BHUTAN   

Godsdienst

Bhutaanse studentmonniken foto: muddum27

Ongeveer 75% van de bevolking hangt het boeddhistische geloof aan. De andere 25% van de bevolking is aanhanger van het hindoeïsme. Het boeddhisme wordt gepraktiseerd in het hele land, maar in het zuiden zijn de meeste mensen van Nepalese of Indiase afkomst hindoes. Boeddhisten en hindoes kunnen in Bhutan goed met elkaar opschieten, want ook hindoefeesten leveren voor de hele bevolking een vrije dag op. Kleine minderheden hangen nog andere godsdiensten aan, waaronder een animistische religie als het Bon, de voorganger van het Himalaya-boeddhisme. Verder is er nog een klein aantal christenen. Bhutan staat tolerant tegenover alle godsdiensten, maar bekeer-activiteiten zijn in Bhutan verboden.

Het boeddhisme is in de 5e/6e eeuw voor Christus ontstaan in het noorden van Centraal-India naar de leer van Siddharta Gautama, beter bekend als Sakyamuni Boeddha. Er is weinig bekend over deze belangrijke figuur, maar volgens de legende leefden zijn ouders in Sakya, een klein koninkrijk op de grens van het huidige Nepal en India. Kort na zijn geboorte voorspelde een zwervende asceet dat de jonge prins een wereld-veroverende koning zou worden of een bevrijder van lijdende levende wezens. Na zijn vlucht uit het paleis van zijn ouders werd Siddahrta ook een rondtrekkende asceet, die niets anders deed dan vasten en mediteren. In Bodhgaya (Bihar, India) begon Siddharta te mediteren onder een boom, en beloofde net zo lang te mediteren tot hij een staat van verlichting bereikt had. Op de derde dag van zijn meditaties bereikte hij de Boeddha-status. Het boeddhisme kent geen goden en ook geen erediensten, het geeft eigenlijk alleen maar richtsnoeren voor een zinvol leven.

Het boeddhisme is de meest plooibare en zich voortdurend aanpassende religie ter wereld. Het boeddhisme voegt zich zonder veel problemen naar lokale omstandigheden en daardoor ontstonden in de loop der eeuwen nieuwe scholen, waarvan twee stromingen de belangrijkste zijn geworden. Het belangrijkste verschil tussen de diverse scholen is het einddoel dat de boeddhist zich stelt op het spirituele pad dat hij of zij bewandelt.

THERAVADA (ook wel Hinayana): deze vorm van boeddhisme komt vooral voor in Sri Lanka, Thailand en Myanmar (Birma) en Cambodja. In de Theravada-traditie probeert het individu een bevrijde status, het Nirvana, te bereiken door te lijden (samsara). Iemand die deze status bereikt wordt een Arhat genoemd. De Theravada-traditie baseert zich op geschriften die in het Pali zijn opgetekend.

MAHAYANA: in de eerste eeuw n.Chr. ontstaan in India en nu vooral beoefend in China, Japan, Tibet, Vietnam en Zuid-Korea. In het Mahayana streeft men een hoger doel na dan in de Theravada-traditie. Liefde en mededogen zijn in het Mahayana nóg belangrijker dan in het Theravada en het hoogste doel is om alle voelende wezens te verlossen van het cyclische bestaan. Om anderen te verlossen moet men eerst zelf de boeddha-status als Bodhisattva bereikt hebben. De Mahayana-traditie is oorspronkelijk in het Sanskriet opgetekend.

VAJRAYANA (ook wel tantrisme of tantrisch boeddhisme): in deze stroming wil men het boeddhaschap bereiken en van daaruit andere voelende wezens leiden naar verlichting, vooral door middel van rituelen en initiaties. Ontstaan in India rond 600 uit het Mahayana en wordt het met name gepraktiseerd in het Tibetaanse boeddhisme van Tibet, Nepal en Mongolië. In Bhutan is het Vajrayana de 'staatsgodsdienst', met als belangrijkste scholen het Nyingmapa in Centraal- en Oost-Bhutan en de Drukpa-school in West-Bhutan. Het Vajrayana wordt in de westelijke spirituele wereld ook steeds populairder en het Japanse Shingon, een grote stroming binnen het Japanse boeddhisme, is eveneens een Vajrayana-school.

Verspreding boeddhisme over de wereld afbeelding: publiek domein

Onlosmakelijk verbonden met het boeddhisme, en dus ook in Bhutan, zijn de vele, in alle maten en soorten voorkomende cilindervormige gebedsmolens, veelal gemaakt van hout, metaal of leer. Op de buitenkant van de molen staat een gebed of mantra, en het ronddraaien van de gebedsmolen heeft voor boeddhisten hetzelfde effect als het uitspreken van het betreffende gebed of de mantra. Het meest gebruikte mantra en tevens de meest gereciteerde mantra in het Tibetaans boeddhisme is 'om mani padme hum'. De meeste Tibetologen menen na eeuwen van discussie dat de mantra een aanroeping is van '(De bezitter van) het Juweel-Lotus' de Bodhisattva Avalokitesvara.

Gebedsmolens Bhutan foto: Christopher J. Fynn

Bijzondere religieuze gebouwen

Een 'dzong' is een gefortificeerd klooster waar vaak monniken leven en overheidsdienaren werken.

CHOKHOR-VALLEI
Jampey Lhakhang: tempel, waarschijnlijk in 659 gebouwd door de Tibetaanse koning Songtsen Gampo. De centrale figuur in het binnenste heiligdom van de tempel is Jampa, de boeddha van de toekomst, met zijn voet op een olifant. Deze kapel is de oudste kapel van Bhutan. De binnenste processiegang heeft muurschilderingen waarop 1000 boeddha's staan afgebeeld. Op de muren van de Kalachakra-tempel staan goden met dierenhoofden, demonen die de dood de 49 dagen durende 'bardo'-periode, de periode tussen de dood en de wedergeboorte, weerstaan. in oktober vind elk jaar een van de spectaculairtse festivals van Bhutan hier plaats, het Jampey Lkakhang Drup.

Jampey Lkakhang Drup, festival in Bhutan foto: Bram Molenaar

LANGO
Kyichu Llakhang: een van Bhutans oudste en mooiste tempels. De bouw van de tempel wordt over het algemeen toegeschreven aan de Tibetaanse koning Songtsen Gampo in het jaar 659. Binnenin is een van de grootste schatten te vinden, een 7e eeuws standbeeld van Jowo Sakyamuni, een van de meest vereerde en heiligste voorwerpen in het Tibetaans boeddhisme omdat het het eerste standbeeld van de historische Boeddha op 12-jarige leeftijd zou zijn. Het belangrijkste beeld van de Jowo Shakyamuni staat in Lhasa, de hoofdstad van Tibet.

PARO
Paro Dzong (volledige naam: Rinchen Pung Dzong): deze 17e eeuwse dzong is een van de meest indrukwekkende en bekende dzongs van Bhutan, en wellicht ook het mooiste voorbeeld van Bhutaanse architectuur dat er in het land te vinden is. Overleefde de aardbeving van 1897, maar werd door brand in 1907 zwaar beschadigd. Er wonen in deze dzong ca. 200 monniken en in het verleden kwam hier de Nationale Vergadering samen.

Paro Dzong, mooi voorbeeld van Bhutaanse architectuur foto: Stephen Shepard

THIMPHU
Trashi Chhoe Dzong: ook in deze 'dzong' leven monniken en werken overheidsdienaren, in dit geval van Binnenlandse zaken en Financiën. In deze dzong werd in 2008 de vijfde koning van Bhutan, Jigme Khesar Namgye (1980-), gekroond. Begin jaren zestig van de vorige eeuw werd de dzong gerenoveerd en uitgebreid op de traditionele Bhutaanse manier, dat wil zeggen zonder spijkers en zonder bouwtekeningen.

Trashi Chhoe Dzong, Thimpthu, Bhutan foto: Christopher J. Fynn

Thimphu Chorten: boeddhistische stupa in Tibetaanse stijl, gebouwd in 1974 ter ere van de derde koning of 'Druk Gyalpo' van Bhutan, Jigme Dorji Wangchuck (19128-1972). In de stupa worden geen koninklijke resten of relikwieën bewaard, er is alleen een foto van de koning in een ceremonieel gewaad te zien.

Thimphu Chorten, Bhutan foto: Stephen Shephard

Dordenma Boeddha: in China gemaakt 42 meter hoog bronzen Shakyamuni- boeddhabeeld aan het begin van de Thimpthu Vallei. De drie verdiepingen tellende 20 meter hoge troon bevat verschillende kapellen en het beeld zelf is gevuld met 100.000 ca. 20 cm grote boeddhabeeldjes. In de troon worden nog eens 25.000 ca. 30 cm grote boeddhabeeldjes geplaatst.

Shakyamuni-boeddha, Bhutan foto: Vertalm

Changangkha Lhakhang: op een fort lijkende boeddistische tempel op een rotspunt boven het centrum van Thimphu. Gebouwd in de 12e-eeuw op een plaats gekozen door lama Phajo Drukgom Shigpo.

PARO VALLEI
Taktshang Goemba: meest bekende klooster van Bhutan, gelegen op een rotspunt 900 boven de bodem van de vallei. Het klooster is een 'ney', een heilige plaats, en pelgrims uit heel Bhutan komen naar deze plaats. In 1998 ernstig beschadigd door een brand, reconstructie startte in 2000 en in 2005 werd het complex weer ingezegend in aanwezigheid van de koning.

Taktshamg Goemba, Bhutan foto: Douglas J. McLaughlin

PUNAKHA
Punakha Dzong: gelegen in Punakha, de de voormalige hoofdstad van Bhutan, wordt deze dzong als de mooiste van Bhutan beschouwd. De Punakha Dzong is 180 meter lang, 72 meter breed en de centrale toren, de 'utse', heeft zes verdiepingen. De dzong heeft in de loop der tijden te maken gehad met aardbevingen, branden en overstromingen. Bijzonder is dat de dzong drie binnenplaatsen heeft in plaats van de gebruikelijke twee. Bhutan's kostbaarste bezit, een afbeelding van Chenresig, wordt bewaard in de centrale toren van de dzong en alleen tevoorschijn gehaald tijdens het 'domchoe'-festival. De chenresig is de 'bodhisattva', (een wezen dat de mogelijkheid heeft om boeddha te worden gedurende zijn leven, maar dit weigert om gereïncarneerd andere wezens te helpen, die onder boeddhisten het meest wordt gewaardeerd.

Punakha Dzong, Bhutan foto: Jean-Marie Hullot

TRONGSA
Trongsa Dzong: spectaculair gelegen dzong, officiële naam Chhoekhor Raptentse Dzong, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de 16e eeuw. Zoals de dzong heden ten dage er uitziet werd hij in 1644 gebouwd door Chhogyel Mingyur Tenpa en eind 17e eeuw uitgebreid. Ernstig beschadigd door de aardbeving van 1897. De uitstekende strategische positie van de Trongsa Dzong gaf veel macht over dit deel van Bhutan, want lag precies op de handelsroute van oost naar west, wat veel belastinggelden opleverde. De dzong bevat 23 tempels met decoraties die vooral stammen uit de tijd dat de eerste koning, Ugyen Wangchuck, over Bhutan heerste.


BHUTAN LINKS

Advertenties
• SRC Cultuurvakanties Bhutan
• Azie Vliegtickets WTC
• Bhutan Sawadee Reizen
• Hotels Bhutan
• Eliza was here

Nuttige links

Bhutan Reisstart (N+E)
Reisbijbel Bhutan (N)
Reisinformatie Bhutan (N)
Romans over Bhutan (N)
Telefoongids Bhutan
Willgotot Bhutan (N)
Schrijf uw artikel over BHUTAN

Bronnen

BBC - Country Profiles

Brown, Lindsay / Bhutan
Lonely Planet

CIA - World Factbook

Dorje, Gyurme / Bhutan Handbook
Footprint

Elmar Landeninformatie

Jordans, Bart / Bhutan : a trekker's guide
Cicerone

Pommaret, Françoise / Bhutan : Himalayan mountain kingdom
Odyssey

Te gast in Bhutan
Informatie Verre Reizen

laatst bijgewerkt August 2017
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems