaartroestvlekvliegenvangerzwartrugvorkstaart
goudstaartroetvliegenvanger
Goulds kortvleugelroodbuikniltava

Kobaltniltava komt voor in BhutanPhoto: Ajit Hota CC 4.0 Internationalno changes made

HAVIK-, SPERWER- of ARENDACHTIGEN
arendbuizerdhavikmonniksgier
Aziatische kuifarendhavikarendroodbuikdwergarend
Aziatische wespendiefhimalaya- of sneeuwgiershikra (foto)
bastaardarendhimalayabuizerdslangenarend
Bengaalse gierIndische oorgiersperwer
besrasperwerIndische slangenarendsteenarend
blauwe kiekendiefIndische zwarte arendsteppearend
bonte kiekendiefkeizer- of oostelijke arendwitbandzeearend
Brahmaanse wouwkleine rivierarendzeearend
buizerdkuifhavikzwarte wouw
dwergarendlammer- of baardgier
grijze wouwMongoolse buizerd

Shikra, roofvogel in BhutanPhoto: Jan Willem Steffelaar CC 2.0 Generic no changes made

LEIOTHRICHIDAE
BhutanlijstergaaiJapanse nachtegaalroodneklijstergaai
blauwvleugellijstergaaijunglebabbelaarroodrugminla
blauwvleugelminlalangstaartsibiaroodstaartminla
bonte lijstergaaiNepalese nontimaliawitbeflijstergaai
borstbandlijstergaaiNepalese streepvleugelwitbuiklijstergaai
bruinkeelnontimaliaornaatminla (foto)witkeellijstergaai
gestreepte lijstergaairoodbuiklijstergaaiwitkuiflijstergaai
goudvleugellijstergaairoodkinlijstergaaizilveroortimalia
grijskopstreepvleugelroodkoplijstergaaizwartkapsibia
himalayacutiaroodmaskertimiliazwartmaskerlijstergaai

Ornaatminla, vogel die voorkomt in BhutanPhoto: JJ Harrison CC 3.0 Unported no changes made

ZWEMVOGELS
Baers witoogeendkrakeendsmient
bergeendkrooneendtafeleend
bronskopeendkuifeendwilde eend
casarca of roetgansmandarijneendwintertaling
grauwe ganspijlstaartwitoogeend
grote zaagbekrosse of gele fluiteendwitvleugelboseend
Indische of streepkopgansSiberische of baikaltalingzomertaling
Indische vlekbekeendslobeend
FAZANTACHTIGEN
blauwe pauwkwartelsneeuwpatrijs
bloedfazantnepalfazant (foto)spiegelpauw
Blyths saterhoenrode kamhoen of bankivahoenTibetaans berghoen
gewone bospatrijsrood saterhoen of satyrtragopanTibetaanse patrijs
himalayaglansfazantroodborstbospatrijszwarte frankolijn
Japanse kwartelroodkeelbospatrijs

Nepalfazant komt voor in BhutanPhoto: Tinyfroglet CC 2.0 Generic no changes made

VINKACHTIGEN
bergroodmusgrijskopgoudvinkroodkopgoudvink
Blanfords roodmushimalayagroenlingroodmus
Brandts bergvinkhimalayahaakbekscharlakendikbek
bruine goudvinkhimalayaprachtroodmusspiegeldikbek
bruine roodmushimalayawitbrauwroodmusTibetaanse kanarie
Burtons goudvinkHodgsons bergvinkvink
donkere roodmuskeepvlekvleugeldikbek
geelrugdikbekkruisbekwenkbrauwroodmus
goudkruinvinkreuzenroodmus
KWIKSTAARTEN EN PIEPERS
boomkwikstaartIndische bonte kwikstaartboompieper
gele kwikstaartoriëntaalse pieperSiberische boompieper
oostelijke gele kwikstaartlangsnavelpieper (foto)roodkeelpieper
citroenkwikstaartMongoolse pieperPacifische waterpieper
grote gele kwikstaartduinpieper
witte kwikstaartwijnborstpieper

Langsnavelpieper komt voor in BhutanPhoto: Lip Kee Yap CC 2.0 Generic no changes made

DUIVEN
rotsduifrode torteldikbekpapegaaiduif
klipduifparelhalstortelspitsstaartpapegaaiduif
sneeuwduifpalmtortelwigstaartpapegaaiduif
Hodgsons duifgestreepte koekoeksduifgroene muskaatduif
nepalduifsmaragd- of groenvleugelduifIndische muskaatduif
oosterse torteloranjeborstpapegaaiduif
Turkse tortelIndo-Chinese papegaaiduif
KOEKOEKEN
amethystkoekoek (foto)grote groensnavelmalkohakoekoek
Bengaalse spoorkoekoekgrote sperwerkoekoekkortvleugelkoekoek
Chinese spoorkoekoekhimalayakoekoekPiet-van-Vliet of klaagkoekoek
coromandelkoekoekHodgsons sperwerkoekoekrechtstaartdrongokoekoek
gestreepte Piet-van-VlietIndische koëlvorkstaartdrongokoekoek
gevlekte bronskoekoekIndische sperwerkoekoek
grijsbuik-Piet-van-Vlietkleine koekoek

Amethystkoekoek komt voor in BhutanPhoto: Kesavamurthy N CC 3.0 Unported no changes made

PHYLLOSCOPIDAE
bladkoninggrijskeelboszangerorpheusboszanger
Blyths boszangergrijskopboszangerroetboszanger
bruine boszangergrijswangboszangerTicehursts goudoogboszanger
Burkes goudoogboszangergroene boszangertjiftjaf
diksnavelfitishimalayaboszangerzilveroogboszanger
goudbandboszangerHumes bladkoning
grauwe fitiskastanjekopboszanger
LIJSTERS
bruine lijsterIndische mereltenimbergoudlijster
damalijsterkastanjelijsterTibetaanse merel
grijsvleugelmerelKesslers lijsterTickells lijster
groene cochoalangstaartlijstervale lijster
grote langsnavellijsterpurpercochoawitkraaglijster (foto)
himalayalijsterroodkeellijsterzwartkeellijster

Witkraaglijster komt voor in BhutanPhoto: Francesco Veronesi CC 2.0 Genericno changes made

SPECHTEN
Aziatische dwergspechtgrijskopspechtkleine schubbuikspecht
bleekkopbamboespechtgrote geelkuifspechtpoederspecht
bruinkeelspechtgrote goudrugspechtroodborstspecht
darjeelingspecht (foto)himalayadwergspechtroodoorspecht
draaihalshimalayagoudrugspechtrosse specht
grijskapspechtkleine geelkuifspechtvaalborstspecht
UILEN
bosoehoegekraagde dwerguiloosterse dwergooruil
bosuilgevlekte dwergooruilransuil
Brahmaanse uilhimalayavisuilruigpootuil
bruine bosuiljungledwerguilvelduil
gekraagde dwergooruilkleine himalayabosuilZuid-Aziatische valkuil

Darjeelingspecht komt voor in BhutanPhoto: Nbu2012 CC 2.0 Generic no changes made

STRANDLOPERS EN SNIPPEN
bergsnipkemphaantureluur
bokjekrombekstrandloperwatersnip
bosruiteroeverloperwitgat
bossnipregenwulpwulp
groenpootruiterstekelstaartsnip
houtsnipTemminks strandloper
CETTIDAE
bamboeboszangergoudkruintesiakastanjekoptesia (foto)
bergsnijdervogelgrijsbuiktesiaroodkopstruikzanger
bergstruikzangergroene struikzangerroodwangboszanger
bleekpootstruikzangergrote struikzangerzwartmaskerboszanger
breedbekboszangerHumes struikzanger
TIMALIA'S of KRUIPLIJSTERS
degensnavelkruiplijsterHarringtons boomtimaliasikkelkruiplijster
gebandeerde sluiptimaliaroodkeelkruiptimaliavlekborstkruiplijster
geelborsttimaliaroodkeelsluiptimaliawestelijke wigsnaveltimalia
gouden boomtimaliaroodkopboomtimaliawitbrauwkruiplijster
grijskeelboomtimaliaroodwangkruiplijster

Kastanjekoptesia, vogel uit BhutanPhoto: John & Jemi Holmes CC 3.0 Unported no changes made

KRAAIEN
alpenkauwgrijsborstboomeksternotenkraker
alpenkraaigroene kittaraaf
dikbekkraaihuiskraairosse boomekster
ekstermaskerboomeksterVlaamse gaai
geelsnavelkitta
DIKSNAVELMEZEN
bruine diksnavelmeesgrijswangdiksnavelmeesvuurstaartje
geelkopdiksnavelmeesgrote diksnavelmeeswitbrauwnontimalia
gouden nontimaliaJerdons timaliawitkeeldiksnavelmees
grijskopdiksnavelmeesroodkopdiksnavelmees
PELLORNEIDAE
witkoptimaliaolijfflanknontimaliaassamdwergkruiplijster (foto)
geelkeelnontimaliagevlekte jungletimaliaroodstaartmuistimalia
roodvleugelnontimaliawitbuikjungletimaliaIndiase grasrietzanger
roodkeelnontimaliastreepborstsluiptimalia

assamdwergkruiplijster, vogel uit BhutanPhoto: Umeshsrinivasan CC 3.0 Unported no changes made

CISTICOLIDAE
bergpriniagrijze priniawitteugelprinia
geelbuikpriniajunglepriniazwartkeelprinia
grijsborstprinialangstaartsnijdervogel
grijskoppriniaroestprinia
REIGERS
blauwe reigerkleine zilverreigerrossige woudaap
grote zilverreigerkoereigermiddelste of geelsnavelzilverreiger
Indische ralreigerkwak
keizerreigermangroverreiger
MEZEN
bergkoolmeesgrijskuifmeessultanmees
boszangermeesgrijze koolmeesvuurkruin- of roodkopmees
geelwangmeesroodbuikmeeszwarte mees
BUULBUULS
asgrijze buulbuulhimalayaanse zwarte buulbuulwitkeelbaardbuulbuul
gestreepte buulbuulroodbuikbuulbuulwitwangbuulbuul
groenvleugelbuulbuulroodoorbuulbuulzwartkuifbuulbuul (foto)

Zwartkuifbuulbuul, vogel uit BhutanPhoto: J.M.Garg CC 3.0 Unported no changes made

HONINGZUIGERS
geelrughoningzuigergroenstaarthoningzuigerroodwanghoningzuiger
gestreepte spinnenjagerkleine spinnenjagervuurstaarthoningzuiger
Goulds honingzuigerpurperhoningzuigerzwartkeelhoningzuiger
SPREEUWEN
eksterspreeuwgrote maniaoevermania
grijskopspreeuwjunglemaniaspreeuw
grote beomarmerspreeuwtreurmania
ZWALUWEN
Arabische huiszwaluwIndische oeverzwaluwroodstuitzwaluw
bleke oeverzwaluwNepalese huiszwaluwrotszwaluw
boerenzwaluwoeverzwaluw
RUPSVOGELS
kleine menievogellangstaartmenievogelgrote rupsvogel
grijskeelmenievogelscharlaken menievogelrouwrupsvogel
kortsnavelmenievogelroze menievogel
IJSVOGELS
Blyths ijsvogelijsvogelsmyrna-ijsvogel
bonte ijsvogeljungledwergijsvogelzwartkapijsvogel
Chinese reuzenijsvogel (foto)rosse ijsvogel

Chinese reuzenijsvogel, vogel uit BhutanPhoto: Publiek domein

GIERZWALUWEN
alpengierzwaluwgrote huisgierzwaluwstekelstaartgierzwaluw
Aziatische palmgierzwaluwhimalayasalangaanzwartruggierzwaluw
Blyths gierzwaluwSiberische gierzwaluw
KIEVITEN EN PLEVIEREN
Indische kievitkievitstrandplevier
Indische sporenkievitkleine plevier
Japanse bontbekplevierMongoolse plevier
DRONGO'S
bronsdrongokoningsdrongovlaggendrongo
grijze drongokraaiebekdrongo
haarkuifdrongospateldrongo
BRILVOGELS
baardmeestimaliaIndische brilvogelvlekkeelmeestimalia
geelpootmeestimaliaroodbuikmeestimalia
gestreepte meestimaliaroodkopmeestimalia
BASTAARDHONINGVOGELS
dikbekhoningvogelgroengrijze honingvogelzwartgele honingvogel
geelsnavelhoningvogelIndische honingvogel
gevlekte honingvogelroodrughoningvogel (foto)

roodrughoningvogel, vogel uit BhutanPhoto: Lip Kee Yap CC 2.0 Generic no changes made

RALLEN, KOETEN EN WATERHOENTJES
bruin porseleinhoengrijskoppurperkoettweekleurig purperhoen
gebandeerde of bandralmeerkoetwitborstwaterhoen
AZIATISCHE BAARDVOGELS
blauwkeelbaardvogelgestreepte baardvogelgrote baardvogel
blauwoorbaardvogelgoudkeelbaardvogelkopersmid
MEEUWEN
bruinkopmeeuwriviersternvisdief
dunbekmeeuwreuzenzwartkopmeeuw
PAPEGAAIEN OUDE WERELD
Alexanderparkietgrijskopparkiethalsbandparkiet
bloesemkopparkietgrote Alexanderparkiet
VIREO'S
Blyths klauwiertimaliagroene meestimalia (foto)zwartoorbriltimalia
groene briltimaliazwartkopklauwiertimalia
LEEUWERIKEN
Bengaalse leeuwerikkleine veldleeuwerikTibetaanse leeuwerik
Indische zandleeuwerikkortteenleeuwerik
HEGGENMUSSEN
alpenheggenmusgestreepte heggenmusroodborstheggenmus
bruinrugheggenmushimalayaheggenmus

Groene meestimalia, vogel uit BhutanPhoto: Francesco Veronesi CC 2.0 Generic no changes made

NEUSHOORNVOGELS
bonte neushoornvogel (foto)gewone jaarvogelhimalayajaarvogel
dubbelhoornige neushoornvogel
BIJENETERS
blauwbaardbijentererbruinkopbijeneterkleine groene bijeneter
blauwstaartbijeneter
KLAUWIEREN
blauwe klauwierhimalayaklauwierlangstaartklauwier
bruinrugklauwier
WIELEWALEN EN VIJGVOGELS
dunsnavelwielewaalIndische bloedwielewaalzwartkopwielewaal
Indiase wielewaal
BOOMKLEVERS
kaneelbuikboomkleverprachtboomkleverwitstaartboomklever
pluchekapboomklever
ACROCEPHALIDAE
diksnavelrietzangerkleine spotvogelstruikrietzanger
Indische karekiet
LOCUSTELLIDAE
bruine struikzangergevlekte struikzangerMandells struikzanger
gestreepte grasvogel

Bonte neushoornvogel, vogel uit BhutanPhoto: John J. Mosesso in het publieke domein

GORZEN
dwerggorsmaskergorssteenortolaan
kuifgors
FUTEN
dodaarsfuutgeoorde fuut
AALSCHOLVERS
aalscholverIndiase aalscholverIndische dwergaalscholver
KRAANVOGELS
jufferkraanvogelkraanvogelzwarthalskraanvogel (foto)
NACHTZWALUWEN
grijze nachtzwaluwHorsfields nachtzwaluwsavanne-nachtzwaluw
MUSSEN
huismusringmusroodkopmus
WEVERS
bayaweverBengaalse weverFinns bayawever
OOIEVAARACHTIGEN
bisschops- of wolnekooievaarzwarte ooievaar
KLUTEN
kluutsteltkluut

Zwarthalskraanvogel, zeldzaam in BhutanPhoto: Eric Savage CC 2.0 Generic no changes made

VECHTKWARTELS
Chinese vechtkwartelzwartkeelvechtkwartel
TTROGONS
roodkoptrogonWards trogon
SCHARRELAARS
dollarvogelIndische scharrelaar
BREEDBEKKEN EN HAPVOGELS
papegaaibreedbekwenkbrauwbreedbek
PITTA'S
blauwnekpittakap- of zwartkoppitta
VANGA'S
grote rupsklauwierbonte dwergtriller
MONARCHEN EN WAAIERSTAARTVLIEGENVANGERS
zwartnekmonarchIndiase paradijsmonarch
STENOSTITIDAE
geelbuikwaaierstaartgrijskopvliegenvanger
STAARTMEZEN
bruinborststaartmeesroodkruinstaartmees
ECHTE BOOMKRUIPERS
bruinkeelboomkruiperHodgsons boomkruiperNepalese boomkruiper
WATERSPREEUWEN
waterspreeuwzwarte waterspreeuw
PNOEPYGIDAE
mospnoepygaschubborstpnoepyga
BLADVOGELS
goudvoorhoofdbladvogeloranjebuikbladvogel
PRACHTVINKEN
muskaatvinkspitsstaartbronzemannetje
DIVERSEN
visarendgekroonde boomgierzwaluwwitkeelwaaierstaart
Indische grielhoprotskruiper
ibissnavelhimalayahoningspeurderwinterkoning
bronsvleugeljacanagrijze spitsvogelgoudhaantje
kleine vorkstaartpleviergewone iora (foto)braamsluiper
Indische blauwrugelachura

Gewone iora, vogel uit BhutanPhoto: Lip Kee Yap CC 2.0 Generic no changes made

Geschiedenis

Vroege historie en Middeleeuwen

Archeologische vondsten wijzen tot nu toe uit dat de eerste bewoners van de laag gelegen valleien in Bhutan tussen 2000-1500 v.Chr. nomadische herders waren, waarbij de Manas Chhu Vallei gebruikt werd als handelsroute tussen India en Tibet. Een aantal eerste bewoners van Bhutan waren volgers van Bon, een animistische religie die vrij algemeen was in dit deel van de Himalaya vóór de komst van het boeddhisme. Men denkt dat Bon in de 6e-eeuw n.Chr. in Bhutan geïntroduceerd werd en het boeddhisme in de 2e eeuw, hoewel de meeste historici het er over eens zijn dat de eerste boeddhistische tempels, waaronder Kyichu Llakhang in de buurt van Paro en Jampey Llakhang in Bumthang, in de 7e eeuw gebouwd zijn, onder de Tibetaanse koning Songtsen Gampo. Over die eerste eeuwen na Christus is veel bronnenmateriaal door branden in de 19e-eeuw en in 1907, en door de aardbeving van 1897, verloren gegaan.

Guru Rinpoche (ook wel Padmasambhava), is een van de belangrijkste Bhutaanse historische, met mythische verhalen omgeven en religieuze figuren, want zijn bezoek aan Bumthang in 746 wordt algemeen beschouwd als de echte introductie van het boeddhisme in Bhutan. Guru Rinpoche was uitgenodigd door de koning van Bumthang om onder andere boze geesten uit zijn land te verdrijven. Als dank daarvoor bekeerden de koning en vele anderen zich tot het boeddhisme. Guru Rinpoche zou ook nog een bezoek hebben gebracht aan het huidige Bhutan tijdens de regeerperiode van Muthri Tsenpo (764-817), de zoon van de 38e Tibetaanse koning Trisong Detsen (742-ca. 800).

Guru Rinpoche, grondlegger van het tantrisch boeddhismePhoto: Secretlondon CC 3.0 Unported no changes made

De kleinzoon van Trisong Detsen, Langdharma, regeerde over Tibet van 836 tot 842. Hij was een aanhanger van de Bon-religie, verbood het boeddhisme, verwoestte veel religieuze gebouwen en verbande zijn broer, prins Tsangma, naar Bhutan. Samen met Tsangma zouden toen ook veel boeddhistische monniken uit Tibet gevlucht zijn naar Bhutan. Niet lang hierna werd Langdharma vermoord en het boeddhisme weer geherintroduceerd in Tibet. Het land verkeerde in chaos en ook nu namen veel Tibetanen de vlucht naar Bhutan.

In die tijd was er geen centraal gezag op het grondgebied van het huidige Bhutan. In plaats daarvan ontstonden er vanaf het begin van de 9e eeuw verschillende koninkrijkjes, waarvan het koninkrijk Bumthang de meest prominente was. Wel hadden gevluchtte Tibetaanse monniken zich religieus en cultureel verankerd in Bhutan. In die tijd werden de vruchtbare valleien van Bhutan langzaam maar zeker bezet door Tibetaans-Mongoolse militairen; in de 11e eeuw was geheel Bhutan bezet door deze legers. Al vanaf de 10e-eeuw werd de politieke ontwikkeling van Bhutan hevig beïnvloed door de religieuze geschiedenis. Na een periode in Tibet waarin het boeddhisme weer bedreigd werd, ontstonden er vele twisten tussen allerlei onderafdelingen, die tot de 14e-eeuw beschermd werden door de Mongoolse opperheren. In die tijd was de Gelugpa of Gele Hoed-school van het Tibetaanse boeddhisme, gesticht door Je Tsongkhapa (1357-1419), na een anarchistische periode in Tibet, zo overheersend, dat veel Tibetaanse monniken van onderafdelingen vluchtten naar Bhutan.

Je Tsongkhapa, oprichter van de Gelugschool van het Tibetaans boeddhismePhoto: Tibetan Museum Society CC 2.5 Generic no changes made

Onder deze monniken was de stichter van de Lhapa Kagyu-school, Gyalwa Lhanangpa, een onderafdeling van de Kagyu-school, vandaag de dag een van de zes belangrijkste scholen van het Himalayaans-Tibetaanse boeddhisme. De Lhapa waren stichters van een aantal strategisch gelegen 'dzongs', gefortificeerde kloosters. Hoewel de Lhapa-onderafdeling in de 12e eeuw onder druk gezet werd door de Drukpa Kagyu-school uit Ralung in Tibet, een andere onderafdeling geleid door de Tibetaanse monnik lama Phajo Drugom Shigpo (1184-1251), bleef zij mensen bekeren tot in de 17e-eeuw. Lama Gyalwa Lhanangpa werd verslagen door lama Phajo Drugom Shigpo en de laatste wordt algemeen beschouwd als de grote man achter de ontwikkeling van de Bhutaanse vorm van het boeddhisme door veel Bhutanen te bekeren tot de Drukpa Kagyu-school.

Tussen de 12e en 17e-eeuw bleven de twee scholen echter vijandig tegenover elkaar staan. In deze periode kreeg Bhutan vaak bezoek van belangrijke Druk Kagyu-leraren uit Ralung, waaronder lama Ngawang Chhogyel (1465-1540) en zijn zonen, die diverse kloosters en tempels bouwden, waaronder Druk Choeding in Paro en Pangri Zampa en Hongtsho Goemba in de buurt van de hoofdstad Thimphu. Een andere opmerkelijke en belangrijke Druk Kagyu-leraar was Drukpa Kunley (1455-1529), die nog steeds zeer gewaardeerd wordt door de Bhutanen en geassocieerd wordt met de prachtige tempel van Chimi Lhakhang.

Drukpa Kunley, belangrijke Drukpa-leraar in BhutanPhoto: Publiek domein

In de 16e eeuw was de politieke arena in Bhutan nog erg versnipperd, lokale heersers controleerden elk een stukje van Bhutan en vochten vele conflicten uit met andere lokale heersers. Vele kloosters streden om superioriteit en lama's uit West-Bhutan probeerden hun invloed richting Oost-Bhutan uit te breiden.

Deze situatie veranderde vanaf 1616 ingrijpend, toen lama Ngawang Namgyal (1594-1651) vanuit Ralung afreisde naar Bhutan. Hij zou een reïncarnatie zijn van de stichter van het Ralung-klooster, Tsangpa Gyarey. Dit werd echter betwist door een heerser van een ander prinsdom in Tibet, en Ngawang Namgyal vluchtte min of meer naar Bhutan. Op zijn reis door West-Bhutan versterkte hij ook zijn politieke kracht en al snel werd hij algemeen beschouwd als de religieuze leider van Bhutan met als titel Zhabdrung Rinpoche. Onder zijn bewind werden de 'dzongs' gebouwen met een civiele, religieuze en militaire functie; de eerste op deze manier gebouwde dzong was die van Simtokha, net buiten de hoofdstad Timphu.

Simtokha Dzong, BhutanPhoto: Christopher J. Fynn CC 3.0 Unported no changes made

Ngawang Namgyal werd al snel bestreden door een coalitie van vijf lama's onder leiding van lama Palden en in 1629 werd de Simtokha-dzong aangevallen. Deze aanval werd afgeslagen, maar de coalitie versterkte zich daar met een groep Tibetanen en bleef oppositie voeren tegen Ngawang Namgyal. Maar uiteindelijk won hij de strijd, de Tibetanen werden verschillende keren verslagen, uiteindelijk definitief na een alliantie met koning Singye Namgyal van Ladakh. In 1639 erkende Tibet Ngawang Namgyal als de enige echte autoriteit in geheel Bhutan. Hij versterkte meteen zijn macht door vriendschappelijke relaties aan te gaan met Rama Shah, de koning van Nepal, en met Raja Padmanarayan van Cooch Behar in India. Tevens stond de koning van Ladakh het toe dat Ngawang Namgyal zich op een aantal plaatsen in Tibet mocht vestigen met als doel meditatie en verering, onder andere op de hellingen van de heilige berg Kailash. Deze situatie duurde voort totdat Tibet in 1959 werd overgenomen door China.

In Tibet woedde ondertussen een strijd tussen de boeddhisten van Nyingmapa ('rode hoed') en Gelugpa ('gele hoed'), die geleid werden door de Dalai Lama. De Dalai Lama werd gesteund door de Mongoolse leider Gushri Khan, die de Tibetaanse Tsang-provincie binnenviel, daar de Ringpong-dynastie verdreef die vervangen werd door het Gelugpa-geslacht. In 1644 vielen de Mongolen en Tibetanen Bhutan aan, maar konden niet overweg met de hitte en de vele bossen in Bhutan. Ngawang Namgyal voerde zelf het verzet aan en wist stand te houden. Om nog eens zo'n inval te voorkomen en als herdenkingsmonument werd in 1647 aan het begin van de Paro-vallei de Drukyel Dzong gebouwd. Enkele jaren later, in 1648 en 1649, probeerde een van de machtigste Dalai Lama's ooit van Tibet, genaamd 'de Grote vijfde', opnieuw de macht van Ngawang Namgyal te breken, maar elke poging mislukte jammerlijk. Door deze successen versterkte Ngawang Namgyal zijn macht en zijn uitstekende leger gaf hem controle over het hele land. Minyur Tenpa, door Ngawang Namgyal aangesteld als gouverneur van de regio Trongsa, ondernam actie om alle valleien in het midden en oosten van Bhutan te verenigen onder het bewind van de Ngawang Namgyal. Deze acties werden voltooid in 1655, tegelijkertijd werden er weer vele dzongs gebouwd. In 1627 arriveerden ook de eerste westerse bezoekers in Bhutan, de Portugese jezuïeten-missionarissen en ontdekkingsreizigers Estêvão Cacella (1585-1630) en João Cabral (1599-1669), die van Calcutta in India naar Shigatse in Tibet reisden. Ze verbleven op hun reis een maand in Cheri Goemba, noordelijk van Thimphu, bij de Zhabdrung. Ngawang Namgyal had in zijn tijd een duaal regeringssysteem ingevoerd, bestaande uit een religieus leider, de Je Khenpo, en een burgerlijk leider, de Druk Desi.

Bhutan kaart 17e eeuwPhoto: Publiek domein

Ngawang Namgyal overleed in 1651, maar om onrust en chaos te voorkomen werd zijn dood bijna vijftig jaar verborgen gehouden. Hij werd in 1651 wel opgevolgd door zijn minderjarige zoon en in 1680 door zijn halfbroer, die ook nog minderjarig was. Zij stonden onder controle van de Druk Desi en de tot in de 21e eeuw machtige Je Khenpo. In die eerste opvolgingsperiode kreeg Bhutan een conflict met Tibet en Sikkim, en in de tachtiger jaren van de 17e-eeuw en in 1700 viel Bhutan Sikkim binnen. Bhutan op haar beurt werd in 1714, geholpen door Mongolië, binnen gevallen, maar kregen het land niet onder controle. Bhutan kreeg het wel voor het zeggen in het Indiase Cooch Behar, dat Bhutan om hulp had gevraagd na de inval van het Zuid-Aziatische islamitische Mogolrijk, dat in de 17e eeuw bijna het gehele Indische subcontinent omvatte. Cooch Behar lukte het met behulp van Bhutan om de Mogols buiten de deur te houden, maar daardoor kreeg Bhutan wel veel politieke invloed in Cooch Behar en er werd een Bhutaans garnizoen gestationeerd, dat samen met een leger van Cooch Behar in 1770 Sikkim binnenviel. In 1772 werd een protégé van de Druk Desi van Bhutan met behulp van Britse troepen geweerd van de troon en werd Cooch Behar een gebied dat onder controle stond van de British East India Company.

Bhutan onder Brits bewind

Nadat Cooch Behar door de Britten bevrijd was van Bhutan, pakten de Britten meteen door en vielen in 1772-1773 Bhutan binnen. De Druk Desi van dat moment riep de hulp van de Panchen Lama van Ladakh in, maar die keerde zich tegen Bhutan door meteen Tibets claim op Bhutan op te voeren. De Druk Desi werd zo in een hoek gedreven en tekende op 25 april 1774 een vredesovereenkomst met de Britten, waarbij de grenzen van Bhutan van vóór 1730 in het verdrag werden opgenomen, er symbolisch vijf paarden aan de Britten werden geschonken die tevens toestemming kregen om hout te kappen in Bhutan. Voor Bhutan was het gunstig dat er voortaan gehandeld kon worden tussen Bhutan en Brits India. In 1784 stonden de Britten het toe dat er Bhutanezen aangesteld werden om het Duars-gebied in Bengalen te beheren en mochten de inkomsten daarvan houden. De Bhutanees-Britse relatie werd geplaagd door veel grenstwisten, in 1787 werd een afgezant naar Calcutta gestuurd om te onderhandelen, in 1815 en 1838 werd een gezantschap naar Thimphu gestuurd. In 1838 werd overeengekomen dat Bhutanese militairen die Assam, sinds 1827 een onderdeel van Brits-Indië, binnengevallen waren, uitgeleverd werden, vrije en ongelimiteerde handel tussen India en Bhutan en een betalingsregeling van de Bhutaanse schuld aan de Britten. In een poging om de onafhankelijkheid te waarborgen weigerde Bhutan echter het verdrag te ondertekenen. Met name het punt over Assam was onverteerbaar voor de Bhutanezen. Bhutan controleerde al enkele decennia een gedeelte van Assam, en betaalde daar jaarlijks een bedrag over aan de Britten, en fricties tussen Bhutan en de Britten over dit gebied dateerden al sinds 1826. Die betalingen werden steeds slechter betaald en dat leidde in 1834 tot een geslaagde inval van de Britten in Bhutan. In 1841 annexeerden de Britten Assam Duars en betaalden Bhutan daarvooor jaarlijks 10.000 Rupees, gevolgd door het Duars-gebied in Bengalen in 1842.

In 1852 vertrok er een delegatie uit Bhutan naar Calcutta in India om te onderhandelen met de Britten, onder andere voor een compensatiebedrag voor het verlies van de Duars-gebieden. Maar de Britten weigerden, en in de plaats daarvan verlaagden het bedrag voor Assam Duars van 10.000 tot 7000 rupees. Er volgden meer grensincidenten en Britse troepen verzamelden zich aan de grens met Bhutan. Omdat de Britten in 1857-1858 te maken kregen met de Sepoy-opstand, roken Bhutaanse troepen hun kans en vielen in 1862 Sikkim en Cooch Behar binnen. De Britten stopten onmiddellijk met alle compensatiebetalingen en eisten van de Druk Desi de vrijlating van alle gevangenen en teruggave van gestolen goederen. In 1864 stuurden de Britten een vredesmissie naar Bhutan omdat daar een burgeroorlog was uitgebroken, maar Bhutan weigerde de uitgestoken hand van de Britten en dat leidde tot een oorlogsverklaring in november 1864 van de Britten. De zogenaamde Duar-oorlog (1864-65) duurde maar vijf maanden, want was een ongelijk strijd tussen het eenvoudige leger van Bhutan en het moderne van de Britten. Op 11 november 1865 werd het Verdrag van Sinchula getekend, waarbij Bhutan een aantal gebieden moest inleveren in ruil voor een jaarlijks bedrag van 50.000 rupees.

Toch braken er een de jaren zeventig en tachtig van de 19e-eeuw weer conflicten uit tussen regionale rivalen, uiteindelijk resulterend in de opkomst Ugyen Wangchuck (1862-1926), de ponlop van Tongsa. Hij wist uiteindelijk zijn land te verenigen na verschillende burgeroorlogen en opstanden in de periode 1882-85. Tevens hielp hij de Britten in hun onderhandelingen met Tibet over vrije handel. Voor zijn bijdrage aan de Anglo-Tibetaanse Conventie van 1904 werd hij geridderd door de Britten en dat vergrootte zijn macht in Bhutan aanzienlijk.

Kaart van Brits-Indië in 1909Photo: Publiek domein

De opkomst van Ugyen Wangchuck ging samen met de overtuiging dat het duale politieke systeem uit de tijd en ineffectief was. Hij verving zijn belangrijkste rivaal, de ponlop van Paro, en installeerde een familielid, een lid van de pro-Britse Dorji-familie, in zijn plaats. In 1903 stierf bovendien de laatste Zhabdrung en toen er in 1906 nog geen reïncarnatie verschenen was, kwam ook de burgerregering onder controle van Ugyen Wangchuck. Uiteindelijk werd de 54e en laatste Druk Desi gedwongen om terug te treden, en ondanks dat er nog reïncarnaties van Ngawang Namgyal werden gesport, kwam er er een definitief einde aan het Zhabdrung-systeem.

Bhutan wordt een koninkrijk

In november 1907 kwamen er boeddhistische monniken, regerings-officials en hoofden van belangrijek families samen om een einde te maken aan het zieltogende, 300-jaar oude duale regeringssysteem en werd een nieuwe absolute monarchie uitgeroepen. Ugyen Wangchuck werd vervolgens uitgeroepen tot eerste Druk Gyalpo (draken koning), wat in westerse ogen de functie van koning zou zijn. De Britten stemden volledig in met deze gang van zaken. Ugyen Wangchuck heerste van 1907 tot 1926 en de Dorji-familie werd aangesteld als erfhouder van de Gongzim-functie, de belangrijkste regeringspositie.

In 1910 viel China Tibet binnen en de Dalai Lama was genoodzaakt om te vluchten naar India. Maar China claimde niet alleen Tibet, maar ook Bhutan, Nepal en Sikkim. Door deze ontwikkelingen werd de saamhorigheid tussen Groot-Brittannië en Bhutan weer hechter. Dit wer bevestigd doorhet Verdrag van Punakha, waarbij de schenking van 50.000 rupees werd verhoogd naar 100.000 rupees en de Britten beloofden zich niet te bemoeien met het binnenlandse beleid van Bhutan. Op hun beurt beloofden Bhutan te luisteren naar de adviezen van Groot-Britteannië op buitenlands gebied. Dit verdrag zorgde er tevens voor dat de China afzagen van hun claims op Bhutan en kwam er er eend eeinde aan de meer dan 1000 jaar lange Tibetaans-Chinese invloeden op Bhutan. Koning Ugyen Wangchuk stierf in 1926 en werd opgevolgd door diens zoon Jigme Wangchuk, op dat moment 24 jaar oud, die regeerde tot 1952.

Ugyen Wangchuck, eerste koning van BhutanPhoto: John Claude White in het publieke domein

De regeertijd van de eerste twee koningen van Bhutan werd gekenmerkt door politieke stabiliteit en economische vooruitgang, ondanks dat bijvoorbeeld de regeerperiode van Jigme Wangchuck midden in de grote economische crisis van de dertiger jaren van de 20e-eeuw en de Tweede Wereldoorlog viel. Jigme Wangchuck verbeterde het administratieve en belastingsysteem en bracht het hele land onder zijn controle.

Bhutan onafhankelijk

Na de onafhankelijkheid van India op 15 augustus 1947, erkende de nieuwe Indiase regering Bhutan els een onafhankelijk land. Dat werd nog eens bevestigd door een verdrag dat in 1949 door India en Bhutan ondertekend werd. Verder werd overeengekomen dat India zich niet meer zou bemoeien met de binnenlande zaken van Bhutan, en Bhutan zich aan het buitenlandse beleid van India zou confomeren. Verder kreeg Bhutan een stukje land terug in het zuidoosten, inclusief Dewangiri, dat door de Britten geannexeerd was.

Wangchuk Familie BhutanPhoto: John Claude White in het publieke domein

Koning Jigme Wangchuck overleed in 1952 en werd opgevolgd door zijn zoon Jigme Dorji Wangchuck, die onderwijs had genoten in India en Engeland en vloeiend Tibetaans, Engels en Hindi sprak. Om de relatie met India te verstevigen nodigde hij in 1958 de premier van India, Jawaharlal Nehru, en zijn dochter Indira Gandhi uit voor een bezoek aan Bhutan.

In 1959 nam China Tibet over, en werd het voor Bhutan duidelijk dat om zoiets te voorkomen, een politiek van isolationisme gevaarlijk zou zijn en men zich beter kon aansluiten bij een aantal internationale organisaties. In 1961 zette Bhutan in op een proces van geplande ontwikkeling, en in 1962 werd daartoe aangesloten bij het zogenaamde Colombo Plan, een organisatie die zich richt op samenwerking op regeringsniveau voor de economische en sociale ontwikkeling van de Aziatisch-Pacifische regio. In 1961 werd een eerste vijfjarenplan opgesteld, waarbij India hielp met het financieren en de bouw van het grote hydro-elektrische project Chhukha in West-Bhutan. Niet alle Bhutanezen waren het overigens eens met alle veranderingen. Er waren confrontaties tussen rivaliserende groepen, en op 5 april 1964 werd een belangrijke voorstander van verandering, premier Jigme Palden Dorji, vermoord in Phuentsholing. De resultaten die het beleid van de koning in het binnenland bereikte waren indrukwekkend: In 1953 stelde hij de Nationale Vergadering in ('Tshogdu') en hij schreef een twaalfdelige wettekst. Verder schafte hij de slavernij af, voerde landhervormingen door en richtte het koninklijk leger en een politiemacht op. In 1968 kreeg het land voor het eerst een regering met ministers. Het rechtssysteem werd hervormd door de rechterlijke macht van de uitvoerende macht te scheiden en er werd een hooggerechtshof in het leven geroepen. Maar hoewel hij Bhutan aan de hand nam de moderne tijd in, bleef hij benadrukken dat de traditionele Bhutaanse cultuur nooit verloren mocht gaan.

Koning Jigme Dorji Wanchuck stierf al op 44-jarige leeftijd en werd in 1972 opgevolgd door zijn 16-jarige zoon Jigme Singye Wangchuck (1955-). Hij werd op 2 juni 1974 als vier koning van Bhutan gekroond, maar de eerste jaren van zijn bewind was de invloed van zijn moeder Kesang Choden (1930-) nog groot. Belnagrijk voor de ontwikkeling van Bhutan was ook dat voort het de internationale pers uitgenodigd werd vom de kroning bij te wonen. Jigme Singye Wangchuck genoot net als zijn vader onderwijd in India en Engeland, maar ook aan de Ugyen Wangchuck Academie in Paro. Zijn wens was om het moderneringsbeleid van zijn vader voort te zetten en Bhutan economisch onafhankelijk te maken. Tevens wilde hij door allerlei andere maatregelen bereiken dat zijn volk gelukkiger zou worden, wat uitgedrukt werd door het begrip Bruto Nationaal Geluk (BNG). Die economische onafhankelijkheid is dan geen doel op zich, maar een middel om het BNG te vergroten.

Jigme Singye Wangchuck benadrukte de modernisering van het onderwijssysteem, de gezondheidszorg. ontwikkeling van het platteland en de communicatie. Tevens was hij de architect van de Bhutaanse politiek op het gebied van milieu en natuurbescherming, waarbij de ecologie belangrijker wordt geacht dan commerciële belangen. In 1988 trouwde Jigme Singye Wangchuck met de vier zussen Ashi Dorji Wangmo, Ashi Tshering Pem, Ashi Tshering Yangdon en Ashi Sangay Choedon.

In 1998 nam hij een belangrijke beslissing door zijn absolute macht op te geven en nauw te gaan samenwerken met de Nationale Vergadering en de Raad van Ministers en werd het systeem van ministeriële verantwoordelijkheid ingevoerd.

Jigme Dingye Wangchuck, vierde koning van BhutanPhoto: Publiek domein

In december 2005 kondigde Jigme Singye Wangchuck zijn troonsafstand ten behoeve van zijn oudste zoon prins Jigme Khesar Namgyel Wangchuck aan, en op 14 december 2006 trad hij daadwerkelijk af. Tevens zorgde hij ervoor dat Bhutan in juli 2008 was veranderd van absolute monarchie in een democratische constitutionele monarchie onder het motto 'de monarchie is niet de beste regeringsvorm omdat een koning koning is geworden vanwege zijn geboorterecht en niet vanwege zijn verdiensten'.

Jigme Khesar Namgyel Wangchuck BhutanPhoto: Royal Family of Bhutan CC 3.0 Unported no changes made

In december 2007 werden de verkiezingen voor het 25-koppige hogerhuis, de Eerste Kamer als ware, gehouden. De verkiezingen voor de 47-koppige Tweede Kamer werden in maart 2008 gehouden. De Bhutan Harmony Party (Druk Phuensum Tshogpa), die voor de monarchie is, won zeer overtuigend met 44 van de 47 zetels. Op 6 november 2008 werd Jigme Khesar Namgyel Wangchuck gekroond als vijfde koning van Bhutan.

Tsehring Tobgay, premier van BhutanPhoto: Tsehring Tobgay CC 3.0 Unported no changes made

In juli 2013 won de oppositie, de Democratische Volkspartij van Tsehring Tobgay, de verkiezingen en hij werd ook premier. In februari 2016 kondigen de koning en koningin de geboorte aan van kroonprins Jigme Namgyal Wangchuck. In juni 2017 protesteert Bhutan tegen de aanleg van een weg in een omstreden gebied door China. Bij de verkiezingen van november 2018 blijft Tsehring Togbay aan de macht.

Bevolking

Demografische gegevens bevolking Bhutan

Bhutan Bevolking tijdens het Zwarte Kraanvogel festivalPhoto: ShrutiAD CC 4.0 International no changes made

In Bhutan woonden in 2015 ca. 758.288 mensen en het land is met maar twintig mensen per km2 het dunst bevolkte land van Zuid-Azië. De meeste mensen leven langs de zuidgrens van Bhutan en in de hoog gelegen valleien in Centraal-Bhutan.

De twee belangrijkste bevolkingsgroepen zijn de Ngalops of West-Bhutanezen, cultureel nauw verbonden met Tibet en de Sharchops of Oost-Bhutanezen. De Lhotshampa, wat 'Bhutanees uit het zuiden' betekent, is een heterogen groep van Nepalese origine.

Het hoogst gelegen permanent bewoonde dorp van Bhutan is het in de regio Lunana gelegen dorp Thanza (4100 m).

Demografische gegevens (2017)

10 grootste steden van Bhutan

Thimphuca. 62.500
Phuntsholingca. 60.400
Punakhaca. 21.500
Samdrup Jongkharca. 13.800
Geylegphugca. 6.700
Paroca. 4.400
Tashigangca. 4.400
Wangdiphodrangca. 3.300
Taga Dzongca. 3.100
Trongsaca. 2.300

Kaart met districten BhutanPhoto: Publiek domein

Algemene gegevens districten Bhutan

districthoofdstadoppervlakteaantal inwoners (2005)
BumthangJakar2831 km216.116
ChhukhaChhukha1791 km274.387
DaganaDagana1387 km218.222
GasaGasa4561 km23.316
HaaHaa1746 km211.648
LhuntseLhuntse3022 km215.395
MongarMongar1946 km237.069
ParoParo1310 km236.433
PemagatshelPemagatshel518 km213.864
PunakhaPunakha977 km217.715
Samdrup JongkharSamdrup Jongkhar2312 km239.961
SamtseSamtse1585 km260.100
SarpangSarpang2362 km241.549
ThimphuThimphu2067 km298.676
TrashigangTrashigang2316 km251.134
TrashiyangtseTrashiyangtse1643 km217.740
TrongsaTrongsa1807 km213.419
TsirangDamphu641 km218.667
Wangdue PhodrangWangdue Phodrang4046 km231.135
ZhemgangZhemgang2126 km218.636

Bhutaanse volken

BROKPAS of Dakpas (hooglanders): semi-nomadische bevolkingsgroep van ca. 6000 personen uit het Oost-Bhutaanse Merak en Sakten, dicht bij de grens met het Indiase Arunachal Pradesh en ca. 80 km ten oosten van Trashigang op een hoogte van ongeveer 3000 meter. Dit nomadische volk, dat oorspronkelijk stamt van de Tshona in Zuid-Tibet, heeft nog steeds een eigen dialect, cultuur en eigen klederdracht, waarvan de 'shamo' het meeste opvalt, een zwart baretachtig hoedje gemaakt van yak-haar en een soort tentakels die regenwater afvoeren.

LAYAP: voornamelijk semi-nomadisch bergvolk, op een hoogte van bijna 4000 meter, uit het dorp Laya in het Ghasa district in Noordwest-Bhutan. In 2003 bestond het volk nog uit iets meer dan 1000 personen. Etnisch verwant met de Tibetanen, spreken de Layap Layakha, een Tibetaans-Burmese taal. De klederdracht van de Layap lijkt, op een paar kleine onderdelen na, op Tibetaanse kledij. Meest bijzonder is het conische bamboehoedje van de Layap-vrouwen, dat met een scherpe punt richting de hemel wijst. De Layap zijn vooral yak-herders, maar verbouwen ook tarwe, gerst, mosterd en rapen.

Layap-vrouw met typisch hoofddekselPhoto: Steve Evans CC 2.0 Generic no changes made

LHOPS of Doya: klein volk, maximale lengte 1.50 meter, uit het zuidelijke heuvelgebied Duars en levend in de Amochhu vallei van de Samtse en in de buurt van Phuntsholing. Verbouwen onder andere sinaasappels en kardemom. Eenvoudige witte kleding, over het algemeen animisten die geesten vereren die leven in rotsen, watervallen, meren, grotten en bergen. Uniek begrafenisritueel: het dode lichaam wordt gebalsemd, in een foetus-positie geplaatst en boven de grond 'begraven' in een ronde houten kist. Daarna wordt de kist begraven onder een stapel stenen, een stier wordt geofferd als het een man is, een koe als het een vrouw is.

LHOTSHAMPAS: volk in het zuiden van Bhutan, voornamelijk etnische Nepalezen. Het zijn over het algemeen hindoes, hoewel de Tamang- en Gurung-minderheden voornamelijk boeddhisten zijn, en de Rai- en Limbu-minderheden zijn vooral animisten.

MONPAS: animistische (vereren zon, maan en tal van geesten) bevolkingsgroep van ca. 3000 personen op berghellingen van de 'Zwarte Bergen' boven de rivier Mangde Chhu in de dorpen Jangbi, Wangling en Phumzur. De Monpas zijn misschien wel de oudste bevolkingsgroep van Bhutan.

NGALOPS of Ngalongs: Tibetaanse immigranten die zich in Centraal- en West-Bhutan gevestigd hebben en de Drukpa Kargyupa-variant van het Tibetaanse boeddhisme aanhangen. Ze verbouwen onder andere bergrijst, aardappelen en gerst.

SARCHOPS of Tshangla: Tshangla-kha sprekend volk uit Oost-Bhutan. Maken prachtige geweven kleren van ruwe zijde en katoen. Gebruiken bijna alles van de maïsplant en wat daar van overblijft wordt omgezet in 'ara', een lokale alcoholhoudende drank die in heel Bhutan gedronken wordt. Naast animisten is er ook een groep die het Tibetaanse Nyingmapa-boeddhisme aanhangt met animistische en shamanistische elementen.

Bruto Nationaal Geluk

Het streven naar Bruto Nationaal Geluk werd in 1972 geïntroduceerd door de vierde koning van Bhutan, Jigme Singye Wangchuck. Ondanks de vooruitgang die ook in Bhutan steeds sneller om zich heen grijpt, is men zich in Bhutan zeer bewust van de gevaren die de moderne tijd met zich meebrengt. De regering heeft zich daardoor opgeworpen als de beschermer van de Bhutaanse bevolking; vooruitgang werd voortaan gemeten aan de hand van vier pijlers: behoud van de natuur, goed bestuur, duurzame ontwikkeling zowel op sociaal als economisch gebied en het behoud en de promotie van culturele waarden.

Zo was Bhutan niet alleen het eerste land waar in het openbaar niet gerookt mocht worden, ook de verkoop van tabak werd verboden. Ook zaken als westerse reclamebillboards en plastic tassen werden verboden. Veel belangrijker echter zijn zaken als onderwijs, gezondheidszorg, milieu, cultureel erfgoed en het boeddhisme als basis van wetgeving. Elke ontwikkeling en elk project wordt bekeken op de impact die het heeft op lokale bevolking, het geloof en het milieu. Bhutan's streven tot ontwikkeling van het toerisme is een goed voorbeeld; toerisme is prima maar moet geen grote invloed hebben op het leven en welbevinden van de Bhutanen. Bhutan is een van weinige plaatsen ter wereld waar compassie belangrijker wordt gevonden dan kapitalisme en het welbevinden van de bevolking belangrijker is dan het opvoeren van de productiviteit. Deze unieke kijk op de samenleving is de basis van het concept 'Bruto Nationaal Geluk'.

In 2016 publiceerde de Verenigde Naties haar 'World Happiness Report', en daar stond Bhutan op de 84 plaats van gelukkigste landen ter wereld.

Leuze over Bruto Nationaal GelukPhoto: Publiek domein

Nationale sport van Bhutan: boogschieten

Boogschieten is de nationale sport van Bhutan en wordt gedurende praktisch het hele jaar door gespeeld. Boogschieten is ook een integraal onderdeel van vele feesten die gepaard gaan met veel eten en drinken.

Bogen en pijlen worden gemaakt van de speciale bamboesoort. De twee beschilderde houten doelen van 30x120 cm staan op een afstand van 120 meter. Afwisselend wordt op één van de doelen geschoten door teams van elf boogschutters. Elke boogschutter schiet twee pijlen, en het eerste team dat 33 punten scoort, wint de wedstrijd.

Bhutaanse boogschuttersPhoto: Dvizero CC 3.0 Unported no changes made

Vrouwen mogen de bogen niet aanraken. In de jaren tachtig van de vorige eeuw zijn westerse boogschietstijlen geïntroduceerd en aan die wedstrijden worden door zowel mannen als vrouwen meegedaan. Sinds die tijd doen Bhutaanse schutters ook mee aan internationale wedstrijden en vanaf 1984 (Los Angeles) vaardigt Bhutan boogschutters af aan de Olympische Spelen. Tot nu toe zijn er echter nog geen medailles gewonnen.

Yeti of verschrikkelijke sneeuwman

Net als andere landen in Zuid-Oost Azië heeft ook Bhutan een mythische Yeti of verschrikkelijke sneeuwman, hier heet het aapachtige verschijnsel, dat ook een vrouwelijke variant heeft, Migoi of Gredpo. De Migoi leeft op een hoogte van meer dan 3500 meter, is ca. 2,5 meter groot met voeten van wel 30 cm lang. De Migoi heeft een menselijk, haarloos gezicht, een conisch gevormd hoofd en een lichaam dat volledig behaard is met bruine/rode/zwarte haren. De Bhutaanse Yeti heeft twee belangrijke kenmerken, hij kan zich onzichtbaar maken en zijn voeten staan achterste voren, wat het moeilijker maakt om hem te volgen. De Migoi 'leeft' in het noorden van Bhutan, met name in het Sakteng Wildlife Sanctuary. De Bhutaanse regering heeft zelfs Migoi-watchers aangesteld.

Yeti of Migoi, ook in Bhutan leeft de verschrikkelijke sneeuwmanPhoto: Publiek domein

Taal

Taalkaart BhutanPhoto: Publiek domein

De officiële taal van Bhutan is het Dzon(g)kha, één van de 53 talen uit de Tibetaanse taalfamilie, maar wordt voornamelijk in het westelijke gedeelte van Bhutan gesproken. Verder worden er in Bhutan 23 andere talen gesproken, die allemaal tot de Tibeto-Burmese taalfamilie behoren, behalve het Nepalees, dat tot de Indo-Arische talen behoort.

Hoewel het Dzongkha verwant is aan het Tibetaans, zijn de verschillen qua uitspraak dermate groot dat men elkaar nauwelijks verstaat. De schrijfwijze van het Dzongkha en het klassieke Tibetaans zijn wél identiek.

Op scholen wordt naast het Dzongkha ook Engels onderwezen, dus veel mensen sprekend redelijk tot vloeiend Engels. Verkeersopschriften en officiële documenten zijn in het Dzongkha en het Engels geschreven. De nationale krant, Kuensel, is geschreven in het Dzongkha, Engels en Nepalees.

Door de vele afgelegen gebieden is een aantal talen van regionale minderheden tot op heden behouden gebleven. Enkele Tibetaanse dialecten zijn het Cocha Ngachakha in de Kuri-chhu vallei, het Drokpa en Dakpakha en Merak, Sakteng en aangrenzende gebieden van het district Tashigang, het Layakha en Lunakha in het nomadische district Gasa, en Lakha en Droke in delen van het district Bumthang.

De meeste talen van Centraal-Bhutan, Bumthang, Khyeng, Mangdelung en Kurto, hebben een sterke affiniteit met de Monpa-dialecten van Tawang, uit het Sino-Indiase grensgebied van Arunachal Pradesh. De belangrijkste taal in Oost-Bhutan, het Tsangla, lijkt verwant met de Lopa-talen in Tibet en Arunachal Pradesh. In Zuid-Bhutan, waar de bevolking vooral van Nepalese afkomst is, is uiteraard het Nepalees de belangrijkste taal.

Toetsenbord met Dzongkha-lettersPhoto: Christopher J. Fynn CC 4.0 International no changes made

De etymologie van de naam Bhutan is nog steeds een twistpunt tussen historici en taalkundigen. Bhutan zou kunnen afstammen van het Sanskriet woord 'Bhotant', dat 'het einde van Tibet' betekent, of van 'Bhu-uttan', dat 'hoog gelegen land' betekent.

Britse ontdekkingsreizigers geloofden dat de naam Bhutan was afgeleid van 'Bhotsthan', dat land van de 'Bhotias' betekent (Bhotia is Sanskriet voor mensen uit Tibet). Hoewel de naam van het land in het buitenland altijd Bhutan genoemd wordt, noemen de bewoners van Bhutan hun land al sinds de 13e eeuw Druk Yul, 'land van de donderende draak'. De mensen noemen zichzelf 'Drukpa'.

Het systeem van naamgeving verschilt in Bhutan in het noorden en het zuiden. In het noorden heeft men geen achternamen. Elk kind krijgt vlak na de geboorte twee namen, die gegeven worden door monniken. Het zijn meestal namen van traditioneel Tibetaanse origine met een religieuse achtergrond. In het zuiden, onder invloed van het hindoeïsme, hebben wel veel mensen een familienaam. Brahmanen behouden hun kastenaam, anderen zijn vernoemd naar de etnische groep waartoe ze behoren.

Enkele Bhutaanse woorden

hallokuzuzangbo lawaterchhuberggangri
dankkadrichetheejahuischim
yesing/yövandaagdarimeertsho
n0morgennâbakoeba
1cizondagza dauhondrochi/chi
2nyîwoensdagza phupvarkenphap
3sumrestaurantzakhalinksöm
10cuthâmkipbja sharechtsyäp
100cikja/khägavisngashabehindjapkha
1000ciktong/tongthra ciaardappelenkewabeforedonghka

Godsdienst

Algemeen

Bhutaanse studentmonnikenPhoto: Muddum27 CC 2.0 Generic no changes made

Ongeveer 75% van de bevolking hangt het boeddhistische geloof aan. De andere 25% van de bevolking is aanhanger van het hindoeïsme. Het boeddhisme wordt gepraktiseerd in het hele land, maar in het zuiden zijn de meeste mensen van Nepalese of Indiase afkomst hindoes. Boeddhisten en hindoes kunnen in Bhutan goed met elkaar opschieten, want ook hindoefeesten leveren voor de hele bevolking een vrije dag op. Kleine minderheden hangen nog andere godsdiensten aan, waaronder een animistische religie als het Bon, de voorganger van het Himalaya-boeddhisme. Verder is er nog een klein aantal christenen. Bhutan staat tolerant tegenover alle godsdiensten, maar bekeer-activiteiten zijn in Bhutan verboden.

Het boeddhisme is in de 5e/6e eeuw voor Christus ontstaan in het noorden van Centraal-India naar de leer van Siddharta Gautama, beter bekend als Sakyamuni Boeddha. Er is weinig bekend over deze belangrijke figuur, maar volgens de legende leefden zijn ouders in Sakya, een klein koninkrijk op de grens van het huidige Nepal en India. Kort na zijn geboorte voorspelde een zwervende asceet dat de jonge prins een wereld-veroverende koning zou worden of een bevrijder van lijdende levende wezens. Na zijn vlucht uit het paleis van zijn ouders werd Siddahrta ook een rondtrekkende asceet, die niets anders deed dan vasten en mediteren. In Bodhgaya (Bihar, India) begon Siddharta te mediteren onder een boom, en beloofde net zo lang te mediteren tot hij een staat van verlichting bereikt had. Op de derde dag van zijn meditaties bereikte hij de Boeddha-status. Het boeddhisme kent geen goden en ook geen erediensten, het geeft eigenlijk alleen maar richtsnoeren voor een zinvol leven.

Het boeddhisme is de meest plooibare en zich voortdurend aanpassende religie ter wereld. Het boeddhisme voegt zich zonder veel problemen naar lokale omstandigheden en daardoor ontstonden in de loop der eeuwen nieuwe scholen, waarvan twee stromingen de belangrijkste zijn geworden. Het belangrijkste verschil tussen de diverse scholen is het einddoel dat de boeddhist zich stelt op het spirituele pad dat hij of zij bewandelt.

THERAVADA (ook wel Hinayana): deze vorm van boeddhisme komt vooral voor in Sri Lanka, Thailand en Myanmar (Birma) en Cambodja. In de Theravada-traditie probeert het individu een bevrijde status, het Nirvana, te bereiken door te lijden (samsara). Iemand die deze status bereikt wordt een Arhat genoemd. De Theravada-traditie baseert zich op geschriften die in het Pali zijn opgetekend.

MAHAYANA: in de eerste eeuw n.Chr. ontstaan in India en nu vooral beoefend in China, Japan, Tibet, Vietnam en Zuid-Korea. In het Mahayana streeft men een hoger doel na dan in de Theravada-traditie. Liefde en mededogen zijn in het Mahayana nóg belangrijker dan in het Theravada en het hoogste doel is om alle voelende wezens te verlossen van het cyclische bestaan. Om anderen te verlossen moet men eerst zelf de boeddha-status als Bodhisattva bereikt hebben. De Mahayana-traditie is oorspronkelijk in het Sanskriet opgetekend.

VAJRAYANA (ook wel tantrisme of tantrisch boeddhisme): in deze stroming wil men het boeddhaschap bereiken en van daaruit andere voelende wezens leiden naar verlichting, vooral door middel van rituelen en initiaties. Ontstaan in India rond 600 uit het Mahayana en wordt het met name gepraktiseerd in het Tibetaanse boeddhisme van Tibet, Nepal en Mongolië. In Bhutan is het Vajrayana de 'staatsgodsdienst', met als belangrijkste scholen het Nyingmapa in Centraal- en Oost-Bhutan en de Drukpa-school in West-Bhutan. Het Vajrayana wordt in de westelijke spirituele wereld ook steeds populairder en het Japanse Shingon, een grote stroming binnen het Japanse boeddhisme, is eveneens een Vajrayana-school.

Verspreding boeddhisme over de wereldPhoto: Publiek domein

Onlosmakelijk verbonden met het boeddhisme, en dus ook in Bhutan, zijn de vele, in alle maten en soorten voorkomende cilindervormige gebedsmolens, veelal gemaakt van hout, metaal of leer. Op de buitenkant van de molen staat een gebed of mantra, en het ronddraaien van de gebedsmolen heeft voor boeddhisten hetzelfde effect als het uitspreken van het betreffende gebed of de mantra. Het meest gebruikte mantra en tevens de meest gereciteerde mantra in het Tibetaans boeddhisme is 'om mani padme hum'. De meeste Tibetologen menen na eeuwen van discussie dat de mantra een aanroeping is van '(De bezitter van) het Juweel-Lotus' de Bodhisattva Avalokitesvara.

Gebedsmolens BhutanPhoto: Christopher J. Fynn CC 3.0 Unported no changes made

Bijzondere religieuze gebouwen

Een 'dzong' is een gefortificeerd klooster waar vaak monniken leven en overheidsdienaren werken.

CHOKHOR-VALLEI
Jampey Lhakhang: tempel, waarschijnlijk in 659 gebouwd door de Tibetaanse koning Songtsen Gampo. De centrale figuur in het binnenste heiligdom van de tempel is Jampa, de boeddha van de toekomst, met zijn voet op een olifant. Deze kapel is de oudste kapel van Bhutan. De binnenste processiegang heeft muurschilderingen waarop 1000 boeddha's staan afgebeeld. Op de muren van de Kalachakra-tempel staan goden met dierenhoofden, demonen die de dood de 49 dagen durende 'bardo'-periode, de periode tussen de dood en de wedergeboorte, weerstaan. in oktober vind elk jaar een van de spectaculairtse festivals van Bhutan hier plaats, het Jampey Lkakhang Drup.

Kyichu Lhakhang, BhutanPhoto: David Broad CC 3.0 Unported no changes made

LANGO
Kyichu Llakhang: een van Bhutans oudste en mooiste tempels. De bouw van de tempel wordt over het algemeen toegeschreven aan de Tibetaanse koning Songtsen Gampo in het jaar 659. Binnenin is een van de grootste schatten te vinden, een 7e eeuws standbeeld van Jowo Sakyamuni, een van de meest vereerde en heiligste voorwerpen in het Tibetaans boeddhisme omdat het het eerste standbeeld van de historische Boeddha op 12-jarige leeftijd zou zijn. Het belangrijkste beeld van de Jowo Shakyamuni staat in Lhasa, de hoofdstad van Tibet.

PARO
Paro Dzong (volledige naam: Rinchen Pung Dzong): deze 17e eeuwse dzong is een van de meest indrukwekkende en bekende dzongs van Bhutan, en wellicht ook het mooiste voorbeeld van Bhutaanse architectuur dat er in het land te vinden is. Overleefde de aardbeving van 1897, maar werd door brand in 1907 zwaar beschadigd. Er wonen in deze dzong ca. 200 monniken en in het verleden kwam hier de Nationale Vergadering samen.

Paro Dzong, mooi voorbeeld van Bhutaanse architectuurPhoto: Stephen Shepard CC 3.0 Unported no changes made

THIMPHU
Trashi Chhoe Dzong: ook in deze 'dzong' leven monniken en werken overheidsdienaren, in dit geval van Binnenlandse zaken en Financiën. In deze dzong werd in 2008 de vijfde koning van Bhutan, Jigme Khesar Namgye (1980-), gekroond. Begin jaren zestig van de vorige eeuw werd de dzong gerenoveerd en uitgebreid op de traditionele Bhutaanse manier, dat wil zeggen zonder spijkers en zonder bouwtekeningen.

Trashi Chhoe Dzong, Thimpthu, BhutanPhoto: Christopher J. Fynn CC 3.0 Unported no changes made

Thimphu Chorten: boeddhistische stupa in Tibetaanse stijl, gebouwd in 1974 ter ere van de derde koning of 'Druk Gyalpo' van Bhutan, Jigme Dorji Wangchuck (19128-1972). In de stupa worden geen koninklijke resten of relikwieën bewaard, er is alleen een foto van de koning in een ceremonieel gewaad te zien.

Thimphu Chorten, BhutanPhoto: Stephen Shephard CC 3.0 Unported no changes made

Dordenma Boeddha: in China gemaakt 42 meter hoog bronzen Shakyamuni- boeddhabeeld aan het begin van de Thimpthu Vallei. De drie verdiepingen tellende 20 meter hoge troon bevat verschillende kapellen en het beeld zelf is gevuld met 100.000 ca. 20 cm grote boeddhabeeldjes. In de troon worden nog eens 25.000 ca. 30 cm grote boeddhabeeldjes geplaatst.

Shakyamuni-boeddha, BhutanPhoto: Vertalm CC 4.0 International no changes made

Changangkha Lhakhang: op een fort lijkende boeddistische tempel op een rotspunt boven het centrum van Thimphu. Gebouwd in de 12e-eeuw op een plaats gekozen door lama Phajo Drukgom Shigpo.

PARO VALLEI
Taktshang Goemba: meest bekende klooster van Bhutan, gelegen op een rotspunt 900 boven de bodem van de vallei. Het klooster is een 'ney', een heilige plaats, en pelgrims uit heel Bhutan komen naar deze plaats. In 1998 ernstig beschadigd door een brand, reconstructie startte in 2000 en in 2005 werd het complex weer ingezegend in aanwezigheid van de koning.

Taktshamg Goemba, BhutanPhoto: Douglas J. McLaughlin CC 3.0 Unported no changes made

PUNAKHA
Punakha Dzong: gelegen in Punakha, de de voormalige hoofdstad van Bhutan, wordt deze dzong als de mooiste van Bhutan beschouwd. De Punakha Dzong is 180 meter lang, 72 meter breed en de centrale toren, de 'utse', heeft zes verdiepingen. De dzong heeft in de loop der tijden te maken gehad met aardbevingen, branden en overstromingen. Bijzonder is dat de dzong drie binnenplaatsen heeft in plaats van de gebruikelijke twee. Bhutan's kostbaarste bezit, een afbeelding van Chenresig, wordt bewaard in de centrale toren van de dzong en alleen tevoorschijn gehaald tijdens het 'domchoe'-festival. De chenresig is de 'bodhisattva', (een wezen dat de mogelijkheid heeft om boeddha te worden gedurende zijn leven, maar dit weigert om gereïncarneerd andere wezens te helpen, die onder boeddhisten het meest wordt gewaardeerd.

Punakha Dzong, BhutanPhoto: Jean-Marie Hullot CC 3.0 Unported no changes made

TRONGSA
Trongsa Dzong: spectaculair gelegen dzong, officiële naam Chhoekhor Raptentse Dzong, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de 16e eeuw. Zoals de dzong heden ten dage er uitziet werd hij in 1644 gebouwd door Chhogyel Mingyur Tenpa en eind 17e eeuw uitgebreid. Ernstig beschadigd door de aardbeving van 1897. De uitstekende strategische positie van de Trongsa Dzong gaf veel macht over dit deel van Bhutan, want lag precies op de handelsroute van oost naar west, wat veel belastinggelden opleverde. De dzong bevat 23 tempels met decoraties die vooral stammen uit de tijd dat de eerste koning, Ugyen Wangchuck, over Bhutan heerste.

Samenleving

Staatsinrichting

Bhutan ParlementsgebouwPhoto: Bernard Gagnon CC 4.0 International no changhes made

De koning (Druk Gyalpo) van Bhutan is tevens het (erfelijke) staatshoofd, en regeert over de constitutionele monarchie sinds 18 juli 2008, voor die tijd was Bhutan een absolute monarchie. De koning is het symbool van de eenheid tussen staat en mensen van Bhutan. De koning is verder de beschermer van alle godsdiensten in Bhutan, benoemd hoge functionarissen en is commandant van de Bhutaanse strijdkrachten. De koning kan alleen opgevolgd worden door een kind uit een geldig huwelijk. Volgens de grondwet is de koning verplicht om af te treden op 65-jarige leeftijd en wordt dan opgevolgd door de kroonprins of kroonprinses, mits die minimaal 21 jaar oud is. Is de opvolger nog geen 21 jaar, dan neemt een regent waar.

In het regeringsgebouw in de hoofdstad Thimphu zetelen zowel de 25 leden van het hogerhuis, de 'Gyelyong Tshogde' als de 47 leden van het lagerhuis of Nationale Assemblee (Tshogdu). Het hogerhuis heeft a-politieke, niet partijgebonden leden, waarvan er vijf door de koning gekozen worden. De resterende twintig hogerhuisleden worden gekozen via elk van de 20 Bhutaanse districten of 'dzongkhags'. De 47 leden van het lagerhuis, die wél tot een politieke partij behoren, worden gekozen via 47 kiesdistricten. Zowel de leden van het lager- als het hogerhuis worden gekozen voor een periode van vijf jaar. In de grondwet staat dat de nationale vergadering uit maximaal 55 personen mag bestaan.

De partij met de meerderheid in het parlement vormt de regering, de rest van de partijen zit in de oppositie. De premier van Bhutan is altijd de leider van de regerende partij in het lagerhuis. De koning nomineert in overleg met de premier de kandidaten voor ministersploeg of of 'Lhengye Zhungtshog', die gekozen worden uit de leden van het lagerhuis. Na goedkeuring door het parlement kunnen de minsters vijf jaar lang jhun land besturen. In theorie kan een tweederde meerderheid van het parlement de koning afzetten.

Overzicht kiesdistricten

kiesdistrictdistrictkiesdistictdistrictkiesdistrictdistrict
Chhoekhor TangBumthangLamgong WangchangParoNorth ThimphuThimphu
Chhumig UraBumthangKhar YurungPema GatshelSouth ThimphuThimphu
Bongo ChapchhaChhukhaNanong ShumarPema GatshelBartsham ShongphuTrashigang
PhuentshoglingChhukhaNganglamPema GatshelKanglung Samkhar UdzorongTrashigang
Drukjeygang TsezaDaganaKabisa TalogPunakhaRadhi SagtengTrashigang
Lhamoi Dzingkha TashidingDaganaLingmukha ToedwangPunakhaThrimshingTrashigang
Khamaed LunanaGasaDewathang GomdarSamdrup JongkharWamrongTrashigang
Khatoed LayaGasaJomotshangkha MartshalaSamdrup JongkharDraagteng LangthilTrongsa
Bji Kar Tshog UesuHaaDophuchen TadingSamtseNubi TangsibjiTrongsa
SombaykhaHaaPhuentshogpelri SamtseSamtseKilkhorthang MendrelgangTsirang
Gangzur MinjeyLhuentseTashichhoelingSamtseSergithang Tsirang ToedTsirang
Maenbi TsaenkharLhuentseUgyentse YoeseltseSamtseAthang ThedtshoWangdue Phodrang
Dramedtse NgatshangMonggarGelegphuSarpangNyishog SaephuWangdue Phodrang
Kengkhar WeringlaMonggarShompangkhaSarpangBardo TrongZhemgang
MonggarMonggarBoomdeling JamkharTashi YangtsePanbangZhemgang
Dokar SharpaParoKhamdang RamjarTashi Yangtse

De twintig districten of 'dzongkhag' bestaan verder uit 205 'gewogs', een aantal dorpen en steden, en 'thromdes', de derde administratieve laag in Bhutan. De districten worden bestuurd door een lichaam met de naam 'Dzongkhak Tshokdu'. De huidige politieke situatie is beschreven in het hoofdstuk geschiedenis.

Economie

Bhutan Export Foto:R Haussmann, Cesar Hidalgo, et. al.Foto: R Haussmann, Cesar Hidalgo, et. al. CC 3.0 no changes made

De afgelopen dertig jaar heeft Bhutan een krachtig economisch beleid gevoerd en de economische vooruitgang is aanzienlijk geweest, uiteraard altijd in overeenstemming met het streven naar een zo groot mogelijk Bruto Nationaal Geluk. Met belangrijke hulp van donoren is de institutionele structuur van een moderne economie tot stand gebracht. Tevens is de basisinfrastructuur aangebracht om de geïsoleerde positie van het land te verminderen en de interne en externe communicatie te verbeteren. Bhutan heeft een goede reputatie op het gebied van macro-economisch beleid. Het liberalisatieproces in de financiële en industriële sectoren vormt een grote positieve stap in het verminderen van overheidsactiviteiten in de economie en vergroot tevens de belastinginkomsten. Bhutan gebruikt bij de verdere ontwikkeling van het land de door donoren aangeboden hulp effectief en werkt op economisch gebied vooral met India samen.

Hoewel Bhutan buiten de economische top-100 valt, kent de kleine bevolking van het land geen honger en nauwelijks ondervoeding, voorziet het in zijn eigen voedselvoorziening en is de gehele bevolking redelijk gehuisvest.

Uitgebreide ontwikkelingsprogramma's van de overheid zorgen voor druk op de begroting. De export van energie (elektriciteit opgewekt uit waterkrachtcentrales) zal in de toekomst voor grotere inkomsten gaan zorgen, in 2008 was dat al 40%.

Hoofdkantoor Bhutan Power CorporationPhoto: Christopher J. Fynn CC 3.0 Unported no changes made

Daarnaast neemt het toerisme, hoewel nog steeds aan strikte voorwaarden gebonden, sterk toe. Recente vijf-jaren-plannen focusten op de exploitatie van Bhutan's natuurlijke bronnen, onder andere bosbouw, landbouw, mijnbouw en elektriciteit. Het laatst bekende vijf-jaren-plan (2009-2013) richtte zich vooral op de uitbreiding van waterkrachtcentrales, informatie-technologie en verbetering van de welvaart op het platteland van Bhutan. Voor olie en gas zal Bhutan altijd afhankelijk blijven van het buitenland.

De regering van Bhutan ziet met name in de exploitatie van de waterkracht een sleutel tot de ontwikkeling van de welvaart van Bhutan. Samen met India is een aantal waterkrachtcentrales opgestart bij snelstromende rivieren: Chukha en Tala bij de rivier Wang-chu, Mongar bij de Kuri-chu en Wangdu Phodrang bij de Baso-chu.

Ca. 70% van de bevolking zorgt voor zijn eigen voedsel, hoewel nog geen 10% van het land bestaat uit landbouwgrond. Het Pema Gatshel district in het oosten van Bhutan is het belangrijkste landbouwgebied van Bhutan. Meer dan de helft van de oppervlakte van het district wordt gebruikt voor de landbouw. De belangrijkste geteelde producten zijn maïs, rijst, gierst, boekweit, aardappelen, groene groentes en sinaasappelen.

De aardappelproductie in de regio rond de plaats Gangte in de in Centraal-Bhutan gelegen Phobjikha-vallei vormt een van de belangrijkste exportproducten naar India. Bhutan telt meer dan honderd eetbare paddestoelsoorten, waarvan de 'matsutake' geëxporteerd wordt naar Japan en Zuidoost-Azië.

Matsutake, eetbare paddestoel en exportproduct uit BhutanPhoto: Tomomarusan CC 3.0 Unported no changes made

De opbouw van de infrastructuur van Bhutan begon eigenlijk pas in 1961 op initiatief van de derde koning, Jigme Dorji Wanchuck, die begon met een vijfjaren plan systeem. De gevolgen van deze aanpak waren autowegen, vliegvelden en moderne communicatiesystemen via satellieten die Bhutan met de buitenwereld verbonden en uit haar isolement haalden. Pas in 1999 werd het eerste televisiestation in gebruik genomen, nog geen 50.000 auto's rijden over ca. 5000 km verharde wegen.

Een andere belangrijke bron van inkomsten vormen de gipsmijnen. Andere industriële producten, die vooral naar India en Bangladesh geëxporteerd worden, zijn onder andere cement, calciumcarbide, ferrosilicium, gedistilleerd en postzegels.

Vanaf 1974 spelen de inkomsten uit het toerisme een steeds belangrijkere rol in de economie van Bhutan en op dit moment zijn meer dan 20.000 mensen werkzaam in deze sector. Aanvankelijk werden er niet meer dan 2000 toeristen per jaar toegelaten, maar dat aantal is al lang geleden losgelaten. Toch wordt het aantal toeristen op een natuurlijke manier 'laag' gehouden door de gebrekkige toeristische infrastructuur en door het all-inclusive prijssysteem, dat budgetreizigers buiten het land houdt. Op dit moment bezoeken meer dan 100.000 buitenlandse toeristen per jaar Bhutan, dat is exclusief Indiase toeristen, die wat gemakkelijker toegang hebben tot Bhutan. Bhutan zet steeds meer in op het toerisme, dat bewijst de bouw van een aantal vliegvelden (Gelekphuk, Bumthang, Tashigang) en de verbetering van het wegennnet. Paro Airport is vooralsnog het enige internationale vliegveld van Bhutan.

Paro International Airport (Bhutan)Photo: Douglas J. McLaughlin CC 3.0 Unported no changes made

Vakantie en Bezienswaardigheden

Dzong BhutanPhoto:Keith Mason CC 3.0 Unported no changes made

Een van de meest ongerepte en geïsoleerde vakantiebestemmingen ter wereld, en daardoor onvergelijkbaar met elke andere bestemming, is het boeddhistische priester-koninkrijk Bhutan (Land van de Donderende Draak of Druk Yul), waar het geluksgevoel van de mensen de officiële graadmeter voor welvaart is. Door het gebrek aan contacten met de westerse wereld, het aantal toeristen wordt van overheidswege zelfs aan een maximum gebonden, leeft een groot deel van de bevolking nog net zo als eeuwen geleden en draagt meestal traditionele kleding. Omringd door Himalaya-reuzen kan de avontuurlijke toerist genieten van prachtige, spectaculaire berglandschappen en dito natuur, boeddhistische kloosterburchten of 'dzongs', traditionele boeddhistische kloosterfestivals of tshechu's met hun maskerdansen, verrassend schilderachtige boerenhuizen en een vriendelijke bevolking die er alles aan zal doen om het de toerist zo prettig mogelijk te maken.

Tijgernest klooster in BhutanPhoto:Thomas Wanhoff CC 2.0 Generic no changes made

Het meest bekende klooster is Taktshang of 'Tigers Nest', dat tegen de bergen lijkt aangeplakt. De belangrijkste festivals van Bhutan zijn die van Paro (1645), Thimphu en Jambay Lakhang. waar Jambey, de Boeddha van de Toekomst vereerd wordt, en waar het Jambay Lakhang Festival gehouden ter ere van Guru Rimpoche, die het boeddhisme in Bhutan introduceerde. Khurje Lakhang is en van de heiligste plekken van Bhutan met een tempel waarin een enorm groot beeld van Guru Rimpoche uit 1625 staat en een oude tempel waarin volgens de overlevering Guru Rimpoche de demon Shelging Karpo verslagen zou hebben. De Tamshing tempel (1505) is beroemd om de mooie muurschilderingen en de Konchogsum tempel dateert uit de 8e eeuw met beelden van Maitreiya Boeddha, Guru Rimpoche en Pema Lingpa, de stichter van de Tamshing Tempel.

Paro, BhutanPhoto: Jean-Marie Hullot CC 2.0 Generic no changes made

De regio Bumthang bestaat uit vier valleien en is een van de meeste heilige gebieden in Bhutan. In een van de vier valleien, die van Chokhor, liggen de belangrijkste tempels en de meeste kloosterburchten. De Haa-vallei telt veel kloosters en men kan er wandelen en mountainbiken op uitgezette routes. De stad Paro is een toeristische trekpleister met het Taktshang klooster, het Rinpung klooster, het Paro klooster en het Nationale Museum van Bhutan. In de vroegere hoofdstad Punakha ligt het belangrijke klooster Punaka Zhong, waar jaarlijks de Mahakala gevierd wordt, een van de belangrijkste festivals van Bhutan. In de Chume vallei ligt onder andere het Tharpaling klooster uit 1352 en het Choedrak klooster dat op 3800 meter hoogte ligt.

Thimphu BhutanPhoto:Christopher Fynn CC 3.0 Unported no changes made

De hoofdstad Thimpu is geheel in traditionele boeddhistische stijl gebouwd en heeft als bezienswaardigheden het Textielmuseum, de weekmarkt Sabji Bazaar en de grote stoepa Memorial Chorten. In het prachtige stadje Trongsa woont de koninklijke familie en is een prachtig voorbeeld van Bhutaanse architectuur te vinden, de Trongsa-dzong. Bovenop het klooster staat een uitkijktoren met een prachtig uitzicht op de vallei.

In de Nationale Bibliotheek wordt het grootste boek ter wereld bewaard. Het geïllustreerde boek heeft als titel 'Bhutan', weegt 68 kilo en is meer dan twee meter groot. Elke maand wordt er één pagina omgedraaid.

Grootste boek ter wereld in de Nationale Bibliotheek van BhutanPhoto:Rudolph.A.furtado in het publieke domein

Een van de meest gefotografeerde gebeurtenissen in het straatbeeld van de hoofdstad Thimphu zijn de verkeersregelende agenten met hun witte handschoenen, die er een complete show van maken. Thimphu is de enige hoofdstad ter wereld zonder stoplichten.

Agenten regelen het verkeer in stoplichtloos BhutanPhoto:Steve Evans CC 2.0 Generic no changes made

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

BHUTAN LINKS

Advertenties
• Bhutan verre reizen van ANWB
• Bhutan Vliegtickets.nl
• Rondreis Bhutan
• Djoser Rondreis Bhutan
• Hotels Bhutan

Nuttige links

Bhutan Reisstart (N+E)
Reisinformatie Bhutan (N)
Willgotot Bhutan (N)

Bronnen

BBC - Country Profiles

Brown, Lindsay / Bhutan

Lonely Planet

CIA - World Factbook

Dorje, Gyurme / Bhutan Handbook

Footprint

Elmar Landeninformatie

Jordans, Bart / Bhutan : a trekker's guide

Cicerone

Pommaret, Françoise / Bhutan : Himalayan mountain kingdom

Odyssey

Te gast in Bhutan

Informatie Verre Reizen

laatst bijgewerkt augustus 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems